i by Gopgle
. -7
Digitized by Google
4 ftePcj. AOLi -a^
. 4
Jf
, Digitized by Google
V
h o W
m ^
f
Digifized by Google
HISTORIA CRITICA
COMITATVS
HOLLANDIAE et ZEELANDIAE
AB ANTIQVISSIMIS INDE DEDVCTA
TEMPORIBVS
T 0 M. 1 1. P A K 5 JL
■ *
S I S T E N S
CODICEM DIPLOMATICVM
E T
PROBATIONES
A D
CHRONICON HOLLANDIAE
ET EIVS EXCVRSVS
A V C T O R E
ADRIANO KLVIT
ANTIQVITATVM ET HISTORIAE IMPRIM IS
DIPLOMATICAE FEDERATI BELGII IN
ALMA VNIVERSITATE LEIDENSI
PROFESSORE ORDINARIO
VARIISQVE SOCIETATIBVS LITERARIIS ADSCRIPTO
MEDlOBVJtCr
kfr* PETRVM GILLISSEN et fIl. et ISAAC de WINTER
iHNo cnnccLuin.
Digitized by Google
Digitized by Google
A D L E"C T ORES.
« '..J • ) ^ . \»> - i .. •• <\ ' . . ... %
i ■
Q . ■ • ■••• •. v \ ' v »■•• » • >«*• i • .*•« : •. • . ••• • •• »»
uum paucis abhine amis brevem huzus Operii
delineathnem eo animo publicat exponebam luci,
quo plura tnihi fubjidia , explicando iuri Patrio, et
excolendae rerum anteactarum memoriae inferyitura,
compararem: vix fperaveram fore, ut iot opibus ae
docttmentis infiructus prodirem, quot quantisque ho-
die gloriari mihi liceat! Loca autem atqtu Archiva,
unde hauferim, et quibus ad ea aditum debeam , nunc
tantum paucis accipite. Et prjmum quidem omnium
haud fatis praedicare posfwn infignem in adiuvan-
meis favorem viri humanisfimi G o
D e f r o y , qui, Archivo Regio et Camerae RatUh
tiam, quae Infiilis est, Praefectus , pro fua erga me
benivoientia permultas illk latentes Chartas autogra*
phas, quae rtm Hollandicam et Zeelandicam mirifict
illufirant y fua manu, ingenti profecto labore! ipfe
defcripfit ; ntc non Excellentisfimi viri , Cmitis
neni, qui ptaeter alias quibus eminet dignitates
Principi Brabantiae ab intimis confiliis et prtvati Con±
eilii Praefes , PubHcae rei curae literarum adiungil
amorem; cui quidquid ex Archivis Brabantinis et Na*
murcenfibus dedi, unice debeo* Praeter hpfce Braban-
tiam, Flandriam y^Haque loc* extera perlufiranti mi~
* 2 hi
. nr . A D L E C T O R E s; /.
hi multae aliorum patuere fores 3 et aperta funt clatt-
Jlra 9 quibus obfcura faepe nocte aeternum premuntur
momimcnta. Mechliniae y id quod haud multis mortaly
bnsy credo, contigit, ad ipfam Curiam magnam Mech-
jinienfem via mihi per tius Curiae Pracfidem patefa-
cta cst , qnae, quum omniumXVlL Regionum fitpre-
mum alim fuerit Tribunal , quantos ttiamnunc Char-
tdrum y Sententiarumque iudicialium probationibus in-
Jtructarunt) Federati Belghi thefauros occultet , pau-
ti equidem narant. Patuit etiam mihi aditus ad Ar-
chiva pa/atii Archiepiscopi , quod itidem Meehltniat
€St \ mc non Gandavi ad aedes Episcopales Sl Ba-
vonis; ad Abbatiam Baudelaenfem ; imprimis vero
«d injlructisfima Abbatiae S. Petri Archiva , qitorum
mfignh dispofith ae canfervatio illufirisfimo viro sei-
GEROj Abbati ac Flandriae primati, karum de-
Uciarum amanti et calienti , maius etiam conciliat de-
cus* Multum etiam dcbeo eorum virorum huntanita-
tiy qui Archivorum curam gerunt y Brugis th Ec-
tlcfitt Cathedrali S. Fyonatiani \ Antverpiae. in. Ab-
batia S. Michaetis , ac Coenobia fratrum Carthuimno-
rum; prope Alostum in Abbatia Afftigemenfi. Mit-
to alia. Quantum autem ad terras nostrar, in hisct
nm minus felictm esfe mihi contigit* In Zeelan-
diae metropoliMsdiQburgQ > meis. o!im3 illu degentis ,
de-
Digitized by Google
<fe//«/i3 fecretiora Archiva Camerae Rationum Zee*
landiae mihipatuerunt; atquecafuit Magifiratus ur-
bani in me propenfa vo/untas / «* ^r^p lW*
wos Chartophyincii fui rtcesfus pcrfcrtttandi facuita*
tem mihi concederet. Traiecti ad Rhenum, qucst
Episcopalis olim fuitfedes, cgregia mihi fubfidia cot>
, tulerunt viri ilii nobi/isfimi, qui Archiva curant Ca*
pitu/orum S. Martini five<Elciefiae Maioris, S. Ioaff-
ms et S. Mariae; ibidemque evolvere mihi perhenigm
coticesfum est Archiva ipfius Vrbis Traiectenfis ^
non ZXomus Ordinis Teutonici. Qttod re/iquum' est>
tllos omnesy quibus privatim devincior^ nominatim r*
cenfere, et gratias his impertire , nec vacat nec licet.
Rotterodami heredibus viri honorati et vetustae histo-
rtae patriae -eukoris di/igentisfimi a lkema Dtiji
multum debeo. Hoiiori etiam mihi duco nominare vh>
rnm rever. ac feren. Principis wilhelmi V.
Capeilanum i. TH. royer, virumque Nobil
I. Verheyen van ciTters, Senatorem
cum maxime Curiae Hol/atidiae et Zce/andiae; impri*
mts virum Amp/. g.heeneman, Co/lcgio Ordi-
ms Equefir. Ho/land. ab Actis ; cuius ope et benevo-
lentta patuerunt mihi Archiva Abbatiarum , Rijnsbur-
genfo et Leeuwenhorflianae , quae his oUm ih tcrrts
honore et divitiis po/kbant. Tandtm, quod cumu/um
* 3 reli-
wt A £> h) E C) TOR t 5.
+4iqW mmbus fonificiis aaucit , atque animum ad
nlteriora conamim \\niure et hiftoria patria explkw-
dk confirmat; facit itkdicim Deputatorum ///. Ordd,
Jloilandiae et Westfrifiae, qui,,condito a. 1781,
4. 20, hn. decreto , potestatem , Uo-
cumenta, Chartas et Scriniaj, ^we, inde a Secu-
h mm.fqq. in Curia Feudali (ymlgo de Leen- e*
Registerkamer van HolJand ) authentice asfervantur
cmnia, exammandi ac defcribendi , mihificerunt. Id
quod , praeterquam frakcisco mierjsio
px Decreto a. ^7 $3- e* corj* e i^jlO NEOS ta-
•Dio, <?# Decreto a. 1603. </. 29. ^/>r. Tracta-
tui, de feudi Hollandici 6rigine et faccesilone
praefixe, qtiantum equidem fciam , a*t%4 «^wi.
/>*# qmbus, omnibus ac fingulis, eas , quas posfum
Ac deieo, ago ef habeo gratias; has publice profir
teor; meisque porro conatibus ut faveant , enixe pre-
cor. Quod autem Chalcographorum mora retardar
yit , id reliqmrum Tomorum, ut fpero, celeritae
compenfabit.
■ -■
. . ■» •»..,
IVODVN. BATAV.
d. 10. Pebr*
CI0I3CCLXJXII.
• - , -
...... . ,
• • • •
IN-
Digitized by Google
I N D E X
EORVM, QVI NOMINA DEDERVXT
HISTORIAE CRITICAE
COMITATVS HOLLANDIAE.
DeHf.Mr.W.CAcTccrsdijk,^ N. Booihamer, V. D. M. huer Tt*
ptn te 'sHertogenbosch. Itio-baptist. tt Middelburg.
N. van Alphen , /. V. D. te Leyden. t Bosch , Bockvtrkoper te Rotterdam;
D. van Alphen , /. F. D. aldaar. 2 Exempl.
P. vau den Bosch , V. D. M. inter
De Hr. Mr. I. N. de Bruin , Secretaris Remonjir. , te Leyden.
te Wouw. Pieter van Braaoi, Boekvcrkoper t» Dor-
De Hr. Mr. Pieter Bakker, te Mid- drecht.
delburg. A. Bresfer , Schol. Lat. Rector et Ltct.
Eibliothcca Archivi Plasfenburgenfis. tmer. te Tsfeifieitt.
Bibliothcca Caucellariae Principalis Ba- H. G. van Breugel , Pred. te Dordr.
rothinae. M. de Bruin , Boekverkoper te Amftel-
Abraham Blusfe" en Zoon, Boekverko- dam, a Extmpl.
per tt Dordrecht. H. A. Bruining, Prtd. te Vtre.
C. Bohemer, Boekvtrkoper te Middel- l. de Busfcher , Boekverkoptr tt Bruggtt
burg, lExempl. 2 Exemph
I N D E X.
De Hr. Mr. Vcrhcyc van Citters, Iohannes Galliard, Boekverkoper in%s
SRaaJshtcr in Hof Piovinc. in IJ.ige.
* 's ifage, DeHn Mr. Adr. Geene, /* Middelb.
Dcllr. Mr.C»<p. vanCitters, BewhuVu Dc Hr. Geleys , Provifor in d\4bdy
der IV. I. C. en Raad te Tholtn. van S. Michiel, te Antwerpen.
Dc Hr.Mr. t. M. Chalmcrs, Raadpen- Dc Hr. P. GeinWct & Frercs, te Gcnt,
fton. ran Zceland. ten name den Hr. Iloope, Jdvccaat
TbomaS Corbclyn , Boekvakoper te cLlaar , 25 Exempl.
FSsfiagt , 5 Exempl. Dc Hr. Mr. Martinus Gousfet , Sc-
cret. ran (k Houtvesterij van HoiL
Dc Ilr. vail Dclft, te Antwerpcn. cn Ilestvriesl.
Dc Hr. Mr. I-F. Dryfliout, in'sllage. I. Grangc, Bockverkoper tt Antwtrpen.
DcHr.I.I.vanDruncn, Prof.cn Prcd. De Hr. A. sGravezande, Predik, tt
te 's Hertogcnbosch. Middcib.
I. van Duurcn , Bockvcrkcper in 's Hvgc.
De Hr. Adrianus Ilam, P. D. M. tjt
fietcr van der Eyk en Daniel Vygh, 'sHeer Arendskerke.
Bockverkcpcrs te Leyden, 2 Exempl. Dc Hr. Mr. G. Heeneman , Commis
h Ermens, Boekvcrkoper tc Brusfel, van de Ridderfchap en Edeien vam
6 Exempl. IM- tn ^esifr. » <"« Solliciteur il/i-
fcte Hr. van dcr Esch, Advoc. FiscaaJ litair, in 'sHage.
ran Brab. eit Lande van Onrmaas. Dc Hr. I. U. van Heurn , Schepen ta
fcufcheer H. Baron, Collot d'Efcury, Hertogenbosch.
Stcretaris ratt dt Gaierai. Reken- C. vaa Hoogeveen, Iunior, Bockver-
kamtr^ - koper te Leyden.
De Hr. Mr. Willem Evcnfcn, Kiesheer Dc Hr. I. Hope, te Ainfltldam.
lt Muldclbut g.
De Hr. M. I. de Ionge , u Sluis. in
De Hr. Della Faille, Maior tt Ant- Vlaandrcn*
ntrpw. Yntema en Tieboel, Boekverkopers. te
pc Hr. L F. du Four , Bockverkoper U AmpJeldam , 10 Exempl.
Mlapicht) a ExempL
Ve
Digitized by Google
S. VBSCRIPTORV M.
L de Kanter en Zoon , Bockrcrkcptr De Hr. Nicohas NaaJtcns , o Exempl.
te Zierikzee , 4 Excmpl. Dc I Ir. Mr. M. van Nievelt , in 't llagc.
De Hr. Mr. M. L Karsieboom, Sicre-
Uris te Dordrecht. A. Ocvering, Boekverkopcr ts TsfJftein.
De Hr. Theodoms vau Kooten , Lect.
en Rect. te Midddb. Ahraham van P&ddenfcurg , Boekvcr-
Dc Hr. H. I. Krom, Prof. en Pred. kopcr te Utrecht y 10 Exempl.
te Middciburg. Dc Ht. van Parijs , Cauonik te AttU
wcrpen.
De Hr. I. F. Landsheer, Kiesheer ti De Hr. Mr. G. A. Patijtt, Burgcm. tn
Midddburg. Hazrltm.
Dc Hr. I. van dcr Durgt van Lichtcn- Dc llr. Mr. Pictcr P.*.ultis, te */ Hage.
berg, Raadtenz. teThslcn. I. en H. Palier , Boekverkvpcrs te '/
De Hr. C. I. van Lichtenbcrg, Raad llcrtogtnbtsch.
te Tholen. De llr. Mr. VV. Panw, Raadsh. in de.t
S. en I. Luchtmans, Boekverkopcrs lloogen Rade , in '/ Uage.
te Leyden, 33 Exettipi. C. de Pecker, Corn. Zoon, Boekvcr-
E. Lufac en L H. van Damme, Boek- kopcr te Lcydt/i.
vcrkopers te Lcyden, 2 Exempl. De Hr. Mr. van dc Perre, Heer PM
IVelfiuge, te Middciburg.
De Hr. D.Iohatroes Thcophilus Mayer , De Mr. A. Peircnot , Raadsheer der
Serenis/imo Marggravio Br. a Confi- Domeincn van ZijnD.H. in'sllage%
fts intimis.
Dellr. Mr.A.GdcMalnoe', teLeydtn. Dc tfr. Mr. DStoid Radermacher, fie-
Dc Hr. Mr. A. Martini , Peufionaris wiudhebber dcr O. I. C. te Middelb.
der Stad 's Ilertogenbosch. De Hr. Pran<;ois Radermacher, Liter»
De Hr. I. Masfon , Burgem. te Sluis et lur. Stud. te Utrccht.
in Vlaandr. De Hr. Mr. P. Rendorp , Secretar.
Dc Hr. Mr. A. H. van der Mey van te Amftldam.
der Linden, /* Dordrecht. De Hr.-I. A. Repclaer, ie Dordrecht.
De Hr. Mr. D. Mcrens, Raadshter in De Hr. Mr. de Ruever, Sccret. Jcr
't HafProvinc. in */ Hage. Rekenkamer in ZeelantL
INDEX SVBSCRIPTORV M.
I. van de Sande, I. Z., Botkvcrkopcr Dc Hr. P. Tolloznn , I.F. D.teLeyden.
te Midddburg. Dc Hr. Mr. Daniel Tulleken, Oud-
De Ilr. van der Sandcn, ts Antwerpat. burgcm. ic Middelburg*
Wed. I. van Schoonhovcu , Bo.kvcr-
koopfijr teUtrecht, 4 Excmpl. Dc llr. lan Korn. Valk, K D. M.
Dc Ilr. Mr. I. G. Schorcr, Geconmiit. iuter Remon/ir. LeiJens.
Rjiau ucgerts Middelbufg. VV. Verblaauw, Bockverkoper te Co.ida.
De Ilr. Mr. Willem Schorer, Cecotn- Dc Hr. Mr. M. vau Visvlict, Otidpens.
tnift. Raad negens fere. te MidJJburg.
De Hr. Mr. C. W. van dcrSleyden, Dc Hr. E.P. van Visvlict , Mcd.Doct.
lhcrc van Aaist , enz. tc 'sllcrtO' U MiJJtlburg.
genbosch.
De Hr. F. Smit, Luth. Pred. te Rot- De Hr. Mr. P. H. vande VVall, in dttt
terd. 9/ zijn rcchthebbende. Qudraad , te Dordrecht.
De Hr. Mr. P. vanSpaan, Raadsheer De Hr. Profes.s. f. W. te Water, te
in dcn Hocgen Rade , in *t Hage. Mtddelburg.
Dc Hr. Mr. L. P. van dc Spiegel, Se- Dc Hr. Mr. L H. van VVijn, Penft*.
cretaris der Hecren Stat. van Zeeland. ttaris der Stad Gouda. '
Dc Hr. Philippus Ernestus Spics , Raad B. Wild , Boekverkoper te Utrechtt
en Archivarius van dtn Hr. Mark- 6 Exempl.
grave van Brandenburg , te Culm- De Hr. Gcrard de Wind , Medic. Pr&>
bach. fess. te Midilelburg.
De Hr. Mr. Ian Hugo van Strycn, te De Hr. Samuel de Wind, Med. Doct.
*i IJage. te Midddburg.
Digitized by Google
CHARTARVM et DOC VMENTORVM. 5u
N. CXLIV.
wilhelmvs Comes Hollandiae, Rcx Romanorum electus, a. 1247. ■
d. n.Dec.
mandat Ballivo fuo in Walachria ad tempus conftituto , ut
decimas symonis de Zandijk fine legitimo herede
(nempe mafculo) defuncti Abbatiae Medio-
burgenfi , cuius erat feudum , confervet.
A. 1247. d. 21. Dcc.
Ad Excurs. VII. /.291, 1199.
(Ix antiqno CtianuUr. Abbac Mediob. fol. xxiij. vi. ia Atchivi» C»m. fttt. Zccl. t»«
«uU» 116-117.)
w illelmvs Dej gracia Romanorum in Regem electus,
femper Augustus, fidelj fuo Balliuo sn Walacria pro tempore
conftituto, graciam fuam et omne bonum. Cum decedente
symone laico de Zandic decima quam idcm S. ab ecclefia et
ab Abbate de Middelburg titulo feodj posfidcbat, ad ipfam fit
ecclefiam per excadcntiam deuoluta • ipfo legittimos heredes ( 1 )
non
( 1 ) Legittimos heredes ] Obferve- confinnatoria, ubi difertis verbis : Qttum
tur huius temporis locutio! qua non Simorte de Zandijc fine herede mas-
alii quam masculi indicantur : a quo cvlo decedente Decima de iure fit ad
tamcn inore pedetentim deflccte"batur; Ecclefiam rcverfa et per excadentiam
derivando etiam fcuda in femeUas: hinc devohtta. Videtis igitur,.quae iuris
Abbas imploravit Comitis auxilium , qui rcgula per haec tempora circa fcudalem
agcndum mandat prout iuris est et con- fucccsfionem obtinuerit. Omnia enim
fuetudinis approbatae. Legitimum au- fcuda olim natura fua tecta fuerunt,
tem heredem non alium b. t. esfe quam nec in feminas derivabilia. Cf. dicta
mnsculum, doccmur infra ex Cliarta ad Cliart. a. 125:. d. 13. Maii, nec
d. 24. lul. a. 1248. quac huius est non a. J351. d. 13. Fcbr.
: T, II. V v v
Digitized by Google
S22 CODE.X DI PLOMATI C VS
A. U47. non habente decimam eandem dicte ecclcfie auctoritate regia
d>3i Dcc.
confirmamus, mandantes tibj fub jnterminatione gracie nostrae
firmiter precipiando Quatinus decimam antedictam piene prout
iuris est et cwfuetudinis approbatae , conferues prclibatae eccle-
fie et dcfendas, non permittens quod in eadem dampnum ab
aliquo fustineat, vel grauamen, mandatum nostrum in hac par-
tc taliter adimplendo , vt proinde fuam ad nos fratres ecclefiae
non cogantur querimoniam reportare , ct fidclitatis tuae ftudium
debeamus mcrito commendare.
Datum anno Domini m. cc. xl. feptimo, xii* KL Ianuanj,
Indictione quinta.
N. C X L V.
A. «48. in nocentivs Papa I V. confionat traditionem Decima-
rum in Walacria ab Epifcopo Traiectenfi fa-
ctam Abbatiac Rijnsburgenfi.
A. 1248. d. 9. Ian.
Ad Chart. a. 1247, fupra p. 51 5.
(Ex Originall in Archms Rijii»burgenfibuJ. )
Xnnocentivs Epifcopus feruus fcruorum dei. Dilectis
in christo filiabus- Abbatisfe ac Conuentuj Monaflenj dc
Rinsburch ordinis iancti Benedicti Traiectenfis dioc. Salutem
et apoftolicam bcnedictionem • Cura a nobis petitur quod ius-
tum
Digitized by Google
CHARTARVM et DOCVMENTORVM. sa3
tura est ec honestum tam uigor equitatis quam ordo exigit ra- a. »48.
tionis/ ut id per follicitudinem officij nostri ad debitum perdu- ' 9" lia'
catur effectum • Cum igitur ficut exhibita nobis uestra pctitio
continebat/ venerabilis frater noster* Traiectenfis Epifcopus
quasdam decimas in JVallacria Traiectens. dioc. ad eum plcno iu-
re fpectantes de fui asfenfu Capituli nobis et Monafterio uestro
pia et prouida deliberatione duxerit concedendas prout in litte-
ris inde confectis dicicur plenius contmeri- Nos deuotionis
uestre fupplicationibus inclinati concesfionem huiusmodi fic^ut
pie ac prouide facta est et in alterius preiudicium npn rcdun-
dat/ ratam et gratam habentes ipfara auctoritatc apoftolica con-
firmamus et prefentis fcripti patrocinio communiraus • Nulli
ergo omnino hominum liceat hanc paginam nostre confirraatio-
nis infringere uel ei aufu temerario contraire fi quis autera hoc • •
attemptare prefumpferit indignationem omnipotentk dei et bea-
torum petri et pauli apostolorum eius fe nouerit incurfurum
Datum Lugdun v Id. Ianuarii Ponti-
ficatus nostrj Anno Quinto (i>
H * •
Arpendct cx more Sigillum Plumbcum Innocentii PP. II II.
• • •
fi) Quinto'} Exftat et buius Chaj> Epiphan. L c d. u-Ian. Est antem
tae Vtdimus Voipaerdi Decani S. Pan- haec Confirmatio donationis Epifcopi,
crat. in Leiden a, 1368. fcr. 3.. post fupra p. 516..
* * '•*'".■' 1 ^
Vvva N- CXLVL
Digitized by Google
524 CODEX D I P LOMATI C V S ^
N. CXLVI.
A.
M
"•18. ioannes dc Avesnes, et frater baldvinvs^ rcnunciant
. larj. j
pro fratrc gvidone omni iuri m terras 2Tee-
landiae, quas nomfnatim recenfent.
A. 1243.
d. 7. lul.
A. 1248. M. Ian.
Ad Excurs. VII. p. 213
(E* HAiimi oi*mi. T. t p. ic^)
j : «
* • «
Dcdi Iianc renunciationem iuclufam Guidonis Chartac a. 124^. M. Iul. p. 504-
N. CXLVII.
Pax inter margaretam Com. Flandriae, ct florentivm
fratrera wilhelmi II. Com. Holl. Regis cFecti, Wil-
helmi nomine inita, de Ilomagio pro Zeelandia Occi-
dentali m a r g a re ta e Flandricae praeftando(r)-
A. 1248. d. 7. Iul.
• • . ......
AJ Excurs. VII. p. 380 , 288.
(F.x Oii|iaali VWmmt ia Architii Ii>fu!enfil>«*. I
os Dei gratia cameracenfis Epifcopus Vniverfis prefentes"
Litteras infpecturis Salutem in Domino Noverit univerfitas ves-
tra
( r ) Praefiando ] Infignem hanc land. thefauro bcncvole mecum com-
Charum cx ditisfimo fuo Rerum Zec- municavit Vir AmpL iacobvs van
cit-
Digitized by Google
CHARTARVM £t DOCVMENTORVM. 525
-tra quod nos Litteras florbntii fratm eomitis Hollandiae de a. nAi
forma pacis initae inter Comitisfam Flandriae et Hannoniae, etd* 7' ld
w 1 l l,elm v m filium eius Comitem ftandriae ex una parte , et
florentivm prenominatum ex altera , non cancellatas ,
non abolitas, vel in aliqua fui parte viciatas vidimus fub hac
*brraa..
Talis est forma Pacis inita inter Comitisfam (a~) ftandriae et
Hatmoniae, et willelmvm filium eius Comitem ftandriat
ex tma parte, et florentivm fratrem Comitis Hollandiae
Electi in Regcm Romanorum ex altera.
§. 1. Dictus florenti vs promittit praedictis DominaeF;flr„if(f»,
Comitisfae, et eius filio , quod omnia Iura, quae anteccsfores turj^fhn-
fui Comites flandriae , tenuerunt et habuerunt in terra Zelan- dmt'
diae plcnarie eis recognofcet, et etiam homines Zclandiac reco-
gnofcere faciet, et hoc tam ipfe quam dicti horoines Zelandiae
iuramento firinabunt, et Lftteras fuas fimiliter dc hoc fervan-
do dabunL
; J. 2.
cittir'5, .Vfbis Mediotf. Coiffitlv „ re S«. Paul !2^.
Eius tirulus in Apographo fic hahetur: „ Le Vidimus en Aoust 1249. **.
„ Copie du Viditnus fous k S&d de Confudlt nutem mieris Ckarterlk
,i Nicolas Evcsqne de carubray du D. I. bl. 250. ineditam hanc cum aite-
Traittc entre Marguerhte ComtcMe ni ipfius w 1 l 11 1 lm i d. 3. Aug. da-
„ dc Flandres & CulUtaume fon .'ils ta. Vid. not'. eius(2). Ob rcruai ai>
„ d'une Pan, & de Flcrent frere du tcm momentum in fuos dillinxi i'uia-
Corrrte de IhUande d*autre part, au gfaphos.
„ fujet dc In 7>rre de Ztfonde. (2) Comitnfam] Nempc Marga-
„ LcLcudemain de ItOctave Sr. Picr- -retanr.
Vvv 3
Digitized by Google
526 CODEX DIPLOMATICV 3
a. tx48. §. i. Et procurabit, quod dictus Dominos Rex ( 3 ) prt©.
d. 7. lul.
fw««kt ^cta ^1""8 Onraia, quac Domini et Comites flandriat tenuerunt
jC#?"nf et habuerunt m Terra Zelandiae tempore anteccsforum praedi-
cti Regis, recognofcet et confirmabit.
nabitcb- §.3. Et de hijs omnibus confummandis , dabit floren-
tivs obfides (4) dictae Dominae comitisfae, quos ipfa do-
raina comitisfa in fua prifonia detinebit, donec praedicta omnia
plenarie confummentur , quibus confummatis debcnt praedicti
obfides liberari.
Craikm §. a. Praetcrea florentivs et aliqui de nobilibus terrae
Comitufu
tatfbraMh. venient ad Dorainam comitisfam, rcquificuri gratiam faam et
veniam, et florentivs debet fe ponere in voluntate Dtf.
minae comitisfae, et ubi ipfa voluerit, ct dum Dux Brabantiae
Dominam comitisfam rogaverit liberare Ipfum, IpfumDucem
debet exaudire et eum liberare.
§. 5. Et fi contingeret, quod abfit, quod Dominus rex
contra praedicta veniret in aliquo praeter quam de Itomagio Do-
w,t minac Comitisfae faciendo, florentivs frater eius contra
pracdictam comitisfam, vel eius heredes in nullo, fratri fuo
Regi auxiliura praeftaret, et hoc tam ipfe quam homincs terrae
Zclandiae iurabunt ct litteras Dominae Comitisfac fimiliter de
hoc tenendo dabunt. §. 6*.
centtma-
ctm non
(3) Rex] Pracftitit hoc etiam Rex. fides , docet Charta d. n. Aug. a.
Vld. d. 3. Aug. a. 1248. mX. fiuis Chartae d. 3. Aug. etChar-
(4) Obftdes] Datos fuisfe hos Ob- ta Petri dt Zubburg a. 1249-
i /
Digitized by Google
CHARTARVM et DOCVMENTORVM. 527
§. 6. Ad haec flohentivs reddet Dominae Comitisfae a. i24s.
orreragia (5) fua, quae ei deficiunt ex terra Zelan- „' ,7' lf'
Uabtt fide-
usque in hodicrnum diem recepta a fratre fuo Rege ye\iusJ'ortf p™
° rediiibut.
ab ipfo vel-a quocumque alio infra duos annos proximo ven-
turos, et alia arreragia nondum recepta faciet iritus venire fe-
cundum confuetudinem hactenus fervatam, firma pace et bona
inter comttem rtendriae et comitem Hollandiae exiftente, et
de dictis arreragiis iafra praefatum tempus plenarie perfolven-
dis, obfidesdabit florentivs fufficientes Dominae Comi-
tisfae qui penes ipfam remanebunt donec cautionem fecerit ei
de predictis fideiusforiam vel aliam -iufficientem.
§. 7. Dabit etiam florentivs Litteras, et iurabit, quod
fi terra Zelandiae quo quo niodo ad ipfum deveniret, de ipfa ^8'"*'
terra ixomagium faceret Domino flandriae fine contradictione.
§. 8. Ad haec promifit florentivs, quod PETRVMWrt
DE SOVBBOVRC, EGIDIVM DE KOVDEKERKE, et OmnCS "'^^' '
Hlos * qui cum eis de terra Zelandiae recesferint (6) , reponet in
fuas hereditatcs-, et quitabit ab omni forefacto , quod erga Co-
mitem Hollandiae usque in hodiernum diem perpetrarunt.
Promifit etiam dictus florentivs» et concesfit , qood ad
inquifitioneni , quam /aciet Domina Comitisfa, dictis petro
et egidio, et fuis, omnia dampna fua iniuste eis facta ple-
narie
(5) Arreragia\ De his vid. Chart. (6) Recesferitit] Vid. ad a. 1:50.
a. 1248. d. 11. Aug. n. >. d. 14. ko.
Digitized by Google
5a8 CODEX DIPLOMATICVS >
A. 1248 naric rcddet ad dictum Dominae Coaiitisfae , De aliis autcm
d. 7. 111L
dampnis reddendis, que per legem cis facta funt confilio Domi-
nae Comitisfae acquiefcet dictus florentivs, et ftabit, et
per tantum florentivs debet deliberare omnes illos, qui
capti funt, et bona omnia eorum fine custu(7) et quitare
bona fide quo inveniri poterunt.
Papncm- §. 9. Itcm fciendum, quod tam Dictus rex quam praefa-
tus florentivs et homines Zelandiae , domino Papae fup-
plicare tcncntur infra annum proximo venturum, quod con-
ventiones istas videlicet de recognitione et confirmatione iu-
rium omnium , quae Domini et Comites flandriae habuerunt a
Comitibus Itollandiat, et tenuerunt in terra Zelandiae fecundum
conventiones prefcriptas et figillatas a Comitjbus Hollaudiaey
confinnet , ita quod fi contingat dictum Regem vel fratrem eius
vcl eius fuccesfores, vel homines Zelandiae contra praedictas
conventiones aliquando venire, quod abfit, terras eorura fup-
ponat interdicto, et perfonas eorumdem excommunicet , do-
nec de iniuria Comiti flandriae fuerit fatisfactum.
Rexfatiet Preterea promifit florentivs et homines Zdandiae ,
quod laborabunt ad hoc , quod dictus Rex Dominae Comitisfae
de homagio terre Zelandiae faciendo fatisfaciet competenter.
Sciendum cst tamcn quod fi Dftx Brabantiat ad preces dicti
florentii pro dcliberatione fua infra octo dies venire ad
Do-
(7) Cattu] i. e. impcnfis. Vid, p. 336. (S)«
Digitizfed by Gpogle
CH^nrT^HYM et ©OCtmENTORiVM.:
Dominam Comitisfam vel mitterO : nolleC , Domina ComitisfaA. u«t.
ipfum Flor^niium ad propria penmpetet libere remeare. fl , , * 10
Actum Anno . Domini Millefimp Ducentefimot Quadragcfimo ^ ■ '
octavo in crastino octavarum Petri et Pauli Apoftolorum.
In cuius rei testimoniurn prefentibus Litteris Sigillum nos-
trum duximus apponendum. Datum anno Domini Millefimo
Ducentefimo Quadragefimo nono Menfe Augusto.
Collationne* fur ledit vidimus original
' eh P&rchemin fcelte d'un fceau en
.' : '' dre jaune pendant a double bande
de Parchemin eftant^au Trefor des
Chartes de la Chambre des Comptes
de tilie dans la Lajette , aiantpour
• • v.' Infcription Zelande , par riotis Di-
; refteur & garde des Chartcs de Ia
ditte Chambre le 25. Mars ift&b
: ■ •; ." ;i.:-r : . ' .. rV * n y.\lj
C O D E F R O V .
:'' :/l i.i r.z .d'-. .V> 1 - - o.Mfi :
.1. .V. ]&
T. //. : x x x N. CXLVIIL
Digitized by Google
S3* C 0 0 £ X D T.P L O tA K 1 1 <TV 3
N. CXLVIII.
— . ... . .■
1. 1248. ilorentivs w i L H e L M i Regis frater raandat fidelibi»
fuis, ut dtchnas de Zandijk Abbati Mediob. vindicet.
.»*. . ••- V ... •; ;.<;' r :•...-.:•>-. f /**i:ri j
A. 1248. d. a6\ Iul.
£**r»rs. flL pi ap** it jik
•.,.r. ■.»..,• »*"
(E* »tlrr-o CktrralirV. Atb.t!»- KfcfHofc. lot.^Mtlj. t» AreMvI*. Ciour. Xatloii. 2<tl
Lo««lo i «6- 117.) . m
J\ 0 r e n c 1 vs excellentisfiraj Principis Dominj , W • Dei
gracia in Rtgtm Romanormn Eitctj Germanus , dilectis fideli- .
bus fuis HVGONI-filjO TOLFF Ot WILLELMO filio T0NIS
ct corum coheredibus falutem* Quum simone quondam de
Zattdijc fine herede masculo decedente decima quam idem S. ab
JScclefi* beate Marie de Middelimrg titulo homagij posfidebatr
ad^ctanr Ecdeiiam de ju*>e iit reuerfa et per excadentiam deuo-
J^.et^f^/^doininj nostrj Rtgjs confirmata (1), vobis man-
damus cc fub obtentu bonorum virorum precipimus, quatcnus
Abbatem et Conuentum dicte Ecckfie de memorata decima pa-
cifice et quiete gaudere permittamus.
Datum anno Domini m. cc xl. oct. in Crastino Iacobi
Apoftoli.
(1) Cwfirmata ] Est haec confir- p. 531. Pro pemittamus forte l»g-
matio Chartae d. 21, Dcc. a. 1247. jxrmittatis*
.: 17.1 ) N. CXLIX.
Digitized by Google
' ■ • i , * , . • • *
* C 3C I< I X " J ' - - a
: i.. . • i, •ii ,\. . v a/.
wolfardvs Dominus de Maelftede largitur Monafterio A. m«.
* M. lul.
Ierufalem prope Biefelingen xv. menfuras decima.
rum in pago Zuidbcvelandiae Capclla.
A. 1248. M. Iulio.
Ad Excurs. FII. p. 296". et Co£ Dipl. d. 21. Jug. a.
. . 1 » • . ; : „/# • .- ; ,f, . , •♦- .* ':
(Es Ori* - cim SijiU», in Monafterlo S. Victorii Antvcrpix.)
• - . : J . v : : ■ o.i i:,j,5.'i.:.!"i m
ply go weLVARDVS dominus de Maljlede Notum facio
ommbus prefens fcriptw» vifuris tam: p©s*eri$qiiam f>refentibus
quod ego conturj ob falutem anime meo • et meorum predeces-
forum • quindecim menfuras ^ecimarum iacentium in terra que
dicitur vronland iuxta parrochiam (ksapellp priorisfe et conuen-
tuj clauftri ihrlem prope bifelingen in perpetuum habcndas •
Si quando in dicta terra ad plenum recipi non poteruntRecipie-
tur integritas earumdcm in latere verfus orientem in terra qu*
dicitur vertnauendregt • et ulu» usque ad pienom. Et vt,Jh(ic
nostra collatio rata habeatur nec aliquatcnus posfit inficmari a
gkrardo filio meo • c huic collationi mee confenfum adhi-
buit nec ab aJjquo fuccesforum. jtneorum prefejrAS fcriptum fecl
confcribi in testimonium preftriptis priorisfe et conuentuj dictl
Xxjca dau-
Digitized by Google
4
53« COfflX D I P LOWATIC VS
a. »48 clauftri.meo Sigillo Roboratum. Actum anno domini m. cc-
H luL • •
xl- viij. menfe • Iulio-
* * *
• • . 4 ..... t ....
Appendet Chartae Pergamenae Sigiltum in cert albal. Eques dextra gla-
dium , m pcctorc Scutum Gcntilicium gestans. His literis :
* Sf W V L D I A.
* - • .. •
1 1.
N. CL
A.ms. wilhelmvs Rex Romanorum , Comes Hollandiae , confirmat
* 3"Aufr Pactum Heedenseanum d. 07. Febr. a. 11 68. inter phi-
lippvm Flandriae, et florentivm III. Hollan- T. . .
diae Comites initum , quod confirmarant etiam
LVDOVicva Comts de JLos et i€ Hollan-
dia, wilhblmvs I. , et flo-
ientivs IV- 0> :> •
A. 1248. d. 3. Aug.
Ai Excurt. VII. p. »14 , 970, -»81, 293.
• •• • .
1 b M B T*». Umi. T. I. p. iojj « 103* Et k lac H ill. Gnrmi. J>. L bl lj&)
* « . . . f „ •**■«■*«• •
,go willelm vs Dci gratia in Regem Romanorum electus,
femper augustus, et Comes Hollandiae, notum facfo omnibus
tam
Ei
(1) Hanc Chartam mieris nos- rae Fcudalis Ilollandiae, quibus no-
ter produxit ez martrn. Antti. men : Archiv. Hannon. et Chartrtt
L L ct ex duobus Clianulariis Camc- (TIM. Profcripfit tamcn eam Vir
AmpL
Digitized by Google
CHARTARVM et DOCVMENTORVM. 533
tam futuris quam praefentibus (2), quod Conventionem illara etA. mt*
formam Pacis, quae facta est inter bonae memoriae philip- , Aue
pvm Comitem Flandriae et florentiym proavum meum Co-
mitem Hollandiae, ficut continctur in authentico fcripto eorum,
ratam habeo, et eam me firmiter et bona fide obfervaturura
promitto ; cuius qmdem conventionis et Pacis tenor is est :
[Stquuntut P»cti Ttbulie. qua* t« Auihentico Brugenfi fupra iccuritm» decli fc,q.| ^
Haec eadem vero approbarunt et confirraarunt lvdovi-
c v s (3) Comes de Loes et de Hollandia , w 1 l h e l m v s (4) , CV
' " ' ' mi
Amph hvtbec. in not. ad itoke mento, quafi, dum cbfideretur Vrbs ,
D. II. U. 303. Ne quid igitur dubii intra 15. Iun. et 3. Sept. Wiihelmus ali-
de huius Diplomatis , tot e locis produ- bi csfe non potuisfct. Sed confudit
cti , variisque moilis confirmati, authen- Vir D. Untf cuta aliis duas Chartas di-
tia amplius fupcrfit, paucis argumenta vcrfae indolis. Vid. not.(7).
ponderabo; quorum priushoc est: quod (2) Notum facia tam futuris guatn
in recenfione Ludovici Comitis de Los , praes . ] Dubitat vir quidam docrus ,
Wilhelmi I. Com. Ho/l.t Florintii Com. num ista formula- his tcmporibus fucrit
Hoii. 1F. patrisWiihclmi II. qui omncs uiitata. Sed exfhtt iam antc in Chartt
Feudum Hccdcnseattum agnoverunt, o- henrici DHcis Lotharing. a. 120$.
roittatur Diedericus VII. post Floren- in bvtkens Troph. de Brab. T. t
tium II/. Vcrum hoc argumcnttmi , Preuv. p. 60. n°. 1. in Charta phi-
ex fdentio dcfumturo, iam profligavi 1. 1 p p i Marchion. Namucens. 3.1109.
et ifluflravi excvrs. VII. Cap. iv. ib. p. 61. n°. 1. Et in altera Henrict
p. 2$i6'. fqq. Alterum petitur ex nota Ducis a. iaia. ib. n. 61. n. 3. . Est-
Chronicai data quippe dicitur Charta que ufitarisfima lioc aevo formula, ut
die 3. Aug. a. 1348. fed varia lectionC vidcri potest apud Rei Diplom. fcripto-
d. 7. IdL a. 1348. Brugis. Docet au- res. Conf. fupra p. 513.
tem Vir D. Regem WUhelmum Aquis- (3) Ludovicus"} Huius Ludovicia-
grani in oblidione Chartas dedisfe d. nae confirmationis Vidimus fupra exci-
15. lurii , et d. 3. Septemb. ex eoque tavi ad d. 14. Oct. a. 1206. p. 320.
concludit ad falfitatem huius Ctartae. (4) Wilhelmus] DeWilhelmoI. vid.
Sed hoc argumcntum eo uititur fuada- excvrs.VII. p.272. fupra p. 309. Cs 3)
Xxx 3
r
Digitized by Google
134 C/0 D ? X DIPLQ MAT I C V S j
M48, ww Hellandiae, florentii Comitis Hollandiae fiUus» avus
iionae memoriae , florentivs(5) pater meus ,
prout in eorum literis continetur. ,
t Onmia igitor fubfcripta, ficut praemisfum est, approbo et
confirmo, hoc faivo quod, prout concesfum fuit a fernan-
d o Comite Flandriae patri meo , nobilis domina M. Comitisfa
Flandriae, obfides (<5) pacis, quos ipfa habebit de Zelandia,
prihi recredet per litteras meas patentes, fi quos voluerira, vel
ipfi obfides fideiusfores infitos conftituent, vel penes ipfam
remancbunt. \Tt autem haec omnia rata et inconcusfa in per-
petuum permaneant, Sigilli mei auctoritate praefentem pagi-
nam corroboravi.
Datum anno Domini millefimo duccntefimo quadragcfimo
octavo fcria fecunda post Beati Petri ad Vincula (7 ).
(5) Plorentitts'] VM* Chartas fupra Petri et Pauli atino Domini mccxlviiI.
p. 460-405. manifcsto hanc confundens Chartam,
(6) Obfides) De his obfidibus cau- cum alia, quam dcdi p. 524. a. is.J».
tum erat in fupra excitata Charta p. d. 7. lul. Quod probatur etiam ex oli-
463. §. a. Cf. p. 526. fq. var. vred. Geneal. Com. Flandr.
(7) Hncula] Recte fic diem po- Probb. P. J. p. 246. qui hanc ipfam
fuit Doctus mieris inEdit. bl. £50. .codcm excitat modo: Datum anno m.
pro quo mar tese 1. 1. p. 1038. cc. x L v 1 1 1. feria 2. post Beati Pc-
aliam habuit fubfcriptionem : Actum tri ad Vincula. Vnde illuftrantur ,
Brngit feria pott octavas Jpofiotorum quac dixi p. 533.
N. CLI.
Digitized by Google
CHARtARVM et DOCVMENTORVM. 535.
Ni C L I.
floremtivs frater wilhelmi II. Com. Holl. , RegisA.ra4s.
Rom.electi, agnofrit debitum L. 6000. etL. 1200. mar- fc"**1*
(s aretai Comitisfae Flandr. pro arrieragiis de terra
Zeelandiae, et pro damnis petri de svbbvrg et
aegidii de kov-dekerke folvendum ; quod
debitum folvere promittit intra tcmpus confti-
• . tutum; adiectis aliis conditionibus ex formula
Pacis antecedentis, 6. 7. Iul. h. a. p. 524*
initae , manantibus. Ad eam autem fum-
mam folvendam obligat fua et fra-
tris wiliielmi Com. bona.
*k" ■ 1 * ! • # > r • '
A. 1248. d. 11. Aug. (i );..
Ad Excurs. VII. />. 215, 394.
' J ■
Jl/go n.nit kntivs frarer iltoftris Viri willblmi tet
graria Romarioruxft in Rcgcm EUcti Cmitis hollandie notum fa-
' cio
(1) Perperam in ipfo *xcvrs. quara frater d. g, Aug. Feudum Hte-
Vll. hanc et fqq. Chartas c.xcitavi ad denseanum agnovit confirraavitque : pa-
tVo.Ang quoit ittnel dixUfb, fuOiciat. tot, reVera admic duraefe Paetum dc
Haec autcm Charta, hactcnus incogni- posfidendo in commune.
U, nna cum fequemi multa nos docet. III. Ex promisfa arrieragii foluthne
L Ex promislis fi . iRSKtii la- colligns v Flandros non ampHus hac i»
»is petet , vcra esfe quae alibi dixl, terra fuos habuisfe Quatflom feu fisei
Flartntnm abfcme fratre Rcge Hol- ewateres; ct Comitis Holl. fiderfuisle
laiidiam et terras eo fpectante* fratris relictum, ut dimidiam rtditvum pap.
vice et oomioe adminiftnrsfe. ttm ex Zcelandta (otvendorum qttotan-
II. Quum arrhragiz de Zcelandia nis exhibetet. Vnde itenim fcqtiituf
Flandris fclrae pranuttat , idque post- aliud maioria ctiatn momeuti, nempe:
fi
Digitized by Google
S$6 CODEX DIPLOM'AT I G V S
A. m8 cio univerfis prefentcs Litteras infpecturis quod Ego debeo
N.luAug" illustri Domine margarete ftandrie ff haynonie Cmitisfe
feptem milia Librarum ct ducentas Libras, videlicet fex milia
Librarum flandrenfis monete pro arrieragiis fuis de ferr* Zt*
landie et mille et ducentas Libras eiusdem monete pro dampnis
PETRI DE SEBOVRC et ECIBII DE KOVDEKERKE Qt
amicorum ipforum que omnia promifi et iuravi folvere termi-
nis infrafcriptis prcdicte domine Comitisfe, medietatem vide-
licet in festo apoftolorum petri ct pauli proximo futuro et aliam
medietatem in festo eorumdem apoflolorum postea proximo fub-
fequenti, nifi de predicta fumma fex miliura Librarum aliquid
forte contingat diminui per bonara computationera infra termi-
nos memoratos : et in quantum dcprcdicta fumma pecunie per
bonam computation,em diminuetur in tantum ego et plegii ( a )
mei liberati erimus erga predictam Dominam Comrtisfam et
eius fuccesfores de debito memorato fex milium Librarum: de
mille autem et duccntis Libris pro petro de sebovrc et
egidio de covdekerke et aliis amicis eorum debeo lla-
re inquifitioni et confiuo predicte Doinine Comitisfe ficut in
Lit-
ii redituum curatores a parte Flandri- livus est, fimul est fummus Quaeflor.
ca non fuerint in Zeclandia; haud vi- Atquc binc facile causfa apparet fe-
deri amplius alios adfuisfe iustitiarios qucntium paullo post contenriomim
ac terrae praefides a parte Flandrica. J. i — £. a. 1250. d. jq. Maii N. II.
Simplici enim hoc aevo haec muneia de iactihut maris, aliisque Controver-
■nndum feparatos habebant Ofikiarios. fiis.
kimo hodkdum, qui in Zcclaadia Ba- (*) Plegii] i. e. fideiusfores.
A
Digitized by Google
CHARTARVM it DOCVWENTOJIVM. 537
JLittteris meis de forma pccis inter predictam Comitisfam et me a. mt.
inite (s) plenius continetur. Et fi contingeret, quod abfit, n"".Au*
quod predicta fumma pecunie non folveretur ad pienum pre-
dicte domine Comitisfe terminis fuprafcriptis , ego ad fimplcx
verbum ipfius Comitisfe omnes fumptus et darapna fua ei reddc-
rem plenarie cum ipfa fumma pecunie memorata. hec autera om-
nia fuprafcripta me firmiter fervatujum -et impleturum proraiii fi-
de interpofita et corporalj preftito facramento. obiigans ad hec
omnia tenenda rae et bona mea et meorum univerfa. obligans
etiamadhec vice et predicti Domini fratris mti omnia bo-
naipfius et fuorum etponens omoia bona fuaet fuorum et mea et
meorum in abandonium predicte Domine Comitisfe et fuccesforis
ipfius Comitis flandrie ut.capiant ea et capi faciant fine contradi-
ctione et fine aliquo forefacto et offenfa ubicumque ea poterunt
invenire. Daturn anno Domini miilefimo ducentefimo qua-
dragefimo octavo , in crastino Beati Laurentii. •
• • , ' . • • • •
* » • '
«
Collationnc a fOriginal en parchemin
feclle du fceldu ditFlorent oii il ost
rcprcfente a cheval tonant un oifeau
iijr la main gauche et les rennes de
la main droitc , avec cette infcri-
ption :
(3) hite\ Vid. d 7. Iul. a. 1348. p. 525. , ,
T.IL Yyy
Digitized by Google
533 CODEX DIPLOMATICVS
A. 1 148. ption : Sigillum fjlorentii dt
tLu * . • « , Hollandia, fans contrefcel «itantdans
la Tour des Chartes [utfupn p.461.]
aLille le ia.May 1776.
CODJEFHOY*
N. CLII.
a. 1*48. florentivs frater wilhelmi II. Com. Holl. , Regis
N.,u.Au6' Rom. electi, bona fide promittit, fi refidua pecuniae
fumma , five arrkragia , excedat fummara I*
6000. , fe excedentem etiam fummam folu-
turum iisdem conditionibus £ 1 )*
A. 1248. d. 11. Aug.
Ai Excurt. FIJ. ^.215, 294%
»
, (I* MgluU.U Aithivii Ciment Rttioa. Inf.lrn»)
J^go FLORENTivs de hollandia frater illuflris viri wiL-
lelmi Romanorum in Regem electi notum facio omnibus pre-
fentes Litteras infpecturis quod fi arrieragia illuftris Domine
M. . . . Comitisfe flandrie de Zelandia per bonam computatio-
nem invcnta fuerint excrescere fummam fex miliura Librariu*
fUndrenfis monetc de quibus fex milibus Libris ipfi fideiusfo-
res
<i) Conditionibus] DedithnrosChar- bl. 250. d. 10. Aug. ex oliv. vred.
tae particulan» m i k r i s Cherterb. D. I. Gtntah Com. Flandr. Preuv. P. I. p. 24?«
1 .
»
Digitized by Google
CHARTARVM et DOC VMENTORVM. 539
res conftitui Ego teneor totam fummam fuperexcrescentem a. n4s.
ad plenum reddere predicte Comitisfe in terminis fubnotatis, n"*!*"8
medietatem fcilicet in festo apoftolorum petri et pauli proximo
futuro et aJiam medietatera in festo eorumdem apoftolorum
proximo fubfequenti, et hoc promifi me facturum fide inter-
pofita et corporali preftito facramento et ad hoc etiam me obli-
go et omnia bona mea et meorum et obligo etiam adhoc vicc
et nomine illuftris Domini willelmi Regis Romanorum>
fratris mei fupradicti omnia bona fua et fuorum , ponens omnia
bona fua et fuorum mea et meorum in abandonium predictc
Domine Comitisfe ut ea capiat et capi faciat fine forefacto et
ofFenfa ubicumque ea poterunt inveniri. Donec ei de fumma
predicta fuperexcrescente per bonam computationem et de
fumptibus et dampnis que ex defectu folutionis incurreret ad
fimplex dictum fuum fuerit fatisfactum. Datum anno Domi-
o o
ni m. cc quadragefimo octavo, in crastino Beati Laurcntii.
*■•.... • .» * *..«•...■ ... » .
• ♦ •
- Collationnd a 1'Original dont le fcel
est perdu , e^tant dans la Tour des
Chartes de la Chambre des Comptes
du Roy [utfupra P. 46i.] a Lille le
12. May 1776.
C O D i: F R O 7.
* . Yyy*-1; '"",L N. CLIII.
Digitized by Google
540 CODEX DIPLOM^TICVS'
N. CLIII.
IOAKNEJ de Gandavo fidciubet pro florintio fra-
tre Regis wjliielmi Ifc Hollandiae Com. ,
dc fumma 7200. L. Flandr.
A. 1248. d. 11. Aug*
Jfd Excurs. VIL p. 391 , »05.
(»T c«£j xb Pkut. i* U Ma ; , 4t G**d, L. Tlit. p. ^8r.)
Ioannes de candavo, Miles. Notum facio omnibus:
praefentes literas infpecturis , quod cgo fideiusfi pro viro No-
bili plorenciO) fratre illuftris Viri willelmi, Dei
gratia Romanorum in Regem electi, Comitis JHoIIandiae, erga
marcaretam Flandriae et Hannoniae Cmitisfam, ad feptem
milia et ducentas libras Flandrenfium, quas praedictus Floren»
tius debet folvere predictae Comitisfae vel eius mandato et
ordinationi , feu fuccesfori fuo Comiti Flandriae etc. In Prae-
dictorum autem testimonium praefens fcriptum feci fjgilli mei
munimine roborari.
Datum BrugisQi), anno Dorarni mccxlviii. in crasti-
ho Beati Laurentir.
ScelU
(1) Brugis] Quum Brugis haec Bnigis; WiJhelmus, ut pactum d.y.Iul»
Chanadata fit,facile perfuadebo, prio- initum d. 3. Aug» confirmareti Ftorett-
rem etitui datam Brugis. Adfuere igi- tius , ut res Zeelandicas in ordinetn rcdi-
tur hoc tempore plorentivs et geret. Partem huinsChartae dcdit
firatex «11.aKl.MYS menlii dugustt nsD. I. bi 251.
Digitized by Google
CHARTARVM et DOCVMENTORVM. 541
A. U4t,
d. 11.
„ Seelle' d'un feel de circ rerte , dans lequel est empraint un Escusfon des £ 11
„ Armes de Cand brifc d'uue bende, & a 1'entour fe Ufent ces mots: "fc
„ * SIGILLVM IOANNIS DE GANDAVO".
N. CLIV.
wolfardvs Miles Dominus de Maljlede et c e r a r d v s he- A-
res ac filius eius homagitm faciunt margaretae Comitis-
fae Flandriae pro terra fua in Zeelandia, quam ab ea tene-
bant in feudum ; promittuntque fe fervaturos Compofitio-
nem et pacem, factam [a. 11 68. d. 27. Febr.] inter
fhilippvm Comitera Flandriae et floren-
tivm Comitcm HoIIandiae, ficat continetur in
Charta D. wilhelui C. Holl. , ele-
cti Regis Rom. [a. 1248. d. 3. Aug.J
Quod 11 Wolfardus iura Comitisfae in
Zeelandia non tueatur, confentit, ut
publicet Margareta omnia eius
bona inHulst etSaftwgenOy
A. 12*48. d*. 21. Aug.
Ai Excurs. VII. p. 419 , 995. et Cod. Dipl. p. 500.
(Xi Oritic.U >B ArtkivU CinctM R.tiona» {,<■)«».)
JtLgo vlfardvs M/« Domirtus de Mal/lede, notum fleri
volo omnibus prelentes Littcras infpecturis quod cum E^o
(O Sgftingtn] Habetur huius Char- Ke Defcript. Zeeiand. MS. rft 124.
tte nuntio in V.D. £>i «iijfs&ir- [idj. Habetur etiam altera wvlfar-
Yyy3 9I
Digitized by Google
543 CODEX DIPLOMATICVS
. m .....
A.1148. feudum quem tenebara de illuflri Domina m arg areta flan-
d'2' Aue*drie ct haynonie Comitisfa ipfi refignasfem et ei mcum homa-
gium reddidisfem, ipfa tandem mediantibus probis \iris etamicis
meis michi reddidit fupradictum fcudum ct de eo in fuum ho-
minem me recepit: ita quod ego ct gerardvs heres meus
promifimus predicte Domine Comitisfe fide interpofita et cor-
porali preftito facramento quod nos nunquam de cetero erimus
contra ipfam aut eius fuccesfores Comites Flandrie nec contra
iura fua aut eius fuccesforum Comitum Flandrie veniemus, fed
contra omnem hominem qui vivere p§sjif et tnori iura fua et fuc-
ccsforum fuoruin Comitum flandric pro nostris viribus defcnde-
mus et confervabimus in Zelandia et ubique et expresfe iura </-
la que fui antcccsfores in Zelemdia habuerunt et tenucrunt ficut
cxpresfum est in Littcris de forma compofitionis ct pacis que
olim facta est inter illuftres viros philippvm Comitem flandrit
et florentivm Comitem hollandie et ficut ctiam in carta il-
luftris viri Domini willelmi Romanorum in Regem electi
Comitis hollandie continetur, et fi forte contingeret, quod ab-
fit, quod nos contra predicta in aliquo faccremus nos conces-
fimus et concedimus cidcm Domine Comitisfe quod toia tcrra
mea
Dl dc Maalflede a. 1351. M. Ian. qua Archiv. Cam. Rat. InfuUt. Cf. a.
donat Capitulo B. M. Cortracenfi ius Mia. T. III. p. 113. Add. fupra p.
patroiiatus in //«/;/, in a. biir. Opp. 509.
/);>/. T. 1 1. p. 1235- cx iisdan
Digitized by Google
CHARTARVM et DOCVMENTORVM. 543
ftea et qiiidquid Ego vlfardvs habeo feu posfideo aut pos- A.
fesfurus fum in terra de hulst et in terra de Chavetinghes ( 2 ) fine d'
aliquo aJio iudicio fit totaliter in manu et voluntate predicteDo-
mine Comitisfe et eius fuccesforum Comitum flandrie , fi ei de
plano conftet per dictum fuum et duorum hominum feudato-
rum fuorum quod ego fecerim in aliquo contra predicta et vo-
lo quod terram meam et Bona mea predicta posfideat et teneat
totaliter tamquam fua, donec ad dictum eius et voluntatem fa-
tisfecero et emendavero forefactum et fimili modo obligo me
omnino et promitto me fervaturum fuccesforibus predicte Do-
mine Comitisfe , Comitibus Flandrie , post decesfum ipfius et ad
omnia predicta obligo meos in posterum fuccesfores • predicta
etiam omnia iuravit gerardvs heres meus fe fervaturum pre-
dicte Comitisfe et eius fuccesforibus Comitibus flandrie- post
ipfius decesfum • ad omnia predicta fe obligans totaliter ficut
Ego. In predictorum autem testimonium prefens fcriptum tra-
didi figilli mei appenfione munitum. et Ego gerardvs pre-
dicti vlfardi filius et heres predicta omnia promifi me fir-
miter fervaturum, fide interpofita et corporali preftito iura-
mento me ad omnia fupradicta fecundum formam predictam to-
taliter obligans et meos etiam fuccesfores et in testimonium
predictorum prefentem Litteram figilli mei impresfione munivi.
Datura
C a ) Charetinghes ] i. e. Sefttngen , latus in Flatidriae ora, nunc pacne aquls
notus locus, ad finistrum Hontae flnv. obrutns.
544 CODEX DIPLOM A.T I C V S -y
a. 1148. Datura anno Domini miUefimo duccntefimo quadragefim*
in,Aue. QCavo . £crja ^exta pQSt asfmuptiohem J3eate virginis.
Collationnd a fOriginal en Parchemii
dont les fceaux font perdus, etant
dans Ia Tour des Chartes de la
Chambre des Comptes du Ror
{utfuprt p. 451.) a Lille Je 12. May
l776.
GQDZTKOr.
N. C L V.
A.H48. wilhelmvsII. Comes Holland., Rex Rom. electus, con-
• firmat antecedentes florentii fratris fui pactiones cum
margareta Comit. Flandr. initas, (ut fupra ha-
bentur 2. Chartis a. 1248. d. u. Aug.)j ac fi-
deiusfores , quos florentivs confti-
tuit, inderanesfehabiturum pollicetur.
A. 1248. M. Septembri.
VidimusN. Epifcopi Camcracenfis, a. 124$. M. Aug.
Ad Excurs. VII. p. apd.
/ Ex Oritm»H, {. Aichirh Csnerae Rnionnm InfideM.)
N
. Dei Gratia Cameracenfis Epifcopus prefentes
Litteras infpecturis in Domino, falutera, Noverit univerfitas
vestra
Digitized by Google
CHARTARVM et DOCVME^TORVM 545
vestra quod nos Litteras willelmi Dei Gratia Regis Ro-A. i«48. '
manorum femper augusti hollandie Comitis non cancellatas n.' u •
non abolitas vel in aliqua fui parte vitiatas vidimus fub hac
fbrma:
Nos willelmvs Dei Gratia Romariorum in Rcgem electtfs
femper augustus Comes heilandie notum fieri volumus univerfis
quodcum nobilis vir flore^tivs frater noster nobili Do-
mme margarete flandrie et haymnie Comitisfe et eius fuc-
cesforibus comitibus flandrie vice fua nec non et nomine et vice
nostra recognoverit iura fua, que antecesfores fui in terra Ze-
landie tenuerimt et habuerunt , et ea proraiferit obfcrvanda ip^fi
et eius fuccesforibus Comitibus flandrie fecundum iormartf
que in litteris ( i ) fuper hoc confecds plenius continetur
et predicte Domine Comitisfe promiferit reftituenda arre- .
ngfc fnt et de fex milibus Libris flandrenfis monete eWerrf
Comitisfe perfolvendis pro ipfis arrcragiis ( a )' fo nominc
fuo et nomine et vice nostra obligaverit nifi ckM.MKr».
fumma predicta per bonam computationem diminui posfit et
de mille et dttcentis Libris eiusdem monete pro petro db
sebovrc et ecidio de covdekerke et amicis eorum
reddcndis eisdem fecundum inquifitionem et confilium predi-
cte Domine Comitisfe ficut in Litteris prcdicti florenth
ple-
<0 Literis} Vid. d. 7. Iul. 124«.
(a) Arrcragiis] Vid. d. il. Aug. 1248. ri°. I , 2. p. 536. fqq.
T. II. Zu
Digitized by Google
$46 CODJEX DIPLOMATICVS .
A. ih8- pleniua continetur. Nos predicta omnia rata et firma haberaus
N.':?Cpt' ficut facta funt a predicto florzntio fratre nostro tanquam
facta nomine nostro et vice nostra , et predicta omnia nos pro.
mittimus fervaturos per abandonium Q 3 ) nostrorum bonorum
et hoininura nostrorum promittiimi*. Infuper quod fi arrera-
» gia predicte Domine Coraitisfe excrefcant fummam fex milium
Librarum flandrienfis monete per bonara computationem : nos
predicte Domine comitisfe totum quod excreverit perfolve-
mus per abandonium bonorum nostrorum et bonorum hominum
nostrorum ficut in Carta florentii fratris nostri plenios
est expresfum. promittimus et quod nos fideiusfores quos po-
fuit florenti vs erga prcdictam Dominam Comitisfam in-
dempnes confervabimus et raturn et firraum haberaus quod flo-
rsntivs frater noster pofuit in abandonium eisdem plegiis
t*>na fua et fuorum et nostra et nostrorum fi dampnum incyr-
xerent ex fideiusfione fupra dicta. In predictorum autem testi-
monium prefentes Litteras tradidimus figilli nostri impresfio-
ne munitas. Datiun anno domini millefimo ducentefimo qua-
dragefimo octavo racnfe feptembri.
In
( 3 ) Abandonbtm ] Vox istias ttVi 10, vcl, nt carpentier Closs.
pro Gall. abandonnery orti ex vocuh T. I. p. 4. aecuiatius, pro Gall. Hy-
«, et bandon pro bandum vel baniium, pothtquer, donner pour caution. To-
i. c. profcriptio vel publicatio, testc Uus autem Chartae argrnnentum poste-
»v cange Gloss. in Voc. T. L p. norem hanc nctiunem uuice probat.
Digitized by Google
t
CHARSARVM Bi DOCVMENf ORVM. 547
In cuius rei testimonium prefentes Litteras figilli nostri mu- .
nimine fecimus roborari. Datum anno Domini millefimo du-Jf-**1-
centefimo quadragcfimo nond menfe augusto.
Collationne au vidimus Original cn
Eaichemin fcelW du ftfel dU ditEvS-
que 6mt dans 4aTdUr des C&artes
de k Chantbf e desComptes du Roy
a Lille par nous Ecuier, Seigneur
de Maillart , Directeur et Garde
des Chartes de la Chambre des
Qomptes du Roy a Liile le io.May
6 o d i s f a o r.
Z z 1 i
Digitized by Google
•
>
N. CLVI.
a. nf 8V m a A g a** e T a* FTandriae Cofflitisfa , quum ab Rege' Wilhdlmo
M. sepf pctiisfet> ut homagj VTw,de fierra Zeelandtee de more ma-
iorum fibi faceret, intercesfione P. S. Georgii Apoftoli-
cae fedis his in terris Legati, homagii procrastinationem
Wilhelmo indulferat. Hanc igitur procrastinationem de-
clarat wi lhelmvs non fore in praeiudicium iuris Mar-
garetae, rieque heredum; immo fuccesfores fuos atque
^her«ede"s • Cbmitatus HoIU Fote obftrictos, ut hoc homa-
gium dc terra Zeelandiae praeftent, et rcliqua iura agno-
fcant; ex.Pacto philip.m Cora. Flandr. et floren-
tii Com. Holl. proavi fui [a. 1168. ], quod Pactum
- - itenim confirmat ; nihilque riaric homagii dilationcm pro-
hibere , quo minus- margareta id ab wilhelmo»
, deinceps exigat. . :}
±yi . Dei Gratia Cameracenfis Epifcopus, univerfis prefentes
Litteras infpccturis, falutem inDomino. noverit univerfitas ves-
tra quod nos Litteras willelmi Dei Gratia Regis Romano-
rum femper augusti hollandie Comitis non cancellatas non abo-
litas vel aliqua fui parte vitiatas vidimus fijb hac forma:
Nos willelmvs Dei Gratia Romanorum in Regem Ele~
. ,M } Y. ctus
1 A. 1248. Menfe Sept.
yidimus^NjcoLAi Epifcopi Cameracenfis.
Ad Excurs. VII. p, 297.
Digitized by Google
CHARTARVM Et DOCVMENTORVfti 54$
ctus femper angustus Comes huUandk notum fieri vohimus uni- a. I548.
yerfis, prefentes Litteras infpecturis quod cum nobilis DomL- mliu*
na margareta flandrie et haynonie Comitisfa a riobis inftan-
ter exigeret quod ei faceremus Homagium de terra Zelandie,
quam nos et nostri antecesfores de fuis antecesforibus Comiti-
bus flandrie tenuimus m fettdum ad preces venerabilis patris
Domini Petri fancti Ceorgii ad velum aureum Dyaconi Cardi-
nalis fedis Apoftolice Legati placuit predicte Comitisfe quod
fustineret et differret ad voluntatem fuam et placitum fuura vi-
delicet Domine Comitisfe de homagio fupradicto a nobis exigen-
do feu requirendo, et nos predicte Comitisfe recognosciraus
quod ista fustinentia non faciat er aliquod preiudicium aut fuis
fuccesforibus Comitibus flandrie , quin potius volumus et decla-
ramus quantumcumque predictam Comitisfam contingat fusti-
nere de homagio a nobis cxigendo , fuccesfores tamen nostri
quicumque post nos Comitatum hollandie tenuerint five fint he-
redes de carne nostra five alii fuccesfores tenebuntur predicte
Comitisfe et eius fuccesforibus Comitibus flandrie facere homa-
gium de terra Zelandie et alia iura fua eis recognoscere et ob-
fervare ficut in Carta ( 1 ) illustrium virorura piiilippi
quondam Comitis flandrie et florenti i quondam Comitis
hollandie proavi nostri , quam nos etiam innovavimus , plenius-
est expresfum. Volumus autcm et profitemur quod propter is-
tam
(1) Carta] Vid. p. 184. fyq.
Z z z 3
Digitized by Google
I
Sjo CODEX DIPLOMATICVS
a. 114«. tam fustinentiam feu dilationem homagii a nobis exigendi ni-
SJ* chii obftare vel deperire posfit predicte Comitisfe quin in eo-
•
dem jiata exigetidi a nobis hmagium in quo ad prefens exiftit et
in quo ante hoc erat , et idem ius habeat exigendi a nobis pre-
dictum homagiumy quod ante hoc habebat, etidem cognoscimus
de eius fuccesforibus Comitibus flandrie post ipiius decesfum.
In predictonim autem te&trmonium prefentes Litteras tradidi-
mus figilli nostri impresfione munitas. Datum anno Domini
lnillefimo ducentefimo quadragefimo octavo menfe feptembri. —
In cuius iei testimoniuin prefentibus Litteris figillum nos-
trum duximus apponendum. Datum armo Domini millefimo
ducentefimo quadragefimo nono menfe augusto ( i ).
* • *
CoIIationne* au vidimus Original en -
Parchemin fcelle" du fcel du dit
Evfi-
(aj /tugurto] Facile vifu est, hanc funt, fed ad hoc tctnpus refercnda,
' HoiiMgn awpHationem nr wrtirrLJro Nihil Mc dicam de nota Vlri docti ad
Regc honoris tantummodo causfa fa- &t»kii vs. 1029. p. 78. et p. 568.
ctam esfc, quia abfurdum putabat, ut ubi fatis imprudcnter: UGeenwyhitr
qui, nmqiiara rkx, Marrgarctam his leeserr, dat wtllxm gezeid zou heb-
investire bonis deberet,. tamquam co- ben-t heeft hy noch gefchrtevtn noch bc-
mes holl. pro hsdem Margaretac zege/d. Quam vcra haec, docet hoc
Hotnagium faccret. Quae igimr hac Diplbnn. Salvo autem hoc Homagio
de re ex m. stoke Chronic. Vcrnac. agjiofcit fatis- firmiter ius Margaretae
Rhythmic. (B. III. vs. 1016.) D. II. in bona feu terras Zeclandiae, et ho-
bl. 78. dc Wilhclmo i» excvrs. magium pro iis praeftandum.
VII. p. 309. excitavi, vcra quidem
Digitized by Google
CHARTARVM et DOCVMENTORVM. 551
Eveque e*tant dans la Tour desA H43.
M Scpt.
Chartes de la Chambre des Comptes n. i u
du Roy [utfuprap. 4^1.] a Lille le
9. May 1775.
GODEFROY.
N. C L V 1 1.
wilhelmvs Rex Roman. Comes Holl. imitatus parentem
bona Abbatiae Thofanac iuxta Brugas, in Ztdandia et
alibi fita, ab omni petitione immunia declarat.
A. 1248. d. 5. Dec.
Ai Excurs. VII. p, 398.
<v 1 x a 1 1 Off. DifL T. II. p. 1 j>+ « ki« mi » » 1 * CUtii*. D. LbL ij+ )
W"illelmvs Dei gratia Rom. Rtx et femper Augustus,
univerfis rmperii fidelibus quibus hae Litterae oftenfae fuerint,
gratiam fuam et omne bonum.
Noverint tam praefentes quam futuri , quod nos de providen-
tia confiiii nostri Ecclefiam de Ihofan ciftercienfis ordinis nec
non perfonas Deo creatori nostro ibidem militantes, ad imi-
tationem Genitoris ndstrT florentii clarae memoriae, cum
omnibus bonis fuis per Comitatum Hollandiae conftitutis fub
nostram et Imperii protectionem recipimus fpecialein.
In.
Digitized by Google
55» CODEX DIPLOMATICVS
1243. Infuper oranes terras quas in praetnemorato Comitatu , five m
s' Dcc* Zelandia, five alibi posjident , quocumque tempore eas acquifive-
rint, a tallia, afcoto, a petitione qualibet, quacumque occa-
fione fiat petitio, et quocumque nomine vocitetur, liberas di-
mittimus et concedimus perpetuo liberas permanere. _
De terris autem quas acquifivcrint de cctcro, in quocumquc
Officio fuerint, hanc gratiara- damus et conccdimus Ecclefiae
et perfonis antedictis, ut quandocumque terrae nostrae pcr Ze-
landiam tallias vel precarias conferunt, ipfi de terris fuis iam
dictis cum reeeptoribus talliariim ac Ballivis nostris debeant
computare et ftatutam a nobis talliara ct non ultra, fine au-
• gmento aliquo , non obflante contradictione Scoltetorum , per-
folvere tencantur. — —
Omncm etiam tcrram quam in Donrinio nostro per HolUn-
diam vel Zelandiam posfident, videlicet Crabbendijck cum per-
tinentiis fuis, Monflerhoc, Bomna, Osthoc ( 1 ), terram de Gr^-
da in quatuor Officiis Flandriae cura fuis appendentiis tam moro
quam Morshoft infra. et extra Dikum, ficut hactenus lcgitime
posfederunt , ipfis Regio Patrocinio confirmamus.
Datum anno Domini m. cc. xlviii. Sabbato infra Octavas,
Sancti Andreae Apoftoli. In castris apud Warden.
• . . . . / . . . ■
(O Ostfoc] De his vid. p. 265,
N. CLVIII.
Digitized by Qoogle
t
CHARTARVM et DOCVMENTORVM. 553
*
N. CLVIII.
Wilhelmvs Rex Romamrum Cora. Holl. in Comitiis Ma- A. it4».
guntinis adiudicat Comitatum Namurcenfem i o h a i^- n.7.'*1*'
NI DE AVESNIS, qui ALEIDEM Wll-
helmi Com. fororem duxerat,
A. 1249. [non 1248.] d. 27. Apr.
Ad Excurs. VII. p. ai«5, 301.
(UAITIDI « BVIAHD Tktt. Uutd. I. I. p. I3JI. fcjttC ipnd MIUIS Chltrttilt^
D. I. W. M7-> *
illelmvs Dei gratia Romanorum Rex fempcr Augus-
*us, univerfis Imperii fidelibus . Quod conftitutus
coram Nobis ac Principibus et Magnahbus Imperii carisfimus
fororius noster iohannes de avesnis, primogenitus C<>-
mitisfae Flandriae et Haynoniae propofuit nostrae celfitudini gra-
viter conquerendo , quod , cum ipfe nobis in fublimatione ele-
ctionis nostrae cum aliis Principibus et Magnatibus, it G>-
mitatu Namurcenft, quem ab Imperio et a Nobis titulo feudi
posfidet , legium et debitum fecerit homagium , baldvinvs Im-
perator Conftantinopolitanus , qui eumdcm Comitatum ab ipfo
tenere debuit, postquam idem iohannes nobis dc ipfo fecit
homagiuniy et ipfi iohanni tale homagium facere, quale dj-
ctum feudum requirebat, illud feudum, fcil. dictum Comitatum
Namurcenfcm infra annum et diem, prout moris et iuris est>
nec per fe nec per aliura rcquifivit, nec dc ipfo fccit, quod
debuit. Ad haec tam principibus, quam nobis gravius con-
T. II. A a a a quac-
s
Digitized by Google
554 CODEX DIPLOMATICYS
a. 1219 quaeftus est praefatus iohannis, quod baldvinvs Impe-
N?!.'A?f' ratcr Castrum Namurccnfe, et onmes fortacias ac posfesfione*,.
eidemcastro et Comitatui attinentcs, fine asfenfu et voluntate
ipfius iohannis, qui praefati Comitatus heres erat,. ficut
ille, a quo tcncri debebat, carisfimo fratri et amica nostro lv-
dovico IlluJJri Re*i Franciatpct mutuum et cuftodiam obli-
gavit, castri et Comitatus pracdictorum eum conftituens pos-
fesforem. Quae omnia. ut predicta funt, dictus tohannks
manu propria, et per testes idoneos lcgitime comprobaviV et
fivper hoc petiit a nobis, ut eidcm pcr principes et homines
nostros de Iraperio, quod ius exigit, faeereraus. Nos enimr
qui vidimus, et infpeximus, quod uenjiicvs bonae memo-
riae antecesfor nostcr, ct ncs numquam habuinras aliuin homi-
nem de praedicto Comitatu praeter dictum iohannbm,
principes et homines nostros de Imperio requifivinras, ut ipfi
de iure dieerent, qtiid esfet dicto ioiianni fuper hoc faeien-
dum. Principes autem magnates et nobiles Imperii, quorunt
interera:, a nostra celfitudine requifiti, hoc tulerunt Iudiciura,
et dederunt, quod ab omnibus communiter extitit approbatum,
quod idem iohannes, qui dominus est feudi» auctoritate
nostra et auctoritate iudicii per principes et homines nostros et
Jmperio prolau castrum, Comitatum, fortatias, et omnia bo-
na, praelibato feudo attincntia de pleno iure firis potest et de~
bet uQbus vendicare , et tamquam fija propria perpetuo posfi*
dere,
Digitized by Google
CHARTARVM et DOC VMENTORVM. 555
dere» et hoc de iure dicciites (iicrura totflitatum pracfato B. A. 124«.
Imperatori et fufs heredibus dbiudicaverunt, it faepcdicro 10-N.1.
hanni adiudicaverunt.
Quapropter mandamus univcrfis et fingulis infeudatis tam no-
bilibus quam minifterialibus et castellanis ac hominibus , cuius-
cumque conditionis fuerint, faepedictis Comitatui et castro at-
tinentibus, nostra et Imperii auctoritsite diftricte praecipicn-
tes, ut, quemadmodum principum, magnatuni et nobilium di-
ctavit iudicium coram nobis , faepefato ioiianni de Avemis^
tamquam vestro domino intendatis, et rcfpondcatis ad plenum,
recipientes ab ipfo feuda vestra , Otflcia et honores feu quac-
cumque alia bona, quae quondara tComitibus Namurcenfibus
hactenus tenuiftis, tale fibi hdmagium, quale debent, fecien-
tes. Quod qui facere recufaverit, ex iure lati iudicii, ac de
ftostra licentia et inandato, faifire poterit et habere et fingula
univerla fcuda , quae a castro et Comitatu praenominatis hacte-
nus posfedistis. Et postquam ipfe faifitus fuerit, omnes in-
feudati in dicto Comitatu debcnt ab ipfo requirere feuda fua in-
fra anniim efdiem; quod fi non fecerint, cx tunc ipfa tam-
quam fua propria licite poterit posfidere. Vt autem hoc iudi-
cium, rationabiliter latum et ab omnibus approbaiura, ratura
permaneat in posterum et inconvulfiun , praefentem Iitteram
confcribi et figillo nostrae ferenitatis iusfimus infigniri. Tes-
tcs hii funt:
Aaaa: Vcne-
■
Digitized by Google
556 CODEX DIPLO M A T I C V 3
Vencrabilis Trevirenfis Archiepifcopus.
II. Venerabilis Spirenfis. elcctus Imperialis aulae Can-
cellarius.
Hermannus Comes de Henncbcrg.
Emico Comes de Linigen.
Emico Comes Sflvcster.
Conradus Coraes Irfutus.
—
Nobiies viri Godefridus de Eppenftciiu
Rcinhardus de Hagnowe.
Anfelmus Marefcalius de lustingin.
Wernherus dapifer de BonlandiaL
Wernherus pincerna, filius eius.
Wolricus Camcrarios de Mifemberg.
Godefridus de Biegen , et alii quam plures.
Actum apud Magantiam anno Dom. mccxlviii. V. Cak
Man, Indictionc VI. CO-
(i) Recte vidit VTr Ampl. itvy- hic dicaror per diem et annum negle-
bec. ad stoke, Deelll. bl. 303. xisfe feudum ab lehanne relevare. Io-
legcndum hic esfc mccxlvmii. — hannes ipfe id relcvatat post Regem cT.
Indict. vn. Quod tamen non facile 3.0«. 1347. electum; adde intercc-
probavcris ex eo, quod iohannes dentem Annnm et ditm, divcrfaque
vocetur eius fororiut ; vido not. ad itinera, fic annus 1348. menfe Aprili
Probb. p. 513. Docet id titulus Re- fubfitlcre non posfct. Idcm dicendum
gis, quem d. 1. Nov; 1348. demum de feq» Charta. Quae enim post illam
c*pit. Adde quod iaiqvinvs fequitur4 recte habet a. 1349.
*
N. CLIX.
Digitized by Google
CHARTAKVM et DOQVMENTORVM» 557
N. CLIX.
wilhelmvs Rex Roinanorum mandat nobilibus et fubditis a.
d.a?Ape
Comitatus Namurccnjts , ut iohannemce avks- n.u.
nis Dominum legitiinum accipiant..
A. 1249. [non 1248.3 d. 27. April.
M Excurs.VIL p. at&
(tx HtliBII L L p u'H. Kri|l* 1). p. n&)
w illelm v.s Dei gratia Romanorum Rex S. A., dile-
Cum per principum et magnatum et nobilium Imperii, quo-
rum intererat, lententiara generalem ab omnibus approbatam
baldvino Imperatori Conftantinopo-Iitano Comitatus et cas-
trum Namurcenfe et omnia his attinentia abiudicata funt, cx
eo, quod ab ipfo, a quo eadcm bona titulo feodi posfidere de-
bcbat, fcilicet dc ' carisfimo fororio nostro iohanne de
avesnis primogcnito Comitisfae Flandriae et Ilaynnoniae infra
annum e^diem, pro ut moris ct iuris est, requirere noluit et
contemfit , ad haec quod ipfum Comitatum et castrum cum omhi-
bus pertinentiis fuis absque confcnfu et vohmtate eius , a quo
tencre debcbat , et alia bona carisfimo fratri nostro et amico L-
Slluftri Regi Franciae pignori obligavit. Mandamns igitur - —
Digitized by Google
358 COD.EX DIPLOMATICVS
N. C L X.
a. «49. w i l n e L m v s Rex Rom. forori a l e i d i et eius raarjto i o-
N.7n.Pf' hanni de avesnis concedit Feudum, quod Co-
mitcs Hollandiae a Regibus Scotiae tenebant.
* * ■ • ■
A. 1249. d. 27. April.
Ad Excmt. VII. p. zi6.
' ( t» C»rU F*»4*l! IMl. »llu«k . u 1 m , Ovrrtri. D. J. W. t«. )
w illelmvs — Feudumac Terram, quam progc-
nitores nostri, Comites Hollandiae, a Domino Illuftri Scoto-
tum Rege et fuis progenitoribus hactenus tenuerimt, karisfi-
mae Sorori nostrae ale yd ae, ac illuftri Viro ioanni de
w ,
Avesnes, filio Comitisfae Flandriae et Hamioniae, Marito eius
in connubium duximus confercndum, volentes, quod ipfa fo-
ror nostra et heres fuus, etiamfi dictum ioannem pracmori
contingcret, prelibatam terram liberc tcnere debeat, et per-
pctuo posfidere, hoc fcilicet pacto interpofito et condicto, ut
non liceat cis vendere ipfam terram, aut aliqualiter alienare,
nifi manu nostra et asfenfu fuper hoc plcnius rcquifito. Igitur
nc fuper iis quaeftio aliqua posfit in postcrum , aut alicuius du-
bitationis fcrupulus fuboriri, prefentes litteras figillo nos*trae
ferenitatis iuifiraus communiri.
: Datura
Digitized by Google
CHARTAfcVM IT BOCVMENTCmVSL 55S
Datuga apud tyagwitiam anuo D. milieQluo ducectefuoo A. m^
quaaragefimo noao* quinto Kal Maii, fadictione fexta [Ln.Tu.
¥U.](i>
• ( i ) Vid. not. ad pcnultimam Cbar- in errorera ab m i e ri s D. I. bL
tam p. SS6' Excitavi aatcro excvrs. »49. qui Bejgice a. 1048. dedi^, qttam
Vll. p. 298. Chartam evstachii wdubui Latine a. 1246. fupra p. 505,
Nob. ad a. 1249. M. Maio, inductus
N. CLXI.
* • • 4 * • • •* "* * •••• • • * • ••■ •• • a
»
Papg innocbntivs IV. dehortatur wiliielmvm RegemA. m>.
Rom. et Comitem Holl. a molimine contra balevvi- ^26'^
wvm Comitem Flandriae , cui Coith cacurn ^Camur-
cejifbm ademerat datum fratri ioanni*
A. 1249. d. 26. Aug.
4& Excun.Vtl. p. aig, 301.
<E* Artki.U N.mufcenflfc».. Chsrtr. 4. .V.««r , Cb.jj. L Utier. A. Cott<4t.)
N.
os abbas ma£oniensi3 Decanus etCapitulum Eccle-
fiae Sancti Albani Namurcenfis notum facimus univerfis prefen-
tes Lkteras infpecturis, quod nos vidimus Litteras Domini Pa-
pe non abolitas, non canceliatas, nec in aliqua partc fui vi-
«iatas, et verbo ad vefbura Iegimus fub hac forma :
innocentivs Epifcopus fervus fervorum Dei carisfinjo
in Christo filio W. Illustri Regi Romanorum falutem et apoflo-
licam benedictionem. Ex parte carisfimi in Christo filii nostri II-
.' . .- , iustrts
Digitized by Google
1
55q C OD E X D I* I^OM-A TI C V S
A^.1149.' histris Imperatoris Conftantinopolitani fuit propofitum coram
nobis quod eo dudum fc in fuccurfum Conflantinopolitani Impe-
• f. chm rii dc nostra licentia transfercnte cum ipfo vcl ei vicario * non
vxtrh. nominato nec atato fuper Comitatu et terra ftta Namurcenfe
quod fub nostra et apoftolice fedis protectione confiftunt ad
inftanciara Nobilis viri iohannis de Avenis .quedara fentcn-
ciando ftatuisfe diceris que nofcuntur in eiusdem Iraperatoris
prciudicium modicum redundare Cum igitur ab eiusdera Impc
ratoris raolostiis eo magis te ac alios quoslibct" catholicos prin-
cipes abftinere deceat quo idem ad relevandum miferabilem
ftatum ipfius Imperii anxius elaboras*: ferenitatem tuam roga-
mus attente quatenus fuper hoc taliter tua celfitudo provideat,
ut iniuste ipfius Impcratoris iustitia ex tua fententia non Icda-
cur : Datura Lugdtwi v i j. KI. % Septembris Pontificatus nostri
enno fcptimo.
Embas font appendus deux feaus cn
cire blanche, Concordc a fOrigi-
nal rcpofant dans Ies Archivcs du
Confeil de S. M. a Namur.
de posson Greffier adjoint
du ditConfeil.
N. CLXH.
Digitized by Google
CHARTARVM jst DOC VMENTOR VM. 561
N. CLXIII.
MACHTILDIS FLORENTII IV. Vldua , WILHELMlII, *• m».
Reg. Rom. et Com. Holl. matcr, confert Abba-
tiae Rijnsburg. pro anijiverfario marirj fui ,
Elcemofymara V. Libr. HolL
- ■ -
A. 1249- M. Dec
Ad Cod. DlpL a. 1258. d. 22. Febr. ct e. 1317.
<Ex Orig^.lt ia Archms Kijr.iburg.)
^Ego -M- Comitisfa H0IU11I et mater domini W- dei gracia
romanorum regis notum facio omnibus hominibus prefentem pa-
ginam vifuris vel audituris quod conuentuj de rinfeborch con-
tuli in puram et perpctuam elemofinam pro anniverfario viri
mci F- quondam Comitis Hellandet mcj quinquc libras holland
quarum duas annuatim rccipere debent a domina abbatisfa los»
dunis • reliquas vero trcs annuatiin rccipiant fuper tcrram quam
dominus I • dictus rnus a nobis tenuit quc jacet in loco qui di-
citur oienborgemade. Quod fi predicte pccunie aliquem patian-
>«
tur defectum firmitcr volumus hac prefente carta conflrmamus
quod eundem defectum in reditibus nostris de gts in brabant
0000
eis plenarie fupplebimus • Datum anno doraini m • c c • x l • 1 x •
menfe decembrj.
« b *
Sigillum pcriit.
T. //. Bbkfc N. CLXIV.
* Digitized by Google
56a CODEX DIPLOMATICVS
N. C L X I V.
(O Zeetondicis] Habctur huius „ z o u b u r g als Ostagier vcrblcef irr
Chartac fidciuslbriac mentio apud V. „ Vlaenderen a« M49. voor dcn Grac-
IU. iacod. van grijpskerke „ ve van Holland en Zecland; ovcr
MS. Dtfcript. Zetland. p. 158. ubi „ de disputcn vau Zcclaud Bcwester-
lic: „/» de Chartres ran Waenderen „ fcheld ". Hanc tamcn vidcre non
„ te Rypermonde is cen Actc , by de- licuit. Occurrit ille petrvs itarmn
w wclkc blykt r dat pieter. van in Zcclandia, infra p. 566.
Capitulum s. iohannis Traf. vcndic fratribus de IVad*
ttnfonk bona ac dccimas in Geiferen, tcncnda titu-
lo feudali > fub variis conditkuiibus..
A. 1249.
Ad Q)J. Dipl. p. lojy.
J^N NOMINE SANCTE ET TNDIVIDVE TRINITATIS'
amen. gozvvInvs electus traiecten • prepofttus ecclefie
bcati lohannis . totusque conucntus loci eiusdem omnibus pre-
fen-
A. 124*
N. u
Ad Excurs. VI L p, aoa-
N. CLXV.
(Ex Originali in Arcbir. Cipituli & lohian. Trtiectcaj.)
7
Digitized by Google
CHARTARVM et DOC VMENTOR VM. 563
fentera paginam intuentibus eternam in dnb falutem . Felix \. ,
est fcripture custodia • cmergcntibus cnim occurrit calumpniis '
et terfa obliuionis nebula rerum fericm nuda loquitur vcrita-
te- Nouerint igitur tam prefentes quam futuri-quod ecclefia
nostra fcilicet ccclcfia beati iohannis in traiecto . quedam habe-
bat bona cum decima quadam fua in parrochia de geiferen • Co-
lon. dioc. que cum proptcr loci diftantiam . expenfasque pcr
nuncios pro prouentibus eorum fadendas • forent nobis minus
utilia-fructusque modicus nostre ecclefie prenominate de ipfis
dQriuaretur • ynatiimi confiliQ ' Qt communi confenfu • uendidimus ea*
codkfrido et svethero • militibus • dictis de wacthen-
iung • pro • c • xxx- marcis • fub forma fubfcripta • ut de pecu-
nia prenominata vtilitatcm maiorcm ccclefie nostre disponere-
mus-cst autera forma talis-quod railitcs fupradicti -G- ct S- de-
cimara de bonis dictis fingillatim cum iure patronatus ecclcfie
de geiferen memorate • a rae GozvviNO clecto traiccten • pre-
pofito fancti iohannis • infeodo receperunt • non alia fed prepo-
fiture ratione • et quam diu uiuant ipfi ct uxores eorum-quicte
ct libere in fcodo posfidcbunt • post obitum autem ipforum he-
redes fui viciniores • fiue fint masculi fiue femine • de prcfcri-
ptis.decima iurcque patronatus non posfunt exhcredari • fcd fine
exactione pecuniali in ipfos facienda • et finc exccsfu ucl iurc alio
ab ipfis rcquircndo • quandocunque requirunt • fiue infra annum
fiuc post-et hoc proptcr locorum diftanciani. fi forte funt /»-
, Bii bb 2 fra
Digitized by Google
5(54 CODEX DIPLOMATICVS
A. 1245). fra aitnos difcretionis • uel alio aliquo occupati inpcdimcnto • a
^ ii
prcpofito nostre ccclefie, fcilicet beati iohannis«fibi tam deci-
ma quam ius patronatus mcraoratum in perpctuum pro feodo
porrigentur • et ipfi prepofito talentum monetc traiecten ammi-
niftrabunt • ct hec fient fine utriusque partis contradictione • fi
autem prcfati milites • G • et S • quam diu uiuunt aliquibus fuis
hcrcdibus eandcm dccimam • ct ius patronatus porrigi dcpo-
fcunt • hoc fict ipfis fine pccunic rcquifitione • Alia autem bo-
na qualiacunque • vbicunqnc fita in parrochia dc geiferen • cum
hominibus ad ipfa fpcctantibus ubicunque morentur- et cum omni
kirc de bonis prefatis defccndcnte vcndidimus iisdem militi-
bus • fibi ac fuis hcredibus pro libcro allodio in perpetuum pos-
fidcnda- Vt autcm hec firraa pennaneant et rnconvvlfa- nul-
lmsquc prcfumptu vel ignorancia reuoccntur- prcfcntcm pagi-
nain fecimus confcribi • ac Jigillorum mcorum • cozvvi ni fcili*
cet clccti traiectcn • qiiod habcbam ratione chctionis • quod ha-
bcbam racione prvpojiture ccclcfic bcati- iohannis • ac figilli to-
rius conucntus nostri • eiusdem ccclcfic bcati- iohannis inpresfionc
communiri. Nulli igitur hominum omnino liccat huic facto
contradiccrc • fed omnis contradictor eiusdcin- odium dei omni.
potcntis incurrat perpetuoquc anathcmatc innodetur • Acta funt
o • o
hec anno dominice incarnationis • m« cc« xlix« prefentibuS'
Engelberto Matlieo-
lacebo ►
Digitized by Google
CHARTARVM et DOC VMENTORVM. 565
theoderico* A.
egidio • 1
theoderico-
heinrico *
Giskino ■
Arnoldo •
llermanno'
Winando*
Stephano*
-
canonicis ccclcfie nostrc-
Arnoldo dc Scalkwig-
Adam de palude-
Gcrhardo de vegthc • feodalibus ecclefie beati iohamus^
bernardo • de dolren •
ftephano dc furcn*
Gisfclberto raarfcalco-
flephano pinccrna-
lovc de rucle*
Stephano de wig«
erneste de wolven*
gifelberto fratre eius • et aliis multis ( 1 ) •
(1) MuUU] HaBetur ia huius Nunchona in Tfe/fleyn. Habet in fu*
Cliartae dorfo: Dt bonis et decima in pretna parte mcmbranac infcriorem par-
geyferen vendilis iliis de IVachtendonck tem vocis Cirographum j de qpa vtd^
per Capitulum nostfum 1=49. Etalibi: p. 199.
Bb bb 3
565 CODEX DIPLOMATICVS
. • * «
A. 1249.
Appcnclcnt tria Sigilla fittis intcgra.
r. cozwini elccti, ftantis figura cura bibliis et palma, his litt.
# S' COZWINI GL6CT • • •• ITR AI€C T6NSIS.
a. cozwini cactem figura:
•f< S' GOZVVINI PR6POSITI SANCTI IollAN-
NIS IN TRAI6CTO.
3. Sigill. Capiuili : S. Iohann. Bapthta cum umbcila.
S IOIIANNGS BAPTISTA.
N. CLXVI.
A. 12'g. symon de Harlem, Balivus Zclandiae , petrvs de Zubburg,
aliique Nobiles, arbitri fcdent in controvcrfia fupcr bo-
nis Abbatiac Mcdioburgenfis ipfi in JVestfubburg
olim donatis a philippo Comite Flandriae
et florentio III. Comitc Hollandiac.
A. ia£. ( 1 ) d. 17. Fcbr.
Ad Excurs. VII. p. 291.
( Ex Ar.iicjuo ChimiUrio Abbatiie Mediob. fol. *vi. ia Archivi» Cao>. R«. Zeehni l*>.
cul. 116- 117 )
^^^"oucrint vniuerfj tam prcfcntes quam futurj, ad quos pre-
lens fcriptum peruenire contigerit, quod cum qucdam contro-
ucrfia
(1) Quia fcqucns Chnrta, aJ ltoc istara aJ cumctem annum collbcavit
Aibitrium Ipcctans , a. 1250. M. Fcbr. corrigatur igitur ciror iu a. 1:49. il.,
dilicctam babct Indhtionem Octr.vaut^ 25.lH.br. excvrs^. VII. p. 291. quj^'
quac certc nota cst anni 12,^0. liinc buuc cst d. i^.Tebr. a. 1:50.
Digitized by Google
CHARTARVM et DOCVMENTORVM. 567
«erfia de quibusdam rcbus verteretur inter viros Religiofos,A
Abbatem fcilicet et Conuentum Beatae Mariae in Middelburg ex *
vna parte, et Dominum symonem, Militem de Zubburgh
ex altcra, tandem de communi confenfu rpartium compromis-
fum est in arbitros, videlicet Dominum svmonem Miiirem
de Harlem, tunc temporis Balltuum Zelandie, petrvm filiirm
willelmi de Zubburg, et hvgonem Sculthetum de But-
thinghe, willelmvm prcpofitum yellis Sancte Marie, ct
W. Suppriorem de Middclbt*rg, quj arbitrj dictam caufam fcn-
tenciando ordinaverunt in hunc modum, quod Abbas et Con-
ncntus predictd Ecclefie perpctuum in Ojficio de fVestzubburg
ex colJatione Domini m. quondam Comitis Flandrie et ncpotis
Jiij florentij Comitis Hollandie, et Uluflrisfinij Principis
RegisRoman. willelmi centura et quatuordccim menfuras
terre ab omnj fcoto , peiicione et expeditiom et ab omnj exacti^
nc que terris imponj potest aut fokt, libcras et abfolutas posfi-
debunt Ipfe autera Dominus symon cquum vnum ad arandiun
terram fuam ab ipfis Abbate fcilicct et Conucntu in Vere tantum
et in expenfis ipfius ► S * habcbit. Dc ducatu etiam decimarum
Ecclefie raemoratae in Ojficio de Zubburg ita diffinitum est-
Quod dictus .S. miles dictas dccimas pcr fcx homincs de Of-
ficio fuo ydoneos fcilicet et fidclcs in curti dictorum religiofo-
rum apud Zubburg ducifaciet, vt confueuit, talj condicioner
quod fj aliq^uis ibj fuerit famulus Domino Abbati ct CoDiientiu/
568 CODEX DIPLOMATICVS
/. ra'3. ingrams et infidelis , ipfe .S. ipfum faraulum amouebit-, ct hoc
pro peticione Abbatis vel eius vices gerentis. Quo rcmoto
Dominus symon alium fidelem ct ydoneum Domino Abbati
prefcntabit, qucm tpfe Abbas adraittet, et isto modo aliquo
dictorum famulorum moriente , alius fubftituetur loco fuj , Vt
autem hec ordinatio rata permaneat et inconuulfa.
Ego .S. Milcs de Harlem, Balliuus Zelandie.
Ego .S. Miles de Zubburg. Et
Ego .P. filius WiUelmj de Zubburg.
prefentem paginam figillorura nostrorum munimine fecimus
roborari.
Ego autem .11. Sculthettis Sigillum non habuj. Acta funt
o o
hcc apud Middelburg anno m. cc. xl. nono , feria quinta
post imocauit me , hoc adiecto , quod dicti Abbas et Conuen-
tus aqueductum et aggerem fuum in propriis expenfis ficut cac-
tcrj procurabunt.
j
CLXVIL
Digitized by Google
CHARTARVM et DOCVMENTORVM. 569
N. CLXVIL
wilhelmvs Rcx Rom. Comes Holltndiae Advocatiam Ab-
batiac Medioburg. in fc fuscipit, eaque dc re symonem
de Harlcm Zeelandiae Balivum ccrtiorcm rcddit,
A. 12?. M. Fcbr.
Ad Excttrs. VII. p. 1298. et Cod. Dip!. p. 5C7.
(Fx Antiquo Crurtn'irio Abb.tUc Medi.b. fol XTI. U Atchivi» Cimer. R«!on ZccL
Locul. 116-117.)
w illklmvs Dci gratia Rex Romanorum femper Augus-
tiis, fidelj fuo symonj de Ifarlem, Militi. BaUitto fuo pcr
Zelandiam conftituto , gratiam fuam et omne bonum . Cum
nos dc plenitudine confilij nostrj Adtiocatiam fiue tutelam Ec-
clcfie Bcatae Mariae de Middclbtirg rcceperimus ct plcnam wa-
randiam contra quoscumque molestatores Ecclefie promifimus
memoratac, volumus et precipimus, quatinus jnhibeas aucto-
ritatc nostra symonj Militj dc Zubborgh fub jntcrminatione
gratiae nostrae et fub obtcntu omnium bonorum fuorum , ne
de cetero dilectis nostris Abbati et Conucntuj Ecclefic fupra-
dicte feu etiara nuncijs eorum dampnum.aliquod violcntiam fcu
moleftiam vcl grauamen pcr fcipfum infcrat fcu pcr aliqucm
alium faciat irrogarc, nec dc tcrris aut posfcsfionibus corum-
dcm vbique fub dominio nostro quas habcrc dinofcuntur fc ali-
quatcnus jntromittat, prcfcrtim cum nos dc gratia fpccialj ccl-
T. II. C c c c fiai-
t
\
Digitized by Google
570 CODEX DIPLOMATICVS
a. ti-i- fitudinis nostre doctorum rcligioforum terras ab omnj petitione,
M. Fsbr.
tallia fiue quocumque genere exactionis quae terris jmponj fo-
let aut potest abfoluerimus prctcr ab expeditione quam appclla-
»us vulgarj nomine Hereuard, de qua non tenentur pracdicto
S. Militj fcu alicuj alij Schultetorum, in quorum iacent Officijs",
rcfpondcrc , fcd fi expcditionem ficrj ex parte nostra contin-
gat, nobis vcl BaUiuo nostro fccundum moderatam cftimatio-
ncm de dictis tcrris prout viae ct expeditionis prolixitas cxe-
gcrit refpondebunt, preterca de equo illo, qucm idcm S. a
fcpcdictis religiofis cxpctit, cidem precipias fub pena prcfata
ne dictum cquum exigat ' doncc cj forte fj justum fuerit ab
hominibus dicti Abbatis et Conirentus fucrit adiudieatus vniuer»
fos melestatores Eccleiie praclibatae fub pena fuperius conten-
ta compefcendo. Quod fj dictus S. aut aliquis ab*us dictos reli-
giofos contra prcfcns mandatum nostrum in aliquo dampnifjcarer
ailt molcstare prcfumpferit jflatim cum requifitus fueris absque
vlla cunctatione dampnum eisdem illatum reftituj facias , dictos
xnolestatores grauiter puniendo.
fl • O
Le.Tt- Datum apud Ziertkfhe anno Domini m. cc. xl. no. menfe
> 'L-adJitur. Fcbr. Indictionc Oct. Reddantur litterae.
(
& CLXVIIL
Oigitized by Google
CHARTARVM ir DOC VMENTORVM. S7\
N. C L X V 1 1 1.
willelmvs Rex Romanorum , Comes IIoII. Abbati et A. 115
a. N
Coaventui Affligemenfi annua xx. vafa vini ad
ufus fuos concedit immunia a teloncis.
A. 1250. d. 9. Maii.
Ad ttot. (2) fupra p. 511.
(Ex Onginali tn AtchWU Mnuft. AiM!3c-n. yut •dfcrnr.ur i.i UUtf D. F.jceli. At-
chiepifc. Mechlin. )
w
illelmvs dei gratia Romanorum Rex fempcr augus-
tusl vniiterfis prefentcs litteras vifuris falutem et cognofcere
ucritatera' Nouerint vniuerfi quod nos ob rcmisfioncm nos-
trorum peccaminum nec non antecesforum nostrorum concesfi-
mus et indulfimus viris.Religiofis et dilectis amicis nostris . Ab-
bati ct Conuentui Monafterij Haffligcn quod viginti vafii vini,
ad ufus fuos proprios pertincntia undique ante nostra Thelonea
deducere posfint annuatim absque omni exactionc Thelonearia,
libera et abfoluta- In cuius rci tcstimonium ct firmitudincm
figillum nostrum prefentibus duximus apponendum* Datura
Bruxellic vii. id. Maij. Indictionc v 1 1 j • Anno domini mil-
lefimo ducentefimo Quinquagefimo ( 1 ).
CO Exftat huius Chartae duplcx bam verba, quae in recenfione Oreris
Autbentictim exemplar in iisdem Ar- D. de breqvIcs-y, Tchh Cktvw
chivis, (etfi akcrius Sigillum periit). hgique des DipUmtt — deFnince, ha-
Ne qub autem boc miretur, adfcri- bentur in rEfprit dss hkntatsx, Tanr»
C c c c 2 J---.
Digitized by Google
572 CODEXDIPLOMATICVS
A. t:o. i"77- P- 65- >'0n mnltipliofe, (in- „ tieurs occes orcinaux ont pcri: &
d. y.M-ii. „ quit) quel.]uc!ois les Onginaux de „ dc trois cents ori-iiiaax dc la Gran-
„ la mcmc Chartc, pour c.i Shftucr la „ de-Charte, tous figucs du RoJ lean-
„ confervation^ cn lcs dcpofant en di« „ funs-Tcrrc, il n'cn rcste plus quc
„ vcrslicux, prccaution dont lcvcitc- „ dix-fi.pt ". Nostra patria hunc tno-
„ mcot a plus d\ine ibis montrc la fa- rcm etiam fecuta est iti roagna Charta
„ gesfc. On a connu fept Originaux Mnriac Burgundka: data a. 1477. d.
i!u faroefx dJcict d'union de 1'EidU 14. Mart. cuius plura adhuc in utbibus
., Grccquc & de rE^life Latine, profiant cxcmplaria origioalia, Sigillis
„ <!rcvfc au Cuncile dc riorcucc. Plu- Mariac niuuita.
Appeodet Siglllum roumilum wilheimj Regis Roman. cx cauda du-
plici, COOtexta. CX filis fcricis albi et rubri coloris , rcpracfcntatque
IVILHELMVM folito rnore throno regio infulcntem , fcd capite trun-
ca:o, maou dextra baculo infignita. Ex iitcris nihil iupcrcst quatn
N 0 R V M.
N. C L X I X.
/\. I- r0. wimielmvs Rcx Rom. , Comes IIoll. declarat procrastina-
d.iyMdii. tionem Ilomagii Margaretae Com. Flandriae a fe prac-
ftantli iili non forc fraudi; rcnovatque proniis-
fa, quac Rex clcctus antca fcccrat.
A. 1250. d. 19. Maii.
Vidimns Abbatum S. Petri, ct S. Bavonis Ganden-
fium aliorumquc, a. 1295. d. 12. Iul.
• * ... t
Ad Excttrs.VII. p. 113, 302. ;
(Zx Ori6icV.i. iD ArcUWis C.met.e R«t»n. bbklfr)
"X^niverfis prefentes Litteras infpecturis ioannes fancti
petri , WALTERV5 fancti Bavonis gandcnfis Mqfla/tcriorum
Dei
Digitized by Google
CHARTARVM et DOCVMENTORVAli 57$
Dei paticntia abbates, frater siGERVsprior fracrum predica- a. 1553.
torum, robertvs gardianus frntrum minomm in gandavo n!?.
commorantiura falutem in co qui e^t omnium vera falus . no-
vericis nos Litteras infrafcriptas reccpfsfe , vidisfe dik"gcnter et
legisfe vcro figillo figillatas, non canccllatas, non abohtas ncc
in aliqun fui parte vitiatas quarum tenor fubfequitur in his verbh.
willelmvs Dci gratia Roraanorum Rcx femper augustus
Comes hollatulie, notum fieri volumus univcrfis quod cum no-
bilis Domina marg arkta jlandrie et haynonic Comitisfa in-
ftanter excgisfet a nobis quod ei faccremus ktmggitm de tcrra
Zelandie quara nos et nostri predeccsfores de fuis anteccsfori-
bus Comidbus fiandrie tenuimus in fcodum , ad prcces vencra-
bilis patris Domini P Dei gratia Epifcopi albanenfis
apoflolice fedis legati placuit ipfi Comitisle quod fustineret et
difFerrct ad voluntatcm fuam et placitura fuura de exigcndo fcu
requircndo a nobis homfnagio ftipradicto. Nos yer$ d/cte reco-
gtwscimus Comiiitfc quod ci tcnemur homagium facere dc predi-
ctis ct quod huiusmodi fuscincntia aliquod prciudicium ci non
frclat aut fuis fucccsibribus Comitibus fiand.ie quin potius vo-
lumus et etiara dcclararaus quod quantumcumque prcdictam Co-
mitisfam continget fustincre de ipfo imtagio cxigcndo a nobis;
iliccesfores tamen nostri quicumque post nos Comittitum hollan-
die tcnucrint, five fint heredes de came tiostra, fivc alii fuc-
cesfores , tenebuntur eidcm ct eius fticcedforibus Coinitibus
C c c c 3 llan-
Digitized by Google
574 CODEX DIPLOMATICVS
A. 1253 flandrie faccre homagium de terra Zclandie et alia iura fua cis re-
d ig.Muii.
N. i. cognoscere et fervare ficut in Carta virorura nobilium phi-
l i p p i . quondam Comitis flandrie et florentii quondam
Comitis hollandie proavi nostri et in nostra quam innovavimus ,
plenius est expresfum volumus autem et profitcmur quod pro-
pter istam fustinentiam fcu dilationcra homagii exigendi a no-
bis nihil obftarc vel deperire posfit predictc Comitisfe quin fit
in eodem ftatu exigcndi hemagium a nobis in quo ad prcfens
cxiftit et in quo ante hoc erat ct idem ius habeat exigendi a no-
bis ipfum homagium quod antc hoc habcbat ct idcm rccogno-
fcimus de eius fuccesforibus Comitibus flandrie post dcccsfum
ipfius. in cuius rei testimonium prefentes Litteras confcribi fe-
cimus et figillo rcgio communiri. . Actum Bruxelle anno Do-
o o
mini m. cc. quinquagcfimo quarto decimo Kalcndas Iunii in-
dictionc octava , regni nostri anno fecundo.
In cuius rei tcstimonium prefcntibus Litteris figilla nostra
o o
duximus apponenda, Datum anno Domini m. cc. nonagefi-
mo quinto feria tertia antc festum divifionis ( 2 ) apoftolormn.
• • •
Collationnd au Vidimus Original cn
Parchemtn fcclle des fceaux de qua-
tre
(1) Habcturin or.. vred. ProbK parte duntnxat, quae fpectat ail idctn
ad Gcncal. Cv<>:. F/. V. I. p. 24%. alia argumemiirn , his verbis :
WiitiBLMI Cliarta d. 10. Maii, cx „ WUlelmvs Dei gr-tia Rom.
Hex
Digitized by Google
I
CHARTARVM et DOCVMENTORVM. 575
tre perfonnes y nommces dans ces a. 115«.
lettres (ftant dans la Tour des Char- ^^laiL
tcs de la Chambre des Coaaptcs du
Roy [ut fupra p. 4$i.] a Lille le
13. May 2776.
GODEFROY.
Jtcx fempcr Augusttts etc. ctim intcr vcro nostri 1 1. "•
nos et florintivm fratrum nos- Viuctur csfc Cliarta a p.irte Coroitis er-
trumcx unapartc, ct.illustrcm Domi- bibiu , quatein fupracxliibuitMnigareta.
»am margaretam Flandriac ct ( 2 ) Raro occurrir bacc nota Chro-
Hannoniae Coroitisfam cx altcra ctc. — nica Divifo Apofld. incidit autcm in
Actum Bruxdlae^ anno Domini m. cc. dicm 15. lul. Vid. TArt dt Vcrifer
1. 14. KaL Iun. Iudkt. vm. Rcgni ks Dates p. 143. b.
N. CLXX.
marcar E ta Flandriae Comitisfa, et wilhelmvs Roma-A. 1250.
itorum Rex, Comes Hollandiae , ac florentivs fra- n^i!3'1*
ter eius, pacifcuntur fuper nonnullis dubiis de
Infulis Zeelandiae interScaldcm ctlleedensee*
Cui Pacto infcrtae funt:
r. Chana Pacti Heedenseani anni 11 68-
2. Charta Wilhrfmi Regis, qua hoc Pactum Heedenseaminj
confirmat, ct Homagium pro terra Zeelandiae facit.
A. 1250. d. 19. Maii.
Ad Excurs. VII. p. 113, 315, m6.f. etc. 303.
(I* ^nhivit mmm, p. aja. fq. nttm. »» C.J. US. C*tU, ftnfaf, HttL p. J7o. fqq.
Miu.11* Cb*rt,*. V. J. bl ij8-iGo.)
M
.argareta Flandrie et Haytmome Comithfa tmiverfo
prefentibus ct futuris prcfentcm paginam infpecturis falutera..
Cunr
Digitized by Google
576 CODEX DIPLOMATICVS
A. itso. Cura intcr nos ex una parte, et ferenisfimum Dorainum wil-
t'!f"lHELMVM Regem Roman. iiluftrcm, ct nobilem virum flo-
rentivm, fnurcm eius cx altcra partc , fupcr iurisdictiombus ,
Simm* proventibus , cotifuetuJimbus et iuribus quibusdam, que antcces-
fiitt* fores nostri Comites Flandrle de Infulis Zdandie ( i ) inter Scal-
ilvii et Ilcditiezce habucrant abanriquo, ut fuper quadam pe-
cunic furama, qiiam nobis pcr fuas littcras idcm Rcx ct Fraier
fuus dcbebar.t, cc fupcr quibusdam arrcragiis-, in quibus ipfi
nobis tcnebantur, ct quibusdam aliis discordia fuborta fuisfct,
tandcm mcdiante vcncrabili Patrc, Domino P. A. Albancnfi
Epifeopo, Apoftolicc fedis Lcgato, fuit compofitum inter nos
et dictos Regem ct Fratrem fub forma, infcrius annotata.
In primis quidcm idcm Rcx tam pro fe, qtiam pro fuis Suc-
ftaSf». cesforibus Comiiibus IloIlanJie, recognovit nobrs ct nostris Suc-
ccsforibus Comilibus Flandrie, quod id, quod habct in Infulis
Zdaudie intcr Sdialdm ct Iledinczee, tcnct in fcudum a nobis,
et recognovit nobis ct nostris Succesforibus Comitibus Flastdrie
pro fe ct fuis Succcsforibus Cmitibus HoIUtndie omnia iura,
quc
(i) Zelamfie]- Infigncm Ii.tncCliar- „ prondf!ng zyndc van dcczc nieuwe
tam, quac Stanim Zeclandiac Occiden* „ Overccttkomtle , zo volgt noodzaa-
ulis istins ac-i cxplicat, pro Ipuria et „ kclyk, dat ook tlcczc vnlscli cn vcr-
t Flandris fabricata, exGbtht Vir D. „ diclir nioct zvn. Waariicid kan nkt
ad stokr I). II. bl. 304. ViJcamtis „ nistcn op Logen ". At fupra.p J95.
eins verba: Dc Brfcvcn v.ui a. 1167. probavi , Pactumanni n£. quod V.D.
„ cn 1240. OXWBDBRsprbbke- iivyo. htc loci babct tamquam ottrc-
,» lijk VAi. scii, cn n<icli:ai)s iku <hrfr:hlijk rj/rc.V, i. c. ilnc uila con-
tro-
Digitized by Google
CHARTARVM et DOCVMENTORVM. 577
qae antecesfores nostri Comiies FUtndrk in dictis Infulis habue- \. j2!?o.
runt, et quecumque continentur in formapacis, que olim fa-h.^ u^
cta fuit inter bone memorie phiuppvm Comitem Flandrie et
florentivm Proavum fuum, Comitem Hollandie, quam di- fupra p.
ctus Dominus Rex approbavit et confirmavit et figilli fui muni-
inine roboravit , et proraifit fe bona fide in perpetuurn fcrvatu-
rum , pro ut in litteris fuis fuper hoc alias confectis plcnius
continetur, quarum tenor talis est;
„ Ego willelmvs, Dei gratia in Regem Romanorm Ek-fupra p.
532.
ctus, femper Augustus et Comes Hollandie, etc.
Datum anno Domini millefirao ducentefimo quadragcfimo
octavo , feria fecunda post Bcati Petri ad vincula
Verum quia proptcr quibusdam articulis inter nos et dictum iura com-
Regcm questio vcrtebatur, fuper illis compofitum est, et decla- munu'
rati funt articuli in hunc modum :
1. Primus articulus crat de iactibus maris; dicebat enim idcm iactusm*.
Rex, quod dicti iactus maris advenientes infra terrainos fub-™'
fcriptos eius erant et esfe debebant. Nos vero in contra-
rium
troverfia fictitium acfuppofitum, esfe „ flaan watze begeerde, gelijk zij hier
fmc ulIacoDtradictione^wi/iwtfw. Quod „ zdve verliaalt; wat ging liaar dan
fi gtmrinum /ioc; labuntur omncs argu- over, datze zo kort daaroa cischtc,
mcntationcs falfj hoc fuiidamcnto fu- „ dat hy Zccland van haar ontvinge,
jvrftructac. Additur porro: „ Ilceft „ en, als hy zulks met vcraclitingc
„ Koning willem haar dcn 3. Aug. ,, van de hand hadt gewcezen, Zcc-
„ 1248. cn wederora den 19. Mci ,, land met gcwcld en verraad mecnde
„ 1:50. wcgcns Zedand allcs tocgc- „ tc ovcrrompclcn , gclyk wy by 011-
, T. II. D d d d „ zen
Digitized by Google
578 C O D E X DIFLOMATICVSF
A. wc. riura dicebamus et asferebamus, quod ad nos, tanquam ad
d^rp.Man. ^ ^ g ^ tCQetur terra m fcudum ( pertinere debebant. Su-
per hoc articulo volumus , recognoscimus , confitenrar et pro-
teftamur, quod dicti iactus maris, in quibuscumque rebu?
provcnerint , debent inter nos et heredes nostros Comitts Flan-
drie, ctdictum Rcgcm et heredes foos Comises Hollandie, curn
advenerint, in perpetuum equaliter dividi, et fic m perpe-
tuum dictus Rex pro fe et fuis heredibus Comitibus Hollandit
promifit fe fervaturum ; et nos pro nobis et heredibus nostris-
Comitibus Flandrie proroitamus nos fervare.
P^ririo. 2. Secundus articulus dubitationis fuit de precibtts, Jtvc preca-
fiis, feu dottis communibus faciendis ab hominibus dicte terre,
vel fi extranei ibi advenirent; dicebat idem Rex, quod poterit
fjbi illa fpecialitcr retinerc , nobis contrarium asferentibus , et di-
centibus, quod, cum omnia [quej de terra predicta proveniunt,
debent esfe communia, predicta vel aliquod predictorum non
poterat fpecialiter retincre , edamfi ipfi ea fpccialiter donaren-
tur, ficut ncc poteramus ct nos. Super hoc fic ordinatum cstr
quod predicta omnia quecumque provcniunt ex precariis , pre-
cibus,
zen Dichter III. 996. cnz. gclcc- inOhnna; qanfi tria contincret grava-
„ zen hebbcn. Maar hier ligt dc mina , 1. de maris iactibus , a. de ptti-
,, knoop. cett " Iluiusmodi arg-umen- tionibus , 3. de fuprema iurisdktime. —
tatio per fe cadit, postquam rus ge- „ Wilicm bcwcerde, inquit, dat dit
rtac clarius iuiu cxplicatae in kxcvrs. „ Reeht hem alleen toekwnm, maar
VII. C. iv. Nihil addo de iis, quae „ op aanhoudcn van Marrrriet, l>e-
i»lem Vir Ampl. dicii de contentis hac „ willigt hy, en bcloovcu zy clkaw!c-
„ rcn ,
Digitized by Google
CHARTARVM et DOCVMENTORVM. 579
<tb»s, five donis cmmumbus, five excautiis, tam in rebus mo- a. n<o.
biubus, quam immobilibus, inter nos et heredes nostros Gj- i."!'IMaiL
mitcs Flandrie, et dictum Regem et heredes fuos Comites HoU
landk , equaliter dividentur, etiamfi aliqua predicta dona com-
tnunia fpecialtter donarentur, et fic pro nobis et nostris Suc-
ccsforibus Conutibus Flandrie promittimus nos"perpetuo fer-
vaturos.
3. Tcrcius articulus dubitationis fuit dt tenendis placitis /wiurisdi-
ctio
terra Zelandie, de equitandis bannitis, tk iurisdictione et Utsticia
txercendis. Dicebat enim idcm Rex, quod ipfe tenebat placi-
ta, equitabat bannitos> exercebat iurisdictionem et iusticiara in
terra Zelandie. Nos vero dicebamus, quod hoc non poterat
facere fine nobis vel Balliyo nostro. Super hiis ordinarum cst ,
*t compofitum, quod ipfe et heredcs fui, Cemius HoUandie,
tenentur audire placita, equttare bannitos, et omnera iurisdi-
ctionem et iusticiam exercere in terra Zelandie infra terminos
iuprafcriptos , nobiscum vel cum heredibus nostris, Comitibus
Flandrie, vel nostro Ballivo, nec ipfe fine nobis vel nostro
Bailliyo potest facere , nec nos fine ipfis illa vel aliqua de pra-
dictis.
ren, dat allcs voortaan, in onder- quc id fibi asfcrere conatur, quum
„ linge gemccnfchap enz. ** Verum reliqua in commune posfidcnda fnrcnt.
quam parum accurate et minus cx vcro tVilhelmus autem pro fe nilril aftcrt
haec fint propofita, ipfac literae do- quam fimpliccm afiirniationcm ; contra
ccnt. wiLHELMVS nequaquam con- Margareta asferit, id ius ad fc per-
tendit, dat het Recht v. c. van Strand- tinere , tamquam illam, a qua ter-
vonden hem alleen tteJtwam* Scd uter- ra in feudum tenebatur.
D d d d a
Digitized by Google
58o CODEX DIPLOMATICVS
a.ivo. dietis. Item emendas taxare non poterit, nec excauties (jz")
<'.!9.Maij. „ _
n.il ncc foresfacta remittere, vel de ipfis componere fine nobis vel
hercdibus nostris Comitibus Flandriz vel Balliyo nostro y nec nos
fme ipfisr fed omnia, quae de huiusmodi vel attis quibuscum-
que proveniunt, inter nos et ipfos et heredes fuos Comitn
Uollandie equaliter dividentur; et fic ih perpctuura dictus Rex
pro fe et fuis heredibus Comitibus Hollandie promifit fe fervatu^
rum, et nospro nobis et beredibus nostris Comitibus Flandrie
promittimus nos fervare.
Vriitom 4. Itera conquefcbamur , quod idem Rex fecerat ibt aliquas
villas franchas, am facere non posfet, quia in tota terra pro-
dicta non debet esfe villa jrancha , nifi Middelbourg , que ab an*
tiquo fuit francha. Idem autem Rex recognoscit, confentit et
confitetur, quod ibi non potest conftruere, vel edificare villes
franchas nec factis, feu edificatis dare franchifiam five Uberta-
tem, nec etram nos vei heredes nostri Comites Flandrie posfu».
mus hoc faccre, quia bcne rccognoscimus , quod non potest
ibi esfe aliqua francha villa, nifi Middelbourg C3)> que fran-
chifiam habuit ab antiquo , et fi aliqnibus vrllis vel alicui ville
ipfe Rexdedit franchifiam eam, quantmn in ipfo est, penitus.
• ■ • ■ ■
revo
CO Bxeauiret] Xotetur vox, quae preeilus jtvt donis cmmunUus five ex-
Jtequc in dv cano. neque in car- cautiis tam in rebus mobiiibus quaia
ientier Ginferih his liieris OG> immobilibus; Iiic vcro tamqunm fyno-
«urric. Sui ia lcrmo e;at. dtprecariis, nymuui accipi viJctur vocisforesfacJa^
CalL
Digitized by Google
CHARTARVM et DOC VMENTORVM. 581
revocabit; ct fimiliter nos revocabimus, nec permittet, quodA.ta?&
utantur franchifia fibi data. vutu^
5. Cum autem dictus Rex nobis deberet fex milia librarum soiutio
redituusi.
Flandren/is monete, et quedam arreragia, eftimata ad valorem
dccem milium librarum eiusdem monete , ficut parate eramus
probare , ad prcces dicti legati , et ob reverentiam fedis Apo-
ftolicae distulimus et fufpendimus repetitionem dictarum fede-
cim milium librarum. Ita quod nec nos nec hcrcdes nostrd
Comites Flandrie dictam pecunie fummam poterimus repetere a
dicto Rege vel ab heredibus fuis Comitibus Hollandie, nifi ipfe
•vel heredes fui contra istam pacem venirent.
Si vero, quod abfit, dictus Rex vel heredcs fui Comites
Hollandit venirent contra pacem predictam, poterimus nos vel
heredes nostri Comites Flandrie ilfam pecuniam repetcre. Et
-dictus Rex profesfus est, et profitetur; quod ipfe vel heredcs
iui Comites Hollandie tencntur nobis et heredibus nostris Comi-
tibus Flandrie reddere dicta fedecira milia Hbrarum ct fatisfat.
«ere integre de eisdem.
Quia vero pacem istam cupimus perpetuo ct inviolabiffter sarction*
obfeTvari, volumus, confentimus et a dicto Legato petimus,
fupponentes nos fue iurisdictioni et potestati ac vcncrabilcm
Pe-
Gall. Fourftitu. Vtdcrint alii, num (3) Middtlburg} Vid^ hac de re
Buc referri posfint, quac coniicit dv exc. VII. p. 275. fqq. et CoJ. Di/f.
cakg. V. Escufaticum p. 230. vel p 402. Pro re rocavir apud mier. r»
Excaucia p. ao<j. p^fui fupra 1. 1. rtrocabit.
Dddd»
Digitized by Google
58* CODEX D I P L O M A T I C V S
A. 1250. Petrura Tornacenftum et Camerasenftum Epifcoporum, quibus ipfe
w. 11. hoc de nostro confenfu coramifit, ut, fi nos vel heredes nostri
Comtes Flandrk contra pacem istara vel aliquod pacis artkulum
veniremus et requifite in Curia nostra Brugis et heredum nos-
trorum Comitum Flandrie, nollemus hoc pro ut homines nostri
pares Comitis Hollandie iudicarcnt emcndare, quod dicti Pre*
Jati vel altcr eorum, fi alter non fuperesfet, vcl esfet legiti-
mo impcdimento detentus, terram Flandrie et dicte Zelandit
posfent fupponerc Ecclefiastico interdicto , fi infra quadragin-
ta dies, post monitionem ipforum vel altcrius eorura, non
duximus eracndandum , ct tenemur nos et hexedes nostri con-
ducere Nuncium vel Nuncios, qui mittentur pro interdicto
ponendo. (
Infuper renundavit in hiis omnibus dictus Dominus Rex pro
fe et fuis Succesforibus Ccmitibus HoUandie omni iuri> quod
competit ipfi vel posfet competere, Canonico vel Civih' ap-
peliationi ad quamcumque Curiam, omni privilegio obtento
fcu etiara obtinendo. Et dicti Prelati habebunt fimiliter po-
testatem , quod fi dictitf Rex vel heredes fui Comites Hollandie
contra predictam pacem vel aliquod predictorum facerent et
rcquifiti nollent coram nobis ftare iuri vel emendare, quod
factum esfet contra pacem per iudicium hominum nostrorum
farium fuorum in Curia nostra Brugis, posfent terram ipfius
Hegis, fcihcet Ilollandiam et Zelandiam, Eccleliastico fuppo-
ncrc
Digitized by Google
\
CHARTARUM et DOCVMENTORVM 583
nere interdicto vel alter coruray pro ut fuperius est expres- a. » aso.
fum, fi infra quadraginta dies post monitionem ipforum vel^iu3"
alterius eorum non duxcrint emendandum, quod factum esfet
contra pacem, nec relaxabitur interdictura , donec illud fuerit
emendatum, et renunciamus in hiis omnibus pro nobis et nos-
tris heredibus Comitibus Flandrki omni iuri, quod competit
nobis, vel posfet competere , Canonico \*el Civili appellationi
ad quamcumque Curiam, omni privilegio obtenta feu etium
obtincndo. Pacem istam fuperius annotatam et cartas, fuper
hoc factas vel concesfas ab ipfo Rege et fuis predecesforibus,
promifit idem Rex pro fe et fuis Succesforibus Comitibm HoU
Uindk bona fide in perpetuum et inviolabilitcr in omnibus et
fingulis fe fervare, renuncians exprcsfe onmi iuri, omni car-
ta, ornni privilegio et quocumque dato vel dando, quod drcti
Regi vel eius heredibus C&mitibus HoUatidie competit vel in fu-
turum compctere posfit in predicta terra ZelanJie contra pre-
dicta et quodlibet predictorum jn hac pace contentorum.
Et nos firailiter pro nobis et hcredibus nostris Comitibus Flan~
drie promittimus dictam pacem et cartas fuper hoc factas bona
fidc in perpetuum ct inviolabiliter in omnibus et fmgulis nos
fervare. Renunciantes expresfe omni iuri, omni carta, omni-
que privilegio, a quocumque dato vel dando, quod nobis et
nostris heredibus Comitibus Flandrie competit, vel in futurum
compctere posfit in predicta terra Zelandia, contra predicta ct
quod-
584 CODEX DIPLOMATICVS
A. «50. quodlibet predictorum , in hac pace contcntorum ; et ipfam pa-
djjj^ cem et cartas fupra dictas tenere fideliter et non contravenire »
dc fpeciali mandato ipfius Regis , tactis Sacrofanctis Euangeliis
in animam ipfius Regis, ipfo prefente, Magister Arnulphug
Protonotarius fuus iuravit inviolabiliter et in perpetuum obfer-
vare. Et fimiliter ipfara paccm et cartas fuprafcriptas tenere fi-
delitcr et non contravenire de fpeciali mandato nostro, tactis
Sacrofanctis Euangcliis, in animam nostram, nobis prefenti-
bus , Magister Adam Tontere Canonicus Sonegienfis iuravit in-
violabilitcr et in perpcttium obfervare, et petivimus pacem is-
tam a Domino legato predicto confirmari , Domino Pape fup-
plicamus, quod eam confirmare dignetur. Supradicta omnia et
fingula, tam nostro Sacramento, quam ipfius Regis firmata, te-
nebuntur firmare hcredcs vel Succesfores ipjius Regis Comites
Hollandie nobis et heredibus vei Succesforibus nostris Comti-
hus Flandrie, cura omnibus hominibus fuis, quos nos etpre-
dicti heredes nostri habere vohierimus proprio iuramento et
innovare iuramentum de pace tcnenda et fervanda, quotiens
nos et prcdicti heredes nostri Comites Flandrie voluerimus inno-
vationcm prcdictc pacis et harum conventionum habere.
Si vero idem Rex vel Succesfores ipfius Comites Itollandie
non posfent, raodo vel quando vellemus innovationem iura-
mcnti habere, adducere omnes, quos nos et dicti heredes nos-
tri nominaremus, nos vel predicti heredes nostri Nuncium nos-
trum
Digitized by Google
CHARTARVM et DOCVMENTORVM. 585
trum mittemus fub conductu predicti Regis vel heredum et fuc- a. ia5a,
d 19 MsiL
cesforum fuorura Comilum Hollatitie* ut iuramentum faciant,N. u.
prefentc misfo Nuncio nostro , qubd in prefentia nostra pre-
dictorum heredum vel fuccesforura nostrorum debercnt faccre.
Vt autem hec omnia et quecumque etiam in carta dicti Do-
mini Rcgis, ncc non in litteris predecesforum fuorum conti-
nentur, inconcusfa in perpetuum maneant et confiftant , hanc
prefentem paginam figilli nostri auctoritatc corroborando mu-
nivimus, ettestes, qui iaterfuerunt, fubfcribi fecimus. Sunt
autem hec eorum nomina ,
Venerabiles Patres, Dominus P. Albanenfis Epifcopus, Apo-
ftolice fedis legatus. * .
Nicolaus Cameracenfis et P. . Cathalonenfis Epifcopi.
Nobiles viri Iohannes. de Avesnes , Guido Advocatus
Attrebateafis , et Iohannes de Dampetra , dilecti filii
nostri.
Abbas de Ekmunda.
Abbas Sancti Trudonis.
Arnoldus de Diest.
Gifelbertus de Ameftelia.
Henricus BufFels.
Hugo de Cralinghen.
Henricus de Streina. • LSirim.
. T.U.
E c ee
Digitized by Google
I
58(5 C 0 D E X DIPLOMATICVS
/. «so- R. de Gavera.
d.19 MaiU
n. 11. Arnulphus de Cyfonio.
▼.i.a/arf' Araulphus de Maritnia.
Iohannes de Ghiftell.
Willelmus de Mandeghem Castellanus- Gandenfis.
h. Btytta. Th. . de Benera.
Gerardus de Rodes.
Euftachius de Rodio.
Henricus de Hufalifia.
Baldricus de Rofin, et Baldivinus de Baliolo , milites, ec
alii quam plures.
Actum Bruxelle anno Domini millefimo ducentefimo quin*-
quagefimo, feria quinta post Pentecosten.
N. CLXXL
a. iaso. henricvs Dux Lotharing. et Brabantiae fideiusiorera fe con-
d.ij>.Maii. ftjtuit pacjs et concordiae inter margaretam Com.
n< 11 if * ,
Flandr. et wilhelm vm Regem Roman. initae, ex
arbitrio Legati fedis Apostolicae ; et opera fe latu-
rum promittit ei , qui pacis federe non ftaret.
A. 1250. d. ip.Maii. >
Jti Excurs. VIL p. 308.
|Bi Origiwll. k AtcWtI» Cbcim K«Um. ntulni.)
H enricvs Dux Lotharingit et Brabantie, omnibus ad
quos prefentes Littere pervenerint falutem . cum inter virura
illu-
Digitized by Google
CHARTARVM et DOCVMENTORVM. 587
illullrem W. . . . Dei gratia Regem Romanoruin femper augu- a. «5«.
_ /. d.ip.Maii,
ftumet florenti vil fratrem eius exunaparte, et nobilem N.m.
Dominam marcaretam fiandrie et haynonie Omitisfam ex
tltera , pro terra Zclandie ac iuribus et aliis que ibidem utra-
que partium fe habere dicebat quedam discordia mota esfet ,
tandem mediante venerabile Patre P Dei gratia albanen-
fe Epifcopo apoftolice fedis legato facta est pax et concordia
fuper hiis inter partes prout*in earum Litteris continetur. Nos
autem ad prcces et inilantiam dicti Regis ficut attendimus pa-
cem ipfam obfervare volentis proraittimus bona fide quod fi ipfe
Rex vel florentivs frater eius aut fuccesfor eorum paci
predicte per fe vel per alios contrairent, nos contra ipfos et
adiutores eorum auxilium ferremus et confilium dicte Domine
Comitisfe et fuis donec id esfet ab eis plenius emendatum • fi-
militer dicte Domine Comiusfe precibus inclinati, idem pro-
mixtimus dicto Regi quod fi ipfa Domina Comitisfa contra pa-
cem prelibatam veniret, nos contra ipfara et fuos eidem Domi-
no Regi et fuis confilio et auxilio faveremus.
Datum Bruxelk anno Domini millefimo ducentefimo quin-
quagefimo , feria quinta post diem pentecostis.
• • •
Collationne' a rOriginal en Parchemin
fcelld du fcel dudit Henri en cire
. jaunatre, oii U est reprefente* a Che-
E c e e a val 9
Digitized by Google
r
588 CODEX DIPLOMATICVS
4
A. „5o. val, tenant un oifeau de la main
H, 111, - gauche et Ies rennes de la roain
droite, avec une infcription caffde
* en pluficurs cndroits, e*tant dans la
Tour des Chartes de la Chambre des
Comptes du Roy [ut iupra p. 461.] a
Lille le 1 1. May 1776.
G0DEFR0Y.
N. CLXXII. •'
■
a. «50. w 1 l n e l m v s Rex Rom. Comes Hollandiae , declarat , nifi Pactum
n!9!^3"' inter ipfum cum fratre florentio, ct margaretam
Comitisfam Flandriae obfervct, fuper iuribus aliisque
dubiis, quae uterque in terraZclandiac fibi vindica-
bat , plcnam esle HENRicoDuci Brabantiae
facqltatera adiuvandi margaretam..
A. 1250. d. 19. Maii.
Jd Excurs. VIL p. 308.
(Ptsei Dom. o. 1. •itnii, Secretir Academ. Lkerar, BruxellU. K hrrnr etUm !n quo»
cUm "K£l'itT$ 4m > tli» itt Cbdrtrn it U (tamirt dtt Ctmfitt a Briuciiel, B. foL
w
illelmvs Dei gratia Romanorum Rex femper augustus.
Vniverfis Imperii Fidelibus prefentes littcras infpecturis fuam
graciara et omne bbnum. Noverit univerfitas vestra, quod
cuniinter Noset diiectum fratrem nostrum florencivm ex
una
Digitized by Google
CHARTARVM et DOCVMENTORVM. 58*
una parte et nobilem mulierem M. Comitisfam Flandrie et Han- a. »5».
nonie ex altera, fuper iuribus et aliis que utraque pars nostrum n!9^!*11,
in terra Zelandie ad fe pertincre dicebat mediante venerabili
Patre Domino Albanenfis Epifcopo apoftolice fedis legato,
Pax fit reformata inter Nos, prout in Litteris inde confcctis
continctur ct fuper dicte Pacis reformatione et confervatione
Vir Nobilis henricvs Dux Lotharingie et Brabantie ad pe-
titionera nostram Litteras fuas dcderit quod fi contra dictam
Pacem Nos, quod abfit, venire contingeret dicte Comitisfe
contra Nos confilio et auxilio adhercret, quibus Litteris confen-
fum nostrum et asfenfum prebemus beniyolum prefentium tesumo-
nio littcrarum datum Bruxelle xvj ( 1 } Kalend. Iunii indictio-
ne octava anno Domini millcfimo ducentcfimo quinquagefimo.
( 1 ) Forcc te?. xiv., qua nttionc quta mcntio hlc fit de literis iam cottr
concurrct cum iplb Pacto ptaeccdentc , fectis: quarc non ad d. 17. fcd ad d.
die 19. Maii Miito , idque propterca 19. Maii Chartam collocavi.
N. C L X X 1 1 1
Lettrcs de gvillavmeII. Comte d'HoIIandc au Pape in-a. 125».
d.ig.v\
N. v.
nocentIV. par lesquelles il le pric dc confir-
mcr la paix, qu'il avoit faite avec mar-
guerite Comtcsfc de Flandre.
A. 1250. d. 19. Maii.
/ld Excurs, VII. p. 309.
!n Indke qnotUm HS. Criirt«n>m, qme «dfetvintur in ArqhM» Infulenfibu» )
E e e e 3 N- CLXXIV:
Digitized
590 CODEX DIPLOMATICVS
N. CLXXIV.
A. «50. wilhelm vs Rex Rom. proinittit dare fideiusfores H. Electum
N vi. Leodicnfem, henricvm Ducem Lothar., aliosque
pro obfervanda pace , quam fecit cum mar-
gareta Comitisia Flandriae.
A. 1250. d. 19. Maii.
Ad Excurs. VII. p. aao, 308.
(E« • t ! T. »11». Prob Qtmsl. C.m. Fitndr. Ittt. L p. 14J. Vntie Mlllll D. !. bl l Si .
fcd biU «4 a. Ilf* <L ij. UtiL)
w illelmvs Dei gratia Rom. Rex, femper Augustus,
univerfis etc Cum nos Pacem, quamfecimus cura nobili Domi-
na Margareta, Flandriae et Hannoniae Comitisfa, firmiter et
fideliter obfervare velimus, tenore praefentium fcire facimus
tmiverfos, quod nos, ut ad obfervantiam pads ipfius fortius
ailringamur, procurare et facere tenemur, quod carisfimi con-
fanguinei nostri: H. Leodieniis Electus, henricvs Dux
Lotharingiae et Brabantiae, otho Comes Gcldrenfis , [Theo-
dericus] Comes Clevenfis, per fuas patentes litteras fe ad id
obligent, et bonj fide promittant dictae Comitisfae, etc.
Actum Bruxellae , annoDomini m. cc. quinquagefimo , quarto
decimo Kal. Iunii Ind. viii. Regni nostri anno VI. [I. II.]. (i)
CO V. D. mieris vredivm d. 19. Maii. a. 1250. fcribi debcret,
fecuttis malc interpunxit anno — quin- ut fupra p 574. Error fluxit ex vitio-
quage/tmo quarto , decimo Kal. quura fa Rcgni nota VI. pro II.
KIF. KaL Iuh. Indict. VIII. i. e.
N. CLXXV.
Digitized by Google
CHARTARVM et DOCVMENTORVM. .591
CLXXV.
wilhelmvs Rex Rom. promittit majigaretae Comi- A
tisfae Flandr., fe ipfius filium gvidonem in homa- N
X; rater hvgo miferatione divina tituli fancte Sabirie Presbi*
i
ter Cardinalis Apoftolice fedis Jegatus. Vniverfis Christi fide-
libus prefentes Litteras Infpecturis falutem in Domino. Vni-
verfitati vestre notum facimus guod nos Litteras Illuitris Domi-
ni willelmi Dei gratia Regis Romanorum femper Augusti
non cancellatas non abolitas nec in aliqua fui parte viciatas fi-
gillo fuo figillatas Vidimus in hec verba :
willelmvs Dei gratia Romanorum Rex et femper augus-
tus univeriis Christi fidelibus gratiam fuam et omne bonum;
noveritis quod fi nobilis Domina margareta fiandrie et
hannonie Comitisfa voluerit quod nos recipiemus in hominem
filium fuum Comitem flandrie pro hiis que tenet ab Imperio;
(i) Eumdem in modum pqjtca mar c aretak promifit Rex mcHAfc-
©vt d. 27. luu. a. iafio. ubi vide.
gium recepturura pro terris, quas tenet ab
Imperio, quando ipfa voluerit ( 1 ).
A. 1250. d. 19. Maii.
Ai Excurs. VII. p. 310.
(Ex Origio. VldJmmj ia Archirii C*m«rae R«tion. InfulcM.)
nos
S9> CODEX D I P L O M A T I G V S>
A. T2so. nos ipfum recipiemus gratanter fine aliquo contradictionis ob-
d.19 Maii. . ..... . r . .
N. vii. iectu. In cuius rei tcsnmomum et munmien prefentes Litteras
- fieri feciraus figillo noscro figillatas. Datum Druxclk XII II. Ka-
lendarum Iunii Indicuone VIII. anno Domini millefimo ducen-
tefimo quinquagcfimo.
In cuius InfpeCtionis testimonium prefentcs Litteras figillo
nostro fecimus figiHari. Datum apud Orcics 1 1. Nonas Iunii
Pontificatus Domini InnoceAtii Pape 1 1 1 1. anno nono.
Collationnd tu Vidimus Original en
Parchemin, repofant cn laChambre
des Comptes du Roy a Lille, par
nous Ecuier Seigneur de Maillart
confeiller du Roy directeur et Gar-
de des Chartes de Ia ditte Charabre
des Comptes a Lille le 28. Iuillet
1777-
GODEFROY.
- ■ ft ** ,
N. CLXXVL
Digitized by Google
CHARTARVMet DOCVMENTORVM.
C L X X V I. •
» . . . • •
(FOLPHARDVg NICOLAI filiuS, ittnior , WOLPHARDVS, et A. 1150.
hknricvs de Everdingen,.Milltes , aegidiVs de *»mJ»
Koudekerke, Armigerj Zeelandiae nobiles , fa* i
vent margaretae Com. Flandr. con-
tra wilhilmvm Com. Holl. (i)
A. 1350. d. lA. Iun.
Ad Excurt. VII. p. 308. fqq.
, tr-Hob. IH]MljUI Defcript. ZceL MS. f. t*. (118 ))
(i) Non dedit. V. Doctus ipfas litcras , hoc niodo excitasfc contcntus :
I , Onder dc Charters tc Vilvoorden berustcndc is cen Bricf van dca 14. Iun.
„ a. 1350. meidendc de Edclcn van Zccl. , dcwelkc toenmacl dc partie van den
„ Gravc van Vlacndercn Iiiclden tegen dcn Graevc van Hollant, en mct nacme
t, fVolphaert Claes fone den Ionge , Welphaert ea Hendrik van Everdingen Rid~
deren , en Qiffis van Coudekerke Knaepe ". Latent bae fortasfe literae
«iamnunc in Archivis Infulcns. , qiao Tabulas ct Archiva , Vilvordac. olia»
adtervata, raaxima ex partedclata fuisfe, c.\ pluribus mihi conftat argiimcuusi
N. CLXXVII. '
Papa innocentivsIV. confirmat Pacem inter m a r- a- "s3-,
* n r. . d. 14. lul
garetam Com. Flandr. , et wilhel-
mvm Com. Holl. initam.
A. 1250. d, 14. Iul.
Ad Excurs. VII. p. 203, 309.
(hventaire de» Ticres. eunt 1 Lillc n. ti. )
XL/ettres de Vidimus par gautier et iacques Evcsques
de Tournay et Arras en Iuillet 1351. de la Bulle, avec lesLet-
. T. II. Ffff tres
Digitized by Google
I
594 CODEX DIPLOMATICVS
a. 1150. tres y inferees an ..... . Pape innocentIV., confir-
d''14* luL mant 1'accord arrestd entre marguerite Comtesfe de Flan-
dre, et guillaume Comte de Hollande, eleu Empereur, tou-
chant la maniance du pays de Zclande, pretendue relevcr du
Comti de Flandre et autres difFerens ( 1 ).
A Lyon le 2«. dcs Ides de Iuillet,
Tan 8. du Pontificat du Pape In-
nocent IV. ce qui revient au
14. Iuillet 1250.
(1) Mcmoratur in MS. Dtfcript. „ Zeedriften, Beden , Subventien , en
Zeeland. Viri Nob. grijpsk.er.kk „ andere diergelyken mccr voor de
bLia8. „cen Brief *tm bcvestiging „ hclft, d. xm. Kal. lun. 1250. "
,, der Vrede , in een Bulle van Paus Quae confirmatio nifi fpectet ad Paccm
„ Innocentius, in welke gtfpecificeerd priorem, d. 9. August. initam; error
„ worden alle de Rechten , dic de in calculo esfe dcbet, quia a. 1250. d.
„ Graven van Vlaandcren hadden op 20. Maii confirmari a Papa non pote-
Zeeland tusfchen de Sehelde cn Hey- rantPacta pridie inita. At dic 14. luL
„ demee, als namelyk van IJomage, ut fupra habetur , ficri potuit.
N. CLXXVIH.
Digitized by Google
CHARTARVM et DOCVMENTORVM. 59^
CL XX VI I L" " •
ottho, Comes Oelrenfts, fideiusforem fe declarat pacis et a. 1*50. '
concordiae inter m argareta m Com. FlMr., et Wl/ li.3tN°T*
helmvm Regem Roman. Com.Holl. initae, eo-
dem modo quo fupra henricvsDux Bra-
bant. die 19. Maii a. 1450. p. 586.
A. 1250. d. 30.N0V. •
Ad Excurs. FIL p. 309.
( t« OrigloaU, la Archlvb Camcne Ritlon. lafolcarl
o ttho Cotnes gelrenfis univerfis prefentes Litteras infpe-
cturis falutem. Noverit univerfitas vestra quod cum fuper
questione inter ferenisfimum Dominum W Regem Ro-
manorum illuftrem et florkntivm germanum ipfius ex una
parte et nobilem matronam M. . .< fiondrie et haynonie Comitisfam
ex altera fuborta fuper iuribus et aliis que utraque pars ad fe
pertinere dicebat in terra Zelandie mediante venerabile patre
Domino P. . . albanenfe Epifcopo apoftolice fedis legato pax
fit reformata inter eos prout in eorum Litteris exinde con%t%-
plenius continetur nos ad petitionem dictl Domini Rcgistfua»
per dicte pacis confervatione prefentes Litteras nostfas damus
promittentes no« prefentium testimonio Litteraram fl dittam
pacemalteram dictarum partium infringere contingeret vet ve-
* f f f » nire
Digitized by Google
5o5 C 0'D El DIPLOMATIC VS "
A. tis°- nire contra eam fervanti pacenv contra infringcntem auxilium e»
d3o.Nov con^ jimn preftitur0s»; Datum .apud montes in haynonia in die
: beati andre^anno ^omini f c;(qujnquagefiniQ,
Collationne* al 1'OriginaI en Parchemir*
faelle du fc.el en partie rompu dudit
Othon pareil a celui reprefente dans
.• (> r • ...
vredius planche 34. etant dans la
Tour des Charter de la Chambre des-
r Comptes du Roy [ut fiipra P. 461.] a
. Iillele 12. May i77<5.
• ' ! f3"'!itJ : ■ • ' Q o 0 e F \ 0 ts
• ■•>-•«
N. CjVXXJX.
• . /1 ; ....... 1 . . . , . . . • •
a. 1-50. • H. Siecfus Leodienfis earademfideiusfionem praeftat, quam 1
rf.3o.N0v. _
N.U. fupra ottho Comes Gelrenfis.. -
A. iiso. d. 30. Nov.
. , • (I* OrigJwH » AicM-L C.mwe K.iwn. IafuUn*)
/1 Dei gratia Ekctus Leodienfts univerfis piefentcs Litte-
ras infpecturis fahrtem. Noverit univerfitas vestra quod cumr
fuper quostione inter feremsfimum Dominum W. . Regem
Romanorum illuilrem et f lorintivm germanum ipfius ex
una
H
Digitized by Google
CHARTARVM eT DOCVMENTOR VM. 597
una parte et nobilem matronam M. * . . . flondrie et haynonie a. W9.
Comithfam ex altera fuborta fuper iuribus ec aliis que utraque n? x't °r*
pars ad fe pertinere dicebat, in terra Zelandie, rhediante ve-
nerabife patre Domino P albanenfe Epifcopo apoftoli-
ce fedis legato pax fit reformata inter eos prout in eorum Lit-
teris exinde confectis plenius continetur. nos ad petitionem
dicti Domini Regis fuper dicte pacis confervatione prefente^
Utteras nostras damus proraktenres nos prefentium testimonio
Litterarum fi dictam pacem alteram dictarum partium infringe-
re contingeret vel venire contra eam fervanti pacem contra in-
Jfringentem auxilium et confiJium preftituros. Detum apud
tfontes in hayyotw in die beati andree apoftoli anno Domini
miljcfimo ducentefimo quinquagefimo*
• • • hJlib 0-,' ^.1 'S.'ir\?. jmv. •T.) •* :n:m :h
i. • •• ; ; " Ji ; :r.i;p fcbm^ sk njn v H ; -.••'*--• , vu.?
. . , . . Collationne a fOriginal en Parchemin
fceild du fcel dudit Hcnri en circ
verte, etant dans la Tour des Char-
tes de la Chambre des Comptcs du
Roy [mfupra p. 461.] a Lillc le 12..
May 1776.
... • 1
GODEFRO Y.
* 0
- *
ifj i ■
f rrr 3 N. CLXXX.
598 CODEX DIPLOMATICVS
N. C L X X X.
A. uyi. wilhelmvs Rex Rom. Comes Holl. mandat fratri flo-
d.i«.j». k snt 10 vel fialivo Zeelandiae, ut terram Abbatisfae
Rijnsburgenfis in Oostcapelle defendat.
A. 1 2 5 1 . d. 1 6. Ian.
M Excurt. Vll. p.
(E« orig^.li in Archin. Rijwfcnrg.)
w illms (i) dei gratia Rotnan Rex femper augustus Kari»-
fimo fratri fuo florentio uel baliuo Selandie pro tempore con-
ftituto gratiam fuam et omne bonum • Tenore prefentium uo-
bis fignificamus / quod Dilccte amite nostre - A • ( 2 ) abbatisfe
in Rimburg aggerandi nouam terrara fuam apud Ostcapelle ad
eius beneplacita uoluntatis liberam concedimus facultatem • Vn-
•
de uobis fub optentu gracie nostre diftricte precipiendo man-
damus/ quatinus abbatisfam in gracia quam ei feciraus contra
quoslibet defendatis/ fi uero aliquis per fepedictam abbatisfam
ex eo grauamcn uel dampnum fe asferat pertulisfe / vos eum
nostro confpectuj citetis/ qualiter inde dampnum fustineat
oftenfurum . et nos ipfi faciemus iusticie complementum»
Datura
O) Dcfcripfcrat antea hanc Char- xnntim 1251. d. 6. Maii rcferri debet;
tara p. scrivrrivs, cuius ex fcri- Ad quem dicm dnbo infra.
ptis dedit MiERisD.LW.a61.E0- (2) /ida Abbat. vm. filia WilheJ-
dem fpcctare videtur altera huius Fio- mi I. Com. HoII. quae obiit a. 1257.
rtntii Charta d. 7. Maii. a. 1250. ibid. Recte igitur Amita» Memoraturet fu-
p. 257. fed quae procul dubio ad hunc pra p. 507.
Digitized by Google
CHARTARVM et DOCVMENTORVM. 509
Datum apud Middelburg anno Domini m. cc. quinquage- k. ia$t. ,
fimo primo xvij. Kal. februarij Indictione ix. * d ,6 Un'
* » *
Appendct ex vitta pergaraena Sigillum cx albo, dimidia parte lacerum,
Regem repracfentans in throno fedentem; leguntur tantum literae :
• • • W I L • • •
Sine averfa parte.
1 1 *
N. CLXXXI.
Sententia wilhelmi Regis Rom. in Comitiis Imperii a.m3.
d. 3. rebr.
lata fuper natura Feudorum, quae Abbas Middel-
burg. in Zeelandia fuis dederat vafaliis.
A. iflff. (!) 3-Febr. '
. • I r - ' . •. ..*.»!
^ Excurs. VII. p. 299.
(E* i.uom. ct »«*uni«t.i tfyl m. ■.■.i. CWr*. x. M, 1,7. „• •.uj»)
W illem by der genaden Gods, der Roemercn Koninck,
ende altoes meerdere, alle de ghetrouwen des Rijcx van Roe-
me, die defe jeghenwoordighe letteren fullen fien, fijne gra-
tie endealgoet; ghefet voor ons onfe verkoorene ghetrouwe
Nicolaes, Abt van Middelburck, eefchede te vermane van
ons
CO Miiftw ,hanc pofuit ad a. dioburgi. Wilhelmum autem itf. Ian.
1450. fed minus recte. Norta enim In~ 1351. ibidem adfuisfc, docet Charta,
dicti* annura pofctt Febr. 1251. Data quae hlc proxime antecedit. An vcro
praeterea est Charta d. 3. Febr. Me- aano praeced., non liquet. Autogra-
pham
<5oo CODEX DIPLOMATICVS :
4. ii^. ons in ghcmecne vonnesfc , of leengoet enighes verleents
* 3'}cbr,mans van iierc kcrkc van Middelburch, die ftorve, zonder
manhooft, wittacluighe arfname, ter kerckcn, daer men dat
leengoet of hclt, wcderkeren foude, of dat hct des doedcn
naeften foude toebehoien. Dies vraechden wij vontnes van
den grootcn Hceren, cndc ghetrouwen desRijcx, endc van
den vcrlcendcn mannen dcr Kercken voornocmt, wat daer af 't
beste recht warc. Die des vonmcy verraaent waren , die utent
alfoo : dat dat leengoet met vullen rechte der kercken tocbeho-
ren foude, ende dies volghden zij ghemeenlijck alle; het en
ware dat faecfee, dattfce befitter des leengoets bij voorwoorden,
mct confente das Abts, hem fclven fctte enen nakomelinck
des goets voorfeit. Sint meer danne dat het behoet zy in den
rechte, datfoo wie dietecncn maelc mcdeiien eene faecke, die
en moghen daar na die faecke niet wedcrfegghen. flieromme,
op dat tus/chen die bclcende mannen dcr Kercken van MxdAaU
burcft, of anders Kercke, van dcfen faeckcn gheen twifel en
moghe wasfen, foo hebben wy met Konincklijker moghent-
- - ; . \ heyt
phani hanc Chartam hnbuisfe ct legisfc „ dyn cn Pauls van Brigdammc ('t
V. Nob. gk/tpskerke Dzfcrlpt. „ VVapen wijst dat deze waercn van
Ztel. MS. mihi patct cx defcriptionc „ 't gcflagtc van Dorsfelcn in de bran-
nonnullonim Sigillorum p. 99. [215.] „ cbe van dc Hccren van Brigdamme)
ubi fic; „ Een brief vao Coning U"ii- Boudyn van Zryburg, co Pietcr
lcm gegcvcn tcMiddclb. dcn 3a. dag „ Buudyns Zonc van Duvebnd, Lccu-^
,, binnen Zillc a. 1350. dcwclke uok „ manneu dei Kerke va» Middelburg ".
„ zegckn Dirk vau Bredcrodc, BoiW . : .'.
Digitized by Google
CHARTARVM et DOC VMENTORVM. tfoi
heyt dit vontnes(a), want het gherecht es, ende van hera alle a
gbevolghct, geconfirmeert , ende wifcnt, eeuwelicke durcnde.
Ontbiedende by der ontindenesfen onfer gratien , ende beve-
lende fterckeliken eencn ycgelicken, by der behoudtnesfen
fynsgoedts, dat niemant cn moete zyn, die dit vontnes (re-
denliken ghegheven) moete moghen of mocte fullcn, mct
eenighe fynen- kranken* -of hem wedergaen met eeniger
fchalckheden of vermetelheiden wederftane. Waert dan hem
dies yemandt vermate, die fulle hem hebben bckent in te
loopene die onwaerdicheid des levenden rechters , ende fwa-
re moynesfe onfer Konincklike Hoocheit. Op dat defe ver-
noemde faken vast ende gheftade moghen blyven , zoo_ heb-
bcn wy defe jeghenwoordighe letteren doen befchry ven , en
metten zeghele onze klare heerlijckheit doen bevestighcn. Oir-
konden zyn die willem van Brederoeden , ogier willem
van Herckt diederic van Brederoedeti , Ridderen, diede-
ric van Teylirigen, ende Meefter daniel, onfe ghetrouwc.
en
* fort. f}»»in , hociie fjmn. * V. 1. krnif*.
(a) Fbntttts] Ihcc Imperii fcn- 2°. Vafallos Nicofai Abbatis fuisfc
tcntia originem traxit ex ineditis Char- multos huius tcrrac Nobiles, quorura
tis fupra p. 566. ct p. 569. dc con- nomina hic liabcntur
tcntione intcr Abbatem ct Simotiem de 30. Feuda buius Abbatiae adluic fuis-
Zubburg; quae binc luccm accipiunt. fe Masculina , attamcn dc iis ortam
Multa autem cx hoc wilhelmi pro- iam tunc esfe quaeftionem , quac ab
cesfu iuridico doccmur. l°. Ius Impc- Impcrio fecundum feudum' mascuhtm
rii in terram Zeelaudicam et Abbatem fuit terminata. Cf. quae dixi p. 606. (2}
&.edioburgeufem. ad Charum d. 13. Maii a. 1:52.
T. II. G g g g
6o2 CODEX DIPLOMATICVS
•
/. «:?. en Leenraannen der Kercke van MidJelburch, bovdin ende
4 J'Fcbr'poEWLS van Brigdamme, bovdin van Subburch , ende pie-
t e r Boudins zotie van Duvelandt , ende vele ander lieden. Dit
was ghedaen in Middelburch, in'tjaer ona Heercn 1250. dis
derdendaeghs binnen Zille (3), »n dcv neghender Indictie.
(3) Zille] Sic oTm vernacule men- maand notiorcs hodie funt voces. Vid.
fis Februariuj Bdg.i vocabatur. Ignota ibid. Qcfeice «item dajam fuisu) Char-
vox est V. D. haltavs Calettd. taro , non opinor. Credeic id vetat di«
Med. aevi p. 2. SperkeJ- ct Sprokkel- ctio rccentior.
N. C L X X X 1 1.
A. T2jt. florentivs, frater wiliielmi Regis Rom. et Com.
Holl. confirmat arbitrium, de Litore terrae novaft
ad Oostcapellam in JValacria initum ( i >
A. 1251. d. 6. Maii.
■Ad" Cod. Diplom. p. 507.
(I« OrigimH ia ArcW». Rljiubnrg,)
loren * frater illuftris regis Romanorum vniuerfis quibus
prefentia videre contigerit falutein* Cum mota fit qucftio
inter -A« abbotisfam dc Rinsburg nostram amitam ex parte
vna • et quosdara nostros Homines ex altera • coram venerabili
fra-
(1) Initum] Spcctat haec Crrarti , bui d. 16. lan. IS51. p. 598 Belgicnm
quae elegans Arbitrii exonplum exlii- cius vertionem duntaxat, ac viti.-fc,
bet, ad fuperiurem iilam, tjuam udii- dcdit uiir. D.l. bl. 357. a. 1250,
F.
Digitized by Google
CHARTARVM et DOC VMENTORVM. 6*03
/ratre nostro rege rman multotiens • et coram nobis fuper Lit- a. n$t.
ioris terre noue iuxta Htstcapple iacentis pofitione- Coramd'6Maii
nobis ad iiltirnura pars utraque-jn symonem fllium wil-
lelmi de vlisftnghe -jn thomam filium willen- de Host-
coppk' hvconem filium hellics >de Gapinghe • et in ni-
cholavm fllium ians de ecclefia alardi (2) quatuor arbi-
tros fub pena viginti librarum Flandr. parti tenenti arbitrium a
porte refiliente ab arbitrio foluendarum compromilerunt. Qui
fic fuat arbitrati • qood predicta «A-abbatisfli cum horainibus
ex parte occidentali fui terram habenrJbus Iitus fuum fupra ve-
tus occidentale fundabunt • et istorura quelibet terre menfura
que Teutonice Ghemet dicitur fuam Littoris habebit Longitudi-
ncm cum equaU proportionalitate raenfure illorum hominum
ex parte orientis terram habentium • et fic fi in longitudine Lit-
toris predicta - A- et illi homines occidentalem terram habentes •
defecerint • Litus illud vetus quod reedificantdebebit* cum fua inMS.*.
Longitudme excedere • qubusque ipfbrum terre .menfura • cum^*
«lioram orientalium terre menfura fuerit Longitudinis Littoris
proportionalis- Et extenfio Littoris ultra terram predicte • A«
et illorura hominum • adequabitur littorj hominum orienta-
lium- Et fic hoc Littore communiter reparato • cuilibet lici-
rum est fecurare terram fuam cura Liedikc* Vt hoc certum
fit,
(a) AUrdi] AKo normne fupra p. autcm hle multa NobUiura Zcdandiae
507. vocatur AJarukerkt. Notcntur nomina.
Gg g g 3
Digitized by Google
604 CODEX DIPLOMATICVS
A. Tssi- fit, hanc Litteram nostro figillo roborauimus. Datum anno
i. 6- Maii. o o o
domini. m. cc- l- primo • fabbato post inuentionem fancte
Crucis «
• • •
Pcriit Sigillum» •
N. CLXXXIII.
a. t25t. henricvs Dominus de Breda promittit folvere Domino
fuo henrico Duci Brabantiae nongcntas libras
Lovanienfes pro bonis feudalibus a patre
et fratre fuo ad fe devolutis.
A. 1251. d. 28. lun.
Ad Cod. Dipl. p. 343. not. Q 1 ).
(Cop:e tWe d'un Refcitre repof»nt en h Cbambrt de§ Comptct de S. M. en Br»b»nt . »r»nc
peur titre : hic imtiftuU iivtrf* ilt»ji. tri*. Dnc. T^X tt lmf. CtaMM inuiju<
dc 1* Letm B. fol. j*. r». \
E
zo henricvs Dominus de Breda notum facio univerfis
prcfcntcs Litteras infpccturis, quod debeo Domino meo hen-
rico Duci Brabantiae nongentas Libras Lovan monetae tri-
bus terminis perfolvendas primas trecentas Libras in nativitate
beati Ioannis Baptistae nupcr preterito quod fuit anno Domi-
000
ni m. cc l j. Item trecentas Libras in nativitate beati Ioan~
nis Baptiste p-o.ximo futuro quod erat anno Domini millo
o o
cc. lij. ab illo festo nativ bcati loannis Baptiste in revo-
Digitized by Google
t
CHARTARVM et DOCVMENTORVM. 605
lutione anni in dicta nativitate beati Ioannis Baptiste, trecen- a. 1251.
tas libras Lovanien perfolvam quod erit Domini m. cc. liij.
quibus folutis fum dcliberatus erga dictum Ducem Dominum
meum de dictis nongentis libris Lovan quas fibi promiferam
pro adeptione bonorum meorum a patre et fratre meo , et fimi-
liter nepote meo ad me devolutorum. In cuius rei testimo-
nium prefentes Litteras figillo meo duxi roborandas , datum an-
no Domini millefimo Ducentefimo quinquagefimo primo . in
vigilia beatorum apoftolorum Petri et Pauli.
| CLXXXIV.
hentr rcvs filius Maritte pro fe ac fratre baldvino re-A. 1252.
d.i3.Maii.
nunciat feudis , eaque per ejfestucationem refignat ni-
colao Abbati Medioburg. eo quod fecundumius e(
confuetudittem patriae obferyatam et approba-
tam-, ad eura esfent devoluta, baldvi-
no fine liberis masculis dcfuncto.
-
A. 1252. d. i3.Maii.
Ad Cod\ Dipl. a\ ai. Dec. a. 1247. /.521.
{Zw Anriquo Chirtulario AbbitUc Mediob. fol. XTO. Tk In Axchlvi» C»mer. Rtt. ZceT. L<*
cu]o 116-117.)
V
niuerfis prefentes literas infpecturis Magisier bernar-
d vs prcpofitus fancte Marie in Brugis, G.Decamts Christiani*
Gggg3 tatis
Digitized by Google
<5o6 CODEX DIPLOMATICVS
A. J952. tatis et fr ater gerardvs Magister hospitalis fancti Iohannis in
Al3-Mai u firugis falutcrn in Domino. Sicut tempus inflrabile labendo
deiluit, ita cum lapfu temporis temporales defluunt actiones,
ex quibus in posterum nascj folet materia iurgiorum nifj litte-
rarum raemorie commendcntur. Nofcant igicur tam prefentes
quam futurj quod henricvs filius marine in nostra pre-
fentia conftitutus, recdgnouit fe legittime vendidisfe nicho-
l a o Abbati Beatae Mariae in Middelborch et eius Ecclefie Pre-
monftrat. ordinis Traiecten Dyoc omne ius quod habebat v*-
que nunc in decima que iacebat in Parrochia et Ojf.cio de Mei-
lofskerke, quam a dicto Abbate tenebat in feodum vtdicebat,
pro ducentis fexaginta quinque libris Turonen. De <mibus
denarijs recognouit dictus H. a dicto Abbate fibj fuisfe plenarie
fatisfactum , cuius decime et prouentuum eiusdem cum Domi-
nio et pertinentijs ipfius ad opus dicti Abbatis et Ecclefie fuae
coram pavlo et pavlo de Brigdam feodatis Ecclefie predictc.
et coram wittone dicto lieve, ct etiam coram pluribus
alijs parrochianis de IVestcapla legittimam refignationem werpi-
tionem ct effestucationem ■ rccognouit fe fpontaneum et de mera
voluntatc fecisfe. Quas follempnitatcs coram nobis fponta-
ncus
(i) OV/7/] Notate formulam Re- (a) Liberis mascu/is~] Nulla Char-
minciationis , iam hoc aevo adhiberi ta clarius probat, medio feculoxiii0.
folitam, cuiusmodi etiam occurrit fu- adhoc iuris et confuetut/inis Zee/andiae
pra p. 5S2. ct faepius ia fqq. fuisfc, ut feuda tautum esfent mascu/a.
Digitized by Google
CHARTARVM et DOCVMENTORVM. 607
aeus mnouauit, renuncians omni iurj tam Canonico quam ri-A. 1252.
lrfb*(0 °<uod fioi hactenus competere potuit, vel compete-d'13 ^
re posfet in decima memorata, Promifit etiara fide et iuramen-
to corporaliter preftitis dictus henricvs quod in dicta deci-
ma vel eius pertinentijs vcl appendicijs nullum ius per fe vel
per alium aliquatenus reclamabit, aut faciet reclamarj Nec di-
ctum Abbatem vel aliquem nomine dicte Eeclefie per fe vel
per auurn molestabit vel molestarj ratione dicte decimae procu-
rabit, Infuper promifit dictus iienricvs. quod in decima il-
la quam tenebat baldewinvs frater eiusdem iam dcfun-
ctus in feodum a dicto Abbatc que iacct in eodem loco et
in eodem Officio cum decima fupradicta, quam recognouit fi-
militer ad ipfum Abbatera et eius Ecclefiam feamdum ius tt
confuetudinem patrit o{>feruatara et approbatara , vt asfcrit idem
H, eo quod idcm Balis. fine liberis masculis (2) decesfit, es-
fe legittime dcuolutam nullum ius de cetero rcclamabit. Irao
eandem Decimam cum illa quam vendidit dicto Abbati ct cius
Ecclefie contra heredes fuos bona fidc garandizare promifit,
orani iuris auxilio et omni cxccptioni fi qua fibi compctcre pos-
fet firapliciter renunciando, Si vero dictum henricvm in
ali-
Vm!e Abbates h. t. illud tantoperc ur- vindicias anno fuperiore egerat R«
gtbant, qtiia paull.uttn confuetudo in wi lhklm vs p. 599. Cf. p. 521. ad
courrariutn invakrcebat, ut nctnpc feu- a. 1247. d. 21. Dcc. ct Chartas a.
da jnasculis hatid fupcrftitibna etiain in 1358. d. 10. Dcc.
fiiUtt devolvi posfcut. Cuius causfac
6o8 C O D E X DIPLOMATTCVS •
a isjt. aliquo predictonim articulorura obuiare contigerit, et que fn-
perius promisfa funt, in partc vel in toto non obferuare , con-
cesfit quod Dccanus Christianitatis Brugen, quicumque fit ille
qui prefit, ipfum posfit ad obferuationem dictorum omnium
et fingulorum per cenfuram Ecclefiasxicam cohcrcere, cuius
iurisdictioni dictus fe fubiecit. In cuius rei testimonium
prcfentes litteras figillorum nostrorum munimine ad petitionem
e o
partium duximus roborandas. Datum anno Domini m. cc.
quinquagefimo fecundo, menfe Maio, feria fecunda ante Vi-
giliam Pentecostes ( 3 ).
(3) Petttecostes] Singularis admo- Brevius enim duisfet fer. II; ante
drnn hacc Data est, qoain velim obfcr- Pentecosttn.
vcnt Antiquitatis mcdii aevi ftudioG.
N. C L X X X V.
a. «54- wilhelmvs Rex Rom. et Comes Holl. concedit Ahhatiat
Middelburg. facultatem pascendi animalia maiora et mino-
ra in fuis Dunis five locis arenofis litori proximis.
A. 1252. d. 8. lun.
Ad Excurs. VII. p. 29*.
(fx Aniiqro ChirtuUrio Abbatitc Mcdiob. fol. BXVUk »*. I» ArchivU Cimcm Ratioo.
Zeel. Loculo 1 16 - 1 17. )
w
illelmvs Dei gracia Romanorum Rex et femper Au-
- gustus, vniuerfis prefentes literas infpecturis graciam fuam et
omne
Digitized by Google
CHARTARVM et DOCVMENTORVM. 609
omne bonum. Nouerint vniuerfi , quod pro remedio aniraa- a. 115».
- * - d. 8. lua.
rum patris nostrj et matns, nec non et predecesforum nostro-
rum et pro Remisfione peccatorum nostrorum, concesfimus
EccUfie Beate Marie in Middelburgh omnia animalia fua propria
maiora et minora pascendi et enutriendi in dunis nostris liberam
*
facultatem , firmiter jnnibendo , ne is , quem dunis preesfe ( 1 )
contingat, aut quilibet alius contra hanc nostram concesfionem
dictam Ecclefiam aliquo modo molestare prefumat. In cuiui
Rei testimonium prefentem paginam figilli nostrj patrocinio
duximus roborandam.
o 00
Datum anno Domini m. cc. l. fecundo, fexto Idus Iunij,
Indictione decima. .
■
( 1 ) Dunis preesfe ] Duo hinc do- colles quos vocant arenofos. 2°. his
ccmur: i°. Principes Holl. iu Zeclan- Dunis habuisfe Praefectos, quos Abba-
dia fucs habuisfe Dunos , i. c. loca feu ti iniuriara infcrre vetant.
CLXXXVI.
wilhelm vs Rex Rom. et Comes Holl. Abbatiam S. Bernar- A. jw.
di ad Scaldem immunem declarat a tributo , quod Schot
vocatur, ratione pracdiorum in Zuidbevelandia.
A. 1252. d. 11. Iun.
Ad Excurs. Vll. p. app.
(E* Otl|inali cum Stftillo U Mon«fterio S. Victori! AntTerpite.)
AVills dei gratia Rom Rex femper aug. Vniuerfis facri
Imperij fidelibus prefentes litteras infpecturis gratiatn fuam et
t. 11. H h h h omne.
■
«
Digitized by Google
610 CODEX DIPLOMATICVS
A. n$2. ouine baniim. Meritis facre religionis inducimur ut perfonas
4. u.lun.
religiofas et loca benigni fauoris graria iugiter profequentes '
eorum pctitionibus interdum fauorabiliter annuamus. Hinc
qst quod nos dilectionem in Christo ~ - Abbatis et Conuen-
tus Monallerij fancti Bernardi/ Ciftercienfis ordinis • diocefis
Cameracenfis precibus inclinati ' eis auctoritate prefentium in-
dulgemus . ut de fexaginta menfuris terre in parrochia de Score
\nSutbeuelandia aliquas exactioms uel tollias foluere quod uul-
gariter Schot uocatur nullatenus teneatur. Siquis autem ipfos
contra hanc nostram gratiam impedire feu molestarc prefumpfe-
riC A grauem Celfitudinis nostre offesfam/ fe nouerit incurfu-
rum* Datum Antwtrpie «iij • Id. Iunij. Indictione deeima.
^nno domini u c°c I fecundo: —
Appendet ex fiiis Stfricis Sigilhim wilhilmi ia Tlirono regio fcdentis
iutegnun, fed perigraphe periit.
N. CLXXXVII.
*
Digitized by Google
CHARTARVM zt DOCVMENTORVM. Sii
N. CLXXXVIL
wilhiluvs RexRom. et Comes Holl. promittit Traie- a. 1*5*.
d. 17. Iun.
ctenfibus, fubditos Hollandiae et Zeeian-
diae ipfis reftituturo* bona.
A. 1152. d. 17. Iun.
Ai Excurt. Vll. p. 399.
(Iit.utiKniii CUrtrt. D. I. »«• CdUt. cua Origiwtf I» AtchivU Trki#
Traicct. L*de A. j. I.)
w
ilhelmvs Dei gratia Romanorum Rex
Datum Traiecti ( 1 ) anno domini '«r. cc. L fecundo.
xv. Kal. Iulij. Indictione x. f~ i
• " ' * • ; - - V.L
(1) TraUcti~\ Male mieris7>*- in fuam redpit proteaionem , ;'.
uctenjt. In reliquis egregie cum ^»- Iunii a. 1152. ibid. p. 267. quam iti-
ttgrapho congruit. Addc et alteram dem cum Autographo in Archivia
wilhelmi Chartam, qua Traiecten- Vrbis conferre mihi datum est; unde
fes per Hollandiam atque Zeelandiam haec emendanda.
• .'• • - •' • •'
m 1 e r 1 s. Origin.
col. a. r. 5. libertatc
u 9. qua , quam
r. 10. hinc ' liabent
r. 12. rcbus ' rebus fuis
r. 1 3. ac et A fl*t*
<o\. b. r. 7. ipforum eorum
r. 8. concesfionem ac protectionera tt
r. 10. ccls. ceis. nostre
r. 12. xiv. — x xiiij. — decima.
t. 13. quinquag. fecundo. l°. fccundo: —
H h h h a N. CLXXXVIII.
Digitized by Google
6i2 CODEX DIPLOMATICVS
N. C L X X X V 1 1 1.
A. 1152- Narratio Controverfiae inter margaretae Com. Flandriae
liberos , ex dophci matrimonio procrcatos , propterea quod
liberi ex prioribus nuptiis cum jjociiardo initis , a
reliquis fratribus tamquam fpurii confiderati ,
feudis fuis prohibebantur. Imprimis de
ioanne davksnio, Comitum Han-
non. et Hollandiae Satore.
A. 1252. d. 26. Iun.
Ad Excurs. VIL /.392.
D
(u«. tBlJ* »**«»■ Mtfil>r}»i»t «m 1 Cr*rfjtk*f Ua Zrtltid. MS. Cip. Ih
f. Ji-Jj- lO)
e Graeven van deefe famillie van Henegoumn quartilleer-
den hun wapen ; voerende in 't eerfte en vierde den Zvm-
i ' 1'
(1) Spectant haec ad Chartas fqq. tiva flili fimplicitate , fed etiam afide,
d. it.Iul. a. 1252. ad quem diem re- qua Vir D. ufus est in recenfcndis,
ferre haec debuisfcro in exc vrs. VII. quas oculis ipfc ufurpavit, Cbanis ac
p. 392. deceptus fcribendi vitio p. tfar. monumentis Authenticis. Docet fimul
ubi pro V. Id. fcribiiur 6. Ka!. Iul. ortum et progrcsfum bcllorum , pro-
Kunquam autcm edita cst docta haec ptereain Zeelandia exortorum : quac cx-
et clegans Zeelandiae Defcriptio Viri plicavi exc vrs. VII. Ingens autem
Nob. lAC. van crjjpskerkk, cst Chartarum copia , quae ad has nup-
digna tamen quae edatur. Commenda- tias fpectant, quarum nonnullas hlc
tur etiam hacc dc Margetetac Comi- perfaturamexcitabo. Habentur nimirutn:
tislac Flandricac gcmhiis nuptiis, libe- i°. a. 1214. Litcrae Ferrandi Co-
ris ex iis procreatis , et controverliis mitis et Ioannae uxoris , ut Itarent te-
wdc «xonis , uarratio, uon modo a na- ftiuionio fcx militum furcriure Bochar-
di
Digitized by Google
. CHARTARVM et DOCVMENTQRVM. <5i3
ten Leeuw op een goud veld, zijnde toens Henegouwen, enA. 1252.
in 't tweede en derde den Roden Leeuw op een goud veid , d' a6* iu"
zijnde Holland, 't geene fy deden, naer den gebruyken van
die en volgg. Eeuwen, alfoo hy uit den hoofde van zijn vrouw
Moeder, ALijTvan Holland, de landen van Holland, Zeeland
tn Friesland bekomen hadde.
Alvorens hier af te gaan ftaet te noteeren , dat zijn groot-
vader H'. bouchart de Avennes voerde"t wapen van Aven-
nes, bande Sor et de geules a fix pieces: maar dat Boucharts zoo-
ne ian yan Avennes ifteGraev van Henegouwen zijns vaders
wapen verlaetende , gevoert heeft zijn moeders wapen, te
weten Vrouw margarita Gravitme van Waanderen, van
dewelke hy 'tQraevfchap Henegouwen bekomen hadde.
Uit dien hoofde, dat deefe ian XAyennes ift* Graev van
Henegouwen in diefcmilie, van zijn Moeder margareta
Cra-
JK de Avesnes in Comitatifeus Flandriae una, et Wilhelmi^ Guidonis, lohannis
et Hannon. ratione uxoris, in mar- et hhannae ab altcra parte , de disfnliis
ten. Ihes. Anecd. T. I. p. 842. ob fuccesfionem , apud 1. eibn. Cod.
A. 12 15. Jnnocentius III. loannae I. Cent. Dipl. P. I. p.#ao. dv mont
Com. Flandriae querimoniis incitatus Corps Dipl. T. f. p. 189. lvni*
Bochardum excomtnunicat. Vid. not. Cod. Germ. Dipl. T. 11. p. 1939.
m 1 r a e 1 Opp. Dipl. T. L p. 205. A. 1246. M. Iulio. Compromiffnm
A. 1243. M. Mart. Literac Frede- altcium Guiliclmi , Guidonis ct lohnn-
rici Irop. II. fuper natalibus Ioannh et nis — de disfidiis ob fuccesfionem.
Ralduini de Avesnes, ib. marten. Vid. fupra p. 498.
T. I. p. 1021, A. 1246. M. Octobr. Margarcta
A. 1:45. M. Ian. Compromisfum Com. confentit in Coroproniisfum , in
Ioannis de Avcsnes et Ba/duitti, ab lvnio T. II. p. 1943*.
Hli hh 3 A. 1246.
Digitized by Google
ftOt . C 0 D £ Z I> l P I D M A T I C V S )
A. 1152. Gravinne van Vlutnitrtn eh Iienegouwen , alleene Htmgouwtu
t6' Iun' geerft heeft , en niet 't principaelfte , te weten 't Graev-
fchap van Vlaendtren, daerhy nogtans haer oudfte zoon was;
zoo hebbcn fommige autheuren geloofd en gefchreeven, dat
hy een Bastaerd geweest zy, en onder dezelve pontus heu-
terus Dtlphenfis en cornelus martin Zttlandus, die
't immers beiacrat hadde deefc faeke nader te onderfoefcen.
Ter eeren dan van de Gravtn van IMland en Zeeland uit de fa-
milic van avennes cn n e n r. g o d w f. n houde my verobli-
gcert
,/ . • • ,"„'.. .7 s • .'
A. 1246. M. Octobr. UH-ulmus citis P.;p.i committit Epifc. CataL ct Abbati
ftlius dat Margaretae matri Hteras de S. Sepulcri Caroer. ut inquirant in na-
fervando Laudo five arbitrio Regis tales hannis et Baiduini Aveun. , apud
Franriae, i.vnig ib. T. II. >p. 1959. miraevm Opp. Dipl. T. I. p. 205.
A. 1246. M. Oct. Jillhelmus fiiius A. 1249. A. 27. Apr. JFiihelmus Rex
ratum liabct Laudum Rcgis Frano dc adiadicat fratri laanni de Aveswis Co-
divifionc Comitatuum Flandriae ct Ilan- mitatum Namurcenfem , fupra p. 553.
noniae, lvnig p. 19.58. A. 1349. d. 27. Apr. Mandat idem
A. 1246. d< 25. Oct. Imtocentius IV. Hlliielmtts nobilibus ct fubditis Comi-
Papa approbat raatrimonium inrcr Io- tatus Namuro, ut lohannetn Dominua
hannem de Avcsncs ct Altidam foro- rccipiant, fupra p. 557.
rcm Comitis llollandiae, fupra p. 5: 5. A. 1249. d. 26. Nov. Petrus Epifc.
m A. 1247. MrOct. llcnrtcus Electus ct llttgo Abbas dcclarant, Ioannem et
Lcod. mandatllannonicnfibus, ut/c^»- Brldttinum Avcnn. ex Bochardo natos
nem de Avcsnes ut Dominum funm rc- csfc Icgitimos , ib. miraei 1. L p.
cipiant, marten. I. p. 1032. ao^.
A. 1248. M. Ian. loannis de Avcs- A. 1251. d. 17. ApriL Papa /»«#-
ncs cx Laudo Regis Franciac rcnun- centius ratam habet fupra dictam fen-
ciat omni iuri in terras Zedandicas , tentiam , de Ioanne et Balduino cx 1«-
etc. fupra p. 503. fq. gitimo toro creatis, maktin. T. I.
A, J248. d.«9. Dcc. Innocentitts IV- p. 1048.
A. 1252.
Digitized by Google
CHARTARVM et DOCVMENTORVM. 615
gcert 't contrarie, en te faeme de waerheid van deefe geheele A. 1159:
d. 26.1ui
faeke kortelink aen te wyfen.
Vroiiw marcareta ran Vlaendcren , tweede dogter van
1
iaudewijn Graye vatt VUmhrtn en Henegoumn , en Roomsch
Koning (2) is, na de.dood van haer zuster ianne Grayitt-
ne van Vlaenderen en Henegoumn geftorven a. 1244. gewor-
den Gravinhe van gemelde Landen. Edoch foo wierde fy
weg gevoerd in haer jonge jaren, en leeven van haer Zusterr
door bouchart Hr* dJyesnes, met ^on zy ook vervolgens
na
A. 125». d. 8.Apr. Nicolaus Epilc. quod cdidit s tephan. balvzivs,
Camcr. mandat OfRcialibus fuis, exie- Paris. 1683. 2 voll. foh vide T. II. p.
quanrur mandata Innoeentii Papac, et 591. ubi plurimae aliae Epiftolae in-
hanc .eius fententiaro,. in Dioeccfibus nocentu, honorij, greqorii,
fuis, marten. 1. l..p. 1048. Joannae Comitisfae , etc. cjuas cx
A. 1252. d. u-Iul.* Wilhelmus Rcx raembranis Bibliothccae Colbertinac il-
in Comitiis Francofurt. fert fentciuiam lc defcripfir. Cf. p. 853. Nec non iu
contra Margaretam Cora. Flandr. , ei- fcriptornm Annafibus , quos excitat
que in gratiara Ioannis dc Avesnes adi- MUAi*J Opp. Dipl. T. I. p. 205.
mit Feuda Iroperii, vid. ftatim b.d. Rcliqua quae post a. 1252. fecuta
A. 1253. d. 11. InL WiUtelmus Rex funt, lubens mhto: nunc tantum ob-
dat Ioanni fratri fuo in feudum tcrras fervo, a. 1254. d. 2. Maii Papam in-
Imperii , vid. h. d. infra. nocentivm itcrum fcripfisfe ad P.
A. 1253. d. ao. Aug. Itmocentiuj S. Geprgii diaconum Cardinalcm, U6
Papa -ad preces Guidonis Com. Flandr. tanctem terminet Controverfias dc na-
mandat Epifcopis nonnuflis, M ulte- talibus Ioannis ct Balduiui, apud mar-
rigs inquirant in natales loannit ac Bal- ten, 1. 1. T. I. p. 1058. Ompis fo-
duini, et in fententiam ea de re latam, pita denique est Controverfia pcx Pacta
marten. 1. 1. p. 1049. a. 1256. dc quibus fuo loco.
Multa eadem ds re habentur in Re- (2) Koning] Fuit Imperator Con-
gistro Epifiolarum innocentiiIII. ftaminopol.
1
Digitized by Google
<$i6 CODEX DIPLOMATICVS
na de gewoonte van de Heylige Kerke opentlijk is getrouwt ge-
m'weest, en. met wien zy, als egten lieden betaemt, lange ja-
ren in ruste en vreede fonder dispuit of opfpraeke geleeft
heeft: dit kan men zien uit een briev van denjare 1222. in
dewelke zy Mesfire bochart SAvesnes haeren Man toeftaet,
en authorifcert , in qualitcit als Zuster van de Gravinnt van
yiaenderen en Henegouwen een rentc tc vesten op de goederen
van Avetmes. Geduercnde defen tijd van een vreedfaem , en
by al dc wereld bckcrg, en geapprobeert Huwelijk, hebben
zy te facmen geprocreeert twee zonen , te weeten 1 a n SAves-
nes, nadcrhand gctrouwt met Vr. alijt van Hollant etc. en
vader van ian, de eerfte Graev van Holl. in deefe familie,
en b a u d e w ij n SAvesnes. Edoch eenige tijd hierna Vrouw
margarita yoti Vlaenderen, verftaen hcbbende, dat haer
man bouchart d'Avesnes foude geeftelijk geweest zijn en
fiubs diacre, heeft fy foo veel te weeg gebragt, datfe door
ordere van de Kerke gefepareert zijn , waer op gevolgt is , dat
vrouw margarita (noch in levende lyve fijnde bou-
chart Hr. van Avesnes') a. 1224. wederom getrouwt is mct
willem de Bourbon H'. van Dampiere, met wien zy gepro-
creeert heeft drie foonen cn twtt dochteren, doch hy a. 1236.
gcftorven zijnde en in den jaere 1243. ook vrouw ieanne
Gr. van Vlaenderen en Henegounen wed. van ferdinant,
fone van sanche coning van Portugael fonder hbir na te lae-
ten,
Digitized by Google
CHARTARVM et DOCVMENTORVM. 617
ten, foo dat Vrouw margarita haer jonger zuster, toensA. ujs.
Wed. zijnde, in den jaere 1244. geworden is Gravinnt yan 'a61ua
Vlatndtren en Hentgowytn.
Itt defen tijd zijn zeer zwaere en hevige dispuyten gereefen
tusfchen Vrouw margareta kinderen yan Ayesnts, ende yan
Dampitrt , tegen den ander aengaende haer aenftaende.erfFenis-
fe. Vrouw margareta maintineerde opentlijk haer laefte
zonen van Dampiert, tegen de eerfte van Avtsnts, feggende
dat die Bastatrden waeren , en dienvolgens incapabel om in de
landen te fuccedeeren; hier tegen wierden iohan $Avts~
nts thans getrouwt met Vrouw alijt van Holland zuster vanvid.
willem Graev van Holland, Zttland etc. Roomsch Koning,/^'.2'
door gem. Roomsch Koning geftijft en geasfifteerd, foo dat
deefe dispuyten ftonden uit de barften in een openbaere en
cruelle oorlog, ten waere.dat S*. louis Koning van Vrankc-
rijk, oordeelende dett oorlog tusfchen Broeders oncristelijk
te fijn, fulks belet had, en dacr tusfchcn beyde komende,
de partyen gedisponeert had hun gefchil aen Hem en aen
odon Legaet van den lleylige Roomfchc Stoel te fubmit-
teeren. • . •
De Zoonen van Dampitre fustineerden, dat het fluwelijk
van hun Moeder met Mesfire boitchart fAyesms Nul was,
om dat hy gceftelijk voor 't aengaen van 't Huwelijk geweest
was', ett dat derhalven de kindtren itft foodaanigen: nullen
1 T. II. I i i i Hu-
Digitized by Google
6iZ CODEX D IPLOMA T I C V S .
A 1252- Huwelyke gebaoren, onwettig en incapabei waeren om te
fuccedcerenv
Ter contrarie fustfneerden ian en BtJuincwijN SAnsms*
dat haer Vader en Moeder publicq in facie Ecclefiae gecrouwt
waren , en dat 't belet naderhand bekend geworden r hun in
de fuccesfie niet kon obfteerecr, aengefien de goede trouwe-
van hun Moeder; en dat ook in Vlaendenn en Henegouwen^.
volgens de bekende wetten de Moeders geen Bastaerden. kon-
den maeken , en dat derhalven iant SAvesmsy als oudfte
zoon-, moefte fuccedeeren in de Landen van Vlaenderen en
Hentgowvtn-, foo van 't Roomfche Kijk , als van Vrankrijk te
leen gehouden- Den Koning en den Legaet odon, te ver»
geefs gearbeidt hebbender de zaelt a Vaimablt by te leggeny
vid. gaeven a\ 1246V de volgende uitfpraek: Nainentlijk dat, n»
^498' de dood van Vrouw margarita Gravismt yan Vlatndtren
l
en Htntgonwtn haer. aller Moeder, het Graevfchap van VUen*
deren zoude fuccedeeren, en verblyven aan de kihderen yatr
Dampiere; en 't Graevfchap vaa Henegouwen-, Valenciennes , en
Qostrevant aan 1 a n en ba u d e w jj n yan Avesnes ; maar alfoo aan
de eene zyde Vrouw margareta, met haer kinderen yatt
■
Dampiere, deefe fententie niet en approbeerde ,. en dat aen de
andere zyde» de kindcren *au Aresnts niet te vreden waeren,
dat him wettige geboorte niet wierd vast gefteld by gem. uit-
tyraeke, fo. hebben fy aen 'tHof van.&omen aengehouden,
en
Digitized by Google
CHAR.TA-RVM n 0OCVMENTORVM. 6i9
en in Decemb. 1248« verkreegen gedelegeerde rechters van a. i»s».
d. a6. lun.
den Stoel van Romen, om abfolute en directe fententie te -ge-
ven naer recht en billikheid over hunne geboorte, fonder
tlcicr* v 3ir tc rnocjcn sppcll^rcn j » nic- C CC^Ofl^ldCD^c d^cfc xsclco
aen 't Hof van Romen aenhangig was gemaekt; deefe rechters
waeren r ene Bisfchop van Chakns, en den Abt ymS*. Sepul-
chre tc Camerik> raaer alfoo deefc laefte niet en konde vacec-
ren, foo wierde uit Apoftolifche authoriteit.gefubdelegeert
huouis Abt va» Lesftes. Deefe .gaven fenrentie binnen
Rheims op Vrydag na de Octave van S*. Martijn de? winters
a. 1249. by dewelke zy verklaerden , dat jan. en baud.K-
wijn van Avesnes wettig geboren waeren, en by ieder voor
foodaenig moeften gehouden worden, ora dat het Huwelijh
van hun Vader en Moeder publicken m facie Ecclefiae wasfge-
fchied, hun dat gebleken zijnde irit veeJderly getuigenisfen,
Deefe fententie heeft den Paus innocentivs de -XWKal. Pag. 614.
" ' n*.
Mey a. 1 2 5 1 . geratiflceerd. Niet tegenftaende deefe alle, ver-
bleef Vrouw margarita opiniater, en begeerde in geen
van alle deefe fententien te acquiefceeren , vcrklaerende al-
toos enoveral, datfe geen andere Erfgenaeme en kende, of
begeerde , als haere kinderen van Dampiere.
Hier over heeft ian van Avesnes^ geasfifteerd met zijn
fchoonbroeder Graeve willem van Holland etc. Roomsch Kv-
niti£, de wapenen in de hand genomen, en zijn Moeder Vr.
liiia MAR-
Digitized by Google
€io CODEX DIPtOM :
a. i*sa. margareta den oorlog aengedaen, van dewelke hier naer
d. 26.1un.
zullen fpreeken, alfoo deefe proceduuren de regte oorzae-
ken zijn geweest van den grooten haet, en langduurige Oon
logen daer uit tusfchen Vlaenderen en Holland ontftaen, waer
van alle Chroniquen vol zijn, doch die hebben gcen van al-
len deefe waere oorzaeken konnen agterhaelen.
Dus verre dan genoeg rakende de afkomfte van ian de
van die naem, Graeve van Heneginm-en , HoUand, Zeeland en
Hr. yan Friesland, de eerfte van 't geftagte van Ave-snls en Ilt-
tiegowven*
Den derden oorlog tusfchen Vlaenderen en Holland is opge»-
ftaen in den jaere 1252. naer de oorzaeke daer van tasten al*
!e de Chroniken als blinden naer 't ey. Ik fal alleene de wae^
re occafie en reden verhaelen, 't welke dan genoeg zal zijn,
om alle andere fchryvers op deefe materie te kurinen verftaen
en corrigeeren. Dewyle hier zefcer gae by de authentique
brievert onder de Charters van Vlaetideren tot Rupelmonde be»
rustende, foo agte niet nodig te zijn tijd te verquisten om
andere autheuren te allegeeren, of te cOrrigeeren. Hier dient
gcdagt te wordcn 't geene ik raekende den twist tusfchen
Vrouw maiigareta van Vlaendercn en Henegowyen met hae-
re zoonen vm Dampiere tegen haere voorzoonen van Avesnes
verhaeld hebhe, alsmcde hoe de twist by arbitrage en tusfen-
ko-
Digitized by Google
CHARTARVM et DOCVMENTQRVM. fri
komen van den Cming van Vrankrijk* alsmede de fententie A. 1152.
d. 26. luu.
van den Paus was gedecideert. Edoch alfoo Hooggem. Vrouw
margareta niet en wilde defereeren aen de gcfeyde
bitrage en fententie, maer continueerde haere zoonen van
Avesnes voor onwettig uit te roepen, en haer 't GraefTchap
van Henegouwtn te weigeren; foo heeft Graeve iANy^ Avesr
nes toe getrouwt met alijt yan Holland, fuster van den Rr
Coning willem Graeye van Holiand etc. tot asliflentie en
«xecutie van de fententie Hooggem. R. Coning verfogt en
verkregen, om zich met geweld van Wapenen ce wreken ,
Htnegouwen te gewinnen. Hier toe is zeer te pasfe gekomen
•de oude quaestie; want het Graev willem van Holland , na
Keyfer geworden zijnde, verveelde, Zeeland Bewesterfchelde
van Vlaenderen ter Leen te houden , gelijk dat boven is aen-
gewefen ; aen de andere zyde heeft den Keyfer tot asfiftentie
yerobligeert de affectie tot.zyne zuster Vrouw alijt. Dep
porlog heeft men goed gevonden te beginnen met een fenten-
-tie declaratoir, by 't welke Coning willem binnen Frank-
fortz. 1252. op den 6*. Kal. lul in prefentie van den HertOr\- v- **•
■ge van Brabant, coenraet Aerts Bisfchop vanCeulen, nu-d.u. iui.
go Bisfchop yan Spiers, hendrik Bisfchop van Luyk-> .cm*-*2*-
adam Bisfchop van Brunswijk en meer andere Heercn en Ba-
ronnen, verklaert heeft, datVrouw margareta Graevinnt
van Vlaenderen vemllen was van de Graevfchappen yan Ht-
I i i i 3 itegon-
Digitized by Google
t
t»« -C ^SI&X 1 1> f P L OM ArT I C V S
a. T25*. tfeioui»en,'vm Namur, de Lahden vati Aelst , van /jftref , de
y/er Ambagten van Zceland tusfchen <**e Schelden en Heydenzee,
(datis, Zeel. Bewesterfcheldc ) mct alle 't geene fcy van *t
Rijk te leen hielde, Om dat fe 'f niet tydelijk van R. Rijk
verheven hadde; gevende voorts alles aen ian van Avesnes*
om het te houden te leen van 't R. ftjjk. Hier ttgen ver-
klaerdc VrOOW masc.uita, ddt Coning wHlkm Cwvtf»
Holland etc. om die zelfde reden vervallert was • van ZeelanA
tusfchen ScAe/Je e* Heydenzee, 't weJke hy ook niet verhe&-
ven en hadde-Van Haer , als Grayinne van Vlaenderen.
Dus ging men voort van verclaeringen en fententie tot een
openbaere oorlog ; ian van Avesnet viel met een leger in Hc-
megouwen, en Vrouw margareta in fVakhcren, beyde om
<ie gemelde verclaeringen te executeeren. Het yverig beleyd
- ytn Hertoge hendrik van Brabant konde niet helpen.
*loris Kuwart van Holland en .Zeeland broeder van Coning
willkm floeg de Vlaemingen voor Wtstcapelk den 4. Iuly
1253. en wierden Graeven gwye, en fijn broeder wil-
lem Heere van Dampierc, beyde zoonen van Vrouw marg a-
reta Graevinne van Vlaenderen, met veel andere Heeren ge-
vangen.
Deefe flag werd feer geroemt en vergroot in de Hollandfche
'en ter contrarie verkleint in de Vlaemfche Croniken; defhalven
<Iie 't regte befcheyd daar van wil weeten , moet fe alle bey-
den
Digitized by Google
CHARTARVM et DOCVMENTORVM. 6*f
den leefen , alfoo 't myn voornemen is de waerheid te ver- a. m*.
dL
haeJen, aen de welke ter wederzyden de Croniquen groot ge~
weld doen, Voortgaende dan volgens nrijn voornemen van
fimpelijk te verbaelen de occafie en oorfaeke van den opge-
komen Oorlog, en den Vreede daer op gemaekt met hae-
re conditien.
De Vreede is gemaekt a. 1256. op condfuen, die zueiro
en meyerus verhaeld, enbydezelve op dat jaer te vinden
zijn: dewelke ik uit de oude brieven zelfs zal verhaelen en
bevestigen moeten, om dat m. vossius Ann. lib. IV. en
boxhorn ter gefeyder plaetfe* die voor leugenachtig uitroe-
pen , fonder echter 't minfte bewijs of kennisfe daer van te
hebben (3).
(?) Vid. Chtitas illo anno frrff» *. 1155. ediu*, cunv ifeque confer,
d* hi« beilisdixi excvrs. Vil. C.iv.
N. CLXXXIX.
Digitized by Google
(44 CODEX DIPLOMATICVS
N. CLXXXIX.
A.ia52. "Wilhelmvs Rex Rom. in Comitiis Imperii margare-
4 II Iul
n.i.' ' ' TAE Comitisfae Flandriae abiudicat terras Imperiales, in-
tra Scaldam, de Alost, JVaJia, et IV. Officiis, eas-
que transfert in iohannem de avesnes
Com. Hanmniae, propterea quod marga-
reta Feudum fuum intra annnm ' *
et diem rccognoscere neglcxisfet.
A. 1252. d. 11. Iul.
M Excurs. yil. p. 8)7, 311.
(E* Orfglnall Vldimui in Archlvi» InfuWrf.bus. in OUrf W*r«# . «ul nomen: Li frmiir Ctrtm-
Uki d» H*}»*M, ufiftnl t* U Chtmirt iu Cimptti im Tjj i Lilli p. 6i.)
N
# dei gratia cameracensis Epifcopus, et I. Di-
vina Permisfione Abbas fancti Auberti in Cameraco Vniverfis
prefentes Litteras Infpecturis falutem in Domino, noveritis
nos Litteras Illuftris regis Romanorum vidisfe in hec verba ( 1 ) :
WIL-
(1) Hatc rerba] Etfi mieris hanc Chartani pro gcnuina admifcrit.
D. I. bl. 268. hoc Indicium iam de- Quae confcslio quum omnia viri D.
derit ex martene et dvrand molimina contra tot genuinas Char-
7'ftes. Nov. Anecd. T. I. fol. 1164. ta- tas pcnitus dcllruat, non cst quod hoc
menquumad causfam nostrara fpcctct, filentio praetermittam. Si cnim gcnui-
etmulta nuperrime a viro quodam docto na hacc cst, hiuc multa conftant, quae
in dubium vocari coeperint, ex Char- omni conatu Vir D impugnavit. Obti-
tulario Ilannon. integrum dedi. Bo- nemus cnim hinc firmi.sfime :
num autcm factum , quod Vir Ampl. I. Margarctam iure posfedisfc Terras
hvyd. ad stoke D. II. bl. 310. Imperiales, quae norainatim omncs in
Char-
•
Digitized by Google
CHARTARVM et DOCVMENTORVM. 62$
willklmvs Dei gratia Romanorum Rex femper augustus a. r*St.
Vniverfis facri Imperii fidelibus /prefentem Paginam Infpecturisji/u
gratiam fuam et omne bonum.
Ad noticiam Vniverforum volumus pervenire, quod nobis
in generali curia nostra apud frankenfort pro tribunali fedenti-
bus, in prefentia principum et magnatum imperii, venerabi-
lis herbipolen/ts Epifcopus, dilectus princeps noster, requifitus
per fententiam diffinivit, quod, postquam nos Electi fuimua
v a Principibus in Romanorum Regem , per fummum pontificem
confirmati , et confecrati ac coronati , pro ut moris est folemp-
nitate qua decuit apud aquis, parebant et competebant nobis de
iiire civitates castra et omnia bona ad Imperium pertinenria
et quod omnes principes nobiles et minijleriales principatus et
feoda fua infra annum et diem a nobis requirere et relevare
tencbantur.
Item , - venerabilis argentinenfts Epifcopus Dilectus Princcps
noster eodem modo requifitus per fententiam deffinivit quod •
omnes
Charta exprimuntur, ut funt, terra de translata anfara dedcrant diuturnis il-
Namutco » ttrra intra Scaldam , ttrra lis bcllis inter Flandrot ct Hannoniot
de Alott , terra defVafiat etterraqua- ob poslesfionem imprimis terrae Scah
tuor Officiorumy eaeque in Feudum ab danat five Zcelandiae; quac non nifi<
Imperio tenendae. pace a. 1323. penitus fuiu fopita, qua
II. Margarctam, quia, prout morit pace Flander Comiti Haunoniae (tufic
trat,feoda hacc fua ab novo Impera- etiam Hollandiae) ceslit Zetlandiatn j
tore et Impcrio intra annum et diem Hannoniut vcro Comiti Plandriae rc-
non recognovisfet , his feudis csfe pri- liquas tcrras blc mcmoratas.
vatam ; quae iu Hannonienfem minc
T+IL Kkkk
Digitized by Google
6i6- CODEX DIPLOMATICVS '
*
A. wsi. omnes Principes nobiies et minijieriales Imperii qui principatuy
tCl' Iul" et feoda fua infra annum et dicm requirere et relevare a no-
bis contumaciter neglexcrunt omnia illa feoda et principatus
nobis vicaverunt et vacant et de illis posfiraus disponcre fecun-
dura quod nobis placuerit retincndo nobis vel aliis in fcodum»
cpnccdendo.
• Item venerabilis C. cofonienfis Archiepfteopus Dilcctus prin-
aeps noster firailiter requifitus per fententiam defrmivit quod!
omncs principes nobiles et munfleriaks moniti et rcquifiti a no-
bis post nostram clectionem ct coronationera fivc quibus nos
ebtulimus viva voce vel per nostres mmtios et licteras ut prin-
«ipatus: ct feoda fua a nobis rcciperent et infra fcx feptimanas
et tres dics post hnius modi monitionem requifitiouem five
obiationem rccipere contumacitcr ncglexerunt omnia feoda five
prir.cipatus nobis vacaverunt ct vacant ct dc illis posfumus dis-
poncre quod nobis placuerrt rctinendo five aliis in feodum
coneedcndo* ..
Item predictus fnrbipolenfts requifitus per fententiam difllni-
vit quod ex quo margareta Comithfa jlandrie pcr annum
tt diem neglexit contumaciter requirere et recipere feoda licet
Fuper hoc monita et requifita fuerit, de illis nos fecundum vo~
luntatem nostram potuiraus libere ordinare ea retincndo nobis
yel in feodura ahis concedendo.
Nos vero predictis fententiis auditis diligcntcr, ccteris prin-
; .. :. • cipi-
Digitized by Google
CHARTARVM et DOCVMENTORVM. 627
qipibus et magnatibus approbantibus fupra dictis, terram de\. n?».
Namurco cum fuis attinentiis, terram infra- Scaldam ' , teiram i. I.1"1"1'
o s e
de Alost, terram de.Waftay et terram quatuor officiorum eum om-
nibus pertinentiis fuis, karisfimo fororio nostro nobili viro
i.OHANNi de Ayesnis, prout eadem Com{tisfa ab //w/>er/o te-
nuit, in feodum concesfimus anobis et imperio perpetuo pos-
fidendas. * .
• j o 11 - .1 »1 y ->
Item predictus Colonienfts requifitus fententiavit , quod, ex
quo nos feoda, que C<Jmitisfa prcdicta ab Imperio tenebat,
eidem iohanni concesfimus in feodum, ville, castra etalia ..
bona ad dicta feoda peFtinentia, parere debent eidem iohan-
n 1 de Avesnis et ei debent hemines predictarum terrarum fdeli-
tatis facere iuramentum.
Quas fententias ratas et gratas habentes, eas anctoritate re-
gis conflrmamus et eas precipimus obfervari; in cuius rei te-
ftimonium prefentes litteras exinde confcribi et * aliorum prin-
cipum et magha-tum figiflis iiisfimus communiri: v ' ' A" ' ;\
Datum in Castris ante frankefort quinto idus [IuhVJ in&-
ctione deciraa anno Domini millefimo ducentefimp quinquay.
gefimo fecundo^regni vero nostri anno quarto. , |
- Iri cuius rei testimonium prefentes Litteras Sigillis nostris
fecimus figillari. Datum Sabbato post festum Bcatorum I&co-
* *Heri» hibtt S.itdsm. hfr* lut-m hoc fenr« ponitur pro intr*. t Kitth *<!tfit
im<«*«m *£ » .» Aber.t ia *!$.. -« »7.: .. . L-«V.M
i . Kk kk s
Digitized by Google
628 CODEX DIPLOMATICVS
A. „S1 bi et Christophori anno Domini millefimo ducentefimo quin-
i£ IuI' quagefimo fecundo. ^ ^
Collationne* audit Cartulaire par nous
Ecuier Seigneur de Maillart, Con-
feiller du Roy [ut fupra p. 451.] a Lil-
le, le 28. Iuillet 1777.
CODfcFROY.
N. C X C.
A. 1252. wilhelmvs Rex Rom. adiudicat iohanni de Avemis
ii.l!uUl' **rrm iuxta Scaldam, tVaftam , IV. Officia , et
Alouam in Feudum , ademta Margort-
tae Comit. Flandriae ( 1 ).
A. 1252. d. 11. Iul.
Ad Excurs. VII. p. ai8.
fl« untm Tkti. *Uud. T. L p. n6j. miiti Cbmri d. L M. 169.)
w,
illxrmvs Dei gratia Romanorum Rex femperAugu-
#us, univerfis praefentes litteras infpecturis Sacri Imperii fide-
libus gratiam fuam et omne bonum»
Post-
(1) FlanJriae] Has Ktcnw, utt et phts Rcx Romanomm. Vid. fuo lo-
anteccdentes, Regis Willi. feparatim co. Vtrumque testatur ex Archivis
eoufirmavit e°dem anno Nicoiaus Epi- Haonon. martenk Thcs. Aneci.
fcopus Cameracenfis; quod et postea T. I. p. 1165. («). Cf. fupri p. 624.
a. lati. d. 5. Aug. fccit ivdol- (a) luxs» Sca/Jam] Variatur in lo-
cutio-
Digitized by Google
CHARTARVM et DOCVMENTORVM. 629
Postquam in praecelfae dignitatis honore nos praetulit exal- A.
1257.
tator humilium, et fceptrum Romani Regni, palmamque victo-N.
riae nobis divina dispofitione comraifit, nil fplendet fubtilius
in Celfitudine nostri cordis, quam quod clementia regnet in
pectore nostro, ftateram gestando in manibus, aequa lance
cuique impendimus praemium iuxta fuorum exigentiam merito-
rum. Cum itaque Nobilis iohannes de Avesnis, carisfimus
fororius noster, propter fuae devotionis obfequia Celfitudini
nostrae adeo fe gratum reddiderit et acceptum, quod merito
teneamur ipfum profequi fpeciali gratia et favore, terram de
Namurco, terram de Alost, terram iuxta Scaldam (2), terram
Wafiae, terram Quatuor - Officiorum* cura omnibus fuis perti-
nentiis, quibus M. Comitisfa Flandriae et Haynnoniae, pro-
pter fuam contumaciam manifestam reddidit fe indignam , non
parendo mandatis nostris infra tempus, per Principes et Mag-
natcs Imperii praefixum, nec recipiendo a nobis, ut de-
buit(3), terras, fuperius nominatas, fecundum quod per
principes et magnates praedictos Imperii fententiatum extitit
in generali curia nostra apud Frankenfort coram nobis; et fe-
cundum quod praedictae ipfius comkisfae cxigcntibus culpis
et
•utione. Hfc , et fuprn p. 6*7. ex foe Zeefondiae.
hartkni <:t fiiER. iuxta , fed in (3) Ft dehttit"\ En MargantamX
Origin. infra. Iterutn a. ia8i. d. hactcnus Terrae Schaldanae Dominam,
Aug. terra fuper Schaldam. Eodcm quae boc ZcclandiaetFcudtim ab Impcrio
«deunt omnia , et iudkanttir Infw rechxre dcbuit, fcd noluit, idque cx
^ K k k k 3 ipfa
d. 11. luL
11.
D*[gitized by Google
t5jo lC ,Q D E X "1TI P LO M.I TI C V
A.I25J. etmcritis, eidem abiadicatae exiftiint 10. praedicto in FeeJum
v"'u de providentia Confilii nbstri, duximus liberalitate regia con*
cedendas, investiendo Jpfum in praedicta Curia cum folcrani-
tatc, qua decuit» necipiendo ab eodem homagiuni, fidelitatis des-
bitae praeftito iuramento. Praeterea per principes et magna* '
ies in eadem curia fententiatum extitit coram nobis, quod illi»
qui post. infeudationera nostram dicto io. homagiura non fe*.
cerint, feu feoda eorum non requifierint, idem 10. de prae*
dictis feodis five retinendo, vel aliis jn fcodum concedendo
disponere potest iuxta fuae benepfacita voluntatis. Qua proi
.ptor praefentis edicti auctoritatc diftrictius inhibcraus, ne quis
.contra hanc infeodarionem et concesfionem veaire audeat»
.vel ipfumio. iri aliquo molestarc : quod qui facere praefum-
iferit, indignationcm nostram fe noverrt graviter incrarfurirar,
et in reatus fui pocnam ccntinn marcas auri, medietatem fiscp
jjostro, et medictatcm irauriam pasfis componat, prout est
hactenus in Imperio confuetum , nihilominus pracmisfis fenten-
tiis in fuo robore inviolabiliter duraturis. ; .
. »'i * IIu-
* « 1 . » < • ............ 4 . »
ipfa Regis Romatii ac Comitis Hollan- urgere non omifi.sfct Rex Wilhelmus ,
■Jfae confcsfionc. Quod miiltiim abit Comcs Hollandiac ; neque id Zeelandiae
a Nostratium opinionc, quafi huius tef- Feudum dcdisfct Margaretae fHio 10-
tae Scaldanac posfesfio*ab antiquis tcm- hanni de Avesnis , fed contra fuo Co-
poribus Comitum Hollandiae fucrit. mitatui Hoilandiae adiccisfct quafi post>-
Cuiusmodi fcntentia fi vel He/iandis vel liuiinio rediturufn, vel donasfet f l OV
Gcnuanorum Imperatori fedkiet, eam RENTJo.fratri fuo gennano, Hollnn-
• diac
Digitized by GoogU
ntiniis» et L" ArchiepifcopL
tienfis J
CHARTARVM et DOCVMENTORVM. 631 >
Huius rei testes funt venerabiles
. G. Maguntinus > et
C. Colonienfi
Herbipolenfis , "ctl — .„
r ' * f Epifcopi.
Argentinenfis J
H. Spircnfis, Cancellarius nos.cr,*] _. ,
V Electi*
H. Leodienfis J
Jllustrcs viri H. de Brunswic , 1 Duces dilecti Principes
H. Brabantiae J nostri.
H. Comes de Henneberg, Carnerarius nostcr.,
VI. de Mifcnberch.
E. Gelren de Yilncwe,
. .. .. *.*•.**.
De Walteterke. . . , . /
4 * 1 <■ 4 • ■ • ■ - * % . » — * * ■ *
De Los.
De Cingenhan et Silvestresy Comite?.
' W. de Bollandia et P. de RinkcJ et alii miamprures,
Datum in Citfryj ante Frarikefort, v. Idus Iulii, Indict. xl
anuo Domini m. cc. lii.
r-52-
d. 11. luL
N. 11.
.. t ..
t praefidi, vel richartjt forori per cxftircfam dc.niim mascutom fo*
iiiac; non pasfurus profecta, tfl liacc Kiem pcstca cum JloUandia coiumi*-
pos£c_fro iil tisBnoaiam iblmf{im:iiani9 gciiJa, dque .'ir.nii.er anncotcnJa.
N. CXCU
Digitized by Google
I
63z CODEX DIPLOMATICVS
N. CXCI.
A. r»s«. florentivs Praefes Hollandiae concedit Balduino de
( tx Libro MS. 8. cui litnlot : ■ o t s ■ o 1 1 r , fol. i 4. ad Origintle i. 17101 dcfcripto. )
V niverfis prefentes litteras infpecturis florentivs de
Hollandia, frater domini wiluelmi Regis Romanorum illu-
ftris falutem et omne bonum.
Sciat univerfitas vestra quod ad inftanciam et peticionem
fidelium meorum nobilium virorum et domini dicti persijn,
willelmi Domini de Brederode, et Domini iohannis
dicti persijn, dc prudencia Conftlii mei concesfi et licenciam
dedi dilecto meo baldvino de Nordike confervatori pre-
fencium, quod omnes quos induxerit, locaverit five manere
fecerit fuper centum iugera terre , que vocantur Morgen iacen-
tia inter Venum et Warmonde, in officio de Veno, de quibus
(1) Exactiotie] Exflitit t. t. liaec terb. D. I. bl. 2^9. qui recte vidtt,
Cliarta in ipfo Castro de Botkhorst^ voccm Crave (i. e. Comitem) non
cum reliquis aliis. Habetur modo Bel- competere buic Florentio fratri tVU-
gica buius vertio apud mier. Char- beltni.
4. 4- fcff.
Nortvico, ut, qui habitant in Offlcio de Veno fu-
per 100. iugeribus, immunes fint ab omni
petitione et exactione ( i ).
A. 1252. d. 4. Sept.
Ad Cod. Dipl. 1*5». i. 18. Oct.
mge-
CHARTARVM et DOCVMENTORVM. 633
higeribus idem B. habet et habuit decimam et iurisdkiionem non a. i2Si.
lblvent aliquara peticioncm five exactionem dummoqo prius- ' 4' Sept'
quam ibi ad manendum venerint, non fuerint folventes aiit
debentes peticionem five exacuonem.
In cuius rei testimonium ct certitudinem firmiorem prcfcn-
tes litteras figLllo meo feci roborari.
Datum apud Middelbttrch anno Domini m. cc. lii. feria
quarta ahte nativitatem Beate Marie Virginis. •>
, - . ....
* • •
-
Appendet Sigillam, Equcs finistrotfum verfus: cum hac perigr.
*_S FLOR€NTII • D6 HOL LAllDIA . gMAOI.
DDI • W . ROM • R(=G • ILLVST.
In ContrtfigiUo, quod Scuto conftat triquetro, Lemcm exhibemo
lcgitur :
* FLOR6I1TII • D6 . hOLLAnDIA.
N. CXCII.
florenti vs Pra efes Hollandiae confirmat donationem , a. i« «.
quam fecit wilhelm v s Rex Rom. Abbatiae S. Ber-
nardi ratione terrarum in Zuidbevelandia.
A. 1252. d. 18. Octobr.
.1 . *
4i Excurs. VII. p. «99.
•. . • _ . ? ». ■ . ,* '•%•■,
(E* Origin»li lo Motuuerio S. Vi«o«i* Antrerpiic.)
niuerfis prefentes Litteras infpecturis- florentivs
de Iiolland' Germanus domini willi Kegis Roman jllustris
3rJA. ; :.: lih Saiu-
v
Digitized by Google
*34 CODEX DIPLOMATICVS
A. ias2. Salutem et omne bonum • Nouerit vniuerfitas vestra quod
gratiam quam dominus meus et Frater doimnus wills Rex
Roman jllustris fecit pietatis jntuitu viris Religiofis Abbati et
conuentuj Monasterij Sancti Bernardi Cifterrien ordinis dyoc
Cameracerl fuper fexagfnta .menfuris terre fitis jn parrothia de
Score jn Zutbeuelland gratam habeo et Ratara vtique et acce*
ptam • Vt littere ctomini mei -Regis eis jnde collate plenius
continent et oftendunt- Quare vobis firmiter precipio ne
quis vestrum de fubditis meis ( i ) contra lianc gratiam eos
audeat molestare quod qui fecerit mee indignationis offenfam
fe nouerit jncurfurum- Datum Antwerpk Anno Doiniru
o o o
M • cc« L« fecundo jn die Beati Luce Ewangeiiste*
■
» • •
Appcndet ex fifis fericis Slgillum rotundum, Equcs cum avicula, et cane
currcnte fub equi ventre. Hac perigraphe:
* OR€nTII • D€ • hOLLANDIA*
Absque ContrafigilhK
( i) De fubditis mcW\ Nota dictio- Donationis gratiofae a wilhelmo
rem de fttbditis mcis. Ex qua fatis pa- factae confirmatio; immo dubium mihi
tet, Florentium Wilhelmi Com. fra- iniicit, quac praeceditCharta d. 4-Sept.
trcm, Wilhelmo Rcge iu Gtnnania ab- p. 632. an non. plorentivs ille,.
fente, has terras Procuratorio nomine, vir ambitiofus, Wilhelmo rebus Impe-
immo forte maiore iure adminrftraa- rii occupato , integras wilhelmc
fe , vel iusto maiora fpirasfe. Subditot ditiones in feudum a Rege obtinuerit£.
enira fuos vocare , an Procuratori five fi cnim tantum vice Comitis terris prae»
Comitis Vicario liceat, dtibito. Vide- iucrit, quomodo illic fcribere potuit^
rint alii , an f l o r e n t i v s has terras ad pttithnem fidelivm meorum
a Rcge Fcudi iure posfidendas hMiuc- biiium Ctc.
rit ? IIuc cnim faccre vidctur ipfc iila
N. CXCIIL
X
Digitized by Google
CfJ ARTARVM et DOCVMENTGrVM. *j)
N. CXCIII.
marcareta Flandriae ct Hannon. Coraitisra Lanc - Ar&m- A. 1152.
ti.a6.Oci
burgenftbus permittit iura et leges petere a Scabinis
Oppidi Ardenburg, fi quid amplius rcquirant. *
A. 1252. d. 24. Oct.
Ad Excurs. VII. p. ia8.
(Ex Rcftittro Perg»meno in AichlvU Ardeaburg. foL xiij. nbi etiasi •ntiqni Verfio Bel.
,lc. exfUO
•
M argareta FUtndrie et Han Comitisfa dilcctis fuis Sca-
binis de Ardenburgh Salutem et dilectionem/ vobis fignificamus
quod nos ponimus vos loco nostri ( 1 ) pro jure et lege facien-
dis illis de lancardenburgh quoticnscumque ab eisdem fucritis
requifiti et quicquid eisdem pcr vos factum vel iudicatum fue-
rk fecundum legem et confuetudinem ville vestrc ratum ha-
bebimus et gratum prcfcntium testimonio littcrarum. Datum
brugis Anno Dominj mifib ducentefimo iiecundo/ dominica
post festum beati luce.
(1) Loc0 ttottri] Notcnt vctcris iu- luris intcrprctatio. Lcgum cnim fcreu-
ris amantes locutioncm. Siquis ex alia darum , ludiciorura confiitucndorum ,
lirbc vcl loco Leges feu iura pctcrct, ac Magiftratuum creandorura potestas
idque permisfu Principis ; nrbs illa tWIC vigore Superioritatit Territorialis foli
loco Principis cenfcbatur. Ab Principe Terrae Domino vcl Domiuae compe-
enim dcrivabatur omnis iurisdictio ct tebat.
Lllla • N. CXCIV.
636 CODEX DIPLOMATICVS)
N. C X C I V.
* I i -
• • • • • •
A. 1952. wilxelmvs Rex Rom. mandat Abbati S. Trudonis Capelr
ri.2?.'0ct' lano fuo, ut controverfiam inter ipfum et Ecclefiam S.
lohannis Traiect. de proprietate terrarum iurisdictio-
num ac decimarum apud Oyendrecht , CudelJJert,
et IVettfene Arbiter cemponat ( i ).
A. 1253. d. 29. Oct.
....... ... <
M Cud. Diphm. p. 291. ct 454. not.
(Ex Llbro Rubco Bonorum Ecclefiie S. Ioh.r.nii Trjiect. Af i.)
liielmvs dci gratia Romanorum rex fempcr aug- Rc-
ligiofo \iro • abbati fancti trudonis dileeto capellano fuo gratiam
fuam et orane bonum • Cum intcr nos ex vna partc et viros
bonorabiles prcpofitum ct capituluni fancti iohannis traiecten ex
altera fupcr posfcsfione ot praprietate perraruni iurisdicjiottwtt.Qt
dccimarum apud Ouendrecht Kudeljlert • et westfenef necnon ct
locorum vicinorum raota fuisfet mater ia qucftionis • Nos de
finccritatc tue fidei plcnam fiduciara obtinen^es in prefentia ve-
nerabilis patris domini • H • tt • fante fabine presbiteri cardinalis,
apo-
CO Componat'] Exft.it fuiuis Con- re Iktt , quod qutrenie Etclefia S. Io»
trovofiac ct laudabilis arbitrii w i l- hatmh Trakct. fe in iurisdktione tem-
uelmi Comitis.nostri mcntio apud w. pprali ab iilo laedi , i.'iko9 quod raro
i\ e d. p. 207. Wilhelmus Re.x — quan- contingit , caufam cognoscetidam com-
tae pktatis in Deutn et manfuetudinis mijit , «f ludex fimuJatiotie aliqua ufut
m Ecckfsam fuerit , vet tx hoc coniice- Dominum fuum condctnnart non titnuit ,
uti
Digitized by Google
CUAVCTAKVM et DOC VMENTOR VM. 637
apoftolice fedis legati irr pcrfonara tuam comproraifimus fuper a.
omnibus fupradictis proiuittentcs precifc quod quidquid tu fu-N.2u'°Ct*
• * • * *
per premisfis inquifita diligentius veritatc mediante iustitia uel
amicabili compofitione duxeris ltatuendum/ ordinandum feu
etiam arbitrandum illud obferuabimus bona fide et faciemus
inuiolabiliter obferuari/ volentes et conXentientes / vt uocatis
partibus uel non vocatis prcfentibus uel abfentibus vna vice
uel diuerfis pronuntiare arbitrari fcu ordinare valcas in fcriptis /
ucl finc fcriptis fuper omnibus fupradictis / fccundum quod tibi
placuerit/ et vifum fuerit expedire/ Quapropter deuocioni tue
precipimus/ auctoritate tibi. rcgia iniungentes qt in predictof.itw"»^.
procedas negocio/ ct quantocius poteris ftudeas terminare-
. Datura colon- iiij- kalendas nouembris/ jndictionc vndcci-
mJ Anno Doniini m- cc- .
J L
/tt/jx utriiisque Vitcrarim ferie anfpi- rac pretium facturura. pmavi , li quae
"ccre Hcet. Addit cvcuel. not. (/) ad hanc Controvcrllam fpcctant, ldc
f». aio. Extarn -diplmala hac d* re etiidcro. Sunt autcm 4. Cliartae, qua»
chta quihus Rex acguicsctrc fe Iudicum . rum duaed. 29. Oct. a. 1252. rcliquae
futentiac ieetarew Noudum tamcn a. 1252. d. 2. Nov. ct a. 1254. M^
prodlKta.usquamicioi qiiapropterop/:- Maio.
uiti n. cxcv:.
Digitized by Google
<538 CODEX DIPLOMATICVS
N. CXCV.
A. 1152. hvgo Cardinalis raandat Abbati S. Trudonis, ut hoc
wilhelmi Rcgis Roman. Arbitrium ac iudi-
cium fibi raandatum quantocius exfcquatur.
A. 1252. d. 29. Oct.
Ad CoJ. Diplom. p. 636.
(E* Libro Rubco Bononira Ecclefue S. lohinn. Tr»J. fol. i.)
F
rater hvgo • miferatione diuina • t't'« fancte fabine pres-
biter cardinalis apostolicc fcdis legarus • vcncrabili fratri Ab-
bati fancti trudonis leodien dyoc falutem in doinino- Cum
inter ferenisfimum dominum wiliielmvm regem Romanorutn
«
illustrem ex vna parte et viros venerabiles prepofitum et capittt-
lum ecclcfie fancti iohannis traiccten ex altcra fuper posfes-
fione [ct] proprictatc terrarum iurisdktionum j et decimarutn
apud ouendrecht kudilftert et westvene necnon et apud loca vU
cina mota fuisfct materia questionis predictus dominus rex pro
fe et vir venerabilis cozwinvs prepofitus predicte ecclefie
pro fe et capitulo fuo in nostra conftituti prefentia in perfo-
nam vestram fuper omnibus predicds de alto et basfo amicabi-
liter compromifcrunt • promittentes bona fide quod quicquid
nos fupcr premisfis inquifita veritate mcdiante iusticia uel ami-
cabili compofitionc duxcritis ftatuendum ordinandum feu ar-
bitran-
Digitized by Google
CHARTARVM et DOCVMENTORVM. 639
bitrandum illud ex vtraque parte fideliter obferuabunt • et fa- a. «52.
cient inuiolabiliter obferuari/ volcntes nichilominus et con- n. 11.
fentientes/ vt partibus vocatis uel non vocatis prefentibus vel
abfentibus vna vice uel diuerfis pronuntiare posfitis fuper om-
nibus predictis/ quod fecundum deum et bonam confcientiam
vobis placuerit et vifum fuerit expedire prout hec in litteris
ipforum fuper hoc confectis plenius continetur- Cum igitur
ex iniuncto nobis officio paci et tranquiUitati intendere debca-
mus legacionis qua fungimur auctoritate/ discretioni vestre
mandamus districte vobis in virtute obedientie precipientes . et
in remisfione vestrorum peccaminum iniungentes quatenus
predictum arbitrium in vos fuscipiatis et quantocius poteritis
fecundum deum et bonam confcientiam terminetis • testes autem
qui fuerint nominati • fi fe gratia odio uel tiroore fubtraxerint
per cenfuram ecclefiasticam compellatis veritati testimonium
perhibere^
Actum et datum ctlonie- 1 1 1 j • Kal. nouembris Pontificatus
domini innoc£Ntij pape quarti anno deciino-
■
N. CXCVL
!
Digitized by Google
64o C 0 D E X D1.PLOMATICVS J
.... : N. cxcvi,
A. wiliielmvs Rcx Romanorum indicat fratri fuo florentio
d. 2. NOV. . ' . /• '
et Balivis Ilollandiae, fe quaeflioncm fupra memoratam
Arbitrio commifisfe Capellani fui , mandatque ut
ipfum defendant contra quoscumquc.
A. 1252. d. 2. Nov. ;i
• 1 •
Ad Ctd. Diphm. p. 636*.
(Kx tibro Rubco Bor.orum Eeclej, S. Iobinnii Tniect. 01, 1.)
ilhelmvs dei gratia Romanorum rex femper aug. ka-
risfimo fratri fuo fldrentio ct vniucrfis nobilibus^t balfi-
uis per hollandiam conftitutis • jdilectrs fidelibus fuis gratiam
fuam et omne bonuro . Cum inter nos ex vna parte et viros
vcnerabiles prepofitum et capitulum fancti iohannis traiecten ex
altera fuper proprietate et posfesfione terrarum iurisdictiomm
et decimarum apud Ouendrecht • Kudelflert • et Westfene . nec-
non
(O Vndecima\ Omniafuadent,datam bris currebat; altcra Rmana, ab an-
rcvcra lianccsfe Chartam a. 1252. Accu- ni Principio, fivc d. 25. Dec. fivc d.
rarislimc autem in MS. habctur /;/</. vn- 1. Ian.; tcrria Conflantiniana fivc Im-
dccima , uti ct p. 637. Nota cst Indi- peria/is, a die 24. Scpt. V. madil-
cthnis computandac ratio, quac fi ab a. i.on. De Re Dipl. II. 24. 5.1. p.
1253. initio, feu d. ;5.Decembr. compu- 179. /V/r/ dt rerifier les Dates , Dis-
rarctur, duntaxat decima diccnda foret. fcrt. ful. xi. b. apud nostrates van
Triplcx autcm Indicrio olim in ufu erat, R ij n Aantcck. op de Kerkclyke Oud-
quorum prima Conftantinopolitana fivc hcden D. II. bl. 60. fol. Qnando igi-
Graeca dicta, quac a primo dic Scptcui- tur Charta dicitur data d. 2. Aov. In-
-1 ■•'* dici.
Digitized by Google
CHARTARVM eT DOCVMENTORVM. 641
non et locorura vicinor;um orta iuisfet materia queftionis • nos A. rtst.
de circumfpectione venerabilis vjri abbatis fancti trudonis di- **Nofi
s ■! f , ;l .. ..... j . . - • - •
lecti capellani nostri plenam fiduciam optinentes in prefentia
venerabilis patris domini -H« titulo fancte fabine presbiteri
cardinalis apoftolice fedis legati in eundem abbatem compromi-
iimus fuper omnibus fupradictis • promittentes precife quod
quidquid ipfe fuper promisfis inquifita diligentius veritate mc-
diante iusticia uel amicabili compofitione duxerit ftatuendum /
ordinandum feu etiam arbitrandum obferuabiraus bona fide • et
faciemus inuiolabiliter ab omnibus obferuari prout in litterii
nostris fuper hoc eidem abbati concesfis et confectis exinde
plenius continetur- Quocirca deuocionem vestram rogamus
attente volentes finaliter/ quatenus eidem abbati in feruando
lus nostrum/ quod predicta ecclefia in lure fuo aliquatenus non
ledatur asfiftatis • cum necesfe fuerit fauorabiliter et benfgne
perhibentes in premisfis testimonium ueritati • Datum ca-
lonie- 1 11 j- Non. Nouembr. Ind. vndecima ( 1 ) . anno domini.
m- cc- lij.
dict. undecima, hinc confidas, Wil- rura annum Indictisnis, adiice datis
hplmum, eiusve fcribam , promoreGer- Christi annis trts alios; divide nume-
manicoruin plerorumque Principurn ad- rum per 15. j quod fupcrest, crit annus
hibuisfe Indict. Imptrialem , quae a die Indictionis. Sic «a. 1253. adde 3. fa-
a4. Sept. antccedentis anni computa- v ^t f«## fSjT.
batur; faltem non esfe ufum btdictione M r 0 \ $ io \
Romana. In ufurn eorum, qui hunc reftabunt rcfidui anni Dccem. Currit
calculum ignorent, dabo computandi igitur pcr annum 1252. Indictio Deei-
modum. Est autem Indictio periodus ma , usque ad dicm 24. Scpt. , quo
15. annorom. Vt irjvenias igitur ve- Ind. undecima iuchoabatur.
T. II, M m m m
1
Digitized by Google
i542 COBEX DIPLOMATICVS
N. CXC VI L
a.ugt. innocentivs IV. Papa confinnat Iudicium wilhelm"!
' ' Rcgis de Margarcta , Flandriae Comitisfa , datque Ab-
bati Fuldcnfi facultatem, ut margarktam^
£ contumax maneat, excommiinicet.
A. 1252. d. 3. Dec
Ai Excurs. Vtf* p. ai8~
( M * H T t n I 71«. ~4*ui. T. L p. K>f j. $«b4wk«t i*»«f. FkHmu, Trcb. f. icj. U 1 V-
» 1 » D. L bl. »77. i» Ciurt» ». iijj. «L + laL)
Jnnocintivs Epifcopus, fervus fervorura Dei, filio di-
lecto abbeti Fuldenft, Herbipolenfis diocefls, falutem et apo-
ftolicam benedictionenw
Dignum. est fententias , quae fblemniter regio promulgantur
©raculo , ut ilbbatae permaneant, apoftolicae firrrritatis patro-
emio non carere. Exhibita fiquidem carisilmi m Christa filii
nostti wilhzlmi, regfs Romanorum illuftris, nobis narratio
continebat, quod ipfe in generali curia, nupcr apud Frank^
frrt de antiqua Imperii confuetudine celebrata r per definitivam
fententiam dc communi confenfu principura Imperii eiusdem uV
bi fidelium ibiderrr praefentium promulgatam, illos omnes bo-
nis quibuscumquc , quae ab Imperib tenebant in feudum , pri~
vare curavit, qui fuper iis investituram infra annum a dier
quo apud Aquisgranum in Romanorum regem fuit, divina fa-
•. . • ; 4
vca-
Digitized by Google
I
CHXHTAHTM b* DOC VMENTORV^l. «4*
vente clementia, coronarus, a fua celfitudine recipore non a. r<^s.>
curarunt, prout in Utteris authenticis confectis ejcinde, et re-d,.3 Dcc*
gio 'figMo fignatis plenius continetur. Quocirca discretioni
tuae per apoftolica fcripta mandamus, quatinus eamdem fenten-
tiam auctoritate nostra facias per te, vel pe,r alios inviolabili-
ter obfervari , non obftante fi aliquibus a fede apoftolica fit in-
dultum, quod excommunicari non posfint, vel eorum terrae
fubiici ecclefiastico interdteto, absque fedis eiusdem fpeciali
mandato , plenam et expresfam de verbo ad verbum faciente -
de indulto huiusmodi mentioncm , etiamfi contineatur in eis
quod impetratoribos quaelibet dictae fedis indulgentia non obfi-
ftat, feu quaelibet indulgentia fedis praefatae per quam tuae
iurisdictfonis effectus in hac parte impediri valeat, vel differ-
ri, five conftitutione de duabus dietis, edita in concilio gene-
rali, contradictores per cenfuram ccclefiasticam , appelktionfl
postpofita, compescendo. ' :
Datum Perufii nu Nonas Deeembris, pontificatus nostrx
anno x.
< * . 9* 9 | _
Mmmma N. CXCVIII.
Digitized by Google
N.
644. CODEXDIPLOMATICVS
Jl«. N. CXCVHL
A.iiri henricvs Leod. Electus exhibito de fententia Impe-
1 - |'\»hir
rii Mechlinii in gratiam ioannis de Avesnis ha-
bita testimonib , mandat Hannonienfibus ,
ut ipfum verum Dominum agnofcant,
erque homagium praeflent.
A. 1253. d. 15. Fcbr, . .
. , Ai Excuts. VII. p. 219. 5
(Ex MtlHKI Thti. ^Umd. t. I. f. ioji. Miiiit L 1 bl..i?c. )
ous iienris par la grasfe de Diu eflius dou Liege, fa--
fons favoir a oous chiaus qui ces lettres veront, que le Juedy
apries les octaves de la Candeler, nous fumes a Mallines, en
2a prefenfe de mout de nos homes, & ia nous mouftrames unes
lettres lesquelles ia Contesfe de Flandres avoit a nous envoiies ,
qui contenoient ces paroles: Qu*ele avoit donet au eonte d'Ai£
jo la Conte' de Haynau, a lui & a fes oirs a tous jors — - •* —
Et a ce jugement furent come nostre home gcntilhome othes
cuens de Gelres, henry cuens de Lusfenborc, ernous
cuens de Los & de Cigny, othes provos d'Ays, gode-
froy arccdyakenes de Liege , englebiers doiens d' Vtreth ,
englebiers arcedyakenes de Liege, thieris fires de
Faukcmont, henris fires deHufaJife, waTiers Biertaus,
gossuins de Bomc, wilhaume d'Othenai, gossevins
■■ : de
Digitized by Google
CHARTARVM et DOCVMENTORVM. 045
de Mile, & Cuencs de Heire. Et por con que toutes chesx. xytf
chofes devant dites foiens fermes & eftables a tous jours, nos n!5****
avons fait fcieler ces prefentes lettres de nostre propre faieU
Che fut dounet a Mallines nostre ville le Samedy apres re*
octaves de Candeler en fan del Incarnation nostre Segneur
ucc. & ciuncquante - trois.
'r r t
.-. . *>: : u ~\ i\ . * r • .. ..•
N. C X C I X.
wilhelmvs Rom. Rex confirmat antecedens iudicium. A. 1155.
d.is-Febr.
A. 1153. d. 15. Febr. ,
Ad Excurs. VIL p. 219. ' '
\ .,>.■., 1 .. .
(E» eod. HtttimU p. 1053. 1. 1. bi. »71. )
illaumes par la grasfe de Diu rois de Romains, &
toudis acrdisfans a tous chiaus qui ces lettres veront fa grasfe
& tout bien.
Nos fafons favoir k totis, que nous fumes a Mallincs Ie
Juedy apres les octaves de la Candeler, en la prefenfe de
inout de nos princes; et la fu dit par droit & par jugement ke
li home qui tenoient terres & fies en la Conte de Jlaynau dou
figneur de Haynau , devoient faire homage a nostre chier prin-
ce & nostre chier ferouge iehan (TAyesties, fil Ia Contesfe de
Flandres, come a lor fegnor & a droit hoir de la terre, & tel
jugemcnt qui la fu fais, nous le loons & approuvons, & vo-
M m m n 3 lons
Digitized by Google
a.i*j3. lorts quv&ifc tenas ja tous )ors fermes & eftables, enfi qu'U
i u ' est cpntenti es leftres no$tre:chier prince & nostre couGn llife
ry |»r la grasfe de Dio efluis dou Liage , lesqueles lettres U
deVam dis UHrYtts a dbu devantdit eflius. Ec toutcs ces cho-
fes devantditcs nous les confrcmons come fouvrainj Skes par
faucloritd roial de nostre propre faiieL Che £u donnet a Mal»
lines fan de rincarnation nostre Segneur mcc ciuncquante-
trois , le Samedy apries*4es oCtaves de la Candeler.
N. CC.
. . . . p
T * • , 1 * « . t f •* • - ' -
A. »253. Fuldenfis H. dictae excommunicationis exfecutionem
K. t " ' mittit Abbaubus S. Laurentii Leodienfi et Labienft.
• » ? • .
A. 1253. d. 4. IuL
^ £jrc/v/-i. f //. />. fti8. f. m
(hiiiii fS>. U. 177. cx m a a t ■ m b 1. l T. i. p. iojj. Ct icatvmi H»V. F«//.
• • . ^rotr. p.aojj
H
, . . . divina permisfione , Abbas Fuldenfis, raona-
fterii ordinis fancti Bencdicti , exfecutor a domino Papa depu-
tatus , religiofis viris . . . fancti Laurentii Leodien/is et Lobien*
fts Cameracenfis Diocefura monafteriorum Abbatibus, falutem
et mandatis apoftolicis obedire. Litteras domini Papae, non
caucellatas, nec abolitas, nec in aliqua parte vitiatas recepi-
mus in haec vcrba :
[Sequitur SulU . qiue ttipri tiabetur p. 6^e)
Quia vcro Nobilis mulier M. Flandria* Comitisfa , terris ac
bonis
Digitized by Google
I
C H A R T A K y M !i i* DO C VM E N TOR VJ*£ tfeo
bonis ilhs univerfis, quae /w/tfrw tenere debebat in Feu*A.xtsf.
dum, in generati Curia apud Fra*kenfort> de antiqua Imperii n. t ^
confiietudine celebrata, ?er dcfinitivwn fententiam, lattm al
ferenisfimo Domino nostro W. Rege R&maaorum iihiftri , • de
confenfu Principum ibidem praefentium ob hnc fuerit rhe pri»
vata, quod westitwam praedictortun bonorum ac terrarum ab
eo infra annum, quo apud Aquisgranum in Romwkirn Regem
fuit, dTvina favente gratia, cororwtns, rccipere noh curavits
dfscrotioni vestrae, auctoritate domn* Papae, qua fungmiur
in hac parte , in virtute fanctae obcdientiae , et fub poena
fcispenilonis, quam ex nunc in vos fernnus,. fimandari oc>stri
fueritis contradictores , diitricre praecipiendo mandamus, qua-
tinus ad dictam Comitisfaro perfonaliter accedentes, vcl ad do-
micilium eius, fi iuae praefentiae habere copiam nonpoteri-'
tis, dihgenter moneatis eamdejn, ut praefatac fententiae pa-
rcat, et fe contra ipfam fententiam de bonis ac terris prc-
dictis ulterius nullatenus intromittat ; alioquin fi in fua con-
tumacia , feu rebellione per fex fcptimanas post vestram rao-
nitionera perfeveravit, ipfam: aucteuitare nostra, irao apofto-
liea ex tunc excommuniceth, et excoramunicatam nuntietis pu-
bhce in locis omnibus fueritis requifiti: et fi fic eius rcbel-
lio refraenari non poterit , totam Terram ipftus fupponatis
Ecclefiasuco ioterdicto, Nobiles vero et Conmmmta.es Castro-
rum ac Oppidorum, ceterosque cuiuseumquc «mdiuonis ho»
mines
Digitized by Google
9
fitf* C O DOE X D I P.LOM.A TICVS ;
*..»». mincs in Qualuor Officiis, fTaJia, Gcraudi-monte, ac Comt-
4 4. lul.
n.i. iata de Alost (i), conttitutos perfonaliter, vel per vestras
litteras diligenter monere curetis, ut, dictae parentes fenten-
tiae, fubtrahant fe a praefatae dominio Comitisfae, nobili vi-
ro iohanni de Ayesnis, quem dictus dominus Rex de prae-
norainatis terris ac bonis feudaliter investivit, in omnibus pa-
reant, etintendant; alioquin ipfos excommunicari publice fa-
ciatis : in iis autem exfequendis alter alterum non expectet.
Datum apud Fuldam i v. Nonas Iulii , anno Domini y c c l i i i.
( i ) Comitatu de Ahst] Omittitur illas duntaxat in tcrras crat ius et aucto-
ffieruio Ttrrac Ztelandiae fivc Schal- ritai ; minimc vero itt Zee/andiam. Vn-
danae; quod nemo rairetur. Scripta dc duUio caret, ciusdem tenoris litcra«
est hacc Epiflola ad.duos Abbatcs Hfo- ab Abbate Fuldenft fuisfe fcriptas ad
nafteriorum Dieecefii Epifcopi Camera- TLpifnpum Traiecttnfem t cuius haec
cenfis, fub quo et 'lornacenftt ; cui dieecefts crat. Vt alibi docui.
N. C C I.
t -
A. 1253. Narratio de captis Flandriae Comite , ct multis alixs
d. 4. taL . .... .
n.ii. pnmae nobihtatis.
A. 1253. d. 4. Iul.
Ad Excurs. VII, p. 119.
( O » Hijltir. i* U H*il. dt tAt.U - D*4 , p. 38. )
J_ hibaldvs uxorem habuit iohannam. Flandr. filiam
margaritae Com. Flandr. et wilhelmi de Dampetra,
adeo-
Digitized by Google
CHARTARVM et DOCVMENTORVM. 6^
adeoque fororem wilhelmi, gvidonis, et ioannisa.
Flandr. N.
P. 39. Fratrem cvidonem Flandr. adiuvit in praelio ad-
verftim Com. Holland. a. 1253. fed captus est cum reinal-
d 0 Barrenfi fratrc fuo , cvidone Comite , 1 0 11 a n n e Dom.
Dampetrae, arnvlfo Com. Guinens., erardo de Chace-
nay. In eo praelio oculum perdidit
[V T oumi, rreur. dt l'tfitt. dt U Mttiftn dt Btr-lt-Dtt, p. }^.)
Extrakt £yne brieue Chronique de VAbbaye de Molemes tfcri-
te a la main.
Anno mcclii. Comes Flandrenfts pugnauit contra Comitetn
de Hollandia. In quo bello capti fuerunt Comes Flandrenfts et
frater eius, et Comes Barri-Dueis, et Frater eius, evrar-
dvs dictus de Chacenay, et multi alij capti et occifi.
Ib. p. 34. Extraict a"yne petite Chronique en yers, tirie du
Cartelaire de YAbbaye de S. Magloire de Paris.
YAn mil deus cens cinquante fis
Fu tibaus li Quens de Bar pris
En la bataille de Hollande,
Dont toute la gent fu dolcnte.
Et il i fu en 1'euil blecicz,
Dont il en fu moult courrouciez ( 1 ).
( 1 ) Non conveniunt in anno pu- testimonia htc non congcram. Vid.
gnae; fed fatis certa cst Epocha. Alia wao. Vad. Ilist. D. II. bl. 392. fqq.
T. II. * Nn nu ~" N. CCII.
65o CODEX DIPLOMATICVS
N. CCII.
A. «51. wilhelmvs Rex Rom. confirmat fubinfeudationem Comita-
iL 2». lul.
tus Namurcenfis ab iohanne de Avesnis fa-
ctam Comiti Lucemburgenfi.
A. 1353. d. ao. IuL
Ad Excurs. VII. p. 218.
( Ea i»oifto Vf- M&s- **« P- «I » » tl «*»trr». D. L U. *:S. )
"W^iLHELNfvs Dei gratia Romanorum Rex, femper Au-
■
gustus Villico , Scabinis totique communitati villae Namurcen-
fis , dilcctis fidelibus fuis , gratiam fuam et omne bonum.
Cum omnia Feoda, quae Comitisfa Flandriae a Nobis et Impe-
rio tenebat titulo feudali , fuerunt iam dudum fibi , per Prin-
cipum fententiam, penitus abiudicata; nosque Comitatum Na-
murcenfem nominatim et quandam aliam partem praedictorura
feudorum nobili viro ioanni de Ausnis , dilecto fororio
et fideli nostro etc. feodali titulo duximus concedendum:
idem Sororius noster nobili henrico, Comiti Lucemburgenfiy
Rupenenfi et Marchioni Arlumenfi , Comitatum eundem cum
omnibus appendentiis dedit in feudum, et nostra et totius Cu^
riae Nostrae prefentia, fuum recepit homagium fuper co. Nos
vero , ipfam collationem et donationem , quam dictus Sororius
noster fecit Comiti notato, de dicto Comitatu^Namurcettfi et
eius
1
Digitked by Google
CHARTARVMet DOCVMENTORVM. 6*51
eius appendentiis approbantes , eam de nostro procesfisfe be- a. m.v
neplacito etasfenfu, tenore praefentiura protestarnur, ac col- d" 2°' ld"
lationem ct donationem eandem denuo praefentis fcripti patro-
cinio confirmamus; prudentiae Vestrae diftincte mandantes:
quod vos, praedicto Comiti Lucemburgen/i , tamquam vero et
legitimo Domino vestro in omnibus obedire curetis, fcituri
pro certo: quod, fi in hac parte adimpleveritis beneplacitum
nostrum et mandatum, vos contra moiestatores quoslibet de-
fendamus, prout de iure hoc facere tenemur, vestrisque com-
moditatibus et profectibus in nostra curia, et ubicunque posfu-
mus liberaliter intendemus.
Datum Albertimonte (1), mccliii. xiii. Calendas Au-
gusti Indictione xiii. [xi.]
(1) Aibertimtnte) HaecCharta, in referenda csfctad a. 1255. cuitamen oh-
vico Ktnntmariat Albrtchtsberge five ftarc vidctur alia Charta d. i2.Febr. a.
Aiberti Monte data, refertur ad hunc 125J. ib. L vde wi 0 p. 447. quae huius
Anauni; fcd fi rectc hibciIndictioXlII. iaminfeudatlonismeniinit. Nihil definio.
N. C C 1 1 1.
Exfccutio mandati d. 4. Iul. p. 646. ad Decanum in Wafm. a. «53.
d.18 Sepe.
A. 1253. d. iO. Sept.
Ad Excurs. VII. p. stp.
(E* HtiTim T. 1. p. iojj. ibU miiiii D. I. bl. 178. )
enricvs Dci gratia S. Laurentii Lcodicnfis exfecu-
tor a viro religiofo Abbate Fuldcnfis monafterii ordinis fancti
N n n n 2 Bcnc-
Digitized by Google
652 CODEX DIFLOMATICVS
a. ii53- Benedicti Herbipolenfis diocefis, exfecutore a Domno Paoa
a.iS.Sjpt. w
dcputato, conftitutus, Decano Ecclefiae in Wafta Christianita-
tis, Tornaccnfis Diocefis, falutera in Domino.
Novcritis nos recepisfe mandatura praedicti abbatis , in
hacc vcrba:
H. divina perraisfionc abbas Fuldenfis monafferii, etc. [ut
fupra p. 64.6. J
Iluius igitur auctoritate mandati vobis in virtute fanctae obei
dicntiae, fub pocna fuspenfionis , quam ex nunc in vos feri-
mus, fi mandati nostri fueritis neglectorcs diftricte praecipien-
do mandamus, quatinus omnibus Presbyteris Parochialibus vcs-
tri Decanatus, prout vobis fubiiciuntur , fub pocna praedicta
vcstris dctis Ktteris in mandatis, ut finguli in fuis ccclefiis pu*.
blice citent percmtorie Nobiles infeudatos, Castellanos, Scultc-
tos maiorcs, fcabinos capitalcs, ac alios (cabinos, Coramuni-
tates Castrorum ac Oppidorum, ceterosque cuiuscumque con-
ditionif? homines, prout eis fiibiiciuntur , ut feria quinta post
festUDQ beati Matthaei, hora nona coram nobis Rupelmundne
comparear:, raandatum Domni Papae diligenter audituri, in-
timantes cisdem, quod fi non venerint, faciemus eos pro
tanta conturaacia excommunicationis innodari fcntcntia, ct ni-
hilominus in dicto mandato proccdcmus, prout de iurefuerit
proccdendum. Vos etiam, dccahe, die, loco, et hora prae-
dicris compareatis coram nobis perfbnaliter..
Datum-
Digitized by Google
CHARTARVM et DOCVMENTORVM. 6*53
Datum anno Domini mccliii. feria v. post Exaltationcm A. 1953.
■ d. it>ScM#
Sanctae Crucis.
N. CCIV.
wilhelmvs Rex Rom. Beghinis de Mediobur- A is**
6. j.Fcbr.
go benefacit.
A. 1254. d. 7. Febr.
1 • • ■ .
Ad Excurs. VII. p. 299.
' V ■ ' • ' ■ • *
( Ex Ortg-niH Viiimti producmm cxhlhet milll durtuh. D. 1. bl. x%o. )
w
ilhelmvs, Dci gratia Romanorum Rex et fempcr Au-
gustus , univcrfis Scultetis per Zelatidiam conftitutis , dilectis
fidelibus fuis gratiam et omne bonum. Cupientes perfonas re-
ligiofa? et loca bcnigno favorc profequi et gratia fpeciali df-
lcctis nobis in Christo Beghinis de Middelburgh, Tcrram, ih
qua ipfarum curfa fita cst, ab omni expedicione , tallia et alia
qualicunquc cxactionc libcram duximus concedendam tcnorc
prcfencium decerncntes, quod predicte Bcghine infra predi-
ctam ciiriam commorantcs , dc tota tcrra fua ftabunt iuri coram
Scabinis de Middelburgh ficut alii oppidani Ioci eiusdem, ct
cadem gracia fiet eisdem Beghinis que predictis folet fieri op-
pidanis.
Datum in Middelburgh v n. Idus Februarii , Indictione Duo^
decima, anno Domini m. cc l. quarto.
N n n n j CCV.
Digitized by Google
6*4 .CO D E X DIPLOMATICVS
' N. CCV.
A. lasl- wilhelmvs Rex Rom. , Coraes llollandiae, nova dat '
ftatuta, iura et libertates, ' Oppido Medio-
burgo in Zeelandia ( i
A. d. ir.Mart.
AiChronk. p. 77. a. et Excurs. VII. p. 104, 277, 300.
(E* Ori|(inaii la Archm» Vrbij Urdioburg. Locul. L n- 60. (O)
I_
n de name des Vaders • ende des Soens • en des heleghes
Ghests • willem bi der gratien gods Koning van Rome en al-
toes August? • Ende graue van Mland> Alle den ghenen die
defen brief Anefien' fine gratic ende al goed- Omme zon-
derlanghe vrienfchcpe dar wi bi rninnen de portres van mid-
delbg • gheuen wi hem defe .choere en dit recht dat in defen
brief ghefcreuen ftaed • So war dat hem — —
[$. 14.J Sowat manne te midd.' te banne word ghedaen ome
• i. e. x* ghefekerde fchoud of omme roef wi fone* hust • of hofd • of
houd bin finen ambochte tusfche mafemude en hedinfee buten
midd' -
(1) Habetur quidcm h«ec Chora bl. 271. fqq. I. 1253. fcd quantum
(omriium, quantum mihi conftat, quae a verac Orrhographiac nonna abeat,
Lingua vcruacula datae funt , antiquisfl- ex paucis hiscc quae dabo fpecimini-
ma) apud MiERis Chanerb. D. I. busiudiccntperiti. Iutcgram Choram ni-
mis
Digitized by Google
CHARTARVM et DOCVMENTORVM. 6$$
[$. 17.] In zo wat herfchepe den portres van midd* butenA. r95j.
grauefchepe van Holland (a) onrecht word gedaen' die por-
tres moghen fowie zot' es* ute dien herfchepe die comt int+\. e. -«
het U
grauefchep yan holland roets grauen rechtere aresteren —
[$. 3 o.] Sowar fo portre van midd ' eneghen man vfnd bin
den grauefchepe van holland die hem fchoud fchuldech es' hi
. . - • • , • *\
moghen arefteren mets grauen rechtere
[$• 34-] Sowat fo ghefchied bfn arne . of up den dijk • of
ene roede bin den dike ' dat fal me» berechten bin lnidd. en
bi der chore van midd.
[$• 35-] Sowie zo woend tufche mafemude en hedinzee flaecJ
of roefd port' but' port' men fal ne daghen te rechte te ftane
bin roidd' up den darden dach.
[$• 54-] Wat mesdade die ghefchrcd binmidd' als de here
es tufche bornisfe en hedlnzee dat zalmen betren tvifchatte.
— Niemene ne moet arefteren nc panden portre
uan
mls prolixam cx Autographo defcriptam vi, fub hoc tirulo, Otanffchap fen Co-
alia occaiioue fcrmonis ttelgici amantibus mitatus Hollandiae compieheni.li etian»
baud invidcbo; qnae ad rem praefentem terras Zcdtndkas. Quod infra fequitnr
facinnt , nunc dcdisfc conrentas. Per- Arrte, cst nomen fluvii fivc portus nunc
iit ternporis diuturnitate Sigillum. ccficcati.
(a) Holland] Saepius iam indica-
Digitized by Google
65(5 CO.DE &L\ D I P: L 0 M. A TICVS
a. ia$j- uan midd* bin den grauefchepe van holland zonder om zijn egM-
4-iLh art, fc|10ll^
15- 59-] Sowat inesdade die loept ant vierendcel van enen
man of dar bouen / dat fal de here berechten • of de ghenc die
rechtcre es oucr al zektttd • of dic ghemenq rechter (3} es be-
wisierfcheld. ' ...
Omme dat defe chorc ftade bliuc en cwelik' zohebbenwi
ze ghedaen befeghelcn met o.nfcn koncgheleken zeghcle. En-
de verbieden dat bi onfer koninghleker gheweld • en onfer
graucleker gheweld £4) dat niemcne wederdefe chore ne
doc • ende die dat dadc ' hi foude hcbben onfen evelenmoed.
Behoudcn in allen ftickcn • onfer koningleker ere en Recht
ende onfer graucleker. Dcfe bricf word ghegheuen ende
ghezegheld tot Dordrecht in zintc gregorijs auende die was in
ons heren dufentechfte iaer en tve hondertechfte • en drie en-
de vichteehfte • en tveleffte indictic C5)*
(3) Rechter) Tria btc diftinguun- risjo, ende onfer graueleker gheweld.
tur, i°. de //«;?, Dominus, id est, Quod aittcin gewe Id pouatur pro mac ht ,
ipfe Princcps. z°. De Rechter over al i. c. potcntia fivc maieftatc, docui ad
Zteland, totins Zcclandiac hidcx, qui chronicon p. 77. a. Alibi mo-
Castellanus Zcclandiac audiebat , ct gentheid, fupra p. 600. vel hoogheid
30. De Rechter Bewester Scheld, qui et heerlijkheid p. 601.
bodic Baliuw en Rentmeefter Bewester (5) Indictie] Satis aperte xil. /«-
Schdd, cuius ludicis hic autiquisfima dictio docet, pertinere Chartam ad a.
vcstipia obfervent vcteris Politicac a- 1054. nonvero, ut malc mieris ad
mamcs. a. 1253.
(4) Gcweld] Abfunt hac voces mie-
N. CCVI.
Digitized by Google
CHARTARVM et DOCVMENTORVM. 657
N. CCVI.
innocentivsIV. Papa fuspendit Excommunicationem , latam A. »54.
ab Abbate Fuldenfi in margaretam Flandriae
Comitisfam, ut posfit de Compofitione agi.
A. 1254. d. 14. Mart.
M Excurs. VII, p. aio.
(Imtlllli. TWi. yAntU. T. U p. 10J7. ■ Itttl 1. 1 bL tlt.)
Jnnocentivs Epifcopus, fervus fervorum Dei, venerabi-
li fratri Epifcopo et dilecto filio archidiacono Tornacenfi falu-
tem et Apoftolicam benedictionem.
Cum ad fopiendam periculofam discordiam , quae inter caris-
fimum in Christo fiiium nostrum W. Romanorum Regem illuftr.
et nobilem mulierem M. Comitisfam Flandrie et Haynoniae ni-
mis invaluit, proponamus unum ex fratribus nostris ad partes
illas in proximo deftinare: ut ante ipfius adventum de modo
Compofitionis , et iis quae funt ad compofitioncm praeambula,
commodius tractari valeat hinc et inde ; volumus , et per apo-
fiolica fcripta vobis mandamus, quatinus excommunicationis
fententiam , quam in ipfam et quosdam eius homines Abbas Ful-
den/is Herbipolenfts dioecefis promulgari fecit, auctoritate litte-
rarum nostrarum, ut dicitur, iuxta formam ecclefiae relaxan-
tes, cffectum interdicti lati de mandato ipfius Abbatis in ter-
ram eiusdem Comitisfae protinus fuspendatis, iniuncto fibi in
T. 11, o 0 0 0 vir-
1
Digitized by Google
6*58 CODEX DIPLOMATICVS \
A. i»s4. virtute praeftiti iuramenti , ut treugas ineat et. eis vel ipfarum
414.^311.^^ durante, per fe vel alium eidem Regi et fuis guerram,
1 dummodo ei non moveatur, non moveat, nec motam etiam
profequatur.
Datum Laterani II. Idus Martii pontificatus nostri anno un-
decimo.
N. CCVIL
A. i4s|- arnvlfvs Comes Gisnenfis declarat fe debere Scabinis
M. Mart.
fuae terrae 20720. L. Paris. , datas ab illis pro re-
demtione fua a captivitate Hollandiae.
A. 125*. M. Mart.
- .
Ad Excurs. VII. p. isr.
(Ectnict dn« RegiKte ia Threfet det Chttte* de U C«rf dAttoit . «pud
Hifitin dt U Mujtn 4, 6m4. Pkut. p. »89.)
L
•ettres d'.unoul Comte deguines, & Chastelain de Bour-
bourg, pasA-es fous fon feau VAn mccliii. (i) au mois de
mars par lesquelles il confesfe devoir a fes efchevins des quatre
bans de la terre de guines, c'est a fcavoir deguines, dardres,
Saudruic , & de Bredenarde , vingt miile fept cens vingt Livres
parifis, lesquellcs ils luy ont preste de leur propre Catheu,
&
(1) Annus cx ftilo Francieo htc gna fuit inita, in qua captus Arnulfus
computatur; idque certum ex eo cst , Qhnenfis. Cf. fupra p. 649.
quod Mens. Iul. a. 1253. deinum pu-
DigitizBd by Google
CHARTARVM et DOCVMENTORVM. tfjp
& firent leur debte pourluy envers plufieurs Bourgeois d'ar- A. T451.
M Mart
ras a fon tres grand Befoin , & pour le racheter de la prifon de '
Mlande* & confent que s'ils n'eftoient payez & contentez a
leur femonce, & voulenti, ils puisfent vendre rentes a vie
fur le dit Comte & fera tenu payer les rentes.
N. C C V 1 1 1.
• ■ ....
innocentivs IV. Papa Controverfias inter wilhel- a. 12*4.
MVM Regem, et margaretam Comitisfam Flandr. d'a-MdU
componendas mandat P Diacono Cardinali
« • 5. Georgii ad velum Aureum, Apoftolicae fe-
dis Legato. Adiecto akero mandato de fi-
nienda lite fuper Natalibus iohan^
nis et baldvini de Avesnis.
A. 1254.. d. 2. Maii. .
. . ... . j . ^ . ..
Ad Excurti VIL p. aao.
(Ex haui»i Thii. sAtnU. T. I. p. toj& •pnd miiui ChtrUti. D. L M. i8t.)
Innocentivs Epifcopus, fervus fervorumDei, dilecto P.
Sancti Georgii ad Velum aureum Diacono Cardinali, Apofto-
iicae fedis legato , falutem et Apoftolicam benedictionem.
Cum de tuae circumfpectionis industria plenam fid.uciam obti-
nentes ad reformanda inter carisfimum filium nostrum wil-
helmvm, Romanorum Regem illuftrera, ac dilectam in Chris-
O 0 0 o a to
Digitized by Google
660 C 0'D EX DIPLOMATICVS
A. 1254. to filiam , nobilem mulierem , Comitisfam Flandrenjis pacis foe-
d' *' Wa"' dcra , tc ad partes illas fpecialiter, commisfo tibi plenae le-
gationis officio , deftinemus; discretioni tuae ad nullius inftan-
tiam propriae providentiae nostro motu per Apoftolica fcripta
mandamus, quatinus, fi aliquid inter dilectos filios, nobiles vi-
ros, G. Comitem Flandrenfem et iohannem de Dampetra ex
parte una , et iohannem et baldvinvm^ Ayesnis fratres
. ex altera, fuper ipforum I. et B. dt Ayesnis natalibus Yel aliis
emerferitquaeftionis; tu ad illud concordia fopiendum interpo-
nas efficaciter partes tuas : fi yero id per pacis et concordiae fe-
mitam nequiveris de medio fubmovere, caufam five caufas,
non obftantibus aliquibuS; littcris, a predicta fcde-vel Icgatis
ipfius fuper hoc obtentis, et prpcesfibus habitis, per easdem
auulas , et eas infra terminum , de quo tibi videbitur expedi-
re, fi de partium voluntate procesferit, ratione praevia, ter-
minare procures , faciens , quod decreveris , per cenfuram Ec-
clefiasticam firmiter obfervari : alioquin ipfas ex tunc inftructas
vel non inftructas , et pacis tractatum , fi quis habitus fuerit , ad
Apoftolicum remittas cxamcn , pracfixo partibu» pcremtorio
termino competenti, quo per fc, vel per procuratores idoneos
cum omnibus actis muniraentis et rationibus fuis, caufas huius-
modi contingentibus , nostro fe confpectui repraefentent , fa-
cturae fuper hoc et etiam recepturae , quod bonum pacis fua-
fcrit vcl ordo dictavcrit rationis. '
Da-
Digitized by Google
CHARTAkVM et DOCVMENTORVM. 661
Datum Asfifii vi. Nonas Maii pontificatus nostri anno un-A. itj^
decimo.
K. C C I X.
Laudum five fententia wilhelmi Abbatis S. Trudonis de a. 1254.
M Malo
terris Ouendrecht-, Cudelftert> et Westfenti exCom-
promisfo inter wilhelmvm Regem Rom. ,
et Capitulum S. Iohannis inito. "
A. 1254. M. Maio. . ..
>
Ad Cod. Diplom. p. «91. mt. et p. 636.
(Fx Libto Rubeo BoMrum Ecelefue S. lohinn. Tral. fol i. VI. ) ,
X n nomine domini amen • Vniuerfis prefentibus et futu-
ris W- dei gratia abbas fancti trudonis ordinis fancti benedicti
leodien dyoc capellanus ferenisfimi principis iiomini -W« dei
^ratia regis romanorum illuiYris . falutem in dominO et cogno-
fcere veritatem- Ea que iudicio uel concordia terminantur.
firma debent et illibata perfiflere et ne in rccidiue conten-.
tionis" fcrupulum relabantur fcripturarum conuenit prefidio coin-
muniri- Hinc est quod vniuerfitati vestre tenore prefentium
innotescimus quod cum inter ferenisfimum principem dominuni
nostrum regem Roih predictum ex vna parte • et viros venerabi-
les prepofitum et capitulum ecclefie fancti iohannis in traiecto ex
altera • fuper posfesfione proprietate terrarum iurisdictionum et
decimarum apud Ouendrechtl Cudelflerfet Westvenei necnon et
o o o 0 3 de
Digitized by Google
662 CODEX DIPLOMATICVS
A. 1154. dc quibusdam alijs locis vicinis orta dudum. fuisfet materia que-
*L M,U(X ftionis • Tandem in prefentia venerabilis patris domini uv-
c 0 n 1 s • t' t'- fancte fabine presbjtcrf pardinalis in partibus ala-
manic apoftoJice fedis legati accedente vtriusque partis confen-
fu in nos extitit compromisfum prout in litteris ipfius domini
regis necnon prepoftti et capituli ecclefie fancti iohannis pre-
dicte, ac rcuerendi patris doinini hvgonis cardinalis pre-
dicti plenius continetur • Nos vero fuper premisfis recepto in
nos onere . et auctorftate arbitrandi ordinandi feu ftatuendi ad
loca predicta .perfonaliter accedentes/ dc premisfis diligentcr
inquifivimus inftrumenta examinauimus / testesque iuratos recepi-
mus-eteorum dicta in fcriptis redcgiraus • et Cc diligcnter inqui-
fita veritate et examinato de plano et fummatim negocio / inue-
nimus posfesfionem decimarura dictorura locorum et aliorum
vicinorum atf prepofttum et capitalum ecdcfie fancti iohannis prc
dicte pleno iure pertinerc/ necnon et ipfos et antecesfores eo-
rum a longis retroactis temporibus de quibus non jextat memo-
ria in predictorum posfesfione pacifica extitisfe/ licet quando-
que quidam baliui Hollandie dominorum fuorum terminos exten-
dere ( 1 ) cupientes aliqua de premisfis inuaferint • et occupaue-
rint
(1) Extenderc] Notentur verbame-» ter igitur 9c laudabfliter egit wilhel-
tnorabilia, quac doccnt, quam multa mvs Rex et Comes, quod aliis exa-
(aepe mala ex ambitione Miniftrorura rainandam* hanc quaefHonem curav^rit,
Principis oriantur, quae in.ipfos Prin- qua dc rc fupra p. 0*36. (1) w. ue-
cipes reduu&arc non debcant. Pruden- dak iudicium dedimus.
Digitized by Google
CHARTARVM it DOCVMENTORVM. tftf»
rint minus.iuste in falutis fue et dominorum fuorum graue peri- a. 1*54.
M. Maio
culum et iacturain- Nos igitur habito iurisperitorum et multo-
rum proborum confilio iusticia exigente et virtute obedientie
nos ad hoc finaliter compellente / prepofito et capitulo fupra-
dictis posfesfionem decimarum de Ouendrechtl Cudeljlertl West^
■• "1
ventl necnon et locorum vicinorum • cum fuis pertinencijs per
fcntentiam diffinitiuam in hljs fcriptis adiudicamus predicto do-
mino nostro regi fuper eisdem per eandem nostram fententiam
perpetuum fiientium imponentes • Ordinantes etiam quod prc-
dictus dominus noster rex prepofitum et capitulum fupradictos
de predictis decimis vsque ad medietatem venne inculte • exnunc
in antea in pace gaudere permittat/ nec ipfos fuper eisdera
perturbct aiiquatenus uel molestet fed potius predictam nos-
tram fententiam • et ordinationem obferuct bona fide / et faciat
inuiolabiliter obferuari» Referuantes nobis nichilominus po-
- te-
• •
(3) Menfe Maio] Habebatur in S. Iohannis , actum cohn. iiij. A7.
eodera Libro MS. fol. ij. Charta nouembr., eod. anno.
wilhelmi Abbat. S. Trudonis a. dom. 3. Iusfum I lugoriis Cardinalis , 1 11 j.
M. c c. fexagefimo quarto mcnfe Febr. KJ. nouembr. pontificat. dni innoc. pp.
feriaquiuta post fest. bii mathie apost. quarti a°. decimo , (fupra p. 638.)
continuata a die precedente , cui in- in qua repetit ac priorem comprobat.
feruntur fententiam , rogatque Cap;tulum , ne
1. Coropromisfum WilhelmiRegis fu- factum Regis Mlhelmi eiusque baliro-
per hac quaeftione, Co/onie 11 ij. A7. rum cedat in eorum falutis detrimen-
Nov. Ind. vndecima anno dni m. c c. tum, f*l condonent, ac Regis Anni-
quinquagefmo fecundo. (fupra p. 636.) uerfarium in tnisfts vigiliis et in aiijs
a. Compromisfum Pracpos. et Capit. fuffragiiskaritatisobferuent.
Sae-
Digitized by Google
<&S4 JC-QJD-EX. DIPLOMATIC.VSrj
A. nj4. testatem arbitrandi et pronunciandi fuper omnibus alijs que in
M.Maii. jjtteris COmpromisfionis plenius continentur-
Da-
Saepius autem postca eadem dc re inter „ hebben , In «eggen ende verclaercn
Praepos. S.lobannis et HollandiaePrin- „ van hecr willem, doen ter tijt
cipes , imprimis post translatum in Ca- „ abt van St. truyen , naer inhoudt
rolum V. omne tcmporalc Epifcopi Do- ,, des brieuen van requifitie efi fubmis-
miniiim , circa iura nonnulla ortae fuut „ fie , zoe wcl van dcn voirfz. Co-
controverfiaeeaequegravisfimae,dequi- „ ninck vilhem als den pr oost van
bus multa quidcm habct matth. de „ St. Ians voirfz'., als oic van dcn
Jur. G/ad. p. 60., et de Nobil. p. „ cardinal iivgho, raediateur tus-
433- fiw* fcd primaria multa Documen- fchen denfeluen partien.
ta videre ipfi non contigit: imprimls $. xmj. ,, Ende vuytcriycke foe
quae acta funt post fentontiam a. 1562. „ hceft die voirfz. Abt wilhem van
d. 23. Dcc. in Privato Rcgis ac Comi- „ fint truyen die voirfz. fackc nacr ry-
tis Concilio latam. Servo ca omnia ,, pe ondcrtastinghc endc inquifitie,
Belgice fcripta fub nomine : Bewijs ran „ terrainerendc verclaert , geuonden
glle gerechtighedtn ,preeminentien hooc- „ te hebbcnc die posfesfie ende trecht
keden Iurisdictien enz. inde Proostdye „ van den voirfz. Jurisdicticn ende
S, lans ctc. undc quac ad fubiectam „ thicnden der voirfz. plaetfen, cnde
fpcctant Controvcrfiam fic habcnt: „ van andcrc dacromtrcnt gclcgen, den
J. xi ij. „ Nyct te min tes gcbeurt „ voirfz. proost cfi capitie van fint
,", dat de graue wilhem van hollandt ,, Ians te competerene in volleu rcch-
„ cnde Coninck van Roomen , twis- ,, te, endc dat zylieden, ende heure
„ tich gewerden fijndcjcgcns dcn proost ,, voirfaten van foe fecre langen ende
„ ende capiile van Sitit iarts 't Vtrccht ,, ouden tyde dacr van geweest zijn in
„ voirfz. aengaende der posfesfien en- „ paifible posfcsfie, dat gheen mcmo-
„ de rechten van den landen lurisdi- „ rie tcr contraricn en was, hoewel
„ cr/Vw, ende thienden in euendrecht, „ nochtans eenigc baillowwen van IIol-
cutdelflert , endc westuene , mitsga- „ landt bcgeerende te extendceren die
„ ders in andere-plaetfen dacr omtrent „ limiten van hueren hecrcn gepoocht
,, gelegcu fijnde, jn effect die prooftic „ gehadt badden eenige plaetfen inde
„ van lint Ians voirfz., die voirfz. „ voirfz. prooftie te inuaderen ende
„ partien hucrlieder gefchillen deur „ occuperen , nochtans ondeuchdlijck
„ tusfchcnfpreken van ccnige perfoe- „ ende onrechtueerdelijck tot haerder
„ negen gcltch ende gccompromittecrt „ ende hcurdcr heeren groote onfa-
„ lichcyt
Digitized by Google
CHARTARVM et DOCVMENTORVM. 665
o o o
Datum anno domini • 11 • c c • l 1 1 1 j. Menfe Maio ( 2 ) • a. 1554.-
M. Mait.
„ lichcyt ende pericle dacromme die ,, arbitrale , dcs voirfz. hecrc abts vnn
voirfz. posfesfie endc recht vao den „ fint truyen, in date duyfcnt ijc.
„ voirfz. Iurisdictien oucr allen den ,, lxiiij. den v«». february, al ge-
„ voirfz. plaetfen van der prooftien „ beurt by wille wete efi confente des
„ den voirfz. proost adjudicerende , ,, bisfcops van Vtrccht docn indcr tijd m
„ brecder blyckendc by der fententic „ wcfeude *\
N. C C X.
henricvs de Lecka a Capitulo Eccles. S. Mariae Tra- A- «ss-
M. April,
iect.variis conditionibus Teloneum de Smithuifen,
et Curtes Emjk et Malberg fub an-
nua penfione recipit ( 1 ).
A. 1255. M. April.
Ad Cod. Diphm. p. 198. et p. 423.
(F.« Archivii Ecctcfiie S. Miriie Tnicct. Locolo C. + )
I-
n nomine domini amen • Qve gcruntur in tempore ne tem-
poris cffluente curriculo facilius elabantur • litterali folent apice
nccnon testium fubfcriptione frequentius perhennari* Nos
igitur HENRicvsde lecca milcs • notum faciraus vniuerfis prc-
fentia vifuris • ac prefenti fcripto proteftamur et recognofci-
mus
(O Est haec Charta, Chirographa quo dc ufu dixi p. 198. ubi vid. tab.
quaevocatur, CwcChirographifata , cu- IV. n°.5. Dc rc ipfa conferanturChar-
ius in fuperiore parce exlht ima pars Ii- tac p. 423, 466. ct infra a. 1255, d.
tcrarum , in honore heatisfime Marie 23. Auj.
femper uirginis i domino: amenx
T. II. PPPP
Digitized by Google
666 CODEX DIPLOMATICVS
A. «55. mus quod nos theolonium in Smithufen • Decani et Capituli Ec-
M April —
" clefie beate Marie Traiecten cum curtibus fuis • Elnwljch • et
Malberge recepiraus ab ipfis- Dccano et Capitulo • jn pactum
pcrpetuum iure hereditario posfidendum • fub tali videlicet con-
ditione • quod in festo Beatorum Philippi et Iacobi apoftolo-
rum • Centum modios purioris et raelioris tritici quod dicitur
vrencsweite fi inuenitur uenale in traiecto • alioquin purioris ct
mclioris quod ibi ucnalc inuenitur* Et in fcsto natiuitatis beatt
Iohannis baptiste • viginti et vnam libras traiecten Lcgalium de-
nariorum* Itcm in festo remigij ccntura modios purioris ct
mclioris tritici • fccundum quod dictura cst • ct in festo palma-
rum • viginti • et unam • libras traiecten legalium dcnariorum di-
ctis decano et capitulo Ecclefie beate marie et eorum fuccesfo-
ribus pacti ( 2 ) nomine fingulis annis in traiecto perfoluemus •
Preterea diraidiam marcam colonien in afcenfu nauis eorum
quam mittent pro ufno fuo verfus bethendorp • ct in defcenfu
fertonem vcl porcum valentem/ fertonem (3) nuncijs fui&
fmgulis annis fn fmithufen pcrfolucmus ac ipfos tam in afcenfu
quam defcenfu nauis predicte • in cibo et potu ibidem procu-
rabimus honeste • Si ucro bona ipforum iA bethendorpe ab ipfis
vendi • aut aliquo modo alienari aut nuncios eorum quoquo ca-
fu
(O Pacti] Vox Latina non cst, ve conccsfionetn pracdii, bonomm ,
fcd mcre Bclgica iive Gcrrnanica, no- dccimarum, aut iurium fub cerifu an-
tatque ufu Iuris German. locationcm fi- nuo, eamquevel advitae terminum, vcl
iure
Digitized by Google
CHARTARVMe* DOCVMENTORVM. 667
Hi afcendcre • feu defccndere cum naue fua non contigeric ' ex- A. 1155.
_ M. Aprit.
tunc dicti nouem folidj colonien in fcsto palmarum cum pacto
quod tunc foluendum est • ipfis foluemus in traiccto . Que
Omnia nos tactis facrofanctis in altari Ecclefie beate maric in
traiecto • certis temporibus ut predictum" est dictis decano et
capituio prefentibus ' nos velle et debere foluere et quod fide*
latatem ecclefie predicte feruabimus in omnjbus fpontanee eC
animo libero kireiurando duximus confirmandum- Et quod
per aliquam exceptionern* fiue fpoliationis • fiue quod non
crimus Ibluendo * fcu cuiuslibet alterfus' folutionem huiusmo-
di non impediemus' ncc contra capitulum pcr hoc a folutione
debebimus nos tueri* Immo fingulis annis pactum ut dictura.
est perfolucmus • fine contradictione qualibet • quamdiu eadera
bona tenere uoluerimus • et donec ea ipfis expresfe duxerimus
refignanda • Elegimus ut fi predictis temporibus • feu eorura
aliquo dictum pactum etiam modo prcfato non perfoluerimus'
quod flatim fcntentiam excommunicationis • et elapfis post hoc
feptem diebusy reatum perfurfj ipfo facto incurrimus • et quod
RcHqua mutatis mutandis eadcm , quac habct iisnricvs de alblais
in Chartainfra a. 1255. d. 23. Aug. p. 671. L 19. Confervator quem —
usque ad voces inuiolabiliter obferuando p. 673. 1. 19. Ac tuac:
In cuius facti munfmcn ct mcmoriam fempiteraam prefens cy-
iure hercditario, uti htc. Vid. hal- (3) Fertonem] Esfc ftrtonem fbc-
tavs, Cioss.Ccrtn, med. aeriV. vacut cicm monetae, vulgo quartam Marcae
P. 1453. •' partcm vakntis, alibi monui.
Pp pp a
Digitized by Google
668 CODEX DIPLOMATICVS
. rographum figillo nostro ct figiltis virorum ucnerabilium De-
cani ct Capituli prefati ecclcfie Beate marie • Maioris • fancti
faluatoris • fancti Petri • fancti lohannis • Decanorum et Capitu-
loruin Ecclefiarum • Necnon abbatis et conuentus Monafterij
fancti Pauli Traicctcn ct nobilis viri theoderici Comitis*
Cliuenfis • ernesti de Wkm • alardi de Buren • gisel-
berti de Goy • ct giselberti di Crempm militum • quibus
prefentibus . hec acta funt • fepefatis • Decano et Capitulo Ec-
clefic beate marie traiecten eorumque fuccesforibus contulimus-
roboratum- Actum ct Datura Traiecti Anno • gratie • Domi-
mj • Millefimo • Duccntefimo • Quinquagefimo • quinto • Mcn-
fe Aprili • . i i
* .. * *
-
Appendcrant clcgantf huic Chartae Sigilh Octodcdm ex filis fcricis vindis-
coloris; e quibus fuperfunt 12. ex viridi omnia colore. .
i. henrici de lecka» ciim contratig. ut in Charta. a. 1255.
d. 23. Aug.
4. Hislitt. jc .S* P6TRI D 6 C A tl I M AIORIS 6 C~C e
ITRAI6CTO. Contrafigillum duplex aquila j. his liter,
* S* F D6CANI AD CAVSAS.
3. S. MARTJNVS EPC
6. * S' WVLFRANI DECANI SCI SALVATORIS IN
1 R AIECTO, In contndigillo fcre caiicm , fcd minutiora.
7. S' 6CCLG': SCIj SALVATORIS- IN: TRA16CTO.
Cum comralig. figura cum bnculo.
* SCS BONIFACIVS 6PC.
8. SIGILL' 6V6RARDI PR6POSITI TYL6NS1S.
9. * SCS P6 TRIIS • APOSTOLVS-
ji. S. IOHANNgS. BAPTIS TA*
Digitized by Google
CHARTARVM et DOGVMENTOR VM. 669
13. * S. H6ID6NRICI DT GRA • ABBlS SCT PAVLI • A. 1255.
- 1 N • TRAieCTO. M. ApriL
13. S.Paubis. Litt. »i* SIGILLVM SCI PAVL1.IN.TRA-
1.6 CTO.
14. Eqitcs cum fcuto in pectorc, litt. >J< S. TII6OD6RICI
COMITIS CL€V€NS6N-...- ••
ComrafigilL Arma gcntilic. Litt. CL6V6-
18. Scutum cura tribus rofis. >f< S* GIS^LBeRTI D 6
CR6MP6N-
N. CCXI.
wiliielmvs Rex Rom. promittit civibus Traiectinis rcfar- a. it<tj.
cire damnum, quod a militibus fuis Vrbtm eo-
rum transeuntibus , inferretur ( 1 y
A. 1255. d. 20. Jun. ■ t
ni. infra p. 675.
(Ex Originali in Arcliivi» urbii Traiectime. Locul. A. n. rC.)
| • w * • «, ■ ■ ■ ■ • • • •
/ '* Z" Ji ' \ ' ' . * •" * - •
f illelm vs dei gratja Romamrm Rex Scmpcv Augus-
tus/ vniuerfis Imperij fidelibus ad quos prcfcntcs litteras con-
tigerit peruenire / Gratiam fuam ct omnc bonura • Tcnorc pre-
fen-
(1) Ivfrrrelnr] Sola hflcc wil- deat , w i t-tt R l mvh iam a. 1255,
helmi RegisCharta a. 1255. d. 20. M. lan. occubnisie Vcrum plura etiatn
luu. data, quac in Arcbivis Prbis Trn- habeo Diplomata, post hunc mcnfem da-
i.ctinae adhuc fcrvatur, ftilhcit rclcl- ta, c quihus iunim rnodo, itidcm ex
kndis omnibus argumcntis quibus mul- Autograplio, promam d'. 9. Nnv. a.
tas wn. iiELMi Regis Cliartas obclo 1255. datum. Rci ipfi luccin forte da-
nit.ivit Vir. D. ad stoke D. II. bl. bit Bpifcopi Trai. Chana a. 1375. V.
170— 1 So. in id untcc intcnttis , ut LJ. lan. apild, \v. hed. Hi:t. Trai. p.
contra omncra Hiilonac fidcm periua- 217. Fortc aliud lateu
Pp pp 3
Digitized by Googlo
M tOt>£X DIPLOMATICVS
A. 1555. fentium protestamur, nos bona fide Ciuibus Traiecten dilectis
6. io. iun. nQ3tris fidelibus promifisfe quod fiquod dampnum eis a nostris
hominibus in nostram expeditionem proficifcentibus • et eorura
transeuntibus Ciuitatcm fuerit irrogatum/ nos eis ad proborum
virorum arbitrium facicraus huiusmodi dampnum plenarie refar-
cirj • vnde prefentes littcras nostro Sigillo Regio communitas
ipfis transmittimus in tcstimonium fuper eo •
h
Datum Albcrtimonte x i. Kaln Iulij Indictiono Terciadecima.
Appcndct intcgruro wilhelmi SigiUum lubalbi coloris; liis litcris :
WILLGLMVSo D6I§GRACIA| RUMADORVM S •••
K°0 AVGUS
N. CCXII.
A. wss- HENRicvs de Alblas a Capitulo Ecclefiae B. Mariae Traie-
ctenfis dimidiam accipit partcm decimae maioris et minoris
in auftrali latcre de Alblas verfus Merwedam , variis
conditionibus , fub poena excommunicationis.
A. 1255. d. 23. Aug.
Ad Cod. Dipkm. p. 665.
( F.x Archivi» IcclefUe S. M»rite Tnlect. Cip». D. j. lin. t. )
-JLn nomine domini amen- Que geruntur in temporc • ne
tcmporis effluente curriculo facilius elabantur • litterarum fo-
lcnt
1
Digitized by Google
CHARTARVM 6t DOC VMENTORVM. 671
Jcnt apice necnon testium fubfcriptione frequentius pcrhenna- *• '255-
ji • Nofcant igitur prefentes et fciant posteri quod ego hen-
aicvs de aiblais famulus recepi a Decano et Capitulo eccle-
fie beate Marie traiecten Medietatem decime tam maioris quam
minoris • in auftralj partc de alblais verfus Mcnyede vsque gra-
uelatit in longitudine • in latitudine uero vsque papendrecht • fub
annua penfione decem librarum holl legalium denariorum • In
die palmarura fingulis annfs fn traiecto loluendorum • iure he-
reditario perpetuo posfidendam • Ad hec luraul in altarf beate
Marie iam dicte • et quod certo terapore prefcripto penfio-
nem antcdictam perfoLuam • et quod per nullam exceptionem
potero rae tueri • fiue fpoliationis • fiuc quod non ero foluen-
do • feu cuiuslibet alterius nifi terra omnino fkt ibidcm inara-
bilis • et tunc non tenebor ad folutionem penfionis predicte .
Sed quam cito dicta terra ad culturam redierit penfionem pre-
fatatam fine dinnnutione perfoluam* Elegi etiam quod fi tem-
pore ftatuto penfionem iam dictam perfoluero • ftatim fenten-
tiam excomjnunicationis • et elapfis post hoc feptem dicbus rea-
tum periurij ipfo facto incurri • et quod * confcruator quem * Vid< p
dicti • Decanus et Capitulum fuper predicto contractu inpctra- 66h u
uerint a fede apoftolica • uel legatis fedis ciusdem . feu Epi-
fcopus traiecten • (jui erit pro tempore • me ad inftantiam Ca-
pituli periurum denunciet ucl dcnunciari faciat et excommuni-
catum • nulla citatione uel monMone premisfis- Preterea fi
per
Digitized by Google
<57a CODEX DIPLOMATICVS
A. ii55- per menfem a terapore ad folucndum ftatuto penjioncm ( i ) fe-
d'*3' ^'cundum quod dictum eft non foluero ex turic penam decem h-
brarum hofi erga prcdictos • • Dccanura et Capitulum beate Ma-
rie traiecten incurri • quas eis etiam cum prcdicta penfione re-
fidua tanquam ex dcbito perfoluam • Nec abfoluar a fententia
predicta doncc ipfis a me pcr omnia fuerit fatisfactum • nec ab-
folutio fi contra predicta eam impetrauero mihi valebit. Ad-
iectum eft etiam quod predicta declma ( i ) • vniuerfaliter • in-
tegra • ct indiuifa • apud me permanebit • et quod nec eam ycn-
dam • nec legabo • ncc donabo • nec commutabo • nec infeodabo •
nec in perpetuam emphyteofym alicuj dabo • in toto vel in par-
te • nifi hoc dc exprcsfa dictorum • Decani et Capituli proces-
fcrit voluntate • Post mortem ucro mcam fcnfor natu inter fi-
lios meos iegitimos • feu fenior filia mea legidma fi filium legi-
timum post mc non dimifero / et preterea fi filium aut filiam lc-
gftimos non dimifcro proxhnus heres ( 3 ) meus legitimus in
ante dicta decima • fub prefatis • iuramento • modo • penfione •
pena • et fidclitate • quibus eam tenuj michi fuccedet • fic de he-
rede in hcredera ficut dictum cst dictara decimam transferendo •
et
( 1 ) Pe njienem ] Supra in Charta (3) Ileres"] Nota invalcfcentem iam
BKNRlci de Lckka p. 666. vocatur morem, quo 'ciusmodi bona per con-
Pactum , Belgica vocc Pacht. tractum iurc hcreditario in alias abibant
(2) Decima] Pro co m fuppresfn familias; Cf. Comhtiones fupra p. 4=4»
Chartnc parte HBNRiCI dt Lccka ubi- cxhibitM, ct not. (1) p. A^'
<juc habctur bon*.
Digitized by Google
CHARTARVM et DOCVMElN-TORVM. 6*73
et defcendendo • et quod ipfa decima apud vnam perfonam que \. U55.
d. 23-Aug*
heres erit pro tempore permanebit fntegra • et indiuifa- Ad-
iectum eft etiam quod quemcumque heredum • uel fuccesforum
meorum ad prefatam decimam peruenire contigerit • jdem •
ipfam decimam a decano et capitulo qui erunt pro tempore in
ecclefia beate marie traiecten • post mortem meam uel meorum
heredum fiue fuccesforum recipiet • et In fignum recognitionis
dabit decano et capitulo fturgionem datiuum ( 4 ) • Quod fi /«-
fra annum et diem post mortem meam • feu aliquorum heredum
meorum vel fuccesforum • heres fuccesfurus prefatam decimam •
a predictis • Decano et capitulo • non requifierit (5) extunc
fepedicta decima ad Decanum et Capitulum libere et fine con-
tradictione qualibet reuertetur ac eis fructus infra annum per-
cepti • et quf percipi potuerunt de prefata decima liberc rcfti-
tuentur • Heres etiam tali modo fuccesfurus necnon omnes alij
quibus fus ex fucccsfione hereditaria poterat acquiri omnl fure
quod habere uidebantur fn ea erunt ipfo facto priuatf- Hcc
omnia etiam de herede in heredem' fn perfonarum ipforum
mutationc fnuiolabiliter obfervando ' Et vt hec rata atque in-
conuulfa permaneant ' prefcns fcriptum domini floren-
ti j.
(4) Sturgionem datiuum~\ Intclligi- (5) Requifierit] Post hanc voccm
wr Acipenfer. Pro quibus duabus voci- in altcra Charta p. 665. adduntur: fe-
bus lupra in Charta HENHICl p. 665. cundum qu«d bona Paclionaria ab cccle-
habctur Triginta iibrat Traiectens.Jla- ftis requiri folent,
tim in ipfa receptione.
■ T. //. Q q qq
Digitized by Google
<S74 CODEX D I P L 0' M ATICVS-
A. 1155 tij de Ilollandia fratris domini • W • Romanorum regis illuftris*
iJ3'Aug'wii-LELMi de Jlrine • iohannis de leds • henrici de
Ucka ' militum- necnon Opidanorum de durdretht figillis feci com-
muniri ■ Et quia cgo he nri cvs figilium proprium non habeo
figillum domini willelmi de brederode militis pro me roga-
O o o
ui apponi • Actum et datum anno domiai • m- cc« l. quin-
*
to • In vigilia bartolomei apoftoli.
Appcndcnt adhuc V. Sig3la, fextum vcro idque ultimum periit.
1. Solitum florentii Holh curo contrafigillo, in quo Scutum
cum Leone. Litt. * FLORenTlVS • D6 • hOL-
LADDIA.
2. wiLUBLMi de Strietty SIGILL* • WILL* DOMINI De
STRI • • . •
S. iohannis de Leda: ' * SIGILLVM IOhANNIS Dg
L6DA-
4. h B n a 1 c 1 de Lecka , Eques cum fcuto in pcctore , >t* S LG • . . . ,
€I1RICI • • • • • • CKA.
ContiafigiHum idcra fcutum maius; Litt. SIGILLV Sg-
C R G T 6-
5. Vrbis Dordraccnae Tcmplum, * SI • • • • S6CR6TJ
OR T.
Coiitraligill. Rofa Cnc pcrigraphc.
N. CCXIII.
Digitized by Google
CHARTARVM et DOCVMENTORVM. 6*75
N. CCXIII.
wilhelmvs Rex Rom. fratribus Ordinis Theutonici S. Ma-A
riae Traiectieamdem concedit libertatem in Impe-
rio, quam habcnt Cives Traiectenfcs.
A. 1255. d. 0. Nov.
Ai Cod, Dipl. p.6ty.
w
(Zx Orfgtiuli I» Aicfctvli t)««nj Teutonlcie TMiecti . tocajo VII „. j.)
1! i. '.)'.: -.. >A • 1 »
illelmvs dei gratia Romamrum Rex feaiper Augu-
ftus- Vniuerfis Imperij fidelibus prefentes Litteras infpecturis*
gratiam fuam et omne bonum- Volentcs t)ilectos nostros*
• • Preceptorem et fratrcs Ordinis Theotonicorum Domus beate
Marie prope Traiectuml fuis exigentibus meritis ^rofequi gra-
tia fpeciali / de liberalitatis regic cleroentia eis duximus conce-
dendum/ quod eadem in perpetuum gaudeant libcrtate/ qua
Ciues Traiccten fe gaudent ab Imperio protegi et muniri • In
cuius rei testimonium prefentes Litteras exinde confcribi/ et
Sigillo Maieflatis nostre iusfimus communiri .
Datum Open/iem v- Idus Nouembr Indictione
xiii j (1) Anno jjomini Millcs Duccnt Quiu-
quagcs Quinto •
Superfunt vittae pergam. fed pcriit Sigillum.
a
Ci) xnijl Cf. quac de Indictio- 640. Ab illo cnim die a^.Sept. a. ia.c^.
ne d. 24. Scpt. inchoante monui p. currebat Indktio XltK Quod mani-
. "... Qq 3 fc-
67$ CODEX DIPLOMATICVS
A. 1155. festum etiam fuppeditat Argumentum, nempe 11. Nov. a. 1255. memorabi-
d. o.Nov. vriLiiELMVM menfe Ianuario huius lem illam de Pace Publka Conftitu-
anni non obiisfe. Data autem Iiaec est tionem cdidit IPiihelmus , quac habetuf
Chana Oppenhemii , ubi duobus die- apud U ph.datt.^ pace lmj>. publ.
bus post, in Figili* S. Martini% die p. 22. ct apud alios.
N. CCXIV.
A. 125«. Concordia etPaxinter margaretam Coniitisfara Flan-
circiter
d.24..scpt. driae et ipfius liberos ex duplici matriraonio ge-
nitos , interveniente lvdovico Rege
Francorum, Peretiae inita.
■
A. 12255. circiter d. 24. Sept
Ad Excuru VII. p. 312.
, (Ex iittlll Tktu T. L p. 109J.)
* ■
♦ • •
*
Vid. Chartam in Cod. Dipl. a. 1157. d. 22. Nov.
t
N. CCXV.
Digitized by Google
CHARTARVM et DOCVMENTORVM. 6*77
N. C C X V.
■
iohannes Comes de Blois, Dora. de Avesnis, multique alii A. »5«.
Milites, promittunt, fancte fervare Pacem, inter mar- N?4ifpt
caretam Flandriae Comitisfam fuosque, et f'lo-
rentivm Tutorem Hollandiae, ac floren-
tivm V. wilhelmiII. Comitis filium 9 4
praefente Rege Francorum lvdovi-
co Peronae(i) compofitam.
A. 1256". d. 24. SepL
M Excurs. VII. /.312.
(Ex Apogrtptio Uttut «e*l rergimci.o . ia Archivii Cancrac Raitonutm InfuIU.)
"V^niversis presentes litteras inipecturis et au-
dituris - iohannes Comes Blefenfis Dominus de Avefnis, 10-
hannes Dominus de Chimai, iohannes Dominus de Bar-
lemon, Dominus de Rodio, N . . . . Dominus de Kie-
yerain, Dominus de Bouftes, Dominus de Lens,
Domi-
(1) Peronae"] Quum haec Charra cum FTandris controverfias compono
die 24. Seft. Peronae daia fit, ubi ret; ibidemqne Conditiones iniisfe de
Comitisfa margareta cum liberis tenendis Zeelandiae infufis , quarum
fuis ex ambabus nuptiis procrcatis co posfesfioni ioannes de Aresnts pro
ram Rege Franciac lvdovico fuas fratre ovidone pcr Regis Flandriae
compofuit controverfias ; quas praece- arbitrium renunciaverat; utdocetChar-
deii8 inemorat Charta; videtur flo- ta plorentii d. 15. Oct. 1.1256»
R e n t 1 v s eodem etiam venisfe , ut fuas infra.
Qq qq 3
I
Digitized by Google
6*73 CODEX DIPLOMATICV?
a. ias«. Dominus de Iauche, W Dominus de Linea et H
d a4Scpt Dominus deAntonio, milites , Salutem et cognoscere verita-
tcm • tcnorc prefentium fimplicitcr et publicc protestaraur nos
fide preftita promifisfe quod nos pacem intcr illuftrem Dominam
margaretam jlafidrie ei haymnie Comitisfam etfuos ex una
parte , et Dominum florentivm Tutorem hollandie , r l o-
r e n t i v m nepotem eius , heredes eorum et fuos ex altera , apud
Peronam in ferenisfimi Domini nostri lvdovici francorum Re~
gis prcfentia ordinatam , prout in Littcris Dominc Comitisfe pre-
dicte fuper forma dicte pacis videbitur contineri et fingutos
ciusdcm Pacis articulos prout in eisdem Litteris plcnius expri-
muntur, firmiter et inviolabiliter omni tempore vite nostre
fervabimus ct quantum in nobis est facicmus bona fide iuxta pos-
fc et nosfe nostrum firmiter et inviolabiliter obfemri • et fi
prefata Domina nostra Comitisfavel illuftris Dominus gvid(K
Comes fiandrie filius eius aut aliquis heredum ipfius Comitisfe vel
Comitis fcu aliquis nomine utriusque aut altcrius ipforum quod
abfit predictamPaccra violare aut contra eara vel aliquem autali-
quos eiusdem pacis articulos venire prefumpferit, aut etiam at-
tcmptavcrit,nos ei in hoc vcl ad hoc nullum omnino preftabimus
confilium, auxiUum vcl confenfum •istaomnia prout fuperius
funt exprcsfa tara pro nobis quam pro nostris heredibus fervare
promittimus bona fidc ct ad hoc nos per nostrura facramcntum
kgalitcr obligamus, in dicte promisfionis et obligationis nostrc
testi-
Digitized by Google
CIUHTARVM et DOCVMENTORVM. 67*
testimonium figilla nostra prefentibus appendentes. Datum a. jas*. ,
Peronne anno Domini m* c°c- quinquagefimo fexto DominicaJN.1J'uCpU
* * •
post festum Beati Matthei apostoli et Evangeiiste.
* * »
Collationnc* a une Minute oii Copie du
tems en Parchemin dtant dans la
Tour des Chartes de la Chambre des
Comptes du Iloy [ut fupra p. 461.] a
Lille le 12. May 1776. 1
GODEFROY. :
1
N. CCXVI.
PactumPacis feparatim initum inter margaretam Comiti* a. is5<s.
d. 13. Oct.
■ fam Flandriae, et plorentivm Tutorem floren- h.u
* tii V. quo Tutor promittit ducere maiorem natu
filiam- gvidonis, margaretae fihi , ea >
interiecta conditione , ut Zeelandiae Ter-
ram feudi iure fibi obtineat, cett.
' A. 1256. d. 13. Octobr.
Ai Excurs. VII. p, 31», 313. et 315. (*)•
(01. Cm. Ctm. fluUr. Trobb. P.IL p. 3»- «B<Je Ml»»l» Ul pi l*J. t.)
Florentivs Tutor Hollandiae Notum facimus etc. quod
cum inter illuftrem Dominam marcaretam Flandriae et
Jlmh
Digitized by Google
<58o CODEX DIPLOMATICVS
L.i«56. Hatmoniae Comitisfam ex una partc, et clarae memoriae karisfi-
i!l°tX' mum D. fratrem nostrum, wilhelmvm Rtgem Romamrum
et nos ex altera, gravis fuisfet orta disfenfio; tandem post obi-
tum dicti Domini Regis, mediantibus illullri Domino, lvdo-
vico, Francorum Rege et aliis bonis viris, talis inter ipfam et
viros Nobiles Dominum gvidonem, Comitem Flandriae, et
D. ioannem de Dampetra, filios eiusdem Comitisfae, ac
fuos, ex una parte, et nos ac florentivm ncpotem nos-
trum , ipfius praefati Regis filium ac nostros , ex altera , amica-
bilis tam de nostro quam de fuo concordi asfenfu compofi-
tio(i) intervenit: vidclicet quod nos florentivs maio-
rem natu filiam praefati Domini cvidonis Comitis Flatidriae
accipiemus in uxorem, et dieta Domina Comitisfa tam pro fe
quam pro dicto Domino cvi done Comite Flandriae, deditin
feodum nobis et nostris heredibus totam terram Zelandiae, quae
de fuo et antecess. fuorum Comitum Flandriae fuitDomanio. etc.
Si vero nos fine hercde a dicti Domini gvidonis Comitis
Flandriae filia generato, vel eam, rnori contigerit, floren-
t i v s nepos noster praenominati Domini Regis filius ducet in
-
uxorem unam ex dicti Domini gvidonis Comitis Flandriae
filiabus, et totam tcrram praedictam Zelandiae inter [Hedcnsee~]
et
(i) Compofitio] Videtur hacc Com- inito, hac vcro promisfione fuperftructa
pofitio «Feudi promisfio origincm^ra- esfc omnis illa Pacis Concordia, quae
xisfe cx Pacto Peronenfi d. 24. Scpt. fcqueutibus Cbartis continetur.
Digitized by Google
CftARTARVM e* DOCVMENTORVM 6Bi
et Scaidam fitam, a dicta Domina Comitisfa et eius hercdibusA- «j*
if. 13 • Oct.
Comitibus Flandriae in feoJum xecipiQt et tenebit. etc. n.u
Actum Bruxellae, anno Domini m. cc. lvi. die Veneris
post festum B. DionyfiL
N. CCXVIt
Tabulae Pacis ( O de Zeelandia Occidentali inter margare-A. "5«.
* d.n.Occ.
tam ac filium gvidonem Comites Flandriac, et N.ti.
florentivm Tutorem Hollandiae pro fe
et impubere plorentio V.
Die 13. Octobr. 1256. per Margaretam.
Die 21. Octobr. 1256. per Guidonem.
Ad Excurs. VII. p. 313, 3*».
(NilTI«. « DTIllt TW*. . <*«4. T. I. ,p. 1074-1078. «* ~4rtbivii E*iu$imu*JU*i ;
hlnc U HISRH C*#rm*. D. I. bl. 199-301.)
N
os gvido, Comes Flandriae, notura facimus tam pre-
ientibus quamfuturis, univerfis et fingulis, praefens fcriptum
infpecturis ac audituris: quod cum olim inter carisfimam ma-
trem nostram , margaretam, Flandriae et Hannoniae Comi-
tisfam, et nos ex una parte; et clarae memoriae Domnum
W I L-
(OPtfc/f] Dc liis Pacis Conditio- ftinctlus cas exhibet p. d'ovpe-
nibus fummatim locutus cst V. D> o hzr s t Chap. cxvi. fol. 190. vs°.
mbiervs Ann. Fhttdr, h. a. Di- Cf. ad calcem buius Chartac.
T.II. Rrrr
Digitized by Google
1
6$2 CODEX DIPLOMATICVS '
A. T1?rt. willelmvm, Romauorum Regem, ac nobilem virum Do-
i**u mnuiD florentivm^ Tutorem- Comitatus Holla$idiaty fra-
ttem eius cx altera, gravia disfcntio esfct orta; tandem post
obitum dicti regis > mediantibus illuffcri Domino nostro, lv-
dovico, Francorum rege, dvce JJrabantias , comite CeU
riae, ac aliis bonis viris, inter dictam rrlntrem nostram, nos et
■ iohannem de Dampetra, fratrcro nostmm, ac nostros ex
una parte, et dictum Doranura uorentivm et floren-
tivm nepotem, ipfius pracfati Regis filium, ac fuos ex alte-
ra, amicabilis ,. tam de nostro, quam de fuo concordi asfenfu »
Compofitio intcf venit :
Kxcwt. [§• i.] Videlicet, quod dictus Dominus florentivs wj*
PfJHm iorem natufiliam nostram accipiet in uxorem.
iuVJdt [§. 2 ] Et nos tam pro nobis, quam pro nostris heredibus
ijfetnt*- confcniimusr approbamus, et volumus, qnod dicta mater ms-
im Zee- tra dedit in feodum eidem Domino Florentio et eius heredibus ter~
Ofrii"1 ram Zelandiae, quat de ipftus et nostro, ac antecesforwn uostro*
rum Comitum Flandriae fuit detnattto, cum omnibus iuribus dictat
terrat, ex quibvs dicta terra ad ipfam, ad nos, et ad aatecesfores
nostros fpectabat, vel dicebatur fpectare. Et fie liinpliciter,
et publice proteftamur , quod tota terra Zelandiae , inter Jledene*
ze et Scaldam ftta, cum omnibus iurisdictionibus , iuflitiis, reditU
bus, proventibus, obventionibus, et fimpliciter cwn.omnibus iuri-
bus, quas, quos, et quae praedicta mater nostra, nos, et ante-
ccs-
Digitized by Google
I
r CHARTARVM DOCVMENTORVM. $83
cesfores nostri Comites Flandriae habebamus in dicta terra, yel\. 1*56.
d. 13.00."
dicebamur habere; et quas, quos, et quae dictus Dominus IVilhel-u. iu
mus, oiim Romanorum Rex, et fui progenitores, vel antecesfores
Comites Hollandiae, in dicta terra habebant, vel dicebantur habe-
re, praedicto Domino Florentio et Florentio nepoti fuc r, praedi-
cti Domini Regis filio, et eorum heredibus tamquam feodum ,
ab ipfa matre nostra et mbis, ac nostris Comitibus Flandriae te-
nendum, quita et libera, ab ipfis pacifice et quiete posfidenda,
perpetuo remanebit :
[§• 3-] Qu« de tota terra praedicta Zelandiae, inter Hedine-
ze et Scaldam fita, dictae matri nostrae dictus Dominus Floretu"Zf™.
tius praeftabit homaciVm, ita videlket , quod de illa parte ,j£i/J!
quae de ipfius matris nostrae, nostro, et antecesforum nostro-P" 3'5'
rum Comitum Flandriae fuit demanio, tamquam feodatarius et vas-
fallus. De ilia vero quae de pracdicti Regis tvilhelmi, et An- Attenm
tecesforum fuorum Comitum Hollandiae fuit demanio, tamquam^m
Tutor, quam ab ipfa nobis etnostris hercdibus Comitibus Flan-^T/ut
driae florentivs faepe dicti Regis filius, et eius heredes Comi-tuur'
tes Hollandiae funt wfeodvm rccepturi, falva tamen praedicto
Domino Florentio in dicta parte , fi qua eum iure hereditario po-
test cwtingere, debita portione , dequa faepe dictae matri nostrae,
nobis et nostris hcredibus, Comitibus Flandriae, fi qua cum
fic contingeret , fimiliter homagium est facturus. Kt s 1 c tam nos
pro nobis, quam euam pro omnibus nostris heredibus", natfs
R r r r 2 Ct
Digitized by Google
68* CODEX DIFLOMATICVS:
A. MJ6. et nafcituris, (Tolis praedictis Iwmagiis videlicet praedicti Domi-
1i.23.ba. . . r . ,
w.ti. m florentii, et FLORENTii nepotis ipfrus, ac heredum
fuorum et fervitiis dcbitis pro homagiis, ut praemisfum est, no-
bis et nostris heredibus Comitibus Flandriae in dicta terra reten-
tis) renuntiamus ct cedimus voluntate fpontanea ad opus dictorum
Domini florentii Tutoris Hollandiae, et florentii nepotis
ipfius faepc dicti Regis filri , et heredum ipfortim omni utili do-
vibiic - omnibus iurisdictionibus , iuftitiis , reditibus, proventi-
bus, obventionibus, fervitutibus et fervitiis, et omnibus aliis
komagiis a praedictis, et fimpliciter omnibus iuribus dictae terrae
Zelandiae, irrter Hedineze et Scaldam fitae, quas, quos, et
quae faepcdicta mater nostra, nos, et nostri progenitores, vci
antecesfores Comites Flandriae habebamus , vel dicebamur ha-
bere in dicta terra, vel quae ipfi matri nostrae, nobis et an-
tcCcsforibus nostris, Comitibus Flandriae, in dicta terra, feu in
iuribus dictae terrae competebant, vel competere dicebantur,
vel in quibus homines dictae terrae fuerunt, vel dicebantur es-
fe, faepedictae matri nostrae, nobis et Antecesforibus nostris,
Comitibus Flandriae, ex iure vel confuetudine , gencraliter vel
fpccialiter obligati , falvis nobis praedicti? homagiis et fcrvitiis
debitis pro eisdem : ct ex nunc faepe dicta mater nostra et nos
rejlituimus omnes cartas, et priyilegia, $t injlrumentar cuius-
cumque tcnoris exifbant, Jibi, nobis, et nostris progenitoribus,
feu anteceslbribus > a praedicto Rege fVilhelmo, et dicto Do-
mino
Digitized by Google
CHARTARVM et DOCVMENTOR VM. 685
inino Florentio fratre ipfius, et eorum antecesforibus , Cemiti- A.nsSt
bus Hollandiae, a Domino Papa, feu quocumque alio fuper iuribus hHu^
dictae terrae, feu fuper convcntionibus , pactionibus, compo-
fitionibus, confuetudinibus, prornisfionibus, dcbitis et obliga-
tionibus quibuscunquc dictorum Regis et Doraini Florcntii fra-
tris eius, ac antecesforum ipforum, fcu hominum dictae ter-
rae concesfa. Et fimiliter tenore praefcntium fimpliciter pro-
teftamur, etvolumus pro nobis et nostris heredibus, Comiti-
bus Flandriae, fimpliciter decernentes, quod omnia illa itiflru-
menta, fi qua forte tion reddita postmodum inyenta fuerint, de
ista materia facientia mentionem, quoad nos, heredes, aut
Succesfores nostros Comites Flandriae , vires non habeant , et
robore careant firmitatis.
[$. 4.] Si vero dictum florentivm fine herede a nostra fi«. Pu»
filia generato , vel eam mori contigerit, florentivs neposTlX.
eius praenominati Rcgis lilius, ducet in uxorem unam ex nostris ^?"1"
filiabus, et totam terram praedictam Zelandiae, inter llcditic-
ze et Scaldam fitam , a pracdicta matre nostra , nobis et nostris "
heredibus, Comitibus Flandriae in feodum recfpiet et tenebit.
[§. 5.] Si vero eura fine hcrede dc nostra filia generato mori
contingat , mathildis, filia Regis praefatU debet uni filio-
rum nostrorum matrimonialitcr copulari , et tenerc a Comitibuj
Flandriae in feodum totam terrara Zelatidiae memoratam , quae
de dictae matris nostrae , nostro et Antecesforum nostrorum ,
* r r r 3 Co-
Digitized by Google
6S6 CODEX DIPLOMATICVS
A. ii5«- Comitum Flandriae fuit demanio ; et fi eam fimiliter mori con-
d. 13. Oct.
N 11. tigerit, tota terra praedicta cum omnibus iuribus et iuftitiis,
ad eam pertinentibus , ad heredem Comitatus Ilollandiae , qui-
cunque pro tempore fuerit, devolvetur; qui eam a praemminata
matre nostra nobis vel nostris Succesforibus , Comitibus Flatt-
driae , feodaliter recipiet et tenebit. Et ftc femper dicta terra Ze-
landiae, quae de dictae matris nostrae , nostro, et antecesforum
nostrorum , Comitum Flandriae fuit demanio , ad Domhtum f l o-
rentivm et eiusheredes, ficutdictum est, aut ad florentivm
fiepotem eius et ipftus heredes, aut ^mathildim fororem ipftus
'ef eius heredes de dictis matrimoniis procreatos ; aut ft non ex iis
matrimoniis proles extaret, ad illum, qui pro tempore erit fieres
Comitatus Hollandiae , pertinebit , et de ea dictae matri nostrae
nobis ct nostris Succesforibus, Comitibus Flandriae , faciet homa-
giumut Vasfallus, et ftc fimpliciter quocumque cafu contingen-
te, tota terra praedicta, inter Hedineze et Scaldam fita, nullo
modo ad alium, quam ad aliquem , aut aliquos praedictorum
trium, vel heredcs eorum, ut dictum est, vel ad heredem
Comitatus HoIIandiae , quicumque pro tempore heres Comita-
tus Hollandiae extiterit, devohetur; ita tamen, quod ille htres
quicumque post tstos tres, qui nominaiiter funt expresft, non fue-
rit ex dictis matrimonits procreatus , tenebitur praedictae matfi
nostrae, vel nobis, aut Succeslbribus nostris, Comitibus Flan-
iriae, pro dicta terra refundere decem millia marcfarum flerlitigo-
rum
Digitized by Google
CII ARTARVM et DOCVMENTORVM. 687
ad Marcam Flandrenfem, decem folidos videlicet bono- a. rac<s.
d 13 Oct.
rum et legalium fterlingorum pro marca qualibet computandos. n. n.
[§. 6.] Si forte dictam terram Zelandiae quae de nostro etgii&j yi
antecesforum nostrorum fuit demanio, interplures coheredes aut 4*^1«*
■ • 1 1. r\ r- piures.
comparticipes de dictoDommo flcrentio, five florentio
nepote fuo, aut matuilde forore eius, five a quocumque hc-
rede Comitatus Hollandiae defcendentes contingat dividi , quilibet
in dictarum terrarura divifione coraparticipans , homagium prae-
fatae matri nostrae, nobis et nostris heredibus Comitibus Flan-
driae est facturus dc illa, quae eura poterit contingere portione.
[§. 7.] Curn autem fuper teloneis , ftatuus locis , in Hollan- CV#mfr<
fwn d: u-
dia five Zelandia a mercatoribus Flandrenfibus cum fuis merci- * <*.
bus et quibuscumque rebus venalibus, dicta telonea transeun-^' 3'9'
tibus, pcrfolvendis, tam exparte praenominatae matris nostrac,
quam ex parte dicti Domini florentii fucrit in illuftrem
virum, Domimun iienricvm, Ducem Lotliaringiae et Bra»
batitiae* corapromisfum, ut ex utraque parte tam profe, quam
fuis heredibus in omnibus et per omnia fuper hoc fervare pro-
mifcrint dictum Dueis, nos tam pro nobis quam pro nostris
beredabus, Coraitibus Flandrke, dictura ipfius Ducis, quod
fuper hoc vel viva voce vel fuis litteris, proprio figiilo muni-
tis, vel utr.oq.ue modo publicaverit, ratum habentes et gratura
fervare promittimus in omnibus ct per omnia bona fide, quan*
tum ad nos et heredes. nostros, Comites Fiandriae, fpectavcrit
ideniuictum. [$« 8.J
Digitized by Google
638 C O D E X DIPLOMATICVS
A.iMfi. [$. 8.] Cetcrum istae confuetudines in Hollandia et Zelan-
d, jJ.Oct.
n. ii. dki mercatoribus de Flandria fcrvabuntur, istae videlicet: quod
JvVtr- fl auis mcrcatorum Flandrcnfium per tcrram Comitatus liollan-
JjJJJJ diac, pcr Hollandiam vidclicet five Zclandiam, transitum fa-
fr/f iiii ******* a^ a^9M fuper dcbito fucrit impctitus, ftvt debitum illud
mgaverit et ittficiatus exiitcrit , in navi fua , ne moram faciat , iu-
ramcntum fuper hoc impetenti praeftando, fola tnanu poterit fe pur~
gan. Qttod fi impetens acceptare renucrit , illura mcrcatorem in
ytllam yel Oppidum, ubi manet, fequetur, ct ibi debct cauja in~
ter eos Scabinorum illius yillae vel Oppidi iudicio terminari. Et fi
forte contra hoc tnercator Flandrenfts transiens fuerit hnpeditus , et
propter hoc damtium incurreret , Comes Hollandiae vel Dominus
terrae totum damnum illud mcrcatori refundct.
Item fi quis mercatorum in Flandria de Hollandia five Ze-
landia fucrit fpoliatus, Dominus terrae illius, in qua depraeda-
tio huiusmodi facta est, habitatorcs terrae illius, unde fpoliator
extiterit, ad folvendam praedam compellat, alioquin ipfefolvet.
[§. 9.] Nos autem tam pro nobis, quara pro nostrisheredibus,
quam etiam pro nostris hominibus, remittimus, voluntate libera
de puro corde et ftncero animo , Domino florentio*/ omnibus
fuis confanguineis, fautoribus et amicis ornnes iniurias et omttes
ojjhtfas, contra nos ct nostros patratas, et omnia damna nobis
4t nostris illata, promittentes ea nullo umquam tempore ad ani-
mum revocarc ; et fic omnes rancores animorum in pacis pul-
critu-
Digitized by Google
CHARTARVM et DOCVMENf ORVlA. <S8o
. critudine conquiefcent : ita quod numquam efFective ad ani- a.
mum revocentur. 4
Jstampacem et omnes ac (tagulos istius Pacis artrcirios, prout
fuperius funt expresfi, nbstam. pro nobis, quam pro nostri*
heredibu* natis et nafcituns, quam etiam pro nostris homi-
Uibus in perpetaum firmiter et imiolabiliter fen>ar$ promittimus.
fiictis Domino plorintio, fit t ia^k e K T i o nepoti fuo, ae
eorum heredibus et fris, hominibusv et facerC in omnibus et
per omnia firmker et inviolabiliter obfervare. ' >
Renuntiantes in his omnibus, tam pro nobis, quam pro nos-
tris heredibus, Comitibus Fldndria» ; omniiuris auxUioytam eano-
vici quam ciyilis, omni privilegio et omni /impiiciter inftrumfeni
to, dato vel dando, impetrato vcl impetrando pro cruce figna-
tis vel aliis quibuscumque : ver quod nomVet flQstris heredi-
bus ex nunc competit, vel in futurum posfet competere con-
tra praedicta vel I aliquod prae^icforum. ' T * — w-'-Vi :i » ^
Ad ista omnia fideliter et inviolabilitcr obfemnda, ftos*per
nostrum facramentum proptiom voluntate libera fponte folemhi-
tcr obligamus. Et quia dictam Pacem , et pmnes, ac ilngulos
dictae pacis articulos firmisfimecupimus obfprrarr; voiumus ct
confentimus, et a Domino Papa petimus,. (fupponeates nos
et heredes nostros quoad hoc fuae iurisdictioni ct poteftati ac
venerabilium patruni Tornacenfis Epifcopi et Lcodienfis electt
et fuccesforum eorumdein, qui pro terapore .fuerint, quibus
- T. II. S s s s jj0C
tfoo CODEX DIPLOMATIC VS
a. ns<5. hoc a Dominq P?pa committi petimus,) ut, fi nos vel heredes
d 13 Oct.
n. xi. nostri contra dictam pacem, yel aliquem dictae pacis articulura
vcnerimus, et requifiu fuper hoc nollemus infra xl. dierum
Ipatium emendare, quod dicti praelati, vcl alter eorum, fi al-
ter non fupercsfet, vel esfet legitimo impedimento detentus,
posfent in nostram et hefedum nostrorum perfonas excommu-
nicationis fententiam ferre , et totam terram nostram fuppone-
re EcclefiasticD interdicto : ita tamen , quod dictos x L. dies et
coercitionem huiusmodi monitio praelatorum praecedere de-
beat eorumdem. . ,<■
. , In ^uius rei • testimoniura praefentes- litteras inde confcribi
exfigillo nostro ferifnus communiri. '• 1.
. Actum et datum BruxeUae, fcbbato post festura Lucae Euan-
gelistae , anno Domini m c c l v i.
o : ' :* '. '■■Z '■•■'■ ■ ■'■' ' s ' - J - ' 1
Vindiciae Pacis inte% marcarbtam Comitisfm Flandriae , eP
. .rLORENTivM Tutorem Fkrentii V. Comitis Hollandiae. .
Exbibeo hic quidem Paeis Tabulas , quaJes florentivs Turor cum
cvinoNE d. ai. Octobr. a. 1255. literis conUgnavit. Refcrri tamen haec
Pacis couciliatio debet ad hnnc uicm 13. Octobr. quoi cacdcra Tabellae con-
fectiie fuix iater ip&m 3Jargaretam et Fiofentium , testc-M ar tene et d v
rand Thes. Anecd. T. I. p. 1078! D. Exftant etiam, inquit, dt todem Pa-
Sto Litterae MARGaritae Flandriae Ccmttrsfae, datae brUxtilis die Vtne-
ris [i. e. 13 Ocfbr,] post ftstum Sancti Dionyfii eiusdem anni , badem e*»
primtntes VERdA; quas proinde hic repetere non duximus opcrae pretium. Ic-
Circo banc Pacem ad fuum dicm rcculi; quae enira hic dicit gvido, ea^
dem hoc die dixerat marcareta. Ad rem ipfam quod pertinet, hanc
Pacis 4Joociliationem, post mortcra Regis wilhelmi II. Coniius Hol-
land.
# 1
Digitized by Google
CHARTARVM et DOCVMENTORVM. Spf
land. dc Feudo Zeelandico initam, pro fpurit et a Flandris conficta cenfet \% ns<j,
V. AmpL hvydec. ad stoke D. II. bl. 297. fqq. Vtitur autem argumentis d. 13.00.
feria confutatione vix dignis; fulcitquc fententiam fundamentis penitus fal-N. 11.
fis. En illa fuis ipfius verbis: De inhoud van het Verdrag behehde hoofdzaa-
kelijk; „Dat de Fbogd Florens zich verbtndt, eene [de oudjle] Dochter van
„ Graaf Guy te zullen trouwen: fVaartegen Margriet en Guy ganfchelijk af-
„ jland deeden van atle Eisfchen op Zeeland ". Dit is kort en klaar , en komt
ganfchelijk overeen met den toefiand , waarin Margriet zich bevondti hebbende
nu tneer dan drie jaaren^ naamelijk federt 4. luly 1253 (zie boven by III»
1169.) vruchtetoot hemel en aarde bewoogen , om haare twee Zoons ovy en ian
uit de Hotlandfche Gevangenis te redden. Deezc omftandigheidmoet de Leezer
in 't oog houden. Verum incommodum Viro Ampl. cecidit, quod utruraque
hoc, et de Pacis argumento» et de filitrum custodia , penitus falfum Gt.
i°. Falfum est, neque ignomre hoc ex difertisiimis ac faepe repetitis Pacti
verbis potuit ipfe Vir D., marcaretam omni penitut iuri Cvan alle Eis-
fchen) rcnunciasfe. Nam contra eo tendcbat hocPactum, ut florbntiv*
Tutor vel florentivsV., vel his mortuis , mactildis p l o r b n-
tii V. foror, Guidonis filiam9 vd filium, matrimonio fibi iungeret, ut cum ea
eove Zeetandiam in Feudum , dotis inftar, obtinerct, salva tamen sem-
per homagio pro ea debito. An hoc modo rennnciamus omniiuri?
Et tamen difertis verbis fic ipfaCharta habet. Vid. p. 682. 1. 16. p. 584. 1. 1.
et 1. 20. Aeflimatque gVido retentum hoc Domininm dircctum L. 10000. fler-
ling. p. 686. f.
3°. Falfum cst, Guidonem et hhannem hoc d?c 13. vcl 21. Octobr. a. 1256.*
adhuc captivos fuisfc. Ncque id probat Vir D. Adeoque quid rcfcllam , non
habeo. Guidonem et Iohannem» fi non iam ante laxati fucrunt, ctfrte co ipfo
tcmpore, quo Florentius Tutor circa 24. Scpt. a. 1256. intcrcedcnte Rege Fran-
ciae Peronac litcs compofuit omnes , fuisfe folutos, et in etus comitatu fuisfc,
d. 13. Octobr. fqq. docent omnes Chartae fqq. Praeterea quis unquam crede-
ret, his in Chartis altum futurum fuisfe filentium dc redimendis vel dimittendis^
his Margaretae liberis, nifi fi laxati antea fuisfcnt. Ne plura! docet hoc
meier. h. a. 1256. Liberati Guido lohannesque Flandrenfes cum ceteris capti-
ris grandi aere ; tiam proditum est hic Gandarenfes' per fe contuiisfe ad octo mil-
lianummum. Cf. not. ad excvrs. VII. p. 221. (.t). Redcmtos autem iam
esfc a. 1254. fatis clare prodit Charta Comitis Gisnchfis a. 125]. M. Mar^
tio, fuprn exhibita.
Deniquc ipfe m. stoke in Chronico fuo Virum D. contrariura docere potuis-
fct. Is J». IV. vs. 15. fqq. (D. IL H. 182.) de Florentio Tiltore difertc:
S s s s a . ffi
1
Digitized by Google
e$2 CODEX DIPLOMATICVS
Hi maecte paist ah ic verfla,
Op ette ctrte tijt dar na , (agit de a. 1256.)
Mct Hcren chye nm Vlaenderen iatit ,
mm
En zt&trai mctter hatit
Sire dtckter , om dat hi -noudt
D.u hij'e te wive. hebben fpudt.
Quod tamcn negarc iterum ad hunc ipfutn locum fustinct Vir AmpHss.
Subrutis igitur Fimdaaientis concidunt omr.ia, quac praeterea contra h«s
Pacis Tabulas fcripta fuut. Ea euim , quae dicuatur bl 29S'. fq. de Beatrice
nihil ad rcm faciunt. Verum vd iic tamen paucis videamus, quae ex.ipf*
Ch?na contra camdcm hausta fintl
I. Vcrba Chartcc, qtiae V. Doctus excitat, bL 300. fic fonant: Et Hcftmpli*
dttr et publice proteflamur , quod tota Terra Zcfandiae , inttr Hedeneze et Scal-
dam fila , cum omribus iurisdictionibus, iufliciis^ reditibus, provetttibus , obven-
tionibus , e t fimpHcitcr cntn omnibus iuribus , quas , quos , et quae Mater tios-
tra, tios et antecesfores tiostri^ Camites Ffattdriaa, hubebamtis in dicta Terra ,
vel dicebamur habsre, et quas , quts t et qtrae. diclus Dom. fViihdmus, olitn
Rtmantrum Rtx ct fui Progctiitores vel /fntecesforcs , Comites Hollandiae , im
dicta Terra habcbant, vel diccbatitur habere, pracdicto Domint florentio,
et fi.orentio, Nepoti fuOj praedicti Domini Regis filiorct corum hercdi*
bus^ tamqvam feoovm, ab i£fia Matre nostra , et Nobis et nostris [ He~
rcaibus ] Comitibus Flandriae tenendvm, quita et iibera ab ipfis pacifice\
«t quiett posfldtnda, perpctuoremaneiit. Vid.fup.ca p. 682. Adquae vtrbfl,
antcquam pergo , fequentia obfcrvo :.
\°. Iura, de quihus hic fenno, ct quafi urraque pars Gbi in Zeelanxiii asfc-
icbat, refpkiunt ad commuucm istinsRcgionis posfesfionem; undc tot rlxac, tot
bclla, iam indc a florentii IIL tcmpore a. ii6\. usque ad Hllbelmum II.
a. 1253, flagrantia. Qua de re fatis dixi exc vas. VII. Cap. III.
a°. Ad fmiendas hasce lites, quae ex partc tantum erant confopitte a. 1250.
Comitcs Flandriae, Ztclandiam hoc anno 1256. non amplius in communty fcd
integram cum omni proriTis lure., in Feudum conccdunr r t. orentio Tuto-
D, a COmitibus Flaudrine tenendam; ea intcriectx conditione, ut ille uxoreto
iuceret Cuidonis filiam. Quod utrumque , et feudum et fiiiam , obtincre, psrma-
fjnl F/or.entii intcrcrat, et quibus fibi multum oonfulebat» Hic verus rcrum Itatus!
Vcrura quid enntra Vir Illuftris? Vix aufim diccre, et tamen vcra proderey
n e imcgra fides iubet. Variis modis iectori fucutn facit. Nam
Jk°. Veibapeienuoria, iu ^iibus omnis ici cardovertitur, tamquam rionvM,.
tb
1256.
J.13. Ocl
K 1 1.
Digitized by Google
CHARTARVM £T DOCVMENTORVM. 693
ab ipfa matre nostra, et tioBis ac ». C. Fiandr. tenendum , cx ipfa Cbnrta /v. Mj,*.-.
aiciv Eiicit! Ecquo autem argumcnto? penitus nuilol Nara quod nuilta vcr-d. 13 bct.
Vi disperdir ad probandavn vim dictionis : terra quita et libera permancbit, ni*N* n>
■il hoc ad rem. Probarc Vir Ampl. dcbuerat haec verba, qutta et iibcra, cc
in feodum tet/ere prorfos csfe «n>«7-, non vero, in re Dorainii, extra rem fcu*
4i poGti , voccs quita et tibera de omnimoda folutionc ufurpari.
a°. Eiectis his verbis haud ackiit, longc fortiora ct manifeftiora hac ipfa ift
Cbarta contineri , etfme ullo mcdio veibis anteccdentibtis adiici: De tota tcr^
ra praedicta Zeiandiae inter Hedineze et Scaldam fita , dktae Mitri nostrae
iictus Dominus florentivs praejlabit homagivm, ita videlicet , qnod
de ilia parte , tam^unm feodatarivs ct vasallvs; de iila «*
rt — tamquam tvtor, quam ab ipfa , nobis et nostris heredilus — FJoren-
tiut faepe dicti Rtgis fiiius et eiuF heredes Comites Hoilandiae funt in feodvm
recepturi Et paullo post : folis praedictis homagiis- e t servitiis
dcbitis pro HO M A g 1 1 s , ut praemissvm est , nolis — i» dicta Terra h e*
t k n t 1 s\ Jdquc non femel , fcd frcquenter et difertis vcrbis in eadcm Charta ;
ita ut tolli integra Charta dcbcat, C haec tollantnr..
30. Non monuit Vir Ampl. voces, quas affcrt:- et sic ffmpiiciter et pvbii-
ee pretcftamur — penitus cohacrerc cum antcccdcntibus, et complecti condi-
tioncm, ut aiunt, fine qua non: nempe ut florentivs Guidonis maiorem
natu filiam accipiat in uxcrem, — et gvido pro fe fuisque confentiat — qtiei
Matcr fua eitkttr Florentio dedcrit IN FEODvm — terram zelandiae, —
cum mnibus iuribus. — — ET sic fimpliciter et pubiice. protejhtmur , etci
i. e. fi antec-dentia rite obfervabuntnr; alioqui non.
II. Altcrum Viri Docti argumcntum ex ipfa Charta pctkurt bl. pi, 303-
eiusdem est naturae. „ Maar laat ons eens «ien, Wat /,y gavcn, en Hoe zy
't gaven. By Jleyerus hect hct onbcpaal'lelijk , geheel Zcciand. Kwaalijk.
„ *t Is waar, Margriet en Guy noemden het ook gefieel Zeeiand doch telkens
„ roct dcezc bcpaalinge , tusfchen Hedineze eit Schelde. 't Vcrfchif was dan al-
„ leen ovcr Zceland Bewester Schelde. cctt." Haec rccte dicta. Scd aliud latet.
Rem paucis expediam. Confudit Vir Ampl. duo penitus dirtinguenda: nempe
lP. terram Ztei.mdiae Qccidcntaiis , in qua Comes Hcliattdiae ct Comes lTiandri..e
ox aequo lua iyra habebant, fua iura rsclainabant; et pro qua Fhremius Tutor
minime tamquam Tutor, ut oportuisCet, fed tamqmm Feodataritts et Fafaliur
homauivm Flandris praeftaret; et cnius posfesfio hactenus iuris controverfi'
fuerat intcr Fiandriae et Hollandiae Cwihes, ut facpius inculcauir. 7Vr*
ram. Zeeiandiae Orienta/is , in quam quidcra riar.driae Comites hucusque mi!-
lus ius praetcnderant; cuius tamcn rcfpcctu nnnc etiain Fiorentius Tutor pro-
S s s s g »it-
Digitized by Google
594 -C 0 D. E X DIPLOMATICVS
A. 1256 mittit, fe de illa parte, quae depraedicti Regis wilhelmi et Antee. Juortm
d: 13. Ocb Comitum Hollandiae fuit demanio, tamquam Tutorem Hoinagium esfe prae-
ftiturum, quam, inquit gvido p. 683. I. 17, ab Ipfa, Nobis , et nostris.he-
redibus — florentivs recis pilivs et eius heredes Comites lloll. funt
in Feodum recepturi. Recipit igitur vel recepturus cst Florentius, non Tutor,
fed eius PupHIus, illam alteram Zeelandiae partem, quae de IVilhelmi Regis,
non Flandrorura, Domanio erat. Sentitisne? Hcm astutias! Erat Zeelandia
Orientalis Domanium Comitis Hollandiae. Ea autem vox Demanii de altera
partc ad Occidentem Scaldis partem fita hac in Charta non adhibetur , fed con-
tra ubique aflirmator, Occidentalem partem Demanium csfe Comitis FJandriae,
in quam uterque Comes fua iura, fuosreditus, provcntiones, iuftitias, quidcm
rcclamaverant hactenus; fed hoc Hollandiae Domanium non vocatur. Confer quae
hac de re dixi Cap. iv. j. XIV. p. 314. fqq. Zeeiandia igitur Orientalis per hanc
Pacem ope ambiiiofi istius Tutoris facta est Fcudum oblatum , quod Tutor ille
a Flandris nominc Pupilli acciperet. Non liccbat quidem Florentio Tutori hanc
Orientalem partem , quae ab Imperio immediate dependebat , et Pupilli fui Do-
manium fucrat, in feudttm a Flandris rccipere; fecit tamen. Iurene fecerit, alia
resest; nihil hoc ad Chartae authentiami non potuisfe enim Tutorem ex iure
Germanico Feudali hoc Imperii Feudum detcrius reddere, illud alteri fubmit-
tcndo ac fubfcudum Imperii reddendo; infra patebit ex Charta a. 1287. d.
84. Mart. qua Rex Rudolphus ad preces et querelas florentiiV. tunc ex
ephebis egresfi decrcvit , non licuisfe Tutori florentio rcs pupilli fui dete-
riores reddcre. Spectasfc haec ad Zeelandiam Orientalem , fi non penitus ; certe
primaria ex parte , fatis vero fimile est; quippe Occidentalem excommuni feuda
in purum et integrum feudum ccmmutans, illud minime deterius, fed longe
melius reddidit; nifi quatcnus hanc dotis nomine fibi ctiam ftipulatus est : quod
tamcn per eius mortem incasfum cecidit; contrarium vero in Orientali obtinuit.
Haec penitus practcrvidit V. Arapl. hvyd. practerviderunt etiam alii, impri-
mis fcriptores Zeelandi ; et hinc tot crrores; qui nunc ftcile profligabuntur. Con-
fcrantur quae contra huius viri fententiam, quamquam fuppresfo nomine, etiam
obmovit V. D. p. pavlvs Diss. faepe laud. dc nexu feudali Zeelandiae cum F/an-
dris p. 65. Reliquac quac proxime fequuntur Chaitae ampliorcm his dictis fidem
facicnt, ncque unquam posthac com V. D. boxhornio contra meiervu
AnnaliumFlandriae probum fcriptorem disputante, quisquam , fpcro , hocdeFcu-
do Zeelandiae pronunciabit : Ik kan niet nalaten rryelijk te oirdeelen , dat dit
een tattelyke leugen is. Vid. smallegangb Chrotiijk van Zeeland bl. 230.
N. CCXVIII.
Digitized by Google
CHARTARVM et DOCVMENTORVM. 69$
N. CCXVIII. .
henricvs Dux Brabantiae Arbiter fedet inter margare- A. 145«. '
tam Comitiss. Flandriae, et florentivm Tutorem RiiS^*
Hollandiae , de teloneis in Hollandia et Zeelandia
a, Mercatoribus Flandriae perfolvendis.
A. 1256. d. 13. Octobr.
florentivs Tutor Hollandiae pro fe ac Nepote A.ia5«.
d. 1 3. Occ.
fuo Florentio hoc Arbitrium confirmat.
A. 1256. d. 15. Octobr.
Ad Excurs. VlLp. 320.
r - •
• 1
(Ex Originili in Archlrh Catnerae Rarionum Ufulcn*. Hibctur triim ipud Miitlil Ci*r-
ttri, D. L bl. »9j. Confixmatio p. »9;.)
niversis presentes litteras infpecturis flo-
rentivs tutor hollandie falutem et cognofcere veritatem • ad
liniverfitatis vestre notitiam cupimus pervenire tenore prefen^
tium publice proteftantes quod dictum illuftris viri Domini
henrici Ducis Lotharingit et Brahantie fuper theloneis a mer-
catoribus flandrie in hollandia ac Zelandia perfblvendis , in
quem tam ex parte nostfa quam ex parte illuftris Domine m a r-
garete flandrie et haynonie comitisfe ^pwut in Litteris fuper
forma generalis pacis confectis plenius continetur extitit com-
pronilsfum, prout idem dictumin Litteris eiusdem ducis fuper
eodem*
Digitized by Google
<Sp$ CODEX DIPLOMATICVS
A. ii56. -eodcm dicto confectis publicatura extitit, quarura de verbo ad
d. 13.0«. t
n. ni.t verbuin tenor cstiste: . .
VNIVERSIS PRESENTES LITTERAS infpCCtliris , HEX-
ricvs(i) Dei gratia Dux Lotharingie et Brabantie falutem
et cognofcere vcritatera* Cura illuflris Domina margare-
ta flandrie et haynonie Comitisfa pro fe et fuis here"dibus Comi-
tibus flandrie et nohilis vir Dominus florentivs tutor hoU
landie dilectus confanguineus nostcv pro fe et florentio ne-
pote fuo et eorum heredibus fupcr theloneis in hollandia et ze-
landia a mercatoribus flandrcnftbtts cum fuis raercibus et rebus
venalibus dicta thelonca transeuntibus perfolvendis fervare pro-
miferint in omnibus etper omnia dictum nostrum, feque ad id
per fuas patentes Litteras et per fuura iuramentura follempni-
ter obligarint , nosfe voJumus univcrfos tcnore prefentiura
fimphcitcr et publice protcftantes nostrura fuper hoc dictum et
trbitrium talc esfc: videlicct quod fi predictus Dominus floren-
T i v s tutor Mlandie et florentivS nepos eius et eorum hered&s
%i hollavdia et zdandia in Locis illis ubi hactenus thclonea recipi
confueverunt a mercatoribus et hominibus flandrie thclonea recepe-
rint et recipi fecerint et permiferint - prout ab eis hactenus funt
rc-
* MS. fftmfm*.
. . # . , r . »t ••••'.'. -J
(O Henrian] Nicnirum lectns crat dia five Zelandi* a mercatorilus F.an-
ricnricus arbitcr Pacis cum Rcge Fran- drmftbus perfolrendis. Vkl. d,
ciae- At fucrat etiam ctmpromisfttm fm- i$. Oct. a, 1356. N. XI. p. 687. $■ 7.
}er teiemit, flatuth tois, in Hoilan-
.
Digitized by Google
CHARTARVM et DOCVMENTORVM. 697,
recepta, dicta Domina Comitisfe et-eius heredes Comites fiath A. 'nstt.
drie pro eo quod a mercatoribus flandrcnfibus huiusmodi reci- n.Tii!0
piuntur et recipientur thelonea, non movebunt nec moveri
faciont nec permittent * guerram dictis Doraino florentio
etFLORENTio nepoti fuo feu eorum hercdibus aut homini-
bus, et quod dictos Dominum ' florentivm et floren-
Ti VMnepotem eiusaut eorum heredes vel homines eorumdem
i» eorum perfonis aut bonis non arreltabunt ncc arreftari fa-
ciertf necpermittent, nec pignora ab eis nec eorum homini-
bus capient, nec capi facient nec permittent, nec fuper hoc
trahent eos in caufam five iudicium in fuam curiam nec in aliam
nec coram iudke ecclefiastlco nec etiam feculari . in cuius rei
testimonium figillum nostrura prefentibus duxiraus apponen-
dura. Datura Bruxelle die veneris post diera Beati Dyonifii an-
no Domini m. cc. l. fexto.
Nos tara pro nobis quam etiam pro dicto florentio nepo-
le nostro et eiushcredibus atque nostris,approbamus,promitten-
tes ipfum dictum bona fide pro nobis et nostris hercdibus et pro
dicto PLORENTioet eius hcredibus imperpqtuuin firmiter ob-
fervare. In cuius promisfionis. nostre testiraonium prefens fcri-
ptuni exinde confcribi et figillonostro fecimus communiri. Da-
tum Bruxelle anno Domini m. c c. l. fexto Dominica post festuin
.. ■
Beati Dyonifii. . .
• « * . _
Collntionne' a 1'Original en Parchemin
» Ml fr,m. « M3. Hctpm. ^
T. 1 1. T t 1 1 fcei-
Digitized by Google
$93 CODEX DIPLOMATfCVS
a.tis<. fcelle' du fccl dudit florent pa*
4. ivOcu
fcju, rcil a cclui reprefente dans Vredius
planche 36. etant dans la Tour des
Chartes de la Chambre des Comptes
du Roy [nt firpra k Liile It
12. May 1776.
CODEFROY»
N. CCXIX.
A. m*. ARKVLFHVff Coracs Losfcnfis fideiuber pro pace,- facta in~
^0ct* ter florentivm Tutorem Hoilandiae pro fe ac Ne~
pote foo florentio V., et margaretam
Com. Flandriae pro fe ac filiis fuis cvido»
ne Comite Fiandr. et D. ioanne de
*
Dampetra» eorumque heredibus»
A. 1256. d. 14. Octobr*
Ji Excurt. FH, p. ftu
( Bfl OrljfeUi i» AxcUtI» Ci»cn« X.tiotmm TBMew. ).
NrVERTIS PRESENT ES LITTERAS infpeCtUlis et 8T>
dituris • arnvlphvs Comes Losftnfs falutem et cognofcere
veritatem • univerficatis vestre notitie cupimus declarari tenore
prefentium fimpliciter et publice preflantes* quod nos pactm,
quam nobilis vir Dominus flx)R*ntivs tvtor hollandie pro
fer
<
Digitized by Google
CHARTARVM et DOCVMENTORVM. 699
fe etFLORENTio nepote flio ac ipforum heredibus atque fuis A. ns*.
cum illuftri Pomina margareta flondrie et haynonie Comi-n.u
Sisfa pro fe et fuis filiis gvydone Comite flandrie et Domino
ioanne de Dampetra et eorum heredibus ac fuis inivit, prout
eadem pax cum ardculis contentis in ea in Litteris ( 1 ) dicti
Domini florentii continetur fimpliciter approbamus, eam-
que tam in Te quam in fuis articulis bona fide promittimus
omni tempore vite nostre firmiter et inviolabiliter obfervare ,
et quod dicto Domino florentio vel florentio nepo-
ti eius aut eorum heredibus five fuis nullum omnino preftabi-
mus confilium vel iuvamen, fi forte, quod abfit, ipfi vel ali-
quis predictorura predictam Pacem in fe vcl in fuis articulis
prefumpferint vel attemptaverint violarc. In cuius rei testi-
monium prefens fcriptum figilio nostro duximus muniendura*
o o
Datum Bruxellis anno Domini m. cc. quinquagefimo fexto,
fabbato post festum Beati Dyonifii.
* » »
Collationne' a l'Original en Parcherain
fcelle' du fcel dudit arnoul tres
rompu, dtant dans laTour des Char-
tcs de la Chambre des Comptes du
Roy fut fupra p. 461. j a Lille le
12. May 1776.
CODEFROY.
CO Litterh'] Hinc patct, flo- etiam Flandris Paci» continnationcm ex--
Rentivm Tutorem pre fe fimikm liibuisfe, ut aequum erat.
Tttta N. CCXX.
Digitized by Google
f
700 CODEX DIPLOMATICVS
N. CCXX.
A. u5<5- advlphvs Comes de Moute, et walramvs Dux de Lu»r
d. 14. Oct.
V.iu burgh eamdem Paccm fe obfervaturos pollicentur-
A. 12 $6. d. 14. Octobr.
• • * •
M Excurs. VII. p. 33
f£« Origtml! h ArcbirU Cimcrut Ritionum. Infulen* U»betur ctitm k*ec Chart» mu
Cuh«». V. L bl. u/i. y.
NIVERSIS PRESENTES LTTTERAS infpeCtUnS Ct ail-
dituris advlphvs Comes de Monte et walramvs Dux de
Limburgh falutem ct cognofcere veritatem- . univerfitatis vestre
noticie cupimus declarari tenore prefentiura fimpliciter et pu-
blice proteftantcs quod nos Patem, quam nobilis vir Dominus
flqrentivs tutor hollandie pro fe et floremtio nepote
t m . * ■
fuo ac eorum hcredibus atque fuis eum illufbi Domina m a r-
careta flandrie et hainonie Comittsfa pro fe et fuis filiis Do-
nino cydon-e Comite fiandrie et Domino ioanne de Dam-
petra-
( 1 ) Tn iisdem Archivir Infuienfibus dicabo vcrbis Viri Nobil. codefrov
complurcs aliae asfcrvantur CHartae, Arcliivarii Infulens., qui, qtruin antece-
quae huc fpcctant. - Quaenam fint , iu- cfentia ad me mitterct, ita huraanistime :
„ Je n'ay pas jugc" a propos de faire copier fcs lettrcs , dont il va fitre fair
„ mcntion cy dcsfbus parce qu'eJIes font conftruites dans les mcmes termcs-
5, que ccllcs cy dcsfus.
Lcttres de thierrv dt Valktnburg^ fccllt-cs de fon fcel.
. Autrcs, dc TH. (JA/Vrry) dit htf.CtKts tTOerepsM.
Digitized by Google
CHARTARVM et DOCVMENTORVM. 701
petra et eorum heredibus ac fuis inivit prout eadem pax clm a.
articulis contentis in ea in Litteris Domini plorentii GBfrjxHu**
tinetur fimpKcrtef approbamus eamque tam in fe quara in fuis
articulis bona fide promittiraus omni terapore vite nostre firmi-
ter et inviolabiliter obfervare et quod dicto Domino eloren-
tio vel florentio nepoti fuo aut eorum heredibus five
fuis, nullum omnfno preftabiimis confilium venuvamen fi for-
te, quod abfit, ipfi vel aiiquis predictorum predictam Pacem
in fe vel in fuis articulis prcfumpferkit vel attemptaverint vio-
lare . in cuius rei testimonium prefens fcriptum figillis nostria
O u
duximus muniendum. Datum anno m. cc. quinquagefimo fexw
to • labbato post festum beati DydnifiL
• * *
Collatjonnd a rOriginal" en Parchemin
fcclle desfccaux dcsdits adoljph et
. ....
walram e>ant dans la Tour des
■ • . - ■
Giartes de la Chambre des Comptes
da
„ Autxes dc arnoul. de Seffey ChcvaHer.
- „ Autres ds godkfroy ds Pierrweii Sefgneur dc GrimBcrgcs.
„ Autres dc iienry dcVorne* siwon de harlem, T H i e r r y eV They»
j, Rtigen , ikan Perjfc, kicjlas de ferfikt [1. berralc") codefroy
„ de Cruningh:n, henri de , arnohi- de Emecekerkc , Chate»
„ lain de Thoremborg , willaume^ Strena , u u c u e s de Na/devk , uu-
„ c u e s de Scoude ct simon de Zubburg.
lluii's ultimae Chartae partem habet vred. Probb. Ceneal. Com. 8, P. £.
miERis Charterb. D. L bl. 2o<5. e.t p. 245. %
Digitized by Google
70» C 0 D E X DIPLOMATICVS
A. 1956- <iu Roy [ut fupra p.4«i.] A Lille It
N.n. 12. May 1776. , .
GODEIAOT.
N. CCXXI.
A. mfi, maRgareta Comicisfa Flandriae promittit pro fe fuis-
AiS.Oct.
N. u . que fervare arbitriurn henrici Ducis Bra-
bantiae de Teloneis (1).
A. 1256. d. 15. Oct.
Ad Excurs. VII. p. 320.
(Ek Camera Feudall HotUodU* Kiitn Gkinttlt. D. I fcl. »97.)
"X^niverGs prefentes littcras infpecturis margaretha,
flandriae et Hannoniae Comitisfa, falutera et cognofcere verita-
tem. Ad univerfitatis vestrae notitiam cupimus pervenire te-
nore prefcntium; fiinpiicitcr ct publice proteftantes , quod di-
.ctum Illuftris Viri Domini iienr i ci, Ducis Lotharingie et Bra-
bantie , fupcr Theloneis a mercatoribus nostris de Flandria, in
Uollcndia et Zeelandia perfolvcndis in genere, tam ex parte
nostra, quam ex parte Domini florentii, Tutoris Hollan-
diat, ex concordi utriusque nostTum confenfu, quemadmodum
in
(r) TeltneW\ Easdem npprobatio- bl. 299. nec non gvidonjs fratcr
nis literas exhibuit gvido d. ai.Oct. iohannes Dominus de Dampctra,
pro fe fuisque hcredibus , quam ex Ar- eod. die.
titivis Hannm. pxoduxit MiBRii L L
Digitized by Google
CHARTARVMet DOCVMENTORVM. 705
inlitteris, fuper forma generalis Pacis confectfs, plenius contine- a
tur(2*)9 exutit compromisfum , prout idem dictum in litterisN
eiusdem Ducis, fuper eodera dicto confectis, publicatum exi-
ftit, quarum de verbo ad verbum tenor estister
„ Vniverfis, prefcntes littcras infpecturis, henricvs Def
„ gratiaDwx Lotharwgie etBrabantie falutem, etc. [fupra p. 696.].
„ Datum Druxelle die Veneris post diem Beati Dionifii , annct
„ Domini millefimo duccntefimo quinquagefimo fexto.
Nos tara pro nobis, quam pro gvidone, Comite Flart*
Jriae, predilecto filio nostroy quam pro nostris heredibus ap-
probamusy promittentes ipfum dictum five arbitrium bona fide
pro nobis et nostris heredibus in perpetuum firmiter obfervare.
In cuius promisfionis nostrae testimonium prcfens fcriptum exin-
dc confcribi et figillo nostro feciraus communiri.
Datum Bruxellae die Dominica post fcstum Bead Dionifii arr-
■fo Domini millefimo ducentefimo quinquagcfimo fexto^
«
#0 CoKtivaurl Vid. PacU Tabulas p~ $. >
Jt. CCXYIJv
«
7o4 CODEX D IPLOM ATICVS
CCXXII. •
A. it5«. marcareta Comitisfa Flandriae promittit non recipere nec to^
m.Ti.00' lerare Exules, ea conditione, ut idem faciat florentivs
Tutor Hollandiae, pro fe ac florentio pupillo.
A. X156. Eadcm promittit cvido Comes FJandriae ( 1 ) , nec noa
tt.iiu florentivs Tutor Hollandiae (a>
et iv.
A. 1255. d. 15. Oct.
Ad Excurs. VII. p. 340.
(Tx JttMvli Cl Ctmcrs ImUli B$Umi. MI l 1 i • Cttrtirt. ». L M. 49I)
"Vniverfis prefer.tes litteras infpecturis, margareta,
Flatidrie et Hannonie Comitisfa, falutem et cognofcere verita-
tera. Ad univcrforum pervenire noticiam cupimus tenore pre-
fencium fimpliciter proteftantes, nos, tam pro nobis, quara
pro c vydone filio nostro, Comite Flandriey et nostris hcre-
dibus promifisfe, nosque, quod ad id per nostrum facramen-
tum fuper hoc preflitum, folempniter obligasfe, quod omnes
illos , qui iam de Hollandia five de Zelandia funt banniti , vel
de cetero bannicntur, cuiuscuraque conditionis extiterint, post-
quam nobis fuerint publicati , nullo unquam tempore , in nos-
tro Dominio in Flandria9 videlicet et Hannonia tenebimus,
neque
ri)F/andriae) Habetur iisdcra fe. (a) fhtiandiae} Mcmoratur huius
revcrbis cviDOWisCharuI 1 mjer. etiam florentii Charta dans /7/i-
D. I. bl. 29$. ventaire des titres * LMIe n. si.
Digitized by Google
CHARTARVM et DOC VMENTORVM. 7oj
tieque fustincbimus, nequc permittemus fcienter aliquatenus. a. m*.
dis.OJC.
quod huiusmodi banniti ibidem de cetero teneantur , et fimili- n,<u.
ter tenebuntur facere nobis et nostris heredibus, Comitibus* '**'
Flandrie , Dominus florentivs, Tutor Hollandie , et flo-
renti vs Ncpos cius ct eorum heredes de bannitis Flandrie
et Hannonie, quod omnes illos, qui nunc de Flandria vel Han-
nonia funt banniti, vel dc cetero bannientur, cuiuscumque con-
ditionis exiftant, postquam eis fucrint publicati, nullo unquam
tempore in eorum Dominio , videlicet in Hollandia vel Zelan-
iia tenebuntur, neque fustinebunt, aut permittent aliquate-
nus fcienter, quod huiusmodi banniti ibidcin de cetero tcnean-
tur. In cuius permisfionis et obligationis nostrc tcstimonium
prefens fcriptum confcribi et figillo nostro duximus communiri.
Datum Bruxelie Dominica post festum Beati Dionifii , anno
. . . . • - •
Domini millcfimo duccntefimo quinquagefimo fexto.
T.ii. vtw n. cc:
Digitized by Google
70$ CODEX DIPLOMATICVS
N. CCXXIII.
A. u*6. florentivs Tutor Hollandiae declarat traditas fibi literas
d. is.Oct
N. r. ab henrico Duce Brab. quibus Dux auxilium promittit
marcaretae Flandriae , fi florenti vs pacem
et concordiam inter margaretae libe-
ros Peronae initam non obfervet.
A. 1256. d. 15. Oct.
Ad Excurs. VII. p.%i\. f.
(Copie tiree <!•■« R«gitr« rlpofant «n 1» Chambre «3ei Compiei He S. M. e» Bribant , iy«»t
pour titre -. hn imtifiunt divtrf» PtiviUgU illajl. Prim. Dmih, ti Imf. narqutf
4e U lett. B. foL 85. v*. Meenm communic.rit «acell. Com<i 0« h»*y, ConuUi
Srtb. prtefes. , ■ % ;
V
N 1 v e r s 1 s prefentes Litteras infpecturis ,florentivs,
Tutor hollandie, falutem et cognofcere veritatem. univerfitati
vestre notum facimus quod vir Illuftris Karisfiraus coniangui-
neus noster henricvs Dux Lotharingie et Brabantie Illuftr.
Domine maroarete Flandrie ethaynonie Comitisfe et Domi-
no g vidoni Comiti Flandrie et Domino iohanni de Dam-
petra eius filiis, ad requifitionem ct inftanciam nostram Litte-
ras fuas tradidit in hac forma :
Vniverfis prefentes Litteras infpecturis, henricvs Dei
gracia Lotharingie et Brabantie Dux falutem et cognofcere ve-
ritatem tenore prefentium fimpliciter proteftamur, quod nos
ad preces et inftanciam Karisfimi confahguinei nostri viri no-
bilis
Digitized by Google
>
CHARTARVM kt DOCVMENTORVM. 707
bilis Domini florentii tutoris hollandie promifimus et pro- a. «s*.
mittimus bona fide, quod fi dictus Dominus florenti vs n.^!0*
vel florentivs nepos eius filius illuftris Domini willel-
mi ciare memorie Romanorum Regis aut ambo feu heredes ipfo-
rum, autaliquisde fuis heredibus, feu ipforum nomine, five
aliquis vel aliqui de fuis , Pacem inter ipfos et heredes eorum
et fuos ex una parte, et Illuilrem Dominam margaretam
Flatidrie et Haynonie Comitisfam, Dominum gvidonem Co-
mitem Flandrie, et Dominum iohannem de Dampetra filios
eius et heredes eorum et fuos ex altera in prefencia Illufhis
Domini looovici Francorum Regis apud Peronam (1) fa-
ctam, aut aliquem feu aliquos eiusdem Pacis articulos, quod
abfit violare , aut contra eam , vel aiiquem , feu aliquos eius-
dem Pacis articulos, vemre prefumpferint , aut etiam attempta-
rint: nos preftabimus dicte Domine Comitisfe, Domino gvi-
d o n 1 , Comiti Flandren, et Domino iohanni de Dampetra
cius filiis ac eorum heredibus et fuccesforibus atque fuis contra
prenominatum Dominum florentivm et florentivm
nepotem fuum et heredes ipforum et adiutores et fautores,eo-
rum, confilium, auxilium, per efficaciam etfavorem, donec
quod factum fuerit contra Pacem aut.aliquem aut aliquos ex rfus
aruculis plenius fuerit emendatum. In cuius rei tesumonium
(1) Per$nam} Vid. fi*a p. 67<S. / C .",
V v v v 2
Digitized by Google
7o8 CODEX DIPL O M ATICVS
A.1.5*. prefens fcriptum confcribi , et figillo nostro fecimus commum^
N.' v.UCt" ri. Datum BruxclU Dominica post festum beati Dyonifii anna
Domini iniliefimo ducentefimo quinquagefimo. fexto.
Datum DruxelU die et anno fupradictis.
...
N. CCXXI V.
a. jiargareta Comitisfa Flandriae florentio TucotfHoIL
«i-u-Oa. ,. ■
jsLu landiae m feudum conccdic totam terram ZeelanJiae inter
Hedineze et Scaldam, quae de fuo erat Dommio; pro ea-
que florentivs homagium ei praeftac. De alcera-
vero Zcelandiae parce, quae de Doininio fuerac wil.
helmi Regis Rom. Comicis Holl. recipic ipfum«
in homagium canquam florentii V. tutertm*
iaterpofica hac de * parte nova condicione- '
j, . . .. . ' . .. . • ■
A. 1256. d. 21. Oct*
■ ' • » r t . ' 9 ■ 1 • -
I a ■ $ * .1 » «# * <■■ « a |4i a
Vidimus Abbatis Lobienfis.
Ad Excurs. VI L p. 322.
|t« Origfiun Ttiiim h Archirb Camerae Ratioeum iftAUaa, Vitiofe limttri
1). It bl. jo,.) .
V.
N I V £ R S I S P R E S E NT E S L I T T £ R A S infpCCtUris B
Dei gratia Lobienfis Abbas . falutem in Domino. Nbveriht
univerfi nos vidisfe cartam illuiTris Domine jlargarktb/m-
drie et hanonie Comitisfe in hec verba. *
Nos
Digitizedby Google
CHARf ARVM et DQCVMENTORVM. 7d#
Nos marcareta flatidrie et hanonie Comitisfa notum fieri a. rW
volumus univerfis prefontes Litteras infpecturis, quod nosiUw" rt
luftri viro Domino florentio tutori-hollandie totam terram
zelandie fltam inter hedineze et fcaldam que de nostro et antecesfo-
rum nostrorum Comitum flandrk £uit demank dedimus m feodumT
de qua nobis in prefentia hominum nostrorum fecit homagium
ut yasfallus • de illa autem parte terre zelandie que de domanio
extitit clare memorie Domihi willelmi Regis Romanorum
fratris ipfius Dominr florentii; et antecesforura ipfius C#-
rnitum ImUandie recepimus ad homagium , tanquam tutorein, Do-
minum florentivm antedictum, falva(i) tamen fibi et
fuis fuccesforibus in illa partey fi<juaeum iure bereditario po-
teritcontingcre, debita portione , de qua etiam portione- fi qua'
cum fic contigerit ipfe et fui fuccesfores tencbuntur nobis face-
lehomagium ac Domiao gvidoni nostro fllio Comiti flandrie
et eius fuccesforibus Comitibus flandrenfibus tanquam feodatarii
hereditarii et vasfalli. In cuius rei testimonium et munimen
prefentes Litteras Sijgiili nostri fccimus impresfione muniri.
o o o
Datum Bruxelle anno Domini ir. c c. l. fexto fabbato posc
festum. beati Luct Evangeliste. !
* • * *
Collationne auVidimusOriginal en Par-
( i.) Sci**\ Farile liinc fldes dictis quirra ambitlf fiis fuerit. Princcps Fk~
P- 693. tq, ccnciliatur, ct funuLpatet, rer.tius Ttitor.
V v v v 3;
Digitized by Google
7io CODEX DIPLOMATICVS
A. iss«. chemin fcelle* du fcel de cet Abbti ,~
i*\'°a' ^tant dans la Tour des Chartes de
la Chambre des Comptes du Roy
[ut fupra p. 46i.] a Lille le io. May
1776.
GODEFROY.
N. CCXXV.
A. n$6. florentivs Tutor Hollandiae promittit margaretaeCo-
H*lu mitisfae Flandriae, ac gvidoni Com. Flandr. eius filio,
fe omni id acturum ope, ut florentivs V. cum adU-
gUimam aetatem venerit, Pacem inter fe, et marc are-
ta m initam , ratam habeat ac firmam. Quod fi recufa-
verit, nihilominus inter ipfos ante acta fore rata,
neque fe florentioV. opem esfe laturum.
A. ia55. d. 2i. Oct.
Ad Excurs. VII. p. $2 a.
(E* Originili in AtchiW» c.mtne R.tioeum InfuleM.]
^J"os florentivs tutor hollandie, notum fieri volumus
univerfis prefcntes Litteras infpecturis et audituris nos fide in-
terpofita et corporali preftito facramento profflifisfe illuftri Do-
mine nostre margarete flandrie et haynonie Comitisfe atque
Doraino gvidoni Comiti flandrie filio eius, quod opem et
ope-
Digitized by Google
CHARTARVM kt DOCVMENTORVM. yti
Operam pro posfe nostro adhibebimus efficacem ad hoc quod a. 1455.
florentivs nepos noster cum venerit ad etatem tegitimam , n." j?*
compofitionem et Pacem quam pro nobis et nottris et ipfo flo-
rentio atque fuis inivimus cum dicta Domina Comitisfa pro
fe et fuis filiis, videlicet Domino gvidone Comite ftandrie
predicto et iohanne Domino de Dampetra et eorumfucces-
foribus atque fuis fingulosque eiusdem Pacis articulos fecun-
dum quod in Litteris inde confectis plenius continetur , ratam
habebit et flrmam et quod ad ipfam tenendam in omnibus et
per omnia fe per fidem et facramentum fuum folempniter obli-
gabit, et Litteras fuas inde dabit fuo figillo munitas in eadem
forma in qua nos Litteras nostras tradidimus dicte Domine Co-
mitisfe: quod fi dictus florentivs predicta nollet facere
aut fervare acta dicte Pacis et ea que continentur in Litteris di-
cte Comitisfe fuper dicta Pace confectis non poterunt dicto pro-
desfe florent 10, ncc obesfc Domine Comitisfe predicte,
fed nihilominus quantum ad nos et heredes nottros dictam Pa-
cem fervantes, in fuo robore permanebunt • promifimus infu-
per et iuravimus follempniter quod fi dictus florenti vs ne-
pos noster aut fui dictam Pacem in fe aut in aliquo articulo di-
cte Pacis infringerent et moniti a dicta Domina Comitisfa vel
Domino gvidone Comite predicto aut eius heredibus Camiti*
bus flandrie emendare non vellent, nos ipfi florentio aut
fuis nullum confilium ad hoc vel auxilium preberemus, fed di-
cte
Digitized by Google
7n\ o;xy DtJEixaJDL I p 3xX>M A X X G V .$ ; 3
A. ctc Domirie nostre ComitisiV et Domino gvidoni CmwVj
N."l°Ct' flandrie et eorum fucccsforibus Comitibus flatidrie taraquam LV
minis nostris m onmibus et pcr omnta fervireraus et auxilium
preberemus eisdera- In cuius rei testimonium prefen* fcriptu»
figillo nostro duximiis muniendurav. ....... . t ....'.:. .'.
Datum Bruxelk anno Domini millefimo.-. ducentcfirao quin.-
quagefimo fexto fabbato post festum Beati Luce Eyangeliste;
. » • * •
...... 1 1 . . . •....:. • . .
CoILationne a fOriginal cn Parchcmin
fcclle du fcel duditFLORENT pa-
reil a celui dont il cst parl£ cydes-
fus, (5tant dans la Tour des Char-
tes dc la Chambre des Comptcs
du Roy [ut fupra p. 461.] a Lilie le
13. May 1776.
GODEFROY.
* - .
N. CCXXVI.
- j *
a. t»s& F lore N t 1 vs Tutor Hollandiae promittit obfervarePacem cura
d.ai.oct. margareta Com. Flandriac initam, etiam fiquando pcr
obitum florentii Vr. impuberis lloll&ndicie Cotnita-
tus ad fe aut fuccesfores fuos devolveretur.
A. 1256. d. 21. Oct.
M Excurt. VII. p. 3»».
(Tx Oxigir.ali 1« Archivil Camcrae Rationura InfuleM.)
N
os florentivs tutor hollatidie notum ficri volumus
imiverfis prefentcs Litteras infpecturis nos fidc et corporali fa-
cra-
Digitized by Google
CHARTARVM et DQCVMENTORVM. 713
cramonto folempniter preftitis promifisfc pro nobis ct nostris a. j2<ty. 1
fuccesforibus nos Compofitioriem et Pacem, quam pro nobis etN.Vil. \
nostris ac pro florentio nepote nostro et cius hcredibus
atque fuis inivimus cum illuftri Domina margareta/Wh'«
et haynonie Comitisfa ac fuis in perpetuum firmitcr ct inviolabi-
liter fervabimus ac fingulos ciusdcnj Pacis articulos prout in
Litteris fuis fuper dicta Pace confectis plenius continetur, etiaui
ii contingat ad nos ( 1 ) aut ad fuccesfores nostros cafu aliquo-
devolvi hollandie Comitaium • et de illa parte zclandie de qua ei-
dem Domine Comitisfe fecimus homagium tamquam tutor facie-
mus ei ac Domino gvidoni filio cius Comiti flandrie et cius
fuccesToribus Comitibus flandrie homagiiun taraquam feodatarius he-
reditarius et yasfallus • ad hoc autem nos et nostros obligamus
in posterum fuccesfores* In cuius rci tcstimonium et muni-
men prefentefe Litteras fecimus figilli nostri appenfione muniri.
Datum Bruxclle anno Domini millefirao ducentefimo quin-
quagefimo fextp . fiibbato post festum Bcati Luce Evangelistc.
. . .
• * * - * ...
Collationnc a TOriginal cn Parchcmin
fcelle du fccl dudit florent parcil k
celui rcprefcnte dans vredius plan-
che
', " ' ! "i. - ? ' '.":.*." L
. (1 ; jfjuos] ;At caverc ne^lcxit Mar- tc riorenrif.m V. obiret. QuLcafcs revcr^
garcta, quidfariend'um,fiipfcTutoran- cxltitit; ct iiir.c novac potftca lacftmactf
t. 1 /. X x x x
Digitized by Google
7i4 CODEX DIPLOMATlCVS
A. n56. che 36. e*tant dans la Tour des Char-
5 "i?51, tes de la Chambre des Comptes du,
Roy [utfupnp. 461.] a Lille le ia»
May 1776.
CODEFROY.
N. CCXXVII.
A. 1*56 /lorentivs Tutor Holland. promittit flare arbitrio D D d»
n".0** Diest, et de Grimbergis, vel henrici DucisBrab. fi quid
tempore induciar um inter ipfurn ■> et margaretamj
. ... . . 1
in fua Iurisdictione vel a fuis commisfum esfet.
A. 1256. d. aa. Occ
Ad Excwt. VII. j>. 323.
(F.« OrtjttBsll ln Archlft» Cwmt A*do«ua I.Wfw.)
"\^*niversis presentes litteras infpecturis • tlo»
rentivs tutor hollondie falutem et cognofcere veritatem • ad
univerforum notitiam pervenire cupimijs nos fide data fol-
lempniter promifisfe quod omnes interceptiones treugarum fa-
ctas in Dijlrictu nostro vel a nostris infra treugas a nobis ex
una parte et illuftri Domina nostra margareta flandrie et
haynonie Comitisfa exaltera datas, emendari iuxta nobilium vi-
rorum Domini arnoldi de Dist et Domini willelmi dt
grimbergis, velfi dicri duo nequiverint concedere iuxta iliuftris
viri
Digitized by Google
CHARTARVM et DOCVMENTORVM. 715
viri Domini henrici Ducis Brabantie et alterius eorum cu-a. 125«.
iuscumque dictorum duorum dicto prefatus Dux oonfenfum n"
fuum duxerit applicandum arbitrium faciemus . In cuius pro-
misfionis nostre testimonium prefentes Litteras, confcribi et
figillo nostro fecimus communiri.
Datum Bruxelle in crastino undecim ruilium virginum anno
Domini miliefimo ducentefimo quinquagefimo fexto.^
, Collationne* a 1'Original en Parchemin
fcelle" du fcel dudit florent, pa-
reil a celui reprefente" dans vre-
dius planche 36. dtant dans la
. Tour des Cbartes de la Chambrc
des Comptes du Roy [uc fupra p. 461.]
aLille le ia. May 1776.
» * GODEFROY.
N. CCXXVIII.
florentivs Tutor Hollandiae donat Telonei immunita- a. 1*5$.
tem fratribus Ordinis Teutonici Traiecti. h^L0*
A. 1156. d. 22. Oct.
. Ai Excurs. VIL p. 313. (c).
(Ex ArcMvU Dobjoi Teutonkw Traiectl toc. 7. a. j.)
V niuerfis prefentes litteras infpecturis .florentivs Tu-
Ur Holland • falutem et cognofcere veritatem. Ad vniuerfo-
-'-» ■ - Xxxxa rum
Digitized by Google
0
7i6 CODEX DIPLOMATICVS "
A. itsff. ruin noticiam cupiinus pcruenire tenore prefentiuni fimplicitei
d 22. ba.
'VLiu et publice proteftantes / nos honorabilibus virrs • • Prcceptori
et fratribus Ordinis fratruin Theutonicorum Doraus fancte Marie
in Traiecto. dilectis nostris de fpeciali gratia concesfisfe quod
. quocienscumque fratres eosdcm pro victu et uestitu Conuentus
eiu^dem domus in Traiecto rcs quascumquc ipfis fratribus ne-
ccsfarias per Comitatum Noliandie contiigat deducere, ljdem
fratres ct eorum nuntrj quoad res predictas m ufus ipforum fra-
trum tantummodo conucrtcndas / pcr Comitatum prcdictura fine
-
pen/ione telonei libcre pertransibunt • In cuius rei testimonium
prefcntes litteras exinde corrfcribi et Sigillo nostro fecimus
comrauniri • Datum dominica ante fcstum apoftolorum Symo-
nis et ludc- * Aiino Domini millefimo Ducentefimo
Quinquagefimo fexto ( i ).
, • ' ' ■ '
(. * * *
Appendet florentii mmilnm ex albo Sigillum, Eqtits^ cuius in do>
fali Leo. ContrafigiHum fcutum triquetrum, his liicrls:
* FLOR6QT1VS De HOLLAnDIA.
• - * • *
(i) Cf. aDam FlorentH Chartam fra- Charterb. D. I. bl. 319. 1. 1257. d.
tribus Teutonicis ite libero per terras 1. lan. rAui etbauc habet p. 316.
coiumeatu concesfam apud uier.
N. CCXIX.
Digifized by Google
CHARTARVM bt DOCVMENTORVM. 717
N. CCXXIX.
margareta Comitisfu Fiandriac confinnat Comitatuin Han- A. n5<5.
noniae iohanni dc Avcsnis, post • mortem ftrain , ne- - "
que cum quoquam modo alienare promictit ( 1 ).
[A. 1255. d. 29. Oct.]
• • ■
Ad Excurs. Vll. p. 221, 324,
(tx ■illlll Tlut. ^t„U. T. r. p. 1073. mui) Cktrtn». D. I bt. 316.)
]N^ous marguerite, Contesfe de flaxdres et de
-haynau, fafons favoir que nos avons en couvent
aiEHAN davesnes, notre chicr fif, et a fcs oirs, quC
4ant que nous yiyrotfs, ne ferons, ne nc porchacerons , ne pat
nous, ne par autrui, par quoy li dcvant dis ieiian, ne
fi oir, foient cfiongies aprits nons dc la Contet de Ifoynau,
que le ne viengne a lui nc par don, ne par veh-
, dcn-
(1) Kcbus KAICAKBTAI cum Ncmurci ; ita tamcn «t post ipfius
TLOrentio de Ilollandta , ftipur niortem cvino licres ficrct Fian.iriae
Zeeiandia die 13 — 21. Oct. a 12.56. ctnn adiiuicra Zeelandiae tcrra, qtiam-
cnmpofuis, reflabat reconciliatio intcr HoHandtis fcudi titulo posfidebat; 10-
iplitui filiosque c vi uon em ac ioiia n- iiannes vcro de Avesnis hercs fo-
nem dc Danrpetra ab uua, ct intcr 10- rct Ilannoniae. Vid. p. 4/.?. ct 612. c.
hannem (TAremis cumfratre ab al* not. Ilaec Charta nunc Ihanni ins
tera partc. Ex Pacto equidem cunt futim confirmat. IIuc faciunt quo-
vriLtiELMO Rege d. 19. Maii a. 1250. que lequentcs Chartac, codcm tcmpo-
p. 575. man&rat Margareta quicta redatae; in qtiarum. 1». bald vj n vs
omnium Tcmrttm fuarum Domina , pu- di Avesnis fratcr 1 0 11 a n n i s , ia gratiam
u Ftandtiae , Zeetandiae , Hannonict, fratris fui, Itnunrfu oniiu iuri, quod
X x x X 3 La-
Digitized by Google
JiS CODEX DIPLOMATICVS
A. t!56. vendenge, ne par efcange, ne oar nulle autre maniere d'alie-
d.zo.Oct.
nation,
Donees en l'an de 1'Incarnation nostre Signeur mcclvi.,
cl mois d'Octobre.
habere poteratin Comitatum Hanntniae. bctur in Charta apud marteneI. 1.
a°. Civius Valcntianae iohannkm p. 1085, lotftf. Data anno Dom.
d'Avttnit fuccesforem agnofcit Marga- mcclvii. Sabbato in palmit , (i. c.
rttae m hunc Comitatum, d. 29. Oct. 23. Mart. 1258.) qua Margartta fcri-
3». IOHA NNES dt Aldenardt alii- bit dt acquirtndit ducentis libratis Ter~
que Utius terrae Procercs , fc obfi- rae filio iohannis de Avttnit pr§
des faciunt dc pacto intcr Margarctam fupplemento hereditatit ; at pknior omnis
et filios ab hac et ab illa parte rite ob- rei gcstae narratio in Charta cvioo*
fervando apud maktene 1.1. p. 1079- nis fequenti d. 2a. Nov. a. 1257. in
1084. quas omnes habetMiERis 1.1. Probb. Cf. alias huc fpcctantes Char-
W. 317* 318. Uuius Pacis Margare. tas in martene 1. 1. p. U04, 1105.
tae cum fillis initae mentio iterum ha-
N. CCXXX.
Intra Chora a florkktio, Tutore Hollandiae, Zeelandis con-
£ t*8et cesfa ' et ab iofo * et Domino h e n r 1 c o de Vorne , -
et"i258.' Castellano Zeelandiae conflrmata ( 1 ).
Intra a. 1256. d. 22. OcL et a. 1158.
d. 26. MarL (a).
Ad Exeurs. VII. p. 301 , %%6. fq.
(hiiiii Cktntri. D. I. bl. jot-jiC)
E
go rLORENcrvs, Tutor HoIIandie omnibus Nobilibui
inter Bornisfe et Heydiinszee manentibus, ut hanc legem fi-
• 1 ve
(1) Duravcrat hzctcnus Feudvm com- Hccdenseanum a. 11 68. una cum addi-
rVuaeZee/andJaeOccld<:atalistttV2Ciam tis conditionibus, de quibus intcr A/jr-
gf
Digitized by Google
' CHARTARVMet DOCVMENTORVM. 719
ve inftituta, five Choram eligerent, fibi concesfi ad terminumint™
duraturam, quam Ego et Dominus henricvs de Vorney Gi**2t"ocb
ttllanus Zdandit confirmamus, et oinnibus inter Bortmft et"aa<silS
Htydiinszet manentibus in vita et in bonis eorum firmisfimam
Pacem precipimus.
§. I, Cum Comts, vel eius Casttllanus in Ztlandiam vene-
rit, ad agendumaliquid, quod ad utilitatem terre fpectat — — .
§. XXXVII. Quandocumque pugiles pugnabunt, qui vi-
ctus erit, cadet fuper terrara, vel proicietur ad terram, vcl fu-
gabitur ultra funem , vcl extra circum, qui CrHt dicitur, fu-
gabitur vel expelletur, et cum armis minoribus pugnabunc
Quicumque pugili nocuerit, postquara infra Criit pervenerit,
nifi ille, qui de iure contra ipfum pugnare debet, emendabic
in gratia Comitis. Quicumque fine Comitis Iicencia intraverit
Criit folvet Comiti unam libram. Quicumque ad duellum a
Comite in Scabinum eligitur, non potest contradici. Cuiuspu-
gil victus fuerit, folvet pugili victoris I V. marcas. Quidquid
vi Zelandia cum placito duelli convincimr, quadruplum folve-
lur , nifi in annuali placito fuerit. Quicumque in duello con-
victus
garttam itx.WiPielmtimlLqgtVA tamqtram tim nova hacc Chora, qme antea con-
Comiitm, convenerat: quae quidem ad- fillcre non potcrac, a Fhrentio data
ttodum dtspari fitnt comiittone ab hac esr. Datorem autem hunc Florenriiira
Chera. Simulatque Autcm hoc nnno esfe , vid. mikris Chartsrb. D. I.
1256. d. 13. Octr-br. id Paitum Hee- bL 308 et 316.
dtmeanum tacite cst abrogatum, ct (3) Concesfnro dixi intra d. ao. Oct.
novum fuperinductum (p. 68i.) Qa- a. \z$6. ct d. 26. Mart. a. 1258. Non
fe-
*
1
Digitized by Google
72o CODEX DIPLOMATICVS
intra. victus fuerit, folvct Cornici trcs libras. Quando Queficor
i 2" Oct. duclli feccrit iurationem fuaru ante, finc contradictione intraw
tad£«tTbit cum pugile fuo pro lcgc ct arte fua facienda.
■
§. XLIII. Obfides Pacis non tenentur nifi tantum pro pa-
cc; fi autem obfes Pacis voluerit fe obligare pro argento,
vcl pro aliqua alia caufa, ei non conceditur nifi coram Comite
Hollatidie, vel eius Castellano.
_________ - — __ —__■___* _____ "*
LIIL Filius Comitis IhUandk lcgitimus fenior, cum
a<i annos discrctionis pcrvcncrit, ubicumque loco patris esfo
* >
^ebct ct iusticiam cxcrcere.
• 1 ■ — ■ ■ - < 1 ■ ■
m * ' *
§. XCI. Quicumque terram fuam vcndere voluerit, vel
fundos, qui hofjlecdm dicuntur, ct ipfe prebebir. eam per tres
dics dominicos fratribus fuis et fororibus fuis, vel filiis corum-
dem ,
fcrius, <]im d. 26. Mart. »• T25S. obiit Zeclnmlinc fhmi locum liabcrc non po-
fiorcntius Cborac dator. Ncque antea ; tucnint. Quod vcro mieris b!. 308.
quiahanc terram dcmurn d. 13. Oct. a. dicm 23. Oct. a. 1:56. ftotuit, id vix
a ComiteFlaudriac in feudum ac- pcr tcmporis ac locorum intcrvallum
oepit. Nou potuit atitcm matnrius dari; tieri potuit: quia d. 22. Oct. Tutor
i°. quia Florcntius non fuit Uoitandiae adhuc Bruxellis crat. Vid. Chart. h. d.
Tutor, nili post obitum IFiVnlmi d. n. 1. Vidcntur tamen Nobilcs Zcclan-
>8. lan. a. 1256. 20. quia in liac Cho- diae Vafalli, vcl Tutoris Confiliarii, in
ra talia occurnmt, c. c. de pctitioue, hac Cbora confcribcnda interim occupa-
Acdutilis, coruniquc loca, dc munitio- ti fuisfe, approbanda, et confirmanda,
nibw, aiiaquc , quae durautc priori quando BruxcUis rcdux forctflorcntius.
Digitized by Google
CHARTARVItf e t DOCVMENTORVM. 721
rit Nemo habebit aneborte, rnancns /// Zeelamiia, de aliqua
tierra, qui infra proximura annum et utium diem, postquam
terra vendita fuerit, fuam aneborte non rcquifierit coram homi-
nibus Comitis Ihllattdie manifeste. .
§. CXT. Omncs manentes inter, Bornisfe ct Ilcydiimzee fub
uno iure ct una Chora habeantur, cxccptis Choris Middelhurgo ,
de Zecrixee, dc IVestcappella, de Dumlitrgh ct dc Souteulande^
§. CXV. Annuale - placitura tcnendum est apud Zande,
quamdiu ista Chora durat, a mcdio IJaii usque ad mcdium Iu-
lii , vcl a fine Augusti usquc ad fcstura bcati Martini , quando
Comes voluerit; et quidquid apud Zatide cnra duelto acqmTitum
fucrit, nonuplum folvetur.
os florektivs Tutor Hollandie, notum facimus uni-
vcr-
N. CCXXXI.
florentivs Tutor Hpllandiae , Ius Patronatus et Ecclcfiam
de Pytiatker cohcedit AbbatiaeVe 'Koningsyeld.
A. 1257. d. 22. Febr. ( 1 )
Ad Exctirs. VII. p. 313. (c)
(Ex Cod. MS. de Abb»tU Xoning.rcld , V. p. 71. n. 1. dcfcripto id O^in.lc)
A.
d.22.I'ebr.
Digitized by Google
752 CODEX DIPLOMATICVS
A. 1157. verfis, prefentem literam infpecturis, quod nos confiderata ne~
«LaiFcbr,
cesfitate Ntyelle planiationis Sanctunonialium de Coningesfelt Iu*
Patronacus Ecclefie de Pynacker et ipfam Ecclefiam cum omm-
bus proventibus fuis, cedcnte veldecedente wilhelmo Re-
ctore ipfius Ecdefie, dictis Sancthnonialibus divine retributio-
* r. Ha y/ nis intuitu liberaliter duximus asfignandam , ita ..... quod-
d$Hcct
eandem Ecclefiam per legitimum Vicarium fui ordinis procu-
rent,. et faciant m perpetuum defervirij Ne autem fuper hoc
in posterum valeat aliquis dubitationis fcrupulus fuboriri, pre-
fentem paginam predictis indulfimus figilli nostri munimine ro-
boratam. Datum apud Hage A°. Domini m. ducentefimo quin-
«auagefimo feptimo in Cathedra Beati Petri Apoftoli.
Apptmlent SigUlum rtoneNTii cum Contrafigillo , iBidem delincatum„
cuius infcriptio haec est :
# S. FLORENTII DE H.OLLANDIA CMANI DNt
W. ROM. REG. ILL\TSTR.
In averfa partc:
FLORENTIVS DK II OLLANDIA.
n. ccxxm.
Digitized by Google
CHARTARVM et DOCVMENTORVM. 723
N. C C X X X 1 1.
jlorentivs Tutor HoUandiae confirmat immunitates a a
wiLHELMoRege et Comlte concesfas Abbatiae S. Ber-
nardi ad Scaldem , monetque gerardvm de
Ortende, ut ne amplius his molestias crect.
A. 1257. d. 24. Fcbr.
M Excurs. VIL p. 341, 317. x
<E« OrllW.i U Mo.ftc.io S. VicMrii A.trcrpUe.)
lorentivs Tutor Hollandie gerardo de oyjlende fide-
li fuo gratiam fuam* Cumjnclite recordationis dominus et fra-
ter noster »W« Rom Rcx abbati et conuentui fancti hernardi
fexaginta menfuras terre in tuo officio ab annua petitione etpre-
taria duxerit liberas remittendas/ miramur non modicura quod
contra hanc gratiam eis factam ipfos aggrauas et molestas / qua-
re fidelitati tue diflrictisfime inhibemus/ ne eos fuper hoc de
cetero impedire prefumas/ permittens eos predicte terre et
gratic pacifica posfesfione gaudere ficut nostram diligis gratiam
et fauorem (i> Datum Syricfe. Sabbato ante Dominicam
Inuocauit.
- • • *
Appcndet Sigillum, mutilum.
(1) Fauorm] In calccChattae MS. Vid. fuo loco. Oprime autera hacc
huc rcferuntur verba fqq. tamquam Charti intelligirux ex ahera r l o r e n-
omisfa: hoc proaifo potisftme nt ttrra tii Tutoris , d. 16. Mart. a. 12^
prtdkta rtmantat inculta. Datum ut quam , quia fuo loco cxhibere omifi ,
fupra. Rctuli Chartam , cui annus non hic iuferam , ex Originali Lo eodcm M« -
adiickur, ad a. 1257. QuodrLOREN- nafterio S. Victoris Antverpiae a me
tivs Tutor hlc facit, id d. ji.Ian. defcriptam. Quae fic habeu
«. iaJJ. confirraavit albidis Tutrix.
Yy y y a *lo-
7H C 0 D E X DIPLOMATIGVS ,
A. 1257. »> rLORENTivs tutor Hollandie Vniucrfis collcctoribus annualis prtcarie ia
d.i^.l cbr. „ ftlanJia ^uicnmque crunt pru tcmporc gratiam fuara / Cum jnclite recor-
9, dntioni:» cioniinus ct trater noster W Roman Rex AKbati et Conuentuj
„ fiuicti Btrnardj fcxnginta mcufuras ccrre ab aniutali precaria duxcrit, e.\i-
,, mc^asMicklitati wstrc iliftriete precipimus ct maiul.vnus / quatinus oc-
„ caiionc istius prccarie ab iptis nichil dc cetero cxigatis/ nec a pB R AROO
. „ de oflcndti iu cuuis olficio tita cst ilicta terra exmrquerc anquicl prc!'uinntis /
„ cuni eandcm gr.uiam pro ctema qniatt animc riMcti domini nostri ipfis ucli-
„ ituis inuiolabiicm obfciuarc. D.uum Rinmav.\ck{ 1) V- fcria post domi-
„ nicam qua car.tatur Rrninifsere aiiuo Dominiu0 ccV quinto. "
Appendet ex vitta pen»am. pars SigiHi cerac alb\c impresfi , -Eques curh
Leonc, tribus locis; defunt litcrac, fed Contraligill. Scutum Hvi"
land. • • • 6riTI VS- Dfe IlOLL An • • « • 1 1
n. cexxxnr. • t
#.t??7. cvido Comes Flandriac , ct iohannes dcDampctra, fratres,
d.aa.rsov. nec non iohannes dcAvesnis, etBALDViNvs,fratres,cx
duobus toris 11 arg aretae Flandriac procreati , rata ha-
bent arbitria Regis Franciae lvdoVtci, etoDONis, fedis
Apoft. Legati a. 1 24.6. et a. 1256". inita fuper divifio-
ne hcrcditatis margaretae Comitis£ae Flandriae,
divifac inter filios ex duplici raatrimonio genitos.
A. 1257. d. 22. Novcmbr.
Ad Excttrs. VII. f. 312, 524. fq. et Cod. Dipl.p. 6j6.
(Fx Httitnitnfl C*nvUri$ Dontinorum <te Avcsnif «purt MiltOii Tbti. ~4*itd. T. I. f.
■ <**-,«'C+ « hUcapwl MIIUI CkMUjk. D. I. M. 311. 3»C. (IJ)) , .
• I
N
os.cviDo Comes Flandriae, et iohannes Dominus.Von-
nat~
- •► ' 1 '. ■ t 1'. i';tii' •'? ✓ ; .i. .fr.:»a:i >.:. » • . • j ,uv?v'
( 1 ) Infigncm uanc Chtttam , quac in- mieris, ntpote quae omnes Flandro-
tegra lcgi potest a^ud maruni ct rum Coniitum ppsfesfiones , cum Z$*kn-
... • ■ •
- t
Digitized by Google
CHARTARYM bt DOC VMENTORVM. ^25
ttae ■ petrae, fratres, milites, filii illuftris Doininac marga- A.-m?.'
rei ae flandnae ct Hayuomae Lomtusjae, notum ncn cupi-
mus univcrfis, tam praelentibus, quam futuris, quod nos in
praefentsia Wuitrisiimi Domini i.odovici Dei gratia Franco-
rumAegis; praclatorumque plurium, ac baronum ct multorum
alfojQUai., fide interpofita, et corporali praeftito facramento,
publicc pt folemniter iuravimus, quod nos dictum Domini Rer
gis.praedicti* ac vcnerabiiis patns Domini odonis Dei gra-
tia Epifcopir Tufculatti , tunc Apoftolicae fcdis lcgati, quod in-
ferius est infertum , tencbimus et fervabimus inviolabilitcr in
fuAirum. : rH : I-feW — l VW. liipra p. 4?S - 5o4i 1
. Cum autem postmo.diun , defuncto g villelmo fratre nos-
ffro Comite Vlandriae fupradicto, ct iliuftrisfimo Domino LV-
doVico Francorum Rege praefato extante in partibus transmar
rinis , inter dictoa fratres nostros iohannem et baldvi-
nvm, et fuos ex parte una, et dictnm dornmam raatrem- nos*
tram, ct nos ae nostros ex altera , gravis esfet iterum orta dis-
fenfio; tandcm mediantibus bonis viris falubri ducti confilio,
in dictum Dominum Francorum Regem dicti fratrcs nostri 10-
iiannes ct baldvinvs, pro fe et fuis fuccesforibus , et
dicta
a • • • 1 1
. ■. ■ - • ' • ■; ;
dkai , tum Fiamrica: , atquc Ha:momct> Regis Franciae arbkrio facto Peronae M.
fts ctc. rccouot, ratione Zce/atidiae cx Scpt.«. 1:56. ex quo lUxFlanclriac l>u-
parte iam dedi M. lul. a. ia4<». p. 4S>Si niiuia, in quibus Zeeiandica, nt fupni
iqq. Profluxit autem ca fpouu ex akcro p. .SQ3. , ditertc vocamur, iutcr xaki
Yyyy3
Digitized by Google
i*6 CODEX DIPLOMATICVS
A. rts?. dicta Domina Comitisfa matcr nostra pro fe et pro nobis, ac
d tt.Nov. nostjis here^jt>us 9 compromiferunt de alto ct de basfo.
Le dis h Pierone.
Qui Dominus Rex apud Peronam, anno Domini MccLvr.
menfe Septembri, dicta Doraina matre nostra pro fe et pro no-
bis ex parte una, ec dktis fratribus nostris iohanne et bal-
d vino ex altera, coram ipfo praefentibus, dictum fuum pro-
tulit, ac folemnitcr publicavit, et in ipfo dicto fuo expresfit,
quod ipfi fratres nostri praedfcti dictum et ordinationem ab
ipfo Domino Rege et venerabili Domino odone Tufculam
Epifcopo, tunc in partibus Franciae fungente legationis officio»
factam inter ipfos ighannem et baldvinvm de Avesnis
ex una parte, et cvielelmvm de Domna-petra defunctum,
et nos cvidonem et iohannem fratres exaltera, ipfi 10-
hannes et baldvinvs de Avesnis perpetuo tenerent et fir-
- mitcr obfervarent
Et ego gvido Comes Flandriae praedictus pro me et meil
fuceesforibus omnes abiudicationes et adiudicationes , feu omnia
iudi»
• aretae lrocros controverfa gvido- deinde mortuo Rege inrer eamdem,
ni, Hannoniam vcd ioanni et plorrntivm Tutorctn , con«
vesnis attribHit , mancmc cvidonk troverila , tandcm hoc mcnfe Sept.
posfesfore ac Domino terrarum Zeelan- a. 125^« arijitro Rege Franciae, com-
dicarum. De Ztelandicis hisce terris, pofita est; quo faciunt omnes Chartae
orta nova intcr margarp.tam, ct Literacque firpra die 13. Oct. a. 1355.
wjlheluvm Comitcm ac Rcgcm , fqq. confectae. Agnovit plorentiv*
Tu-
Drgitiz<jd by Google
CHARTARVM.ET DOCVMENTORVM. 727
iuditfa, fi qua facta fum, aut dicuntur fuisfe facta, in curia ,\. , „r.
Domini Regis Alamanniae; vel elecri Leodienjis, five alibi con- d,13-Nov-
tra dictain dominam matrem mcam , aut dictum iohannrm dt
4vtms fratrem meum et eius fuccesfores, aut quae posfent in
eorum detrimentum vergere feu gravarr.en, facientia fcilicet
mentionem de Comttatu Haynoniae, five de marchionatu, aut
homagio Namurcenfi, five de tcrris, feodis, Iiomagiis, aut
aliis fupradictis, vel aliquo eorum quae fupra declaravimus es-
fe de pertinentiis Haynonia^ et ad fratrenj nostrum Dominum
ioiiANN£M de Avesnis et eius fuccesfores Comites Haynoniae
pertinere, et omnia horaagia, fi qua dictis Dominis fecisfem
dc praedictis vel aliquo praedictorum ; et omnes litteras, five
cartas, aut inflrumenta, fi qua esfent fuper dictis iudiciis vel
abiudicationibus et adiudicationibus .T aut homagiis confecta, feu
de ipfis farientia mentionem a Domino Papa vel eius legatis
aut delegatis feu fubdelegatis, vel Rege Alamanniae, feu eie-
eto Leodienfi, aut alio quocumque data vel danda ,. impetrata
vel impetranda ex timc reddo, irrito, casfo, renuntio penitus ,
et
TutoriusFlandrfcum, imnfitque mar- dica, Bxor iffAXKis de Aiesnh, r«-
careta cum fUiis fuis Directa Zce- tione mariti fui, hcrcditariam fuwn por-
bndiaeDtwina, factu pro eailomagio. tioncm adepta est Comitatnm Ilan.io-
TQuibus peractis componuntur nunc niae; ZeeHtndiae vcro Domiuiura dire-
jtiam Controvcrfiae inter Margaretae cturo-Plandris cesfit. Cf. fupra p. 717.
Bberos e duobus matrimoniis gc-nitos, Vndc multa intelliguntnr, dcnlis teue»
tx ^ua Conventio aliidis thilao- brls hactenus obvoluta.
Digitized by Google
72* C © IM O M X T I "C V $ 3
1.1257. etannullo-, remmtio prd me', 'hereuibas et fuccesfbribus meis
*4iaNoV'oinnibus fingulis icntentiis, privilegiis, et aliis litteris apoftoli-
cis, regalibus et itaperTalibus, et atfis Kt&ffs et privilegiis qui-
buscumque fuper praemisfis, et eorum qifolibct p-romulgaris,
impetratis, obtentis, ct quae posfent in postcrum impetrari,
et modo quolibet obtineri contra pracdicta vcl aliquod prae-
dictorum. . — 1
In pracmisforum autem omnium et fmguforum testimonium
ct munimen pcrpetuum nos gvido Comes Flandriae et 10-
hannes Dominus Damnae-petrae frarrcs milites fupradicti
pracfcntibus litteris figilla nostra duximus apponenda.
Datum anno Domini mgclvii. menfe Novembri in. die
beatae Ceciliae. i
N. C C X X X I V.
A. 1
florf.ntivs Tutor Ilollancliac Iargitur Coenobio Itru-
faiem prope BicfeVwge in Zuidbeyelamlia
octo Dccimarum mcnfuras.
A. 1257. d. 24. Dec.
Ad Excurs. VII. p. 313. (c), 337.
- ' • * • . •. • 1 ' • • •• 1
(Ek Oii|in»li in Monatteiio S. \ ictori» Afttverpiie. )
i\ os florentivs Tutor llollaiidie ' notum Facimus vni-
uerfis prefentes Iitteras infpecturis quod nos confiderata neces-
iitatc fanctimonialium in BifeHnge • quarum. conuentus Iherufa-
lem
"Digitized by Google
I
CHARTARVM et DOCVMENTORVM. 729
hm nuncupatur • eisdem octo menfuras decimarum que wlgari a. 1*$?.
ydiomate gemeten • dicuntur in terra nostra de Vrolant * diuine M^doJS
karitatis intuitu liberaliter ac integraliter duximus asfignandum • yrmiam'
eisdem prouentibus a nobis et nostris Heredibus in perpetuum
1
pretaxato conuentui duraturis • prefentium testimonio litterarum •
Datum apud Middelburg • in vigilia Natiuitatis dominice • an-
00«
no domini m- cc« l* feptimo.
Appendet maior Sigilli pars ex cera alba, repraefentans Equitem gladium
finistra tcnentcm, cum Scuto triquetro Hollandiae, tribus in locis,
his literis fuperftitibus :
S\ FL • « LVSI S i. e. tlluftris.
In Contrafigillo Scutum HoHandiac, hisliteris:
* FLOR€riTIVS D6 HOLLADDIA.
N. CCXXX V.
m a n 1 a quondam Imperatrix , deinde vidua wilhelmiI. Co- A. 1158«
mitis Hollandiae , tradit omne ius ac dominium in Comita- Vxiu?
tu Boloniae, fratrueli fuo henrico, Duci Brabantiae.
A. 1258. d. 14. Febr. f. 1259. '
Ad Excurs. XI p. 495. et Cod. Diplom.
a. ia6o. d. ia. Oct. ..
f>"»»> W*' ** PrcuT. L.IT. p. jj.)
M
ARiADei gratia quondam Imperatrix Romanorum Vni-
uerfis praefentes litteras infpecturis falutem in omnium faluato-
re. Vniuerfitatem vestram fcire volumus, quod nos Illujiri
•T. /ifi ... 7.izz Prin*
Digitized by Google
73o CODEX DIPLOMATICVS
a. 1158. Principi Karisfim fratrueli nostro henrico Duci Lotharingiae
1 1*5?''« Brabantiae quidquid iuris habebamus vel habere poterarau»
in Comitatu et tetra Boloniae cum omnibus pcrtinentijs Hiis»
per fuccesfionem haereditariam ex morte Dominae matiiil-
Disolim Ctitttitisfie dicti loci, fihae materterae nostrae, libere
et abfolute contulimus , nihil iuris nobis in ijsdem bonis refer-
uando, vel in posterura reclaraando. Proraittiraus infupcr»
quod ad curias et doininos de quibus dicta bona defcendcre di-
gnofcuntur, quociens a praefato Domino Duce fuerimus rc-
quifitae, inftabimus, laborabimus et intendemus bona fide ficut
pro nobismet ipfis , quod pradibatus pominus Dux in hac par-
te ius fuum plenarie asfequatur et praedicta bona totaltter pos-
fideat, tamquam "haereditatcm fuam pacitice et quiete. In cu-
ius collationis et promisfionis testiraonium et firmitudinem fi-
gillura nostrum praefentibus . duximus apponendum* adhibitis
his testibus: ..... •
Arnoldo Domino de Wefemale.
Domino Gerardo de Marbais.
Domino Robcrto de Hoesden.
Domino Henrico de Hautem.
Domino Henrico et Domino Ioannc de Filfordia et alijs-
Datum et actum apud Attrebatum Menfe Februario feria
quinta post octauas Puiificationis B. Virginis anno Domini
MCC LVHI. : '
N. CCXXXVI.
Digitized by Google
CHARTARVMet DOCVMENTORVM. 73t
* N. CCXXXVI.
godefridvs Dom. de Cruiningen in Zeelandia Homa- A- «
gium facit henrico Duci Brabantiae, ^4'^'
oblato illi quodam Feudo.
A. 1&58. d.4. Apr.
Ad Cod. Diplom. p. 733. (a).
't'"»'» rw/». 4* ftw. L.ir. p 97.)
(j ode fr idvs Dominus de Cruningen per fuas lirteras Da-
tas Middelbourgi feria quinta post octauas Pafchae anno Domini
McCLViir. declarat, fe fecisfe Homagium henrico Duci
Lotharingiae, qui ei in recompenfationem dedit ducentas libra*
veterum alborum, pro quibus ipfe Duci asfighauit de Allodio
fuo de Wisfendunch bona valentia annuatim Viginti libras eius-
dem monetae , quae bona ipfe et fui haeredes a Diucc in feo-
dum tenere debcnt, . •„ .. k
N. CCXXXVII.
richardvs Rex Gernwniae -promtttit , fe irritam deelaraturum a. j js«k
fentcntiam' a Rege \r i l h e l m 0 Francorurti contra mar* d* 20'APr*
garetam Com. Flandr, de Feudis Jmperii latam.
A. 1258. d. ao. Apr.
Ad Excurs. Vll. p. 923, 324«
(OllT. Tll». CtnttL C. FlMdr. Probb. P. I, p. 96. tx Arckiv. Flandr. )
1V.ICHARD vs, Dci gratia, Romanorum Rex, fcfflper Au-
£nstus. Vtriverfis Christi et Impcrfi Rom; fidelibus, praefen-
Z z z z a tes
Digitized by Google
73fl CODEX D I.PL 0 M A T I C V S
A. ns8. tes literas infpccturis, fdutcmret omne/bonum. Ad univerfi-
d. ao.Apr. ^ vestrae notitiara volumus pertinere , tenore praefentiura
fimpliciter et publice proteftantes;, quod nos illuflri Dominae,
margaretae, Flandriae et Tiannoniae Comitisfae, dilectae
confanguincae nostrae , promitthmis bona fide fentcntiam abiu-
dicarionis et privationis Principatus et feodorum ( i ) ipfius >
quae ab Imperio tenuit, apud Franckenjvrde in folemni curia
a clarae* memoriae wilhelmo Rom. Regey praedeccsfore
nostro, prolatam in irritum revocare etc.
Datiun Aquis , xx. die Aprilis, Indict. I. anno Domini m.
cc. lviii. Regni vero nostro. anno L
, CO'AiAm>] Quaenam Bh fuerfnt , ex autecedentibus fatis notunr.
Yid. p. 634. fqq.
.. ^J^- - N. CCXXXVIIL
- „,„ cervlphvs et henricvs de Cats, Milites, henri-
A. 1250.
d.ao.Apr. co Duci Brabantiae, quem aleydis Tutrix Hollan-
diae ad gubernandam Hollandiam et Zeelandiam
fibi adiunxerat, tamquam eius Confiliarii
iusiurandum fidelitatis praeftant.
A. 1258. d. 30. Apr.
Ai Excurs. VII. p. 320.
(•t rlBNl Tnfk. di Srtl. Tttm.1. t.i». p.97. rA» uit.ih KUJIt. p.89*.)
V,
y niuerfis praefentes Iitteras infpecturis gerolphvs et
henricvs milites dt Kats falutem et omne borjum. Noue-
ritis
Digitized by Google
CHARTARVM et DOCVMENTORVM. 733
ritis quod nos karisfimo Domino nosfcro henrico Duci Lo-a. uS*>
tharingiae et Brabantiae , quem Domina aleydis relicta Do- d'3°*Apr'
mini ioannis de Auesnis confanguinea ( 1 ) nostra fecum ek- . !: >
git (2) ad gubernandam terram Hollandiae et Zeelandiae^ prout
in litteris fuper hoc confectis plenius continetur, praeftito iu-
ramento bona fide promifimus, quod eidem Domino nostro
Duci in negotio dictac gubernationis confilio , auxilio et fauo-
re , fideliter asfiftemus , quousque filius * Domini willelmi* riorcn-
olim Regis Romanorum bonae memoriae perueniet ad actatera. tius V*
In cuius rei etc.
Datum in Duuelandia anno Domini mcc lviii. die Mar-
tis ante Afcenfionem Domini.
( 1 ) Confanguinea ] Vnde hacc fan- diae» IHa ad hanc gubcrnandam Ter-
guinis cognatio, alibi indicabo. ram fecum eligit heniwcvm Ducem
(2) Elegit] Obfervent hinc Nostra- Brabantiae. Huic vero cervlphvs
tes , quantoperc aberrcnt ii , qui perhaec et henricvs de Cats tamquam A-
et antcriora ctiam tcmpora tam magni- leidis ConliliarK promittunt conlilimn ,
fice fcntiant de poteftate Ordinum vel auxiliumque , donec florentivs V.
Nobilium in ordinanda Comitum Hol- pervenerit ad legitimam aetatem. Hoc
landiae Tutela. Longe cnim aliter hlc argumentum est huius Diplomatis. Fot-
obtinet. Aleidit vidua Ioannit Aves- te etiam hinc ratio latet Feudi et Ho-
nii, qui obiit a. 1258. d. 26. Mart. magiiy quod fupra p. 731. Dominut de
tamquam proxjma ejc raroilia heres, fit Cruningen, Nobilis Zeehndus, hen-
legitima Tutrix Hollandiae et Zeelan- rico Duci Brabantiae praeffitit. >
ZztzS N. CCXXXIX.
Digitized by Google
734 CODEX DIPLOMATICVS
' N. CCXXXIX.
A. i»58. aleidis Tutrix Holl. et Zeel. concedit Monialibus in Bie*
felinge decimarn ipfis a Dom. wvlfardo datam.
A. 1258. d. 1 1. IuL
<
Ad Excurs. VII. p. 339.
(Es Ori|itiH in Moiufterio S. Victorii AmrwpUe.)
os a L e 1 d 1 s domina de Hayn Tutrix Hofl ct Zelanl no^
tum facimus vniuerfis quod nos diuine remunerationis intuitu
concesfimus SanctimoniaHbus in Befelinge ius dccime quod de
iure debent habere in decima quam dominus wlfardvs ei«
confcripferat prout in littera dicti wolfardi fuper hoc con-
fecta plenius continetur* In cuius rei testimonium prefenti lit-
tere Sigillum nostrum fecimus appendi
o •
Datum apud Ilandinge anno domini m« cc- lviii. fer. quin-
ra post Octav. Pctri et Pauli Apoflolorum.
• • •
N
SigUtum mutilum, tnulitr eqno inGdens cum avieula, bis Btcris :
* S • • • nDi€.
Contrafigillum arma gcntilic. fivc Scotum IloUand.
* CL ■ V I S SIGILLI.
(1) fVo/fardi"} Non alius btc IVul- di p. 531. quippe qui 15. menfuras
fardut intelligi videtur quam Dominus decimarum a. 1248. huic Conventui
de Maalftcde, cuius Cbartam fupra de- dcdcrat. Cf. p, 728. d. 34. Dec.
N. CCXL.
Digitized by Google
CHARTARVM et DOCVMENTORVM. 735
N. CCXL
symon de Subburgh rcfignat Abbati de Middelburg omne Feo- a. m$i.
dum, coram alevde Tutrice Holl. et Zeeland., mul- N.ItD<*'
tisque Zeelandiae Nobilibus, effestucatione follemni;
A. 1258. [d. 10.] Decembr.
Ad Excurs. VIL p. 3*9. et Cod. Dspl. p. 607.
(Ex .nriquo ChartaUrio Abbni.e Mtdiob. M. mrv v«°. « ftt x r i J>. in Arehtri» Camtr.
Rjtioo. Z««i Loculo 116 117 )
go s y m o n de Subburgh' Miles recognofco et fateor fub
prefentium testimonio literarum, quod excepta Decima mea
refignaui in manus Abbatis de Middetbitrch omne Feodum quod
tcnebam ab ed videlicet tres euectiohes curruum annnatira quae
vulgariter appellantur JVaghenloep, Et equum vel equam quera
vel quam habuj et posfedi nomine feodj quolibet anno ad ex-
colendum agros meos tcmpore veris, quibu? fcilicet euectio-
nibus et equo vel equae renunciauj coram Domina et Tutrice
terrae aleyde fcilicet de Auennis : et coram Domino nicho-
lao de Berfalia et confeodalibus meis Doraino baldvino,.^
Briggedamme. pavlo et pavlo de Briggedamtne , petro et
baldvino fratribus de Subburgh. ecidio de Coudekerke.
egidio de Armmuden et pluribus alijs. effestucando et guer-
piendo quidquid iuris habuj vel habere videbar in iiiis, confcs-
£us publice fatisfactum fuisfc mihi per omnia de premisfis, Pro-
mill
Digitizpd by Google
CO/P % X D.l P LOM ATIC V S j
a. 1*58. mifi etiam et teneor nich6L avm "filium meum inducere et
d. io.Dec. a^ucere refignationem eiusraodi faciendam. Obligans me
preftito iuramento. Nec me ncc meos fuccesfores in poste-
rum premisfa debere repetere, nec Abbatj nec fuis inferre
molestiam vel grauamen in perpetuum fuper illis , jn cuius rei
-
Testimonium et robur perpetuae firmitatis prefens fcriptum
figilli mej et figillorura quj interfuerunt conuentioni. Infu-
per Decani ct Gardianj feci et confenfj munimine roborarj.
o o
Actum in Middelburg et datum anno Domini m. cc. quin-
quagefimo Oct. menfe Decerabrj.
• *
N. CCXLI.
A. «58. aleiois Tutrix Hollandiae et Zeelandiae confirmat antece-
U,iu ' dentem symonis de Subburg refignationem Feudi.
*
A. 1258. d. 10. Dec.
• - •
Ad Excurs. VII. p. 329.
(Ek Antinno Chmu'irio Aabitlac Medtob. fol. x r t. »*• in Atchivi* C«mir. R*t. Zeclnd.
I.oculo u6- 117.) . . -
A. ' %' - " '
l. quondam uxor Domini 10. de Auennis bonae memo-
riae, Tutrix Hollandiae et Zelandie, vniuerfis prefentia vifuris
falutem. Nouerint vniuerfj quod conftitutis in nostra prefen-
tia Abbate de Middelburg et Domino s y. miiite de Subburg , di-
ctus Miles recognouit coram nobis et coram hominibus eccle-
Digitized by Google
CHARTARVM et DOCVMETNTORVM. 737
fie de Middelburg et nostris, fibi fatisfactum fuisCe de tribus a. ns8.
euectionibus curruum colligentium mesfes in Subburg, quas te- n.1??86
nuitab Abbate de Middelburg in feodum, et damauit eas libe-
ras et quitas a fe et omnibus fuis heredibus in perpetuum obli-
gans fe ipfum et fuos heredes de illis fecundum legem et choram
patrie plenam warandiam preftaturos. lnfuper vfum equi vnius
quem habuit innuatira ab Abbate ad arandum in Vere iure feo-
dali, refignauit in manus Abbatis cum predictis euectionibus
curruum, quas vulgariter appellamus Wagenloep coram nobis fe
et fuos dictum equum neque euectiones vnquam de cetcro de-
bere repetere protcftando.
Testes qui interfuerunt funt hij.
Dominus Nicholaus de Berfalia Miles.
Balduinus de Briggedamme.
Paulus et Paulus de Brigdamme. . . ,
Petms et Balduinus, fratres de Subburg.
Egidius de Koudckcrke, et
Egidius de Arneraude , ct plures alii.
00 00
Acta funt hec anno Domini m. cc. lviii. iiij. IdusDe-
cembris.
T. IX, Aaaaa N. CCXLII.
Digitized by Google
f
738 CODEX DIPLOMATICVS
• » - • •
N. CCXLII.
a. n5;. aleidis Tutrix Hollandiae et Zeelandiae concedit fra-
d ao laa- tribus Ordinis Teuton. Traiect. quodam in
cafu iminunitatem Teloneoriun.
A, 125'. d. 20. Ian.
Ad Excars. Vlh p. 329.
(U Arckivis Domus. Tcutonic. Ordiu. Trtlcce. Locul. \ 1 1. oo. j. I» Fxen)pUri »po»r»-
pho. colUc. cu.Oriein.)
"V^niverfis prefentem litteram infpecturis aleydis uxor
•quondara Domini iohannis de Avesnis Hollandie et Zclandie
tutrix falutem et orane bonum cum Dominus florentivs
bone memorie Karisfimus frater noster concesfcrit divine re-
munerationis jntuitu Commendatori et fratribus domus teutho-
nice in Traiecto quod omnia bona que in expenfis aut in edifi-
ciis propriis converterc volunt ante omnia thelonia Comitatus.
Hollandie libere et fine aliqua exactione thelonei deducere pos-
funt Nos dictam concesfionem fuam prouide factam volentes
habere gratam et ratam predictos fratres demittentes liberos cum
omnibus bonis eorum que in expenfis aut edificiis propriis con-
uertere uolunt quociens ante dicta Thelonia eos contigerit per-
transire prefentium testimonio litterarum.
Datum apud Ath anno Domini millefimo ducentefimo quin-
quagefimo octauo ( 1 ) jn die Fabiani et Sebastiani martyrum.
1
(1) Octavo] Obiit demum Fltrentittt d. ad. Mart. a. 1258. adcoque «
ftilo Francico bk AUidit computau
N. cagjtfL
Digitized by Google
i
CHARTARVM e* EOCVMEtff 6RV& 73§
N» CCXLIM.
Aleidis Tutrix Holltndiae confirmat Abbatiae Rijnsburgenft A- »s5.
quaedam bona a Coniitisfa petronilla fibi data aliaque ;
nec non bonorum concambium feu pcrmutationem
cum theoderico Domino de Teilinge initam.
A. 125% d. 22. Febr.
Ad Excurs. VIL p. 339. et Cod. DipLp. 478, 561.
(Ex Archiv. Abbatue dc Rijmbarg.)
X« nomine fancte et indiuidue Trinitatis . aleydis de Ha-
nonia Tuirix Hollandie Vniuerfis Christi fidelibus prefentes lit-
teras infpccturis imperpctuum - Quum humana fragilitas Jabi-
lis est et prona in detrimentum rerumque turbe non fufiicit,
expedit ea que a modernis pie gesta cognofcuntur et prouide
fcripti tebtimonio perhennari- Nouerint igitur tam prefentes
quam posterj quod cum Abbatisfa et Conuentus Ecclefie beate
marie virginis in Rinsburg quedam bona videlicet terras quas-
dam in Parrochia de Nortghe infra Sitwende iacentes circiter
.IX3* lant • et ibidem quasdam terras que dicuntur Werft a *i.c. 9j.
felicisr rccordationis olim Hollandie comitisfa nomine petro-
n i l l a in Elemofinam cum omni fure dictam Comitisfam con-
tingentc Ecclefie collatas memorate. Item quasdam terras Vrt-
negers nuncupatas inter villas de Nortge et Vorhoute iacentes
nec uori et terfas quondam fratruiri ovger j et arnoldj di-
»
Aaiaia cti
Digitized by Google
74o CODEX D IPLGMATICVS
A. nsj. cti Geir conuerforum in Rinsburg in Hfimllis feu villis de lisfi
d 22 I cbr
et de vlodorp iacentes-. Infupcr et terras quondam lifekitie fitas
partcm in lisfi partcm fn Hiltfebroic tamquam fuum allodium
pacifice posfedisfcnt et quiete/ Dcmum fn hoc vtilitatj raona-
fterij confilio penfata discretorum Abbatisfa et Conuentus ante-
dicti iam dictorum bonorum fcu tcrrarum prefcriptarum cum
theoderico militc domino de Teylinge pro Declmis quibus-
cumque iara maioribus quam minutis tam in humido quam in
ficco m parrochfis de hercwerue et de Rinshurg fitas quas idcm
miles a nobis tcncbat fn feodo coramutationem facere decerne-
ret/ pcr manum nostram prcdicta bona feu tcrras dc confenfi>
nostro et uoluntatc «,TH« militj raemorato tradcntes/ que bo-
na ac tcrras fepedictus milcs loco Dcdmarum predictarum quas
a nobis prius tcncbat dc manu nostra recepit in feodum nobis
debitura preflans hcmagium de eisdem • cxcepto yeno m palude
que dicitur Hiltfebroich iacente a nemore de Hillinghem usque
Mere fe extendente ac vndecim virgas in latitudinc contincnte /
quem Abbatisfa et conucntus dictj monafterij prenotatj uful pro-
prio referuarunt/ dicto vero . th • mflite decimas fupradictas
nobis refignante nos easdem pia confideratione ac eterne falu-
tis obtentu cum omni iure et dominio quod nobis vel nepotj
•
nostro florentio aut nostris fuccesforibus competere pos-
fet in cisdem/ Ecclcfie fancte Marie In Rinsburg ad opus et
fuftentationera Abbatisfc et Conuentus Ecclefie prenotate libe,-
re
Digitized by Google
CHARTARVM kt DOCVMENTORVM. 741
re contulimus et abfolute/ ita quidem quod Abbatisfa et Con- a.
uentus fepedicti/ Decfmfs prefcriptis Cura iure potronatus Ec-
clefie de Kerckwerue quod eidem militj corupetfjt in eadem di-
ctus vero • t ii • miles bonis feu terris prefcriptis fibf pro di-
ctis Decfmfs fic traditis ac commutatis perpetuo Gaudebunt
pleno lure.
Interfuerunt huic facto-
Illuflris domina • E • * Romanorum Regina quondam . * ei^.
M • * Comitisfa Hollandie • Jelh*
R-* Domicella Ilollandie- «Rtetar-
Virj Nobilcs dominus Hcnricus de Vorae *'
dominus Willclmus de brederode
dominus Symon de liarlcm
1
dominus Iohannes perfin
dorainus Hugo dc Nortghe-
».
In cuius rej testimoniura et euidentiam facti pleniorem per-
petueque robur firmitatis • Sigillo nostro ct Tk- Nobilis virj
domini de Teylinge et aliorum prefcriptorum Sigillis prefenrem
paginam duximus roborandam .
00 o
Datum anno domini m cc lviij. In Cathedra beaij
Petrj (i> • • • ■ ' '
( 1 ) Infignis hacc Charta hactenus tnitisfae IIoll. , quae Abbatiam Rijns-
quod fciam nondum cdita luccm accipit burgenfem fundavit dotavitque, p. 162.
ex alcera illa a. 1 199. p. 227. in qua Memorantur hic etiam norem praedia et
itidem mcntio donatricis PetronilJaeCo- dmidium in Nortgv, ot fupra p. 227.
Aa aa a 3 R,eli-
Digitized by Google
74* CODEX DIPLOMATICVS
A> T,si. Reliquavero bona orta esfe fufpicor ex fpectus docet; fed btbetur de eodem
d17.Mart.alia Petromllae Charta. Quod autem Argumento alia Charta, d. 17. Mart.
huic Chartae alia etiaro figilla appenfa h a. data, quae, iisdem fere verbis
.fuisfe, ex literarum argumento confi- concepta, proxime fequitur, cui dicu
cias; hoc falfum esfe, Diplomatis con- Sigilla adfunt.
• ♦ ♦
Appcndet, ex cera alba, Sigillum aleidis, neque alia appenderant ud-
quam. Mulier, equo infidens, avem manutenens, his litt.
• • • ALGIDIS: SOROIUS: WILL .... OMIT DI6-
Contrafigillum , Le« in fcuto, his littt.
CLAVIS SIGILLI. Cf. p. 745.
N. CCXLIV.
A. iis;. Testiraonium a l e i d i s Tutricis Hollandiae et Zcclandiae de
eaderare, cum appenfione figillorum elisabethae
Reginae, machtildis Comitisfae viduae,
et nonnullorum Nobilium Ilollandiae.
A. 125*. d. 17. Mart.
Ad Excurt. VI I. p. 339.
< Ex Ori|in»li tpui htredei V. P. auiviiii.) *
Jn nomine fancte et jndiuidue trinitatis aleydis quondam
vxor Domin^ioHANNis ie auennis Tutrix Hollandie et Zelan-
dk Vniuerfis Christi fidelibus prefentes Litteras jnlpecturis jn
perpetuum* Quum humana fragilitas labilis est et prona jn de-
trimentum rerumque turbe non fufficit expedit ea quc a moder-
His pie gesta cognofcuntur et prouide fcripti testimonio per-
hen-
Digitized by Google
CHARTARVM et DOCVMENTORVM. 743
hennarj • Nouerint igitur tam prefentes quam posteri . quod a. h5;.
cum Abbatisfa ct Conuentus Ecclefie Beate Marie virginis jnd l7-Mart
Rinsborch • quedam bona • videlicet terras quasdam jn parrochia'
de Northge jnfra Zidetvende jacentes circiter -IX** Lant . etUc.fr
jbidem quasdam tcrras que diciintur wtrft* a felicis rccordationis
olim hollandie Comitisfa nomine petronilla jn clemofinam
cum omni jure dictam Comitisfam contingente Ecclefie Collatas
memorate • Item quasdam terras vromghcrs nuncupatas jnter vil-
las de Nortghe et rorhoute jacentes • necnon et terras quondam
rxatrum -ovtgherj et arnoldi dicti ghier • conuerforum
jn Rinsburg • in hamellis feu villis de lisfe • et de ylodqrp jacentes.
jnfuper et terras quondara . Lifekine.fitas partim jn Lisfe • partim
in Hildfebroec tamquara fuum allodium pacificc posfedisfent • et
quicte • demum jn hoc vtilitate monafterij prefcriptj confi.
lio penfata • discretorum • Abbatisfa et Conuentus antedictj-*
jam dictorum bonorum feu terrarum prefcriptarum cum
theoderico milite domino de Teyiinge pro decimis qui-
buscumque tam maioribus quam minutis • tam jn humido
quam jn ficco jn parrochijs de Kercwerue et de Rinsborch fitas •
quas jdcra Milcs a nobis tenebat in feodo commutationem fa-
cere decreuerunt • per manum nostram predicta bona feu terras
de confenfu nostro et voluntate • th- militj memorato txaden-
tes • que bona ac terras fepedictus miles loco decimarum pre»
dictarum quas a nobis prius tenebat de manu nostra recepit jn
#eo-
Digitized by Google
744 CODEX DIPLOMATICVS
a. »4 feodum nobis debitum preftans homagium. de ei?dem • Exceptd
4,i7jvim. venQ paIu(je jicituj. ffliJsbroee jacente • a nemore de IliU
livghem vsquc mere fe extendente • ac vndecim virgas jh latitu-
dine conciuencc • qucm abbatisfa et conuentus monafterij pre-
notatj vfui proprio referuarunt . dicto uero • th« milite deci-
mas fupradictas nobis rcfignantc • nos easdem pia confideratio-
ne ac etcrne falutis obtentu • cum omnj jure et dominio que t
nobis vel nepotj nostro florentio • aut nostris fuccesfori-
bus conpetere posfet in eisdcm • ecclcfie fancte Marie jn Rinsi
hurg ad opus et fuftentationem abbatisfe et conucntus Ecclefie
prenotate libere contulimus etabfolute- Ica quidem quod ab-
batisfa et conucntus fepedicci decimis prefcriptis cum jure pa-
tronatus ecclefie de Kercwerue quod eidem milki conpetijt in
eadem • dictus vero th. miles bonis feu tcrris prefciiptis fibi
pro dictis decimis fic traditis ac commucaus • pcrpctuo gaude-
bunt pleno iure-
• Interfuerunt huic facto ct commutationj jlluftrcs domine.
E* quondam Romanoriun Regina.
M' Comitisfa hofi mater nostra. .
R- domicella holl- necnon nobiles virj.
H- dominus de vorne-
Simon de harlem .
W- dominus de Brederode-
Dojninus Iohanncs perfin.
« Er
Digitized by Google
Dtgitized by Googl
I
Digitized by Google
CHARTARVM et DOCVME NTORVM. 745
Et Hugo de Nortghe milites • a. u5?.
Quorura figilla prefentibus funt appenfa. t7«*w*
In cuius etiam rei testimonium et euidentiam facti plenio-
rem perpetueque robur firmitatis • flgillo • th- domini de 'ley-
linge appenfo • prefcntem paginam duximus confirmandam • ac
figilli nostrj munimine confignandam •
Datum anno Dominj • Millefirao ducentefimo • Quinquage-
fimo octauo* In die Beate gertrudis apud Rimborch-
• * •
Appcndent 5. Sigilla rotunda , egrcgie confervat»; quae tabvl. XIV»
acri impresfa dedi.
1. aleidis, Comitisfa, equo phalerito inGdens, manu finistra avem
tenens cum loris, hac infcript.
* S' ALGIDIS: SORORIS: WILL'I: COMITIS;
h O L L A n D I ۥ
Contraligilhim Scurtim triquetrum , in quo Leo , cum hac epigr.
* CLAVIS SIGILLI.
2. ei. isabetha, wilhelmi Regis Germ. coniux, throno regali
fedens, cum hac epigr. rtonnihil mutil».
* • • . • • ZAB6T • D6I ■ GRACIA
• A • S6MP6R • AVGVSTA (i)
Sitie Contrafigillo.
(J. MACIt-
(1) Vir D. 10. mich. iieinec- de Re Diplom, Imperatricum Augg.
Civs, qui in Commenf. de veteribus Norinb. a. 1749. 40. Verum neque hi
Ccrmanortim SigiUis , omni.i Imperatri- Viri Docti , neque post hos alii , quod
cum et Rcgfnarum Sigilla fagaciter in- fciam, hoc SigHlum elisabethae
vcstignvit, umim tantummodo Reginae wilhelmi IL Rcgis Gcrmaniac
Germaniac Sigillum fe ir.vcnisfe testarur, coniugis noverunt. Audiamus Vir. Rc-
fcil. mariae, Ortonis IV. coniugis, vcr. bessel. Chronic. Got/nicens.
dc qtia dicam ad a. 1260. d. 12. Oct. Prodr. L. II. p. 407. 'rf Sigilium ma-
Nonnulla aiiarum Augustarum invenit riae impf. ratricis, coniugU
exhibuitqueVirCl. 10. uevmannvs „ Ortonianae Tab. vui. nura.vi. re-
T. II. Bb b bb prae-
Digitized by Google
746 C 0 D E X DIPLOMATICVS
a »»c' j.MACHTiLDis, in cqtio phrderato cum ave in Gnistra, cura
Ai7.Mart. 1*« cpigr.
SIGILLV ■ MACHTiL S C 0 M I • I S S 6 HOL-
L A N D 1 6
Itl avcrfa partc ScutumHoliandiae cum Lcone , hac cpigr.
* S6CR6TVMM COMITISSe OLLANDI6.
4. RiciiARDis erccta ftaturn; ad linisiram habct Ltonem , ad dextrarti
aquilam , cum hac epigr. in Sigill > obluijgo :
* S'. R l C h A R D I S D 0 M I C 6 L L 6 • D6 fl OL-
L A D D I A.
Sine CuutraligiHo. '
5. THIODf mcvi i>e teilinge; rotundo Sigillo. Miles equo
phalcrato infidens cum (cutO triquetro, in quo L:o cuin lambcllo,
cuiusmodi ctiam in pcctore et dorfo cqui, cutn bac perigr.
* S': ThGODGRICI: D 6x Tg J L 1 Q G6l M IL U
TIS; (a).
y, praefentat heinbcciVs; exhibc- nunis meriturum me fpcro, fi htc in-
" tur in eodem Imperatrix cura habi- ter reliqua exhibcam Sigillum Elifabt-
„ tu Regio , In capite coronam aper- thae Briinsviceidis , wilhelmi Rcgis
„ tam, quam circtihis fuperius ambjt, Gerw. uxoris.
„ dcxtra lilium, fuiisrra pomum, cru- (a) Eadem Sigilla eodem mime-
„ cedeftitutum gestans , manu pectori ro appcndent Chanae wilhelmi de
„ admota ; feJemi in throno Regio fol Steenhuijcn , dntac d. 04 Febr. a. I3£§.
„ pariter et luna, uti modo in Sijtillis quam ex Archivis Rijiisburg. , quo et
,, Ottonianis vidimus, ad utrumque hacc Charta fpectat , dcfcripfi , fiuis ac-
„ capitis latns adiecta fimt : inlcriptio curate iam editam ab mieris Char*
„ autemest: MARIA DKl GRA- terb D. I bl 327. qnapropter hanc
„ CIA ROMANOR. IMPEllA- rcpetcrc fine causfa baud oportunum
„TRIX SEMP. AVGVSTA. duxi. Alia rcs est in hac Charta, quae
„ Sigillum istud co fingulariurc nora ttlltum Bclgicc et fatis vitiole, ibid.
„ dignum est, quod nullum hactenus, p. 32 8. exlttC Male ctiam illic nota
„ quantum nobis conltat, fpccialc Jm- Chronica ponirur Ditl S. Mutthiae >
„ peratticis cuiusdam SigiHum comrn- quac wuta eatChanae/^/iM; deStten-
„ ruerit ". llaud male is>iiur dc G«r- huijca.
N. CCXLV.
Digitized by Google
CHARTARVM et DOCVMENTORVM. 747
maria quondara Imperatrix, deinde yidua wilhelmiI. a. i«s».
Coiniris Hollandke, condit Tabulas ultimae J *l*M*'
voluntatis, easque confirmat.
V niuerfis praefentes litteras vifuris, maria quondam Roma-
mrum lmptratrix C O * falutem in Domino. Viiiuerfitati vestrae
fignificamus, quod nos feria tertia ante Laetare Ierufakm, cora*
posmentis nostrae etpiena fenfu, rlcde confilio bonorum vi-
rorum, videlicec >i \*m v.'.'».
Datum anno Domini ucc. lix. ferJa iii. ante Laetare
hrtifakm. . ■ . . ••«
(O Imperatris] Eodem titulo oc- omne ius reddit m Comitatu de Rw*
ciirric Maria in Cliarta, ibid. a. 1231. da — testes interfuere Dominus Hetf
Preuv. L. iv. p. 72. otto Cohics rieus de Lovanio , M ari a Imperatrix -
Gclr. Hcnricu Duci Loth. avo fuo /lctum Lovanii a. Dom. Mccxxxi.
N. CCJCLV.
A. 1259. d. 18. Mart. (vel a. 1260. d. 9. Mart.)
AdCod. Dipl. a.i*6o. d. is.Oc/.
(ittIivi Tr»fh. 4t Mrtk Prenr. L. IV. p. 76.)
. t
*b bb b *
N. CCXLVI.
Digitized by Google
748 CODEX DIPX OM ATICVS
N. CCXLVI.
A- 1 i s J. M a r i a quondam Impcratrix , deindc vidua w i l h i l m i I.
Comitis Hollandiae , dat fratrueli fuo henrico
Duci Brab. litcras asfertorias ad Regem
Franciae pro Comitatu Bolomac.
' •
A. 125^. d. 27. Mart.
Ad Cod. Dipl. a. 1260. d. la. Oct.
s
(•vtkim* Tr.fk. 4, Br.t. TrtuY. L. 1 r. j. 71. )
erenisfimo Domino fuo lvdvico Dei gratia Rcgi Frart-
tiae m a R 1 a quondam Romanorum Imperatrix falutem in omnium
fcluatore • Magnificentiae vestrae dilectum fratruelem nostrum
henricvm Ducem Lotharingiac ct Brabantiat transmittimus ;
ftipplicantes aftentius, quatenus ei fuper his quae vobis exparte
nostra dicet dc Comitatu Boloniae, tamquam nobis credatis: ra-
tum enim et gratum habebimus , quidquid idem Dominus Dux
pro nobis vobiscum fecerit, praefentium testimonio litterarum.
..Datum Duaci feria quinta p©st Laetare Ierufalem, annoDo-
mini m c c. l v 1 1 1.
>••:<:. N. CCXLVII.
Digitized by Google
3i.lan.
CHARTARVM et DOCVMENTORVM. 749
N. CCXLVII.
albidis Tutrix IIoLI. et Zeel. mandat gerardo de a. 12
Ooftende , ne Scotum aut alia onera exigat ex terris in
Score , quas habet Abbatia S. Bernardi.
A. 125?. d. 31. Ian.
Ad Excurs. VII. p. 319.
(Fx Originali ia Monaftcrio S'. VlctotU Antvcrpiae. )
A
leidis quondam vxor domini iohannis de Aumis
Jioll et Zelandie Tutrix gerardo de Hoejlende falutem in do-
mino Mandaraus tibi quatinus ab Abbate et conuentu b7 bernar-
di de fexaginta menfuris terrarum in parrochia de Score iacen-
tium fcQtum aut exaxiones aliquas per te uel alium exigi non fa-
cias fed ipfos fuper hiis liberos ac indempnes obferues quia
dominus noster ac frater dominus • W • clare memorie rom rex
libere eas eisdem posfidendas concesfit.
000
Datum anno domini mccl nono feria fexta ante pur. bea-
te virginis.
Appendet rotundum Sigillum aleidis in cera alba cx vittis pergam. »;i>
lier equo infidens , aviculam finisrra tenens , dextra loriun.
^ SV ALGIDIS:
ln Contrafigtllo Scutum Holland.
i - * CLAVIS: SICILLL
- -
.. . < • ;
Bv>bbb3 n. ccxlvux
Digitized by Google
750 CODEX DIPLOMATICVS
N. CCXLVIII.
A. ia£ Corapofitio inter nicolavm Abbatcm Medioburg. et quos.
i.n Fcbr.
dara Nobiles de Brigdamme fuper Decimis in Pekelia-
ge, Jucclejia Alardi, ct Poppetidamme , ac iure
Patronatus Ecclcfiae de Meliskcrke ( i ).
A. 1 2tt* d. 21. Fcbr.
»
Ai Excurs. VII. p. 329.
(E« Antiquo Chiftulitio Abbitlie Mtdiub. fo", x t x. im Atchivii Camer. Rit. Zeclani.
Locul* 116-117.)
j n nomine Patris et filij ct Spiritus Sanctj Amcn. Vniuerfis
prefentes vifuris, N. Abbas et Conuentus beate Marie in Mid*
delborgh Premonftraten ordinis ex vna parte et PAVLVsfiliu*
pavlj et pavlvs filius e c i d i j de Brigdamme cx altera me-
moriter retinere , cum fuper commutatione quarumdara Terra*
rum et quarumdam Decimarum obligatione haberetur tractatus
tandcm in hoc duximus concordandum , videlicet quod nos
p avlvs et P a vl vs tam nostra quam Ecclefie Beatae Mariae
vtilitate penfata, decimam de Pekelinge quam ab Abbate ct con-
ventu tencmus in feodum ad proprietatem ipfius Ecclefie perti-
ncntcm dictis Abbatj ct Convcntuj obligauimus pro quingentis
et quinquaginta Iibris Turonen. ad dccem annos tenendam quam
etiara
(1 ) Spcctam ad hanc Chartac trcs Fchr. a. isKo. d. 5. Iun. et d. 16. lun.
aliac de Decimis in Ptkelinge a. ja8d4 quas alia proniam occafiune.
Digitized by Google
CHARTARVM et DOCVMENTOR VM. y$t
etiam pecuniam ab Abbate et Conucntu nos integralitcr reco- \. n*.
d.n.Fcbr.
gnofcimus recepisfe, Proraittentes quod neque nos neque he-
redes nostrj infra dictos decem annos prefatam decimam recli-
mere posfumus, nec fructus inde perceptos vel percipiem'os
computare in fortem • Expletis autem decem annis (j nos vel
Heredes nostrj mafculj de propria carne geniti ipfam volumus
redimere, hoc folum in ipfo die purificationis beate Plrghiis
nobis licebit, pecunia totaliter perlbluta, de qua fj aliqua pars
defuerit dictj Abbas et Conuentus per totum illum annum fru-
ctus et decimam vsque ad fequens festum purificationis libcre
retinebunt, nec deinceps redimj poterit a nobis vel nostris he-
redibus ipfa decima nifi in festis purificationis- fuccedentibus ,
ficut fuperius est expresfum, firmiter promittentes et iuramen-
to corporali firmantes quod neque nos neque heredes nostrj
dictos Abbatem et Conuentum fuper premisfis vnquam inquie-
tabimus, vel ab ipfis fiue in iure fiue quocumquc modo aliquid
repetemus- Preterea Decimas in Alardj Eeclefta et in Poppen*
damme iacentes ad proprietatem Ecclefie Beatae Mariae perti-
nentes, quas a dicto Abbate in feodttm tencbamus, ipfi Abbati
et Conventuj fimpiicitcr refignauimus et refignamus, ipfe vc-
ro Abbas de confenfa Conuentus fuj ab homagio quo ej occa-
fione ipfarum tenebamur fimplicitcr nos abfoluit* Dccimam
quam idem Abbas et Conventus habebant in Melefskerke nobis
et nostris heredibus mafculis de propria carne genitii isx feodum
con-
Digitized by Google
75a . C.O DtX DIPLOMATICVS)
a. us. conferentes, pro qua decima cidem Abbatj Homagium fecimus
' et heredes nostros ad faciendum homagium £t fidelitatem firmiter
obligamus. De commutatione autem terrarum iacentiura in
Brigdamme et in Melofskerke inter nos cx vna parte et praefatos
Abbatem ct Conuentum ex altera facta, vtraque partium tcne-
bitur altcram garandizare et omnino indcmpnem fideliter ob-
fcruare, Dc omnjbus infuper contractibus inter nos et fepedi-i
ctos Abbatem ct Conuentum ante istara ordinationem habi-
tos, ipfos Abbatem et Conuentum omnino quitos clamamus et
recognoscimus nobis ab ipfis plenarie fatisfactura, infuper orane
ius quod nos et heredes nostri habebaraus vel habere videba-
mur fiuc ex antiqua confuetudine fiue quocumque alio modo in
collatione EccleJ/e de Melofskerke prefatis Abbati et Conuentuj ad
honorem beatae Virginis in perpetuum refignamus • publice
protestontcs nos ct hcredcs nostros in ea nichil iuris habere, Vt
autem hec omnia rata et firma permaneant prefentem paginam
Sigillis Illuftris Doraine aleydis Tutricis Ilolland ct Zelandie
ac ipfius Abbatis et Conuentus et nostris PAVLjetPAVLj nec-
non ct omnium nobilium quos ad hoc precibus inducerc potui-
raus fccimus roborarj.
Datum in Middelburgh. Anno Domini m. cc. fexagefirao
in vigilia Cathcdr. Bcatj Petrj Apoftolj.
i •
N. CCXLIX.
Digitized by Google
CHARTARVM*T DOCVMENTORVM. 75$
N. CCXLIX.
richardvs Rex Germ. recipit a margareta Com. a. »
Flandriae Homagium de Zeelandia reli-
quisque terris Imperialibus*
* »
A. 1260. d. 37. Iun.
4d Excurs. VII. p. »43 et 324.
(BOM. MH,,,,,,!!.,^. Zt*l. MS. p. tJJ.)
T .
e Rupeltmnde is een Brief van Coning richart ge-
„ geven te Camerijk op den 27. lun. 1260. by welken hy
„ Vrou marcareta van VUanderen adraitteert tot het Ho-
„ mage van de Landen van Aalst, fTaas, de 4. Ambachten,
„ Zeeland tusfchen Schelde et Hedinzee; en wyders belooft
w ook na haar dood te zullen ontvangen guy Graaf van
„ Flaanderen, als hy daartoe verzocht zal zijn.
„ Hooggeni. koning richart heeft bovengemelde revo-
„ catoire fententie nochraaal geconfirraeert a. 1262. het zes-
„ de van zijn Rijk " ( 1 ). •
(1) Memoratur eadera richardi des Chartes a LiUe, h. a. Cf. ad a.
Rcgis Charu dans rinventaire MS. 1263. d. 4. Iul.
d. »7.1110.
r. //. cc ccc n. ccl.
Digitized
j54? C O D El D I P L O M A T I C V S
N. CCL. -
a l e i |H s Tutrix; Hoijandiae dqnat Abbatisfae et Convemtui de
d:i*oa. Rjjnsburg decimara in lifaddingen, et imrauaitsKem. te-
lonei de Niemantsyriend., quain eis dederat maria
WilhelmiI. Comitis Iioll. vidua, ac con-
firmarat florentivs IV. a. 1232, j
, A. 1260. d. 12.. Qc£. .
4i Excurs. XI. f.
1 . . »• ■.•«- • • ~ •
(Fx OriRituU In Arrhlvii Rijmburg. Dedit ctUm Kurii fWrri. D. I. M. jjc. «
T fimtl*. Cuf. fUndr, P. U p. J,j. ci .ouo», iW. «W.. p. 8j. ).
J^go aleidts quondam vxor dominj - iohanniS Je
tfuesnis, Tutrix Hollandie et Zelandie, vniuerfis Christi fide-
libus
« Mfct tonr Mk. .
( 1 ) Imptratrix} Dixidebac makis Mar.ia qumdam IhUandiat Comitisfa r|
Romanorum quondam Imptratrict jOtto- vid. fupra Chartas a. 1222. p. 433. et
««Regis, Atinccps tPi/htfmi I. Comitis M. Iun. a. 1223. p. 442. Vifa tamen
coniuge , ir> e x c v r s. X L p. 484 , 495. fibi ct hnec Princeps , auctore kiins*
ubi docui , fuisfe filiam iiknrjci Du* ro leodiens. a. 1 220. p. 63.
cis Brabantiae; quae quidem-, viventc quum Iraperatoris conlnx antea fuisfet,
adhuc altcro marito wilhelmoI. his wii.hbi.mi Coiuitis auptiia adr
Hoilandiat Comitc , fimpliciter vocatur modunt humiliata ; ccrte post IVil-
Maria uxor eius , a. 1220. vid. fupra htlmi mortem, in tcrras fuas profc-
p. 428. Posfquam vero wilhelmvs cta, fpiritus altius fustulit, et dtsfiini*.
eius coniux a. 1222. obut, primo fim- lato alrero wilhilmi Hollandiat
pliciter fe fcripfit Maria Comitisfa , vcl Comitis matrimonio ( 1 ) vel firopli-
citer
(O M*riwni»] Alia hniu* rei ci«»f» n©r. fup- w l » • Lniinfi eikibttar; qol fi daobiu. fec»» *
pcnt . «$«»■ h«ie f«pn ■ fcriptnc •«iu*U ftl*. 1U fctln Tixiifet , vcl . fuclgii h.tc Umi.
- • Ha
Digitized by Google
CH A RjTLA RVNfAtDOC VM 1 0 tt-VAl. 755
itbus tam prefentibus quani futuris preferis fcriptum hva. /160/
fpecturis felutera in Domino fempiternam. Cum inclyte re-d aI,0ct*
cordarionis Domina M. * quondam Romatorum Trtipemtrix ( t )*i.e. li*
matertera noitra pro incremento e« fafute clare membtfe ma-*"*'
tifi fui W. Comitis HoUandie^ nostri in "ofiicio <feZW*
^r«Ar, quod Scrodeambacht (2) vulgariter nuncupatur Ab-
batisfe et Conuentui ac monafterio in Rinsborgh * • quinquq li-
bras //0//. ' annis fingulis concesfeiit ^ncjemque conccsfio-
nem bone memorie pater nOster Comes elorentivs dn-
xerit conflrmandara ac alias etiam dictum monafteriura vi-
delicet in Bogarden a Comitatu HoUandie duas libras perpetua-
liter habeat in eleinofinam " annuatim Nosque predictas quin-
que libras ac duas libras noitris' ac Karisfimi confanguinei nos,
k Jjmtmk. € H.//«A<«. d Elmm. t U imm, ttttWaVtVk
citcr Ottonis vidttam icl Imperatricem frater apud BVTKENS Troph'.
in Chartis appcllavit. Sahero ftatim de Brab. T. I. Picuv. p. 70. Adfuit
post discesfum ex Hollahdiaandit iMrrra etram tcstis Chartae ottosis Coml*
relkta Ottoitis Imperaroris, d. 6. Oct. tis Gclriae a. 1231. ibid. p. 73. ubi
a. 1223. in MiRAR 1 Opp. Diplom. fic: lluic fqcto interfuerunt Dominus
T. 1 1. p. 849. Adftitit eadcm Chartae Ilertricus de Lovattio , maiua 1 m p e-
patris fui he.nr.ici Ducis Brab. a. ratrix— -- Aitum Lovanij. Scri-
1224. M. Martio, quae fic finitur: tes- bitur poiro in auis Chartis, a. 1246.
tes huius ehemofinae donationis M ARIA Maria quondam Romana Imperatrix,
auondam Imperatrix filia et Codefridus filia Ducis Lothar. et Brab. fupra p.
516".
lit postet idrcenfura fuisfet , praefelre potult- ntum fteclit eiusdea Wiltttmi I. fi'io rioim.
fet , huic immilimmii »erbo peperci.fet, Paullo noC. Botl. I V. A|0ov,tque W,tMmm4 inter
cnim post t'.tcr WilMmuu huiua WiUtlmi l. ne- familiae fuac fatoret tlRTll fH Comitcw .
poi %tx -r\,m*mmi crratut fuit ; immo MmgtiUtm qui Lni^rinm luruirurii Cmmigmmiii
Abntrfororcm pncr HHiitn ia mtiriao fororem , coniugem hakoetat . iHque iam Scc.*.
Cccccj v
Digitized by Google
756 CODEX DIPLOMATICVS
a. 1560. tri florentii heredis Hollattdie vfibus per commutationem
4w*0<^4ujcerimus/ vendicandas ad notitiam vniuerforum volumus
pervenire, quod tam in reftaurationem proventuum predi-
ctorum pro remedio anime felicis recordationis Domini ac
fratris nostri W. Romanorum Regis illuflris nec non pro falu-
te
jitf. et d. 14. Febr. a. 125S. p. 739.
d. 18. et ay.Mart. p. 747. fq. ctMaria
Dei gratia quondam Imperatrix Roma-
norttm , ct a. 1260. Marit qutfu empe»
k 1 s jadis ,apudBVTKENs Prcuv. L. iv.
p. 74 et 98. Immo ipfius wilhelmiI.
filius Florentius hanc Patris fui uxo-
rcm alteram , novercam fuam , non ali-
ter vocat, quam Dominam mariam
quondam Imperatricem , in Charta fupra
d. 28. Febr. a. 1232. p. 475. qua ra-
tam babet Mariae donationem factam
pro anima et lona memoria patris fui
Itflhelmi. Ad quam Florentii IF. cou-
firmationem Iilc provocat aleidis
Tutrix Hollandiae, WilhelmilL foror;
ita tamen, ut Mariam non vocet A?
viam , vcl Ari coniugem , fed Mattrte-
ram : cuius appcJIationis ratio in eo fita
eft, quod huius Altidis mater, plo-
rentiiIV. vidua, fuil machtil-
d 1 s , quae ct foror huius Marsat ; de
qua cognatione ex hoc ftemgiatc facle
iudicium fumas:
jienricvs DuzCrab.
Hll I I
Vx. 1 . otto.vis Reg.R om.
2. wilh.I. Com. IIoU.
Cflius filius ex a-
t £ 1 d e Gelr. fuic
/ — >
ItOKEHTIVS IV.
HoJL
wiLBBLim I. Com. HoH.
Vx. I. aliidis Gclrica.
a. maiia fiL Henr.
I
MACBTILDIS = JLO " FNT. IV. Conj. BoIL
ALtiois Tutr.x Holl.
WILU. II.
Ecx ciCoai. HoII.
Nihu
Digitized by Google
I
CHARTARVM et DOCVMENTORVM 757
tc anime ioannis de Auesnis nariti nostri Karisfimi ac in-A. «<
cremento proprie falutis, ac aliorum predecesforum nostro- d'
rum predicto Monafterio Abbatisfe et Conuentui decimam
in Wandinghen inter Leiden* et Dodinslane extendentem, tam
maiorem, quam minorem Comitatui Hollandie attinentem, per-
petualiter concedimus et donamus, volentes vt in misfis et vi-
gilijs *, disciplinis et in caritate vini predictus conuentus agat
annis
l Wtmi!»in itttr Ltyi. h m im Vi^iliit.
Nihil lioc impedit, quominus Maria , fpectat ad Chartam Autographam a.
quac vitam in Brabantia ct alibi cgisfe 12:3. post fata mariti wilhblmi
videtur, nonnunquam Mariti fui fami- Com. Holl. datam p. 443. mulier nem-
liam vifum ierit, ibidemque verfata, pe equo vecta, avem manu tenens,
Hoilaediat Comitisfae titulo , gavifa fit. fub cqui pedibus vcnationis Symbolsr.
Has mariae nuptias cum wilhel- Alterum ex meibomio Rer.German.
110 Com. Holl. penitus ignorasfe vide- T. II [. p. 158. exhibet heinec-
lur V. D. b vtkens Troph. dt Brab. civs de Sigill. tab. VIII. n. <J. qUod
T. W p. 204. ubi fimpliciter narrat, ipfip. 115. repraefentat „ Augustam co-
eam post mortem Ottonis a. 121 8. d. rbnatam, throno infidcntera, dcxtra fi-
37. Apr. feccsfum fecisfc in Braban* lium, finistra globum fine crucc tenen-
tia , in Abbatia primo Haffligenfi, de-. tem cum iisdem Symbolis folis et lunac,
inde Htlmontii in teiris fuis fibi a quae in ottonisIV. maritiSigillo in-
fratre asfigoatis; retinuiifequc fcmpcr venimus , atque hac pcrigraphe : ^MA«
titulum Imperatricis , testibus Chartis RIA. DEI. GRACIA. ROMA-
a. 1246., 1258, 1260. fupra laudatis. NOR. IMPERATRIX. SEMP.
Eius obitum collocat idem initioa. 1260. AVGVSTA. Vid. fupra p. 745. (/)
Qui haec lcgerit , adiectis iis quac (2) Scrodeambacht] Fuit hoc mu-
fupra in exc. VIL dictafunt, facile nus, five officium (hoc enim Belgis
carebit Viri D. ad stok. D. II. bl. est Ambacht") ab antiqua voce Schrods
565. fq. animadverfionibus , rcfutatu fic dictum , nihil aliud quam ius Gera-
penitus indignis. Duobu» autcm Ma- »//, quod ex antiquitate egregie inu-
ria ufa cst Sigillis, akero ut Comitis- flravit Vir Ampliss. van de wall
/<», altcro ut Regina. Exhibeo ilh in Handvesten van Dordrecht bl. 47. fq.
acs incifa tab. XII. quorum altcmm cf. bl.487. quo et baec Cbartapertincf .
Cc cc c 3
Digitized by Google
758 CODEX DIPLOMATICVS
-
A. „ffo. annis fingulis meraoriam fredictorura volentes infuper eia.
d,20ct'dem graciam facere fpecialcra ipCis concedimus et donamus»
vt ante Thelontum de Ninumtsvrinth cum vino et frumento , et
aliis rebus quibuscumque , ad ipfum Monafterium perdnenti-
bus, iine omni exactione thelonei1 libere transeant et quiete.
Testes, qui huic concesfioni interfucrunt, funt:
Domina Elizabeth veneranda Regina.
Domina Machtildis mater nostra, Comitisfa Hollandie.
Dominus Theodoricus dc Theilhighen.
Dominus 1 Willelinus de brederode '.
Et quamplures alii Nobiles , qui predicte interfuerunt con-
cesfioni. In cuius rei testimonium prcfens fcriptum exinde
confcribi , et figillo nostro iusfimus communiri.
o o o
Datum in Rinsburch, anno Domini m.cc-lx. feria quar-
ta m post festum beati Dionifii • Menfe Octobri.
Pcricnint 4. Sigilla, quac olim ex filis fericis appendcrant.
txjuti,*,. SlifilmU i Oitf/Mm* kmccix.
N. CCLI.
t
Digitized by Google
CHARTARVM et DOpVMENTOR VE 759
N. CCLI.
* henricvs III. Rex Angtiae Mercatoribus , et Oppidanis A. i«it.
1 d. 16. lua-
de Ardenburg infignia conccdit Privilegia,
in his de non arrestando.
A. 1261. d. 16. Iun.
Ad Excurs. VII. p. 199*
** (** •rigimti in Archirit Ardc&trarg. n, 34. ct ff. (t ) )
[n] KCnricvs dci gratia Rex Anglie • Dominus Hibernh ct
2)hjc Aaiiitann Archiepifcopis • Epifcopis • Abbatibus . Priori-
bus • Comitibus • Baronibus • Iufticiariis • vicecomitibus • Prepo-
fitis -Miniftris. et omnibus balliuis ct fidelibus fuis falutem -Scia-
tis nos conccsfisfe et hac carta nostra confirmasfc pro nobis et
heredibus nostris dilectis nobis Burgcnfibus et Mercatoribus de
Rodenbourch quod ipfi imperpetuum per totam terram et po-
testatcm nostram hanc habeant libertatem • videlicet quod ipfi
uel eorum bona quocumque Iocorum in potcstate nostra inuen-
ta non arcftentur prp aliquo dcbito de quo fideiusforcs aut
principales dcbitores non extitaint . nifi forte ipfi debitores
<le eorum fint comuna et potestatc habcntcs • vnde de debitis
fuii
(1) Exfbt etiam defcripta in Rc den dach van onchermaend jnt
giitro Pergameno fol. i. ubi et verfio jaer — -- Quod tamcn utrum ad />-
Bclgica vetnfta, in qua menfis uota. bruar. an Iunium fpectet, non videoj
hac ratione cffertur: vppe den zestien- qiiia latct vitium in fcriptura diei.
Digitized by Google
76o CODEX DIPLOMATICVS
A. u^. fuis in toto uel in parte fatisfacerc posfint/ et ipfi Burgcnfcs
d l6 luD'de Rodcnburch per quos ipfa villa regitur illis qui de terra et
potcstate nostra extiterint in iusticia defuerint ct dc hoc racio-
nabiliter conftare posfit- Et quod dicti Burgcnfes et mercato-
res imperpetuum fint quieti de muragiis de omnibus bonis re-
bus et mercandifis fuis per totum rcgnum nostrum • Et quod
Burgenfes et mercatores predicti pro transgresfione feti foris-
factura feruicntium fuorum catalla et bona fua in manibus ipfo-
rum.inuenta aut alicubi locorum per ipfos feruientes depofita/.
quatenus fua esfe fufficienter probare poterunt' nonamittant.
Et etiam fi dicti Burgenfes et mercatores aut eorum aliqui in-
fra terram et potcstatcm nostram testati decesferint uel intesta-»
ti " nos uel hercdcs nostri bona eorum confiscari non faciemus/
quin eorum heredes integre ipfa habeant quatenus ipfa catalla
dictorum defunctorum fuisfe conftiterit . dum tamen de dictis
hcredibus noticia aut fides fuflicienter habeatur* Etquodipfi
cum mcrcandifis fuis in terram et potcstatcm nostram fecure
vcniant ct ibi morari posfint facientcs dcbitas et rectas confue-
tudincs Ita quod nullura alium burgenfem uel mercatorem
transmarinum dc alifs.villis transmarinis quam de villa fua pro-
pria aduocabunt ad vcnicndum in terram nostram cum rebus
et mercandifis aliquibus • Ita etiam quod fi inter Regem Franc
aut alios et nos ucl hcrcdes nostros aliquo tempore guerra fue-
rit ipfi prcmuniantur vt infra quadraginta dtes regnum nostrum
cum
Digitized by Google
CHARTARVM et DOCVME NTORVM. 751
cam bonis fuis egredianrur • Quare volumus et firmiter preci- a. r?«r.
pimus pro nobis et heredibus nostris quod predicti Burgenfes 16 IU"
et mercatores de Rodenhurch et eorura heredes per totam ter-
ram et potestatem nostram imperpetuum habcant omnes liberta-
tes prefcriptas- Et prohibemus fuper forisfacturam nostram
decem Iibrarum ne quis eos contra hanc libertatcm et conces-
fionem nostram in aliquo iniuste molestare ucl inquietare pre-
fumat* ILis testibus • venerabilibus patribus B. Cantuarien
Archiepo totius Anglie primate • et R. Karleol Epo Iohe de
Plesfetis Com Warr. Hunfrido de Bohun Com Hereford et
Esfcx • Pho Basfet Iuftitiar Angl. Hug le Bigod . Iohe Manfell
Thefauraf Ebor. Willrao de Wilton • Gilbto de Prefton Jm-
berto Pugeis et alus- Dat per raanum nostram apud fFestnmi
fexto decimo die lunii* Anno regni nostri Quadragefimo
fexto»
• • •
Puo einsdcm formae et fcripturae exfhnt Privilegia; cx utroque pcudd ,
Sigillum uenkICI Regis Anglorum CttOI Contrafigillo.
In Sigillo Chartae n°. 34. confpicitur llcx Equo inGilcns cum.bi? Kx
tcris in perigraphe:
h6. RICUS I LI€: DOl
In altero n°. 54. tantum : TA'nl€«
In averfa parte, in gua Rcx regali tbrono infidct, finistra globum te-
ncns, n°. 34. videri posfunt: DOMI AQVI-
TAnme- * inn°.54. heni
Exftat et tertium exemplar n°. 70. clegaiui fcriptura , cuius litera initiolis
Henrici auro est appicta , fcd dnra est haec Charta Octauo dit Fthrua-
rii anno rtgni noslri quadragt/smi ftxto ; cadcra tamen cst fentenrb» ,
T. II. Dd ddd quam.
Digitized by Google
762 C O D E X D 'I JP L O -M A T I C V S
A. ntff. f quamqunm cx disparitate temporis alios habeat testes, hunc in modum:
<Li6.Iuo. „ HiTs tcstibus vcnerabilibqs patribus W. Wigomiens. II. Londou. et
„ G. Sar Epis. Rico de Clar Comite Glouc ct Hereforrt. Humfr.
„ de Bohu Coin Hercford et Esfex. Hugone le Bigod. Pho Basfet Iuftit.
„ nostro Angl. etc. Idem appendet Sigillum, cuius pars dimi-
v dia fuperftes has habet literas:
, .* MIDVS hyB€RN!6 DVX AQVITAInie
In averfa parte:
* henRICVS D€I GRATIA RGX AnGLIS
Vude patet, integram fententiam csfe, Henricus Dti gratia Rex An-
gliae y Dominus Hyberniae , Dux Aquitaniae. Hybernia enirn a.
1171. inprovinciac formam redacta est, undc fe Dominttm fcripfit.
/ . N. cclii.
A. tttu ALEiDis Tutrix Hollandiae et Zeelandiae conrlrraat Abbatiae
4. % Nov
de Koningmld Ius Patronatus Ecclefiae de Pynocker.
A. 120*1. d. 2. Nov.
....«..- » . , , ... »•,•-». »
Excurs. VII. p. 339. - i».H
• 1 - ! A.
(Ix MS. tibro r. Defctipt. Abbtti.c , Ctti H Dorfo : *H4ij, v*n ^n.U , ,d On'»ii«lr
defcripto. )
A
leidis quondam uxor Domini iohannis de Jyenis
Tutrix Hollandie et Zeelandie , Vniaerfis prefentia vifuris falu-
tem
» •
(1) Quod florentivs Floren- tmentes in Hifioria feu notitia Epifcop.
tii V. Tutor dederat a. 1257. (vid. p. Vltraiect. T. I. p. 418. Vocatur haec
721.) hoc aleidis per hanc Char- Abbatia latina voce Regius Capipus*
tam confirmat. Postquam vero tute- quia fundus istius Abbatiae a Comite
bexciderat, hoc ius Patronatus lcgiti- Wilhelmo^ Rege Germ. erat donatus,
me denuo confirmavit. Doceraur hoc unde vernaculc KomngsvtldiM&ti quod
ex Charta a l e i d i s a. 1 264. d. 20. Iun. idem notau
Habentur plures aliae Chtrtae huc per-
Digitized by Goo
CHARTARVM kt DOCVMENTORVM. 763
"* • » •
tem in Domino- Vniverfitati vestre fignificamus, quod nosA. usr.
donationem in ius Patronatus ecclefie de Pijnacker cum omnt-d* *
bus proventibus fuis prout dilectus Frater noster Dominus
Florencivs pie memorie fanctimonialibus in Regio Campe
asfignavit ratificamus •
OO o
Datum in Sande anno Domini . m • c c . lx i • in die animarum.
... . - ( . - ., , . . . . t ,
« . •• • . • ... ....».■ 1 •-•••..•. r m • • • •• ^ •
Appendebat Sigillum aleidis, repraefentans mulierem equo inGdentem,
cum hac perigraphe :
* S. AJL6IDIS • SORORIS ■ WILL- COMITIS-
HOLLANDI6.
It^averf* pme, Scutnm HoHandiae , cum cpigraphe:
* CLAVIS • SIGILLI. Promore, VW. tab. XIV.
N. CCLIII.
•RIChard vs Rex Germaniae recipit ab aleide vidua A. ii*t.
iohannis JAvcsnis homagium pro tutela terra-
rum Hollandiae et Zeelandiae, etc,
A. 1262. d. 4. Iul.
Ad Excurs. VII. p. 324 et 330.
(Ex Arthi.U Hmnon. et Cincn FetitUli HolUnd. KIB&tl CW«*. D. L bl.
icardvs, Dei gratia Romanorum Rex femper Augus-
tus, univerfis Christi et Sacri Imperii fidelibus, ad quos pre-
fentes littcras pervenire contigerit , fuam gratiam cum falute.
.' : . ■ .:! Dd ddd a Ad
Digitized by Google
764 CODEX OIMOMATICVS
a. i»<si. Ad univerfitatis vestrae volumus pervenire notitiam tenore pre-
fentium, fimpliciter et pubhce proteftantes, quod nos ab Illu-
flri aleide, relicta clarae raemoriae iohannis de Ans*
rtes , Tutrice Hollandiae atque Zelandiae , pro tutela dictarwn
terrarum , et pro pcrtione hereditatis Comitatus Hollandiae atque
Zelatidiae, fi qua cam iure hereditdrio five fuccesforio debet feu
potcst contingerc , recepto homagio et fidelitatis debitae iuramen-
to , ipfam investivimus de dicti Comitatus tutela tanto tempore ,
quanto ex iure et confuetudine tenetur fervanda; et de portione
hereditatis , fimiliter fi qua ei iure hereditario , five fuccesfo-
rio in dicto debet, vel potest competcrc Comitatu ( i ). In cu-
ius rei- testimonium praefentem litteram confcribi et figillo Ma-
ieflatis nostrae iusfimus communiri. Datum Bruxellae , quarto
die Iulii , Indictione quinta , anno Domini millefimo ducente-
fimo fcxagefimo fecundo , Regni vero nostri fexto.
■ •. . , • ■ - •
(i) Comitatu] Obfcrva Iocutionem re nondura Zeetandiam tamquam pcco-
dicto Comitatu , pro qua paullo antc linrcm Comitatum fuisfc ccufuani. Cf.
Comitatum Ilollandiae atque Zeiandia* excvrs. VII. UOt. p. 330.
dixcrat, ccrto arguraeuto, hoc tempo-
N. CCLIV.
Digitized by Google
CHARTARVM bt DOCVMENTORVM. 70*5
N. CCLIV. ' . .
Vicolavs Abbas Middelburg. inquifita veritate Epifcopum A. 1,63.
Leodfenfem , et ottonem Comitem Gelriae , Tutorea d- 10- lu^-
jlorentiiV. certiores reddit de arbitrio facto
in gratiam Abbatiae Rijnsburg. fuper ter-
ra inter Dunhoofde et Lemmel.
A. 1263. d. 10. IuL
Ad Excurs. VII. p. 331. not. (/).
«^. <** OilgiMU h ArchlTi» Rijnsbur, )
V irisillustribus.venerabiiipatri.Domino -H- leodiens • Epi-
fcopo-et domino • O- Comiti ghelrie holl et ZelandTutoribusQ 1 )
•N' dei paticntia • abbas in tnidd. falutem ct orationes in do-
mino • Cum fuper tcrris propter quas c 0 n r a d v s abbatisfam
et Conuentum jn Ripbonh molestabat mihi foret Coramisfum
ueritate inquifita iudicare * vestre dominationf fignifico quod
tam per Iitteras quarum. vnam habc.t dicta abbatisfa ' Reliquam
dictc terre partitores' quam per dicta et testimonium uirorum
proborum in eadem terra partes habendum didici quod me-
mo-
(O TutoribnsJ Nota est contro. viJctur loctitus. Confinntvit dkidit
«erlia inrer Aleidem Tutriccm Floren- Tutclam Rex Gcrm. Richardus. Vid.
tu V. et multos tcrne Hollandiac Pro- a. 1262. d. 4. lul Nunquam autem'
,qu' Comitem Ge,riae Tutorem quod fciain, Comes Cclriae tamquam
adfcifcebanr. wac. Va4. Uifl. D. III. 'lutor hactcm.s in Chartis occunit. De
bl.6-0. qui tamcn quando ait, Vrmt0 Leodienfi Epifcopo fere ctiam ffletur.
Aleid matigt zig de voogdyfchap ran Quaproptcr hanc Chariam adiicere,
Uo/tattJ aan9 noix fatLs ex ufu German. haud inconfultum duxi.
Dd dd d 3
Digitized by Google
756 CODEX DIPLOMATICVS
A. 1163 morata abbatisTa Emit cum evstacio filio boemen- Cura
d- 10 lul E vs rACI0 fiHo gervlphi- CumGOsviNo de alartskerki*
et cura monino filio conrad! omnem terrara et omne w-
erementum quod ubicumque uerfus mare accreuerit ficut ipfi
emerant (2) cum domino • willelmo Comite holland et
quicquid dictos quatuor jnter danhofde et lummele potuic contin-
gere per iam dictam cum domino • W • Comite factam emptio-
nem- In cuius Rei testimonium prefcntem notulam figilli mei
munimine feci roborari • . _
Datum anno domini • m • cc • lxjli» fcria tercia post octa-
uas apoftolorum petri et paulf.
«
Pcriit Sigillum , quod ex vitta Pergarocnt olim appenderat.
(a) Emerattt] Refpicit liaec fen- Middelburg , vendiderant Abbatisfae de
temia ad terra*, quas hi Nobiles a. Rijtisburg, qua dc re vid. p. 506.
4246. coram Comite et Scabinis ds ,
. .. N. CCLIV.
A. ««4. machtildis Comitisfa Hollandiae , florentii IV. vi-
d. n.ian. dua? Abbatiae Rijnsburg. asfignat 5. Libras annuas
in Officio de Monfter prope Oudenborg.
p
A. 1264. d. 13. Ian. Fidimus, eodem die.
Ad Excurs. VII. p. 329-
(E« Otl8ln»U ln Atchiri» Rijnsburg. )
Omnibus ad quos prefens notula peruenerit • th- dominus
de theylingen-miles -lavrentivs presbiter jn Vorholt • wil-
LEL-
Digitized by Google
CHARTARVM et DOCVMENTORVM. 767:
lelmvs presbiter ta Valkenburgh • et Magister gerardvs a. nc*. -
/fe /^&« • falutem jn domino- Noueritis quod nos quandam
lirteram figiUo nobilis Matrone Domine *M« Owto/e Hollandie
figillatam conlfceximus fcriptam fub hac forma.
Vniuerfis prefentibus etfuturis prefens fcriptum vifuris -M.
Hollandie Cmiiisfa * eternam jn domino falutem • Nouerit uni-
uerfitas uestra quod nos ob remedium anime dilecti mariti nos-;
tri • Domini florentij quondam hollandie Comitis' abbatis-
fe et Conuentui de Rinsburgh asfignauimus quinque libras an-
nui redditus vel quinquaginta libras pro earum redemptione fi/
♦dictas quinque libras redimere voluerimus Capiendas ad terras
nostras iacentes jn officio de Monftra prope oudenbttrgh- De
quibus quinque jibris rogaueramus abbatisfam et Conuerrtum
de Lausdune ad tempus pro nobis folucre quadragfnta folidos
predicte abbatisfe de Rinsburgh' Quas fcilicet abbatisfara et
Conuentum de lausdune a folutionc predictorum quadraginta
folidorum predictis abbatisfe et Conuentui de Rinsburgh fa-
ciende quitas imposterum clamamus' prcfertim cum predkte
de Rinsburgh citationibus indebitis dictas de Lausdtme uexaue-
runt indebite* Quia nos dictorum folidorum quadraginta debi.
tores fumus* In Cuius rei testimonium predicte abbatisle
et Conuentui de Lausdune prefentes litteras Contulimus figil-
li nostri munimine roboratas*
Datum anno domini • i* cC- xxizn* Sabbato post Epy-
* '•"•''. Ji ;•■•-•-• '• ••• ,•' i .!'.!•» * ' *•»•
phan. donnni* Et
Digitized by Google
7<ft CODEX DIPLOMATICVS
A. ntf*. Et nos fupradicti • th - dominus de theylinge miles • et lau-
4 13. lan.
rentius et Willelmus presbiteri • et Magister Gerardus de ley-
den jn tesumonium quod hufusmodi tenoris fcriptum uidimus *
prefentem notulam ad petitionem abbatisfe et Conuentus de
Rinsburg ' figillorum nostrorum muniminibus fecimus roborari.
Datum anno domini«M« cc- lxiiii- Jn Octaua Epy*-
phan. domini'
* • ■ - •
* • •
Superest cx quatuor nonnifi fruftum unius Slgilli.
N. CCLV.
A. 1264. aleiois foror Wilhelmi I L vidua iohavnis de Avennis
denuo confirmat donationem Ecclefiae et iuris Patrona-
tus dePijnacker, factam Abbatiae de Koningsveld.
A. 1264. d. 20. Iun.
Ad txcurs. VII. p. 339.
(iub« nifitr- rM**r- ****** T- '• v- « u«e «m. *% t k». 359)
A
leydis quondam foror Domini wilhelmi — — —
Ad notitiam fingulorum, — -- quod cum adhuc haereditario iu-
re, et fuccesfive post dilcctura Fratrem nostrum Dominum
florentitm terraui Hollandiae et Zelandiae tueremur ( 1 ) ,
. (O Tuerewittr'] Vocat hanc tute- trenj. ITanc tutelatn autetn fe nunc
la» iure hereditaria , fuccesfive post fra- nou ampuus habcre, verba docent fat
Digitized by Google
CHARTARVM et DOC VMENTORVM. 769
et Eccleftastica beneficia vacantia (a), ad noitram in eadem a. «a*.
terra fpectarent donationem five praefentationem ; nos confi- J',0'lul,"
derata necesfitate noveJIae Plantationis fanctimonialium Prae-
monflratenfis Ordinis in Omingsfilt, omne ius Patronatus col-
lationis feu praefentationis vel perfonatus Ecclefiae de Pynac
ker, et ipfam Ecciefiam, ad nos pleno iure fpectantem cum
omnibus proventibus — - pie contulimus et adhuc confe-
rimus —
Datum apud OmmgsfeU anno Domini 1264. feria fexta ante
Fescum beati Iohannis Baptistae.
manifesto. Sequirur praeterea proximo gillo, quando adhuc Tutrix esfct.
die io.Sept. altera albidis Chartt <a) ftcantia] Notentur iuris pu-
ex Originattame defcripta cum SigiBo, buci amantibus verba de iure Principw
quod dedi ta b. XI V. u. r. b. quod bus Hol!. eorumqua adco Tutoribut
diverfum longe a priore qno uO» est Si- competentu
: N. CCLVI.
aleidis foror wilhelmiII. vidua iohannis de Aves- *
A. 1964*
nis in feudum dat ioanni de Rinsburg aream *»*»t
iuxta cimiterium in Noyo Schiedam.
A. 1264. d. 10. Sept.
Ad Excurs. VII. p. 399.
_[\ os aleyd germana inclite recordationis domini willi
rom regis illuftris et vxor quondam domini iohannis de auenn
■ T. I /. Ee cee no_
Digitized by Google
77o CODEX DIPLOMATICVS
A. ti64. notum facimus vniucrfis quod nos ab orientaJi parte ciraiterij in
nw fciedammo iuxta idem cimiteriura aream vnam ad Jatitudinem
quatuor virgarum ad longitudinem vero a tcrra veteris polre
quinque virgarum verfus riuum qui fcie dicitur dirccte fe exten-
dentcm ab oppofito vero arce prcdicte directe aliam aream fi-
militer quatuor virgarum in latitudinem . in longitudinem vero
a foro et a platea communi usquc ad prcdictum riuum fe ex-
tendentem ita quod nullo modo plateam uel &rum occupabunt
ioiianni de rinsburg et heredibus fuis feodali iure et in ho-
magio libere perpetuo duximus concedendas ita videlicet quod
quicquid in predictis fundis uel areis fabricari fecerint uel au
tulerint fibi vxori fue et eorura heredibus fine feodali iure ad
proprios vfus cedat quod fub figilli nostri munimine prefenti-
.***'•'
bus protestamur- ... . ; . , . .. . .
Datum anno domini m cc fex quarto feria quinta post nati-
uitatem beate Marie virginis- .
. . . ....
* • •
Appcndct tdhuc pars Sigilli aleidts, fcminam repraefentans aliqnid ma-
nu gestans , ab avcrfa vero parte grypfutp vcl aquUaui alis extenfis ,
cum hac circumfcriptione:
* SIGILLVM S€CR€TI,
Vid. hoc in aes exprcsfum tai, XIV. n. i. b.
N. CCLVII.
Digitized by Google
CHARTARVM et DOCVMENTORVM jyv
N. CCLVII.
rj-ORENTivsV. Coraes Hollandiae mandat Balivo JVala- a. n6«.
d. 10. lul.
eriae, ut causfae cognitionem inter Abbatcm Mediob. >
et 1 0 11 a n m e m *de Brigdamme, fuper decimis in
Poppendamme et Oostcappelle, differat, do-
nec ipfe in Zeelandia Iudex fedeat.
A. 12*6. d. ro. Iul. (1)
• *
. Ad Excurs. VIL p. 349 et 335.
(Ek Anttqtio ClurtuUrfo AbbttUe Mcdiob. foU « x. V» U Archini C.met. R.t. Zeel«<
I.oculo 116-117.)
orentivs CotHes Hollandie fidelj fuo corttebrin-
de Balliuo Walacrie falutem et omne bonum. • De altercatio-
ne inter Abbatem de Middelburg et lonAUXKH de-Brecdam-
■* ■ t • *.*** • * •
me fuper decimis in Poppetidamme ad ipfum Abbatem vt intel-
leximus deuolutis exraorte symonis fratris dicd iqhannu
tibj mandamus, volcntes quatinus dictas decimas colligj ex par-
te nostra facias et in fequcstro ponas donec ad partcs Zelandie
_ ... . • • . 1
(i) Hanc primam esfe Chartam Flo- probare, qula et Dominus et Domini
rentii V. mihj cognitara, quam fuo no- Conjilium adesfe posfeut, etiamfi frcna
roinc dederit, obfervavi ad excvrs. Repmiais ipfe non capcsfivisfet. Me-
VJl. p. 335. noti *. Ndvi apud mits- retur tamen obfervari, quod Chartaill»
ris D. I. bl. 341. a. 126*5. d. 9. Sept. dicatar data Aalbrechtsberge , qui locus
haberi Conventibnem inter privaros, est in Jtenemaria, ubi Comites follemni-
quae dieitur compofTta /» ons Ifeeren ter rccipl ct iiiaujrurari fuIeTjant/ For-
tegenwoordighedt van fhtland ende fy- te ad hanc follcmnitatetn co tunc pro-'
nes Rjteds. Scd nlhil hoc certi 'vicktur fectus cst. — 1 ■ l**,,*,t' ' ' "
Eeecet
Digitized by Google
77a CODEX DIPLOMATICVS
A. 126« venerimus ec quj de iure illas habebit fecundum Iegittimam fen-
d.io.iui. tenciam et rationabilem datara et de fidelibus terre judicatam,
\ ...
illj fine contradixione qualibet porrigj faciemus.
o o o »
Datum anno Domini m. cc. lxvi. feria v. post oct. apofto-
lorum Petrj et Paul].
N. CCLVnL
a rLOFtrNri vs V. Cora. Holl. conftitirit de mulctfs m nun-
* 3l,Dec* dinis Leidenjibus folvendis per mbiles igmbilesque ( i y
A. 1166. d. 3,1. Dec*
Ad Excurs* VIL p. 3*9;
ft» tihr» MS. ftiuUU »««hentico. foL i°. c*i U dorfo.i «Wf lmtm«*llta m Wiu/i^
J/g° florencivs c-fw* /fr//;7 Nbtura facio vnfuerfis pre-
fentes litteras Xnfpecturis/ quod dilectos ac fideles oppidanos
fheos in Leyden omni moda volcns et pacis et quietis iecurita-
te gaudere ne infra terminos libertatum fuarum diuerloriun
pugnantum jnfolentijs perturbentur dilecto ac fideli meo h e n-
r 1 c o
•
CO Ignobiltsque] Dederat nimirum ra est Docemur hinc ex ntnmuni p»-
h. a. d. Jv. Dec. florentivs triat kgt (dt gemeem landwtt tf land-
Comes cum confenfu CisieJIani Leiden- recht) pOttiam 10. L. fuisfe ftatutam
fis opidinis de Leiden nonnulla Privi- in pacis publicae violatores ; doceuiur
kgia apud miejus D. I. M. 344^ P°r*> quodnam inter Nobile» (pu»
Hunc cavet, ne quid mali ab extraneis edeltn en wtlgtbortnen.) et inter tribu-
per nundinas fiat , et quomodo boc pu- tariot (fchotfchuldige of bodcfchuldi-
-Meoduau Quantivis preui haec Char- gen) fuerii dioerimcu ntione Iudicii.
Digitized by Google
CHARTARVM et DOCVMENTORVM. 773
kico casttllano de Uyden concesfi prefentium testimonio lftte-A. ii<s*.
rarum/ vt fi qui extranei infra limites opidi de leyden et ind"s,,0pCi
Bundinis pugnando paccra Libertatis fue violauerint/ eis no*
profit libertas pro oppidanorum commodo introducta/ fed fe»
cundum communem legem patrie decem tb. pena murtentur - / ita
videlicet vt fi Nobiles fuerint dictus castelfanus eos cum duobus
iiobilibus vndecumque in fuo dillrictu fumptis legitime con-
uincat et ignobfles ficuti tributarics* fuus fcultetus cum duobus-
tributarijs vndecumque extra opidum ih fuo officio* fumptis
predicto modo probet reos, et licet ego per im vel per balgi-
vum meum duplam partem pene pecuniarie mihi debite reo re-
laxauerhn occafione relaxationis huiuseemodi non relaxabitur
pars tercia castellanil dans eidem prefentes litteras jn eestima.
nium fuper eo/
Datum anno domini m* gc lx fexto in vigilia natiuitatis.
domini/
• • «
In fine fic fcriptum legitor: Collatio facta apud prcdictarum litcrarum dr
Vidimus pcr me
X. M I C H I E L S.
* MS. j»«m«t»iv » MS. irlhftMftft- • Ofriiu
Denique duas mulctarara partes cesfis- tum , Opidanos Leidenfes antiquiorr
ft Domino Coruiti, rcliqtum vero ter- edam habuisfe Privilegia, quae taracti
tiam Castellano, Postrem* nundmat hedie noo amplius proftant. Inferta
hlc memoratae quum in fupradicto Pri- erat haec Charta literis per Fidimus da-
vilegio apud BtrJCI.il 1.1. nou le- tis *£urgi magistris Scabinfci et Confuli*
gantur concesfiw: binc patet, id quod bus villae Burgcaiis a. 1424. d. 27. luL
anERisij p. 345« (O wn obferva-
Ee»«3: ] N. CCLIX-
Digitized by Google
N
,774 C O D E X DIPLOMATICV S
N. CCLIX.
A. n68. margareta Coraitisfa Flandriae et Hannoniae donat
d.ri.Aug. •
Oppido Aardcnburg liberum Mcrcatum an-
nuum per x i v. dies.
A. ia68. d. ii. Aug.
Ad Exeurs. VII. p. 129, an, 223.
(Ex Origituli, e'.cg«oti fcripturt , la Archivi» Ardenburgeni. no. 95 )
ous margherite Contcsfe de Flandres ct de Haynau
faifons a fauoir a tous/ ke nous a nos boens arnis les Efcheuins
et le communitei de nostre uile de Rodembourg auons otrye et
otrions vne franche feste en lan • ki doit commencier len de-
main de la Trinitei • ki prochainement uient • et doit durer
Xranche / par quinze iours continueus • Et li paiemens par les
quatre iours fuiwans apres • as ufagcs ct as couftumcs ke li feste
est a lille- Et enfi chascun an perpetuement. Sauf tou ke li
f* . ....
tousnui4/ Ii wienage et toutes autres droitures et couftumes de-
fi*
meurent dedens le vile * de Rodembourg . et doiuent demorer des
ore en avant/ hors de Ic feste et dou paicment deuant dis/ en
autel point comme il ont eftei devant lotroi de ceste feste • En
tesmoignage et en feurtei dc la quel chofe / nous auons dounci
a nos efcheuins et au commun de Rodembourg deuant dis/ ces
pre-
Digitized by Google
CHARTARVM it DOCVMENTORVM. 775
prefentes letres feelees de nostre feel ■ ki furent donees en a. 1268.
lan cjel Incarnacion nostre fegneur Jhu Crist / m • c c • foisfante d" 1 ,,Aug'
fk ■ ■'
et wit len demain dou iour S. Leurcnt.
, * • •
Appcndet ex filis fericis rubri coloris Sigillum infegrum et contrafigilhim
Comitisfac maruaretae oblongum , eadem quac vred. Sig.
Com. p. 36.
Exftat eiusdcm Chartae Vtdimui in itsdem Archivis n°. 73. v e d a s-
ti Abbath Mon. B. Marie de dulci valle a. 1421. d. 28. Aprilis,
cum Sigillo ; necnon antiqua VcrUo Belgica in Registris Aardenburg.
(i) Meminit huius ctiam Privilegii d'ovdecherst Chron. de Flandr.
Chap. cxii. fol. 185.
N. CCLX.
florentivsV. Com. Holl. pactum init cum aleide a. n«8.
• Hannon., Tutrice olimfua, fuper portione
fua hereditaria in Hollandia.
*
A. 1368. d. 24. Oct.
• .# . . . 7
Ad Excurs. VIL p. 334.
• ' (Mitin Chmrtirtnk. D. I. bL 347. )
florens Grave van Hollant !
-
— foe hebben wy dit gefegelt met onfen zcgeien , ende
gebeden myneti HeeSe guiden Grave yan Vlaenderen, ende
Marchi van Namur, i die alle hier over waren, dat
fi hier aen hanghen hare fegele metten onfen.
N. CCLXI.
Digitized
77<* CODEX DIPLOMATICVS
N. CCLXI,
A. it5s>. wilhelmvs Praepofitus, et Capitulum S. Iohannis% dispo-
d. i. APr. adminiftratione bonorum Ecclefiae
et Praepofiturae S. Iohannis.
A. 1269. d. 1. Apr.
Ad Excurs. VllL p. 411.
(E* Libro Rube* S. I«l>»sni« Tnicct. £e»l. nj)
Xn nomine patris et filij et fpiritus fancti amen« Nos wil-
helmvs prepofitus fancti Iohannis in traiecto • decanus et ca-
pitulum eiusdem ecclefie vniuerfis prefentia^vifuris notum fa-
cimus quod ad cauendam et vitandam discordiam inter nos et
nostros fuccesfores ex vna parte et capitulum ex altera fuper
amminiftratione fratrum in prebendis ecclefie predicte maturo
et pmdenti habito confilio in hoc conuenimus quod tara nos
quam nostri fuccesfores referuatis nobis vfibus archidyaconaius
frifie fbrisdictionibus fpiritualibus et temporalibus et prouifio-
nibus ecclefiarum ad prepofituram fpectantibus minifterialibus
et vasfallis et obuencionibus ex eis prouenientibus eligemus
vpum de fratribus et capitulmn alium qui de reliquis bonis ad
prepofituram fpectantibus videlicet midrechd • marfenwne • hogle-
lant • wereunde • dclre fuper yeluam • ede baigoge dolre fuper tvcn-
tam • aluengchoue • lintfelt • bardinghoue • et quidquid annone pro-
uenerit de nrs et de aii/s bonis prepofiture fratribus prebendag
plena-
Digitized by Google
CHARTARVM et DOC VMENTORVM. 777
plenarie ftatutis temporibus nostro nominc araminiftrabunt nec a. n68.
d. 24. Oct.
aliquod impedimentum in bonis prepofiture et capituli fieri per-
mittemus fed diligenter nuncios prepofiture et capituli pro
posfe et nosfe ftudebimus promouere • et quicquid fupercreue-
rit de bonis prepofiture nobis fideliter referuabunt. Si vero
in dictis bonis defectus fuerit prepofttus ipfum non fupplebit
nifi quantum de fparinga fuppleri poterit • propterea prepofi-
tus nullum iudicem in Iurisdictionibus fecularibus inftituet qui
dampnofus fit ecclefie nostre • et nulli militi habitationem in
vors concedet- Item prepofitus ibidem in vors habebit ligna
ad comburendum in domo clauftrali et ad edificandum in bonis
ecclefie et non expenfas • et fi ibidem fuerint glandes prepo-
fitus habebit decem porcos ibidem impinguandos et in dlijs fo-
restis ecclefie viginti • quandocumque ligna in vors fuerint fe-
canda • prepofitus vnum de fratribus quemcunque ~*roluerit • et
capitulum alium ehgent de quorum confiiio et prouidentia ligna
fideliter fecentur • et- quidquid de pretio lignorum prouenire
poterit dicti duo fratres ad hoc electi fideliter conferuabunt • et
confilio prepofiti et capituli redditus inde comparabunt • quo-
rum medietas cedet capitulo • reliqua vero medietas ad prepo-
fituram pertinebit • vt tam de hac medietate quam de alijs pre-
pofiture bonis prepofitus fratribus liberius valeat rainiftrare • de
alijs vero bonis omnibus ecclefie posfesfis et posfidendis capi-
tulum pro fua voluntate ordinandi fiue disponendi liberam ha-
T.u. Fffff • bcat
Digitized by Google
773 CODEX DIPLOMATICVS
A tiffg beat facultatcra . • Hec omnia et fmgula preroiafa nos tactis
*" *4'0ct facrofanctis in alcari fancti lohannis iuraaimus obferuare • et fi
fecus fecerimus nos perluros nos recognofdmus prefcntium
nostrarum testimonio litterarum- et flgtlla domini amilij • de-
cani Maioris ecciefie • ec domini stEpHAHi • decam fancti
petri prelatorum traiecten/ dominj chiselberti dt bufcho
fancte marie«ct dominorum hvberti et henrici hvgo-
tns iancti petri canonicorum Traiecren petiuimus apponi in
hiiius facti nostri perpetuam memoriam et munimen •
Datum in cr&stino petronille virg anno domini m- cc- fexa.
gellmo nono-
N. CCLXIL
*
A. ia«9. fcARGARRTA Comitisfa Flandr. ec Hannon. confirmat Ab-
i5'Apr" batiae de Cambcrona infignes Posfesfiones Terra-
rum apud Hulflam in Flandria, imprimis
apud Stoppddijky cett. (i)
, • . • • ...
A. 1269. d. 5. Apri!.
Ad Excurs. VIL p. 145»
(I* Ap*g«pl»» Aachentico i* CttU PeutUU PUmIiIm, qnrt m U BccU*fl*.)
"X^niverfis prefentes litteras infpecturis, margareta Flan-
drie
(O Htnc Chartam, quara nonnifi gritn hic «c Apographo Authentico
mutilam et ex dimidia tantum parte exhibere operae pretium duxi. Quae
edidit foppeks Suppkm. miraei fuerit ratio, cur integra edita non lit,
' Opj>. Diphm. T. II L p. <5oa. inte- aliis disquirendum reluiquo.
Digitized by Google
CHARTARVM et DOCVMENTORVM. 77*
irie et Hairnie Comitisfa falutem. [Habentur reliqua, mepisk. u«*.
bis variantibus , in fopp. Dipl. T. III. p. 602.] iS
p. 602. a. 1. 12. vacantes Gntper 1. vacantes fibi per bona opera
exempla. -
b. L 3. et Vtdico.
1. u.collationis habitata.
»
1. 12. quae tantum. .
1. 1 2. et defuper inter nos.
1. 15. paciorum.
p. 6*03.8.!. *• concess.
L 4. posfidet
1.5. Omnem terram, quam fu~
per mare acquifierunt in Ofc
ficio de Huht. tt de Axt-
. fe. [Rccte,]
1 11. qtiae vocatur et
I. 1 4. aqua 460 mcnfuras.
et aliis proficiant per excni-
pla. Quapropter
L et de Vtdico.
L collationis herbatt.
1. que tunc
1. et fuper hiis inter nos
L paci eorum.
L conces (iraus , dontvinius et
tradidimus. /1 :
L posfident.
L 15. aqua i8omens.
Abfu.t
1. aquaquingentasfexagintano-
vem menfuras parura plus
vel minus
" 1. aqua Ducentas viginti ^tgsi
: menfuras parum plus vei mU
nus
Fffffa I.I7.
Digitized by Google
780 CODEX DIPLOMATICVS
A. «69. 1. 17. 78 menfuras. 1. Octingentas triginta quinque
d. J. Apr. , , . .
menfuras parum plus vel mi-
r. . nus.
L 1 8. 2 r 5. 1. Ducente et quinquaginta men-
fure parum plus vel minus.
L 19. Strepiae. . 1. Stripie.
L 20. men&r 1. adde : parum plus vel minus.
et L li. • ■
1. 41. propter. 1. preter.
1. 23. 32. mens. I. Item triginta et duas mens.
I.23. Guill. de feninghem — L Wilh. de Skinghe octo quo-
menfur. que menfur.
I.25. Raboldo. 1. Rabboldo.
L 27. Item quod ex. 1. Item ex.
I. 29. bonaria. I. boneria.
L 33. cum barmis eorum -- Ox- L cum barmis eorum condnen-
nesfe. tes nonaginta menfuras pa-
rum plus vel minus, necnon
et utdicum extra Oxenesfe.
L 35. vocatur h. B. et BL L vocatur herbiertfant etBiou-
mefant.
L3dVeidem. L Eisdem
L40. praedictis Abbati et C L pro dfctis Abbate et Con-
ventu
p. 603,
Digitized by Google
CHARTARVM kt DOCVMENTORVM. 781
p. 503. b. 1. 1. Bong. — L Bougart et via de Hulst que a. h<s*
ducit apud Hulfterlo ibi ca- d 5' Ap''
dit -
L 4. fequittir [fupplendahJc funtex MS. Authcntico:]
Pe numero autem horum fexaginta boncriorum extat quedara
portio mori* continens quinque menfuras et dimidiam et tri-*Beig.
moer , tet-
ginta quinque virgas et dimidiam , que utique portio incipit r» paiu-
ftm , pa-
a fronteria Camberonenftum fuperiori extendente fe uerfus JHul- ludufc.
Jierlo usque ad morum quem dicti Camberonenfes tenent fupra
fronterias tam fuas quam fecularium incolarum. Et continet il-
la portio mori tinginta tres virgas et duos pedes ex illa parte,
fcilicet inferiori que frontariis occurrit Camberonenfium predi-
ctorum et hec est in parte iila latitudo. A fuperiori autem
parte verfus Hulflerlo conunet triginta duas virgas et dimidiam
et hec est alia in parte oppofita latitudo. Perro a latere alio
•
yerfu*. le Groude tenet quinquaginta tres virgas in altitudine et
tres pedes. Iu alio autem latere verfus le Clinkefirate tenet
quadraginta novem virgas et dimidiam in altitudine. Morus
vero qui fupra dictam portionem et etiam fupra frontarias ia-
cet fecularium vicinorum ex uno latere verfus le Groude, et
ex alio verfus le Clinke/Irate utrimque per fingula latera con-
tinet in altitudine Ducentas et decem virgas. Eiusdem quoque
mori pars inferior verfus fronta ias tam dictorum Camberonen
quam aliorum fccularium habct in latitudine Ducentas fexagin-
Ff ff f 3 ta
Digitized by Google
7?2 CODEX DIPLOMATICVS
A. nf>9- ta decem et novcm virgas et duos pedes tantumdem nichilomiT
d. s- Apr.
nus habens a fuperiori parte in latitudine verfus Hulfterlo. In-
fra totam autem prefato mori quantitatcm in latitudine fcilicct
eius que fummatim continet ducentas fexaginta decem et novem
virgas et duos pedes. Novem nobis vias duximus retinendas*
quarum quelibet latitudinem debet habere trium virgarum ta-
li dimenfione proportionaliter obfervanda, quod inter fingu-
las duas vias erit intcrftitium parum plus vel minus quam cir-
citer viginti et quinque virgarum. Alia autem viginti boneria
mori, que de fupradictorum octoginta boneriorum computa-
tione fuperfunt iacent iuxta villam de IFestehufe fatis prope do-
mus willelmi Clerici a fuperiori parte frontariarum homi-
num fecularium. Et ista viginti boneria mori comprehendunt
in latitudine centum et viginti tres virgas, a parte inferiori an-
te frontarias fecularium incolarum ; a fuperiori autem parte ha-
bent in Iatitudine centum et viginti quatuor virgas verfci Bau-
deh. Et ab alio latere verfus Axele habcnt in altitudine cen-
tum quaterviginti et tredecim virgas- a latere autem verfus Huht
m altitudine centum et viginti fex virgas. Sed et infra pre-
taxatam fumraam istorum viginti boneriorum mori in latitudine
fcilicet eius que inferius continet centum et viginti tres virgag
et fuperius centum et viginti quatuor virgas retinuimus nobis
quatuor vias quarum quelibet extenfionem trium virgarum ha-
bebit in latum. IIoc fimiliter obfervato quod inter fingulas
duas
Digitized by Google
CHARTARVM et DOCVME NTORVM. 753
duas vias cif citer viginli quinque diftantia fit virgarum. Omnes a. 1169.
autem istas vias predictas ea po tisfimum retinuimus ratione , ut
a frontariis hominum ruralium posfit haberi accesfus ad morum
nostrum qui altius fuperiacet quam Camberonenfium fupradictus.
Morus prefatus dictis Camberonenfibus in duabus petiis delibera*
tus ficut fuperius est premisfum octoginta tamen debet bone-
ria continere, hoc falvo quod vie ille, quas ibi modo predi-
cto retinuimus faciendas , de nostro proprio moro et fundo de-
bent fieri et tsfumi. Nec de numero erunt dictorum octogin-
ta boneriorum. Morus autem qui pro dictis Camberon delibe-
ratus est Abbati et Conventui de Dunis viginti tamen debec
boneria continere. Sane hobis et fuccesforibus nostris retine-
mus omnes alios iactus maris futuros extra preiatos dictorum
Camberoneii utdicos et omnem terram que extra terras predictas
decetero per alluvionem vel per iactum maris feu per dicatio-
liem five alio modo fuper mare acquiri vel excrescere poterit in
futurum nifi in acquifitione predictorura nostram voluntatem
adhibuimus et asfenfum. Excepto quod G. dicti Vtdici Her-
biertfant * et Bloumefant usque ad priftinam recrescerent quan- * Fopp.
Ha Bier
titatem, in ius et posfesfionem cederet dictorum Abbatis etJ0^, «
Conventus de Camberone; qui videiicet Abbas et Conventus fup"*
hec omnia prenominata tenent et inperpetuum tenebunt de no-
bis et heredibus nostris Comitibus Flandrie fub annuo cenfu
duarum marcharum Flandren nobis et heredibus nostris prcdi-
Digitized by Google
784 C O D E X DIPLOMATICVS
A. 1169. ctis annis fingulis ad duo pagamenta fcilicet in purificatione bca-
d. 5. Apr.
te Marie et in nativitate Sancti Iohannis Baptiste folvendarum.
In predictis autem omnibus nobis et heredibus nostris predi-
ctis omnem tam Altam quam Basfam retinemus ubique justi-
ciam. Excepto quod curtis eorum de Stoupedich ea femper li-
bertate gaudebit qua ccterc Curtes Ordinis Cyftercien in terra
nostra gaudere confuerunt. Adiciendum infuper cenfuimus ad
predicta quod iura omnia que dicti Abbas ct Conuentus de
Camber habent in molendinis de Hulst, de quibus per nostras
littcras funt muniti, nec non ct quidcm alia, de quibus cer-
tum cenfum annuum reddere nobis folent, prout in nostris Bre~
vibus poterit inveniri ipfis Camberonenfibus imperpetuum volu-
mus esfe falva. Novem etiam men/uras centum viginti et fcx
virgas terre iacentis in polro, quod ultimo dicatum est infra
Havene inter Hulst et Stoupedich quam terram in dicta quan-
titate prefati Camberonenfes emisfe dicuntur ab Arnulpho dt
Dorpe, nec non et deccm lib. annui redditus quas ipfi quoque
in dicto Officio de Hulst legitime ut dicitur a diverfis acqui-
fiere pcrfonis, nos eisdem religiofis quantum ad nos pertinet
tanquam Terre Domina fine iuris alieni preiudicio confirmamus.
p. 603. b. 1. 14. Namurcenfis. L Namucenfis. ctGuido, non
Guydo.
1. ai. contigerit, fupra dicta. 1. contigerit fupradicto,
L 24. concedo. L et concedo.
. 1 L 27.
Digitized by Google
CHARTARVM et DOCVMENTORVM. 785
J. 27. prenominatam Karhs. dominam Matrem meam — a. 1269.
d. 5. Apf.
1. 36. Datum anno Domini Millefimo Duccntefimo fexagefimo
nono , nonas Apriiis ( 1 ).
, * * «
. ■ .
(Subfcribitur:)
Cette Copie cst conforme a fon Ori-
ginal adminiftxe et reJire par Dom
m a VR menage, collation cn faite
par k foufigne Greffier de 1'Abbaye
de Cambron aiant bartonne les cincq
mots de la feptantieme lignc par
erreur du Copiste ce 25. Iuillet
1772.
I. E. D E G L A R G E S.
S. Maur Mesnage.
(1) Exftat penes me Apographum tudinera post factam dimenfioncm de-
alterius Chartac Margaretaetom F lan- clarat conlirmatque, data a. 1273. M.
driae, qua; ruiam vendidit Abbatiac de Maio. Vcrum ne huius Codicit Diplo-
Cambron, tcrrac de Riedich in Oflicio matici volumcn in rmmenfum crescat,
de Hulst pcr Balivum Frbii Ca/iden- hoc ct multa alia ciusmodi Documcn-
61 « W. Ojficiorum traditae » magai- ta omiacrc cogor.
• • • * •
N. CCLXIII.
florentivs Comes Ilollandiae dcclarat, quotam petitionisA. n«9.
fuae partem Dynafta de Voorn acciperet in Zeelandia. d 4< luK
A. 1269. d. 4. Iul.
4d Excurs. VII. p. 335.
( «um CWf«r*. D. L bl. 349. (i i.Mllil« «/>/>. Oifl. T. I p. -il-. a'iisque.)
•f \ orenti vs Comes Hollandie — recognoscimus , quod
r, //. Gg ggg dile-
Digitized by Google
■
78<S CODEX DIPLOMATICVS
A. H69. dilectus et fidelis noster Dominus albertvs de Vorne, et
i4,luLfui fuccesfores, Domini de Vorne, recipere posfint et de-
beant pro iure, ipfos contingente, octa?am partera ex Occi-
dentali partc Scaldiae, et quintam partem ex Orientali par-
te eiusdem Scaldiae in Zelandia* omnium precariarum, quae
nobis et heredibus nostris praedictis, Comitibus Hollandiae* aut
eorum uxoribus, ratione nuptiarum feu matrimonii contra-
hendi in dicta terra Zelandiaey pro tempore futuro» a data
litterarum deinceps conferentur.
(i) Non deditbfc Florenthn Vornae ferrenttrr; quod htc probe notandum.
Dominus partem fuam tx omnibus pre- Obfcrva quoque Floremium loqui dt
cariis Cbi debitis, fed tantum ex iis, terra fua Zee/andiae, etfi hactenus tan-
qtuc ratione Dupriarum Comitum cou- tum fe IMaudiae Cmitem fcribat.
,N. CCLXIV.
tlorentivsV. Comes Holl. centum teiTarum Menfuras
in Westerzuhborch ab omni petitione eximit,
A. 1270. d. 4. Maii.
M Excurs. VIL p. »04. et 335.
ftM Oriti««li Ck.ru, (<d MNlh lm fccitlb Aickhb C.Ktrac R.tion. Zctl.nl.)
X^loRENtivs Comes Hoilandie vniuerfis prefentes litteras
infpecturis falutem. Cum philippvs Flmdrens. et Virom.
Comes • ct cognatus fuus florent. Comes Hollandie Ecclefie
beatae marie de mddelborgh quadringentas menfuras terre fecun-
dum
Digitized by Google
CHARTARVM et DOCVMENTORVM 787
dum raenfionem ci menforis zelandie ab omni exactio- a
ne liberas contulerint ' et dicta Ecclefia ex dictis quadringentis d'
menfuris terre centum menfuras quas habet in offitio de wester-
fubborgh hactenus nomine dicte libertatis liberas retinuerit ' cum
tamen fculteti dicte ville pro eo quod dicte littere locum pre-
dictum denominate non exprimunt totiens • dicte ecclefie de
facto , licet de iure non poterant obuiauerunt in hoc cafu nos
leti et grati dicte ecclefie intendentes et dictorum fcidtetorum
intellectibus quos male pretenderant in hac parte obuiare vo-
lentes, dictas centum njenfuras terre quas ipfa ecclefia predicta
habet in dicto offiUo de westerfubbg. non obftante quod dictus
locus in dictis litteris non fit expresfus liberas dcinccps ab omni
exactione modo concedimus fupradicto • et eam quo ad dictas
menfuras centum dicta gaudere volumus libertate • mandantes
vniuerfis fcultetis dicti offitii qui pro tempore fuerint et diftri-
cte preci nullam exactionem de dictis centum
menfuris prout dicta exactio nos contingit recipiant extors . . .
econtra recerint • ijdem fentiant offenfam nos-
tram fe grauiter incurfuros • In cuius r
. . mus communiri- Datum apud middclborgh* Anno domini»
millefimo ( 1 ) dominicam qua canta-
tur iubilate. • « ♦
Sigillum periit.
C r) Tcriit etiam vctuftate pars Chartae, imprimis ubi annut habetur, fcd io
•orfo adiicitur manu vctufta mcclx x.
Gg gg g • N. CCLXV.
?38 CODEX DIPLOMATI C V S
N. CCLXV.
A.M7I. florentivsV. Com. HoJI. confirmat inftituta Fraterni-
d' l' lua* tatis Mercatortm Middclburgenfium.
A. 1271. d. 1. Iun.
(Ex Apograptio Autbentico io Tjihir» Ttr^mt», tfi. 4. fol. ic. vi'. In Archivi» Medlob Ve-
bU. lUbttut faU «ccut«e «pud Mitlli Cisrtai.V.U bl. 356. «xcepti» iU Su»e
dcd)
J n n 0 m 1 n e p at r 1 s et filij et fpiritus fancti Amen. n o s
florencivs comes hollandie conccsfimus hec inflituta - —
M 1 e r. calciariorum. 1. calciatorum.
mier. Mercenarius etiam 1. Marcator cciam
. . . . : i • .
mier. corn. cum dictis. I. cornua cum caudisdictis
Qtticumqtte duas marcas hollandie, uel amplius valcns , de fc~
ro ad foruin attuierit cx parte orientali dcr mafe-> ucl ex parte occi-
dentali der zwene terra Flandrie cxcepta, debet hanfari.
A. «71.
d 18. lul.
N. CCLXVL
aebertvs' Dyrrasta de Voorn et Zeel. Casteflanus flo-
rentio Hannonio opem promittit, excepto Ter- . .
rae Domino, florentio V.
. • • • » .,*...«». •>
A. 12-71. d. i3. IuL
M Excttn. VIL p. g3$.
(MtIB.ll CbttltlhttK. D. 1. 61. 35&)
N. CCLXVlF-
Digitized by Google
CHARTARVM et DOCVMENTORVM. 789
N. CCLXVIL
CapituUira s. iohannis Traiect. concedit pacto feu ccn- A. n?«.
fu annuo domum et areara de Scarlaken fitas in ur-
be Traiecto fub variis conditionibus ( 1 >
A. 1272. d. 11. Mart.
Ad Cod. Diplom. p. 198.
( F* Originili in Aicbiv. Caplt. S. Ioh»nnij Tntcct. cui in docfo : it imi rt tm im
SuurUkfn. )
Xacobvs dci gratia dccanus ct xapitulum ecclefe fancti Io-
hannis traiecten. vniuerfis christi fldelibus prefentia vifuris vel
audituris Notum facimus-quod nos de domo et area fitis in tra-
iecto • Inter Nhrenhus ex vna parte et domum damalcydis ex altera-
Cuius aree fuperior medietas ad nostram ecclefiam pertinet • dr-
ctam fuperiorcm medietatem dicte aree contulimus a r n 0 L d 0 di-
• , , , •
cto pandekfn • ab r a h e de Cumpeflclle ioiianki filio dm 1 a c o B i
de cumpeflelle • et godefrido deforo plfcium ciuibus traiecten
confematoribus • fub annuo pacto duarum librarum traiectcn
legalium denariorum nobis inde foluendorum • De quibus ncn.
bis annis fingulis. una libra foluetur in natiuitate fci Iohannis
b^.pti-
( 1 ) Conditionibus] Exftat haec Cliar- tnir.e fancte et indiaiJue trhutatis • ora
■ta r/cr formam Orographi icripta lite- pro nobis btate lohanti baptista cmen,
lis in fupertore Chartao parte invcrlis ; Vid. tab. IV. n°. 6. ad pag. uj l.
"quae hanc fentcnti.un proiium : //; no-
Og gg S 2
Digitized by Google
0
790 CODEX DIPLOMATICVS
a. «72 baptiste • et alia libra foluetur nobis in natiuitate dni fubfequen-
d.u.Mart ^ ^ .nfra QCtauas facta fit hec folutio. Alioquin
eiapfo tcrmlno quilibet ex eis non foluens proportionaliter
fuam partem extunc cadet a pacto ipfum contingente* Et il-
la pars fic vacans ad liberam ordinadonem nostre ectiefie libe-
»
rc rcuertetur • Et fi aliquem predictorum cfuium interim mo-
fi<
ri contingerit • tunc fua pars dicte medietatis aree ad filium
queirt ipfe pater ad eam nominaucrit diuoluetur • Et fi nullum
filium ad eam nominauerit • tunc dictam partcm fenior filius
fuus posfidebit • Qui acqufret eam pro vna cifta cum trede-
cim denarfis anglieii legalium dcnariorum de nostro capitulo
post obitum patris fui fnfra menfera • et quf partem duas ciftas
condnentem habuerit • acquiret eam cum fex denarifs et vigfnti
denariis anglien legalium denariorum . Ita quod femper quelibet
cifta fiue quilibet locus cifte pro tredecim denariis anglien a quo-
libet acquiramr- Et fi fenior fllius - vel heres proximus deno-
minatus post obitum patris fnfra mcnfem partem fuam non ac-
quifierit de nostro capitulo ficut est predictum extunc cadet a
pacto • Et dicta pars fic nobis uacans ad liberam ordinationem
nostre ecclefie libere reuertctur* Si etiam quocumque cafu in
toto vel in parte quantum nos condngit eadem domus perlerit»
predicti ciues eam reftaurabunt fuis Iaboribus et expenfis* Et
fi dicta area vacua fiue nuda iacuerft . nichilominus prefati cl-
ues vel eorum heredes ad quos medietas predicte aree ficut est
pre-
Digitized by Google
CHARTARVM et DOCVMENTORVM. 791
predictum fuerit deuoluta nobis de penfione integra annfs fin- a. n7t.
gulis refpondebunt- Et fi contingat nos • vel predictos cj.A"*Ma*
ues • aut eorum heredes dictam fuperiorem medietatem dicte
aree vendere feu commutare • tunc offeremus eam primo ad in-
uicem et pro equali pretio feu commutato nos ad inufcem aliis
preferemur» Ipfi vero posfesfores per aliquam alienationem a
nobis factam maiori non grauabuntur penfione* Et quicura-
que dictam aream"ement in posterum feu commutabunt- Illi
acquirent eam cum vna libra traiecten legalium denariorum de
nostro capitulo prelibato • In cuius rei memoriam et facti euu
dentiara tyrographtm dictarum conditionum fieri feclmus et fy
gillis nostri capituli et duftatis traiecten communfrf •
Datum anno incarnationis domfnice • MilieCmo • ducentefi-
too • feptuagefimo fecundo • feria fexta ante festum beati Grct
gorii pape-
• • •
Arpcndent 2. Sigilla , ccrae riridi impresra.
1. Capituli s. iohannis Bapt.
3. Yrbis Traiect. Bttrgut9%
• • • GIL ITATIS TRAIECTI.
Contrafigittum.
* CONTRASIGILLVM • CIVITATIS: TRAIGCTD.
N. CCLXVin.
/
Digitized by Google
I
792 CODEX DIPLOMATICVS
N. CCLXVIII.
•*-••.. . *
A. 1272- florentivsV. mandat florentio de Hannonia regi-
A3?.Maii. men totius Xcrrae Zeelandiae vice fua exercendum.
A. 1272. d. 30. Maii.
Ad Excurs. VII, p. 366.
(Ex Afchtv. Hsnnon. MllklS Clurttrt. D. I. bl. 36».)
X^lorentivs Comes Hollandie, quos nos - -
florentio dt Haynnonia, dilecto fideli confanguinco nos-
tro regimen totius terre nostre et Hominum ex orientali parte
Scalde et occidentali totius Zelandie cum plena auctoritate et
omnimoda iurisdictione nostra commifimus in omnibus et per
omnia et vices nostras gerendas — — — falva nobis in omni-
bus et per omnia hereditate nostra, quam vendere vel permu-
tare vel alienare non potest, nec etiam homagia
N. CCLXIX.
a. 1572. theodericvs Dominus de Teilinge promittit confilio et
«^•Sepc auxiiio adiuvare aleidem Hannoniam.
A. 1272. d. 25. Sept.
. Ad Excurs. VU. p. 337.
(Mtmis CUrttri. D. I. bl iC~.)
J^go theodoricvs Dominus de Teylinghe; notum facio
univcrfis , quod pura fide promitto illuftri Dominae meae , Do-
minac
Digitized by Google
CHARTARVM et DOCVMENTORVM. 79J
minae aleidi de Hanmnia astare omni confilio et auxiiio, et a. »7t.
promovere in agendis illuftris Domicelli mei florentii Co-d*sScpU
mitis Hollandiae. Laborabo bo-
na fide, quod concordia et amicitia permanebunt inter Domi-
nam meam et Comitem antedictum ■ —
(1) aleidis, quae Dynasta five dehico Feudum quoddam dcdisfe,
Domina Sc hiedamtnfis erat (vid. mie- unde hanc Dminam fuam vocau
ri s D. I. bl. 352 0 videtur huic theo-
. N. CCLXX.
Declaratio oliveri et petri, Presbitcrorum in Osfenesfe et A. 1271.
d. 16. Dec^
Hontenesfe , de bonis Abbatiae Baudehenfi concesfis.
A. 1272. d. 16, Dec.
4
M Excurt. VII. p. 115.
(Ix Orig;D»U in ArchWU Akb.the d« B.udeloo, C.nd»rL Xn bdice Archir. C. I.
»«/«. 1171. a8. 1.)
V,
niuerfis prefentes litteras vifuris olivervs de Hosfenes-
/«ctPETRvs ^ Hmtenesfe presbyteri falutem in omnium fal-
uatore Vniuerfitati vestre prefentium tenore fieri volumu9
manifestum quod iohannes nominatus hIjsman corpore
validus et mentis compos coram nobis et perfonis aliis fecula-
ribus et religiofis omnia bona fua tam mobilia quam iramobilia
monailerio de Bodelo in puram clemofinam confesfus est fe do-
nasfe, que bona omnia idem monafteriura dicti iohannis
t. II. Hh hbh duo-
Digitized by Google
794 C a D E X DIPLOM ATICVS
A. n?2. duobus filiis modo Hinftf reddidit hac addita condirioite quod
ijdem filij duo post mortem patris fui de diccrs bonis fic fibi
erogatis antedicto Mortaftcrio de Bodeio • quindecim • folidos-
ffemdr perpetui redditus foluerent ornni anno jnterim dfcti pa-
ter et filii quoniam attenuati et uexati nimia paupertate coacti
funt vendere ( i ) dicta bona/ Ego olivervs de hosfenesfe-
presbyter ea cmi pcrfolui usque ad centura • folidos flandr. /
quos foluere rennuj quousque declaratum esfet/ quis monafte-
rio de Bodelo folueret annuos redditus ficut in litteris vener.
patris doroini • • abbatis de Bodelo fuper hoc confectis pleniur
continetur tandem nos de hontenesfe et de hosfenesfe presbyteri
cum ipfo iohanne ad fepedictum raonafterium perfonalitcr
accedentes/ dominum • • abbatem et fuos prece humili pro
ipfo et cum ipfo ut potuimus rogaturi quatinus fic penuria ni-
mie attenuato miferti condefcenderent et fummara reddituuiQ
antedictam • aliquantulum relaxarent, qui ut viri fancti patrem
mifericordiarum quem femper habent prae oculis honorare vo-
lentes eius intuitu et intenientu nostro dictam fummam reddi-
tuum usque ad duos foiidos • fterlifigorum affectu prjsfimo di-
mraue-
(O Pendere] Procul dtibio hi homi- tivapermat>emes,«p3upertate interdura
■es ertnt cx clasfe ingenuoram , qei pec presfi , cum reliquis plcbcii ordiois homi-
varia fata maiorem vel minorem ordiais nibus paullatim coalucrunt. Quae obfer-
gradum postea conltituerunt , partim vatio quanrivis est momentt ad reae
■empeNobilium deinde ofdinem confe* intelligenda multa diverforum civiut»
<erunt,partimfineuUahonorispraeroga- iuia, gradis, et ordines; et unde fa-
ciit
»
Digitized by Google
CHARTARVMet DOCVMENTORVM 795-
minuerunt Quos duos folidos frerlingorum / Ego olivervs&a. nyt.
hosfenesfe presbyter dicto monafterio foluere teneor annls fm^1*'0^
gulis in festo fancti remegij hac appofita conditione / • • • tot
tedditus dum comperauere in tuto et fecuro loco/ et fepedicto
monafterio concedo immo eos vei coram certum antrn introdu • • •
fecunitm legem patrie, a folutione dictorum reddituum omni-:
modo liberaboT^ Inhorum omnium testimonium et munimen
prefemes littcras appeniionibus nostrorum fignauimus figillo-
. Rim. Datum arao Domini m/ cc/ lxx/ fecundo feria fexta
post Lucie. — i; .
• • •
Appendit unum SigiUumj periit alterum.
cnefolvipotcstnodusiUe, quifcripto- en recht der JVelgeboren Manntn 4«.
«snoatros HoUandos circa dtfferentiam nec non in Batav. Illufir. 01.-339. f«.
bobihum et fVelgeborenen occupatos fed caedem Ulae, quas adfert, Chartae,
twiuit. Scripfitdehis s.vanleev- ipfum redarguunt, errorisque convin-
*«" m lihcUo* cuititnks: Oorfpreng cuut QuodfuOus dibi. Cf. p.77*. .
N. CCLXXI.
klor&nti vs V. Comes Holl. vendit Abbatiae Medioi* dua*A. „„
hevinas Officii five Ambachtsheerlijkheid iacentis in , ^'29.^.
OfTicio de Oostcapelle in Walacria. •
A. 1273. d. 29. Aug.
Ad Excurs. VII. p.329. not. et 337.
Itx Antitpo OiirtuUrio Abb.tiic Mediob. fol. msxuii. *«•. in Archivis Ctmct. R.tUa.
FZetl. Loculo 116-117.)
lorentivs Comes Hollandie vniuerfis prefentes literas
jnfpecturis faiutem et noscere veritatem. Cum ex humanae
Hh hh h 2 COn-
Digitized by Google
1$6- CODEX DIPLOMATICVS
A- W73- candkionis fragilitate et fcrpfu temporis diuturnj a memoria h(v
<L 29 Aug.
minum fepius elabuntur ea que ad noticiam posterorum neces-
fario deducenda funt tamquam pcrpetuo- duratura ni fj fcripturis
authenticis roborentur. Nos ea que xn&rius exprirauntur com-
mendare dignantes fcripture> quc gestorum esfe folet optima:
prefentatrix, Notum facimus infpecturis eandem, qnod nos
vendidimus vires religiofis dilectis nobis in: Christo Abbatj et
Conventui Ecclefie Beate Marie in Middelburgh duas htuinas
Ojpcii iacentis in Officio de Qestcappleny vel eo circiter, vide-
licet quod fuit willelmj filij moens- petri. et wil-
mannj filiorum costini, wigonis filij allici, pe-
trj de Dumburgh, et petri filii Hanneny quamlibet heuinam
•■ .
ex hijs pro quadraginta librh» Louanien, de quibus nobis est
plenarie fatisfactum plenam warandiam contra quoscumque pre-
fetis Abbatj et Conventuj prestiturj ita quod iriftituant fldelem
Scultetum in ipfum Officiimi predictj Abbas et Conventus fecun-
dom voluntatem fuam , donec duxerint reuocandum, et tunc
alium Seultetum ponant quemcumquc et quotiescumque volue-
rint loco fuj , quj taraen riobis jnfidelis et contrarius non exi-
• liuc ia- ^at ceterum de heuina terre et dicta warandia*, infuper et de
7mt*t quatuordecim menfuris terrae iacentis in Jtestfubburgh, quas
Dominus willelmvs Rex Romanorum pater noster ab omnj-
petitione, tallia fiue quocumque genere exactionis quae terris
knponj folei aut potest, et ab expeditione quam appellamus vul-.
garj
Digitized by Google
CHARTARVM et DOCVMENTORVM. 797
garj nomine Htrtuart abfolvit ct liberas et folutas totaliter in a. iS7S.
perpetuum ab huiusmodi grauaminibus esfe concesfit, ita quodd"29'Au*'
decreuerit ilias terras nullis legibus Sculittorum in quorum ia-
cent offkijs fubiacere concedrmus prenominatis religiofis et vo-
lumus (} expedithnem fierj cx parte nostra contingat quod ipfi
ordinent et asfumant viros ad expeditionem nostram fecundum
quod viderint expedire de heuina terre et dimidia iacentis in
quinque Officijs ac hi Officio de Brtgdamme. Infuper de qua-
tuordecim menfuris terre iacentis in Officio de Westfubburch^
quos cum Sculteto fuj Officij de Oestcapple mittent in expedi»
tione nobiscum ita quod de ipfa heuina terre et dimidia .Sculte-
tj. in quorum iacentOfficijs fein ntrllo pcnitus intromittem ([ r }.
In cuitis- rei testimonium prefens fcriptum figillo nbstro et fi-
gillis dilectae Amitae nostre Dominae aleydis de Haytton. et
?lorentij filij fuj nostri Confanguinej , fecimus communiri,
- Datum apud Rijnsburgh Anno Dominr m. cc. Septuagefi--
mo teTtio v in die Decollationis Iohannis Baptistae..
(i) /ntromittent] Nota morcni. Non habentur libcri ab expcditione
fed in ea eXiHiuntur a fubiectione Sculteti* • • • 1
• • » »
• • • • • . • • • • • •
. - . * •« * .»1». • a
• * -**«.' #•••* k »• • »
Hb hh b y N. CCLXXE.
Ditjitized by Google
799 CODEX DIPLOMATICVS
N. CCLXtfll.
A. 1*74* florentivsV. Gomes HoII. Abbatiam de Lewenkorst eximit
ab orani inferiorum iudicura iurisdictione , confirmatque
donariones ipfi factas a fundatoribus heredibusque.
. * . - • • . . . r
A. 1274.
f: >
<E* Origiwli in ArcWri» Abb.tiM de Leweabo«t.r
J^lorzntivs cttttKS fullaadie vniuerlls prelentia vifiiris la-
lutem et memoriam ferapiternam- Quoniam ea que aliquando
bone mentis affectu homines compromittunt' nonnunquam uo-
luntate mutata infringere maliuntur • vt remoueatur cuiusbbet
dubitauonis. fcrupulum vniucrforum declaramus noticie expar-
te dilectarum in christo 1 Priorisfe et cwueutus rnonafterij' bea-
te virginis in Lewenhursi ordinis Cyftercien fuisfe propofitum
eoram nobis qnod arnoldvs perfona in harlem bone rne-
morie et woLwinvs frater eiusdem predia et posfesGones io
Lewenhurst et alia bona cura fuis attinentfjs • videlicet in par-
rochijs de Nordeke • de kerkwerue • de lysfe • de fasfenem • de war-
motide . de yalkenborch • de vorfcoten • de weteringhe • de Tolne • de
officio de monflre • de heyligeloe • de maslant . Iacentia pro fua
et fuorura predecesforum animarura falute dicto orcfinf fponte
et hylariter contulerunt • ct in figura iudictj fecularis proprie-
tatem eoruindem publice refignarunt» Postmodum vero idem
'. j J per-
Digitized by Google
' ' CHARTARVM ZT DOCVMENTORVM. 79*
perfona laborans in extremis compos mentis predictam colla- a. »?4;
tionem ratanr habuit et in testamento phira de fuis addidit mo-
nafterio fuprttdicto . tali condirione vt in dicto loco Abbatisfa
tt conuemus conftituerentur qui iugiter domino deferuirent • et
fua et fuorum predecesforum ibi in perpetuum raemoria habc-
retur- Postmodum vero Dominus th- de fasfemm et flo-
re nTi vs fratres eorumdem arnoldi perfone videlicet et
woLwiNi in figura iudicij conftituti collationem prefatam ra-
tam habentes et gratam renunciauerunt omnj iar) fiquod eif
conpetebat vel conpetere videbatur in. bonis fuperius memo-
ratis ob fpem retributionis eterne et fuarum remedium anima-
rura • Nos igitur ipforum pium afiectum in domino commen-
dantes • dictum Cyfterc . ordinem qui pre ceteris priuiiegiatus
esfe dinoscitur fauore beniuolo profequentes . dictam collatio-
nem perfotie et wolwIn! • et dictorum fratrum reftgnationem
ratam habentes • dictum locum ciun bonis fibl a deo coUatis
fub nostra protectione recipimus fpecialj jnhibentes diftrictisfi-
me fub obtentu gratie nostre ne quis perfonas ibi domino fer-
. uientes fuper hljs aufu nefario audeat molestare •
Acta funt hec prefentibus-
Domino.Th. de theylingen. . . 1
Domina Clara • de Nordeke cum omni familia fua^ '
Florentio de Tolne-
Boldvino de Nordeke . !
TV
Digitized by Googfe
fioo .IC Q D IX D.I :*>G O M A TXC V S 3
a.«74. Th. de warmunde-
Florentio • dove • cum fratribus eius et alijs quain pluribus.
In huius rei testiinonium prefentes litteras figillo nostro et
figillis tiobilium nostrorum • Videlicet
Domfnj Th- de theylingen memoratj-
Domini Symonis de harlem*
Domini • Iohannis Perfyn • et domini Arnoldj de hems-
kerke-
duximus communirj • Anno domini Millefimo . Ducentefimo •
Septuagefimo quarto (i).
• • •
Appcndent cx quinque quatuor Sigilla ex filis fericis verficoloribus :
i. klorrntivs Iuvenis , avem manu gcstans.
# S* F L O R 6 n
a. THEO-
• • .»•» • # , • . ,
% « - •■ % . *' .. »
( i ) Quarto ] Infignis haec est in loca Lee vocato , Monaftcrium con-
Charta , mmquam quod equidcm fcio ftruercrur , commisfa primum rei cura
edita, quae omnem ruudationis et fun- Clarisfae Abbatisfae Rjjnsburgenfi , de-
datomm Nobi.isfimae Abbatiae deLteu- inde Abbatisfae Sanctimoniaiium Val-
■wenhorst historiam explicat. Habco lis S. Mariae Traicct. a. 1263. d. ft.Ian.
penes me omnes illorum fundatorum Diu tamcn duravit , quod Monafte-
Chartas. Ex hac autcm , et quae proxime rium ex Testamcnto Arnoldi conftrui
fequitur Charta , patct , hoc tempore hu- ooeptum abfolvcretur, iite exorta inter
ius Abbatiae Praefcciam fimpliciter vo- Abbatisfam S. Mariae et Florentium
cari Priorisfam. arnoldvs autcro de Sasfenheim fratrcm istius Arnoldi\
ille et frater walewin vs filii eranrquod docet Charta a. 1271. d. 30. lun.
Nobilis Walewini de Alcmade Militis , quo anno nondum erat conftructum.
qui a. laoit d. 14. Oct. bona fua in Sed has Chartas, quaeque plura huc
Nordeka et Langeveld ccntulcrant in fpecrant , alia cxhibebo et explicabo
Elcemofinam, ut ex iia in alodiofuo, occafioue.
Digitized by Google
Digitized by Google
CHARTARVM et DOCVMENTORVM 8oi
a. theodericvs de Ttilingen , niiles, gladio evaginato , triplici ^ 1174*
Scuto inGgnitus , in quo Leo cum Iambelio per collum :
* S'z Th€OD6 • • CI; • • : T€ LITIS-
3. Periit.
4. iohannes Perfyn , mlles, cum triplici Scuto , ut fupra: his
literis refiduis:
yff M • IohAONIS • P6RSIO ...... IS:
£. arnoldvs de Heemskerke, nihil nifi ingeus Scutum triquetrum,
in quo Lee.
* S* ARNOLDI: D6 €OMSK6RK€ MILITIS:
Dedi baec Sigilia in aes incifa tab. XV.
N. CCLXXIIL
florentivsV. Comes Holl. inandat omnibus fuis Balivis > a. 127}.
d.ai.Mart»
ut novam Monialium conftitutionem in Le-
wtnhorst tueantur ac defendant.
A. 1*7*. d. 21. Mart.
.... I . ( t.k < «
Chartam proxime antecei. p. 798. .
(E* Ori|ioaH in Axthiri* Abbttltl de Leeu-cr.horn. )
J^lorentivs Comes HoJJ vniuerfis Balliuis terre fuefalu-
tem et fuam gratiam • Dilecte nobis in Christo • • • priorisfa
et Conuentus Nouellae plantationis in Lewenhorst . nobis con-
qucrendo monftrarunt • quod quidam dei timore postpofito ma-
nifeste et occulte indebite ipfas turbare et jnfestare non ueren-
tur • bona ipfarum violenter arrestando- Cum igitur fraus et
dolus neminj prodesfe debeat fed obesfe vobis fub optentu
T. II. Iii ii gra-
Digitized by Google
802 CODEX DIPLOMATICVS1
A. ia?i. gratie nostre mandamus quatinus prenominatas • • • • priorisfam
M" et Conuentum confidcntcr jn jure fuo tuendo/ contra violen-
tiam omnium fibi aduerfantiura ex parte nostra potenter dcfen-
datis • fcientes vero quod NouelJam plantationcra fepcdicta-
rum • • • priorisfe et Conuentus in Lwenhorst quam bcnigne
fauore amplectimur a vobis fpecialiter cupimus promdverj.
Tantum inde facientes ut ex hoc vestram conftancfam comraen-
demus et fidelitatem-
Datum apud Albrechtsberghe anno domini m cc lxxiij jn
die beati benedicti abbatis •
m
* * *
Pcriit Sigillum.
N. CCLXXIV.
A.1274. ' L orent 1 vs Comes Hollandiae infignem init Confederatk*
nem cum Vrbe Traiectenfi, promittitque ex ea, fe nullam
•concordiam cum alio Terrae Domino initurum fine ilia.
A. 1274-
Ad Excun. VIL p. 399.
(E* Orf,iMlJ iB Arehivi» V*i, Tnitct. Ui, D. in py»!«U „.)
J_\os florentivs Cvnes Hollandie notum facimus vni-
uerfis prefentes» litteras vifuris quod nos communj terre nos-
tre et ciuitatis traiectenfia vtilitate penrata de Nsiilium »w-
Digitized by Google
CHARTARVM et DOCVMENTORVM. 803
trorum confilio cura ipfis ciuibus traiectcnfibus et eorum fau-A.
tores* conuenimus in hunc modum • videlicet quod ncc nos*
JtteC riostri dictis ciuibns traiecten nec eorum fautoribus neque "
infra limites ciuitatis neque terre traiecten motu proprio vel
ad inftinctum alicuius feu rogatum aliqua dampna vel gra-
uamina inferemus aec inferri per nostros aliquatenus per-
mittemus • intendentes cum ipfis quantum in nobis est ami-
cabiliter concordare • et verfa vice dicti ciues et eorum fauto-
res non inferent nobis nec nostris infra limites comitatus nostri
quantum in ipfis est aliqua grauamina fiue dampna* Preterea
.nullas confederationes nec concordiam cum aliquo domino terre
feu cum aliquo alio ( 1 ) inibimus per quas veniatur fiue ope-
retur contra formam conuentionis memoratam • et dicti ciues et
fautores eorum id idem non facient verfa vice« Incuiusrei
tcstiraonium prefens fcriptum figillo nostro • et figillis nobi-
lium nostrorum quorumdam videlicet
dominj theoderici de thelinghe-
dominj Willelmi de Brederode»
dominj theoderici de Wasfennare-
dominj Nicholai de Cats militum*
et
CO ytlh] Spcctarc hacc videnrur narrat wagen. Vad. Hlfl. D. III. bl.
ad disfenGones , quas Dominus dc An> n. fqq. Nifi potiuj ad Contcntione»
ftd. ad iunctis fibi Kcnnemariis , cum Gelricas referenda fint. Viderint alii.
Vrbe Traiectenfi exercebat. Historiam
[l U I 2
8o4 CODEX DIPLOMATICVS
L. 1274. et Willelmi de Egmunde
fecimus communixj.
Datum apud Leyden feria quarta post diem jacobi et chrisco-
fori beatorum. Anno dominj • millefimo • cc feptuagefimo--
quarto .
* » ♦
Appcndent fex figiTIa egregie confervata.
1. florrntii Comkis, iuvcnili fade cum ave*,
* S* FL0R€DT1IS COMITISS hoLLANDl€.
3. theoderici de Teifingen, ut in Charta a. 1358. p. 746.
5. wilhelmi de Brederode , mutilum; Eques cum gladio et galea ac
Scuto triplici, in quo Leo cum Lambello. Cum contraGgillo , itir
dem Scuto ciun Leone lambellato; litt. fere evanidis.
4. theodbrici d« Wasjenare ; Equcs cum Raleu criftata, et Scuto
triplici, in quo tres trabes decusfatac; his litt.
S; Th€ODERICI: D6 WASSgflARG: MILITIS.
5. nicoiai de Cats , Scntum triquetrum , in quo animal (candens ,
* S' nicbOLAI D6 h ADEWARTWOVD6 MLUTIS:.
«. wilhelmi de Egmondy his litt.
SMVILh MI ■ • 6 GGMONTA.
N. CCLXXV.
a.«7s. albertvs Dominus de Vorne et Zelandiae Castellanus
Aa3.Mart. homines in fuo Dorainio conimorantes , qui cenfum
monafterio S. Bavonfs debent, ab exactione
melioris CatalH Iiberos declarat.
A. 1275. d. 23. MarL.
Jd Excurs. VII. p. 336*.
ItK OritfuU enm Si»t!!o « fccrctit ArcblfU Rcv. Epifcopl G>nd.r.)
... Dominus de yorneet zelandie caskllantu' vniuerfis pre>
. fen-
A
Digitized by Google
CHARTARVM et DOCVMENTORVM. 805
fentes litteras jnfpecturis falutera et nofcere veritatem ' Que a. 1175.
Aguntur in tempore ne ab hominum labantuc memoria Litte- *a3*M*'
rarum testimonio confitmantur ' Hinc est quod ad noticiam vni-
uerfitatkr vestre cupimus peruenire' quod nos libero arbitrio
et voluntate propria omnes homines et eorum fubfequentes ad
fanctum Bauonem jure cmfuali fpectantes a quibus ad mortcm
ipforum aut melius pecus ( 1 ) aut yestem meliorem pro dicto
cenfufumere fblebamua' a nobis et nostris fuccesforibus m nos-
tro dominfo commorantes qukos et ab omni exactione ratione
cenfus fancti Bauonis liberos proclamamus ' proraittimus enim
fide preftita omnk fupradicta firmiter et inviolabiiiter omni
fraude cesfante ut cristianus fidelis obferuare prefentium testi-
momo littera^um, Hijs etiam interfuerant' perlbne nominate
fubfequentes r
Dominus Theodericus railes noster avunculus.
Dominus Iohannes noster confangwineus miles de Rie-
nesfe*
Costinus frater eius;
1
Dominus Bartholomeus capellanus nosten
Dominus Henricus presbyter de Vorne
Syraon
(O Meliut peeut] Qui fimpliciter rit; fatis is dc hac donatione et con-
kgerit, quae V. D. dv cange in ditione hominum, qui iure cetifutii his
Glosfer. med. eev. ad V. Catallum ob- in tenis vivcbant, iudicium ferre po-
fcrvat; eaque cum hac Clinrta contule- terit.
li ii i 3
Digitized by Google
8o6 CODEX DIPLOMATICVS
A. rtrj. Symon Dodo et Nicholaus fratrei.
«^.Mart. Datum et Ktllln in yWM ann0 Domini m. c c. feptuagefimo
quinto feria fccunda ante ramos palmarum.
» * •
Appendet in mcdio Sigillum rotimdum Eques (cum Scuto ad pectus, in
quo Leo) gestass manu dextra gladium adspertum.
Et coturafigillum cum Scuto triquetto, in quo Leo t cum circumfcriptione :
Contraftgillum.
Prior circurafcriptio fefe evanuit. 4
. . BVRGI • . • • • • VORN • • .
N. CCLXXVI.
A. i*7$. margareta et gvido Comites Flandriae •confirmant
M.Man. Privilcgia Communicati dc Muda concesfa. .
A. 1275. M. Mart.
* * •
Vide ad a. 13 16*. d. 14. Mart.
N. CCLXXVII.
A. 1276. florentivs V. Comes Holl. concedit Nobilibus quibus-
d.:4-ian. dam Zeelandiae facultatem vcndendi Abbati Medio-
burg. Feudum, quod ab ipfo tenebant.
A. 1276. d. 14. Ian.
Ad Excurs. VIL p. 329. not.
(lx Anti^uo ChattuLt. Abbiti.e Mcdiob. fbl. HSSIS«.)
lorinc Comes Hollandie vniueriis prefentes literas jn-
fpectu-
f,
Digitized by Google
I
CHARTARVM et DOCVMENTORVM. 3o7
Ipccturis falutem. Nouerint vniuerfj quod nos dilectis in Chris- A.
to viris religiofis Domino Abbatj de Middelborgh et Conuen-d*
tuj eiusdem ecclefie que in Officio de Oestcapple in dechnis ter-
tk posfesfionibus et alijs bonis dotata exiftit vt diccj Abbas et
Conuentus omniraoda pace fruentes diuinj honoris culturn pro-
penfius exequantur , eisdem licentiam dcdimus comparandj
quinque heuinas Officij in dicto OJJicio de Oestcapple ad opus
Ecclefie fuae in perpetuum posfidendas que quidem Oflieia
nunc aioHANNE pavlo nicholao filijs moens et pe-
tro dicto scaeck fllio scARPORDj a nobis iure feodj pos-
fidentur , et fj predictos dicta Ofiicia' dictis Abbatj et Conuen-
tu> vendere contigerit et in manibus dictj Abbatis ea refigna-
uerint nostro nomine coram tribus Uminibus nostris infeodatis a
•nobis dictam refignationcm candcm vim habere volumus, quara
haberet, fi nostris foret in manibus refignata, et dicta facta re-
fignatione ab homagio nobis aftrictos abfoluimus antedictos dan-
tes potestatem prenominato Abbatj inftituendj et dejlituendj fcuU
tetos jn dicto Ojficio gubernando fecundum < quod ipfi et eccle^
fie fue videbitur. expedire Jta tamen quod nos obfequijs et juri-
bus hactenus nobis impenfis a dictis hominibus in dicds Officijs
manentibus nullatenus defraudemur Ceterum in recognitione
nostri Dominij foluet quilibet Abbas de nouo promotus nobis
ct nostris fuccesforibus de qualibet heuina comparata vigintj li-
bras Turonen fecundum vfum et curfum nunc monete Wala-
cren.
8o8 CODEX DIPLOMATICVS
A. 1176. crea. (i). In cuius rej testimonium prefens fcriptum Dictis
d<4 lan Abbatj et Conventuj contulimus Sigillo nostro roboratum.
Datum ad Albertj montem in crastino Octau. Epiphaniae Do-
mini anno Domini Mifio cc. feptuagefimo fexto, menfe I*.
nuario.
( i ) Monete TValacren. ] Nota lo olitn praetendisfe. Qua de re alibi opor-
cutionem Monetae Walacrenfts , quae tunior dicendi erit locus. Spcctat ad
vix aliam imerpretationem mibi ha- banc Chartam altera qnae proxime fe-
bct, quam quod moneta iu Walacriae quitur a. 1*77« M. Dec. ad quem an-
Infula cufa fit. Notum autcm est , Do- num ex ftilo Francico etiam uaec Char-
minos Verenfes five Opidi de Veia in ta referenda videtur.
YValacria boc monette cudendac ius
N. CCLXXVIIL
a. 117«. florentivs V. Comes Holl. liberat 2 00. menfiiras Mo-
d. a3.1ul.
nafierii de Biefelinge in Zuidbevelandia ab
omni fcoto et exactione.
A. 1276. d. d. 23.M.
Ad Excuru FIL p. 399.
(Ix Origituli cub Siglllo in Monaflerio S. Victcri» Annerpit*.)
lorent. Comes Hollondie vniuerfis prefentes litteras in-
fpecturis falutem et noscere veritatem- Cupientes Monafte-
rium fitum iuxta bifelinghe et perfonas in ipfo habitantes ut adeo
fcruentius diuino officio infudare elaborent/ gratia profequi
fpeciali! ipfum abhinc deinceps quo ad ducentas menfuras terre
quas habet ad prefens vel in posterum procurante domino
adeptu-
F
Digitized by Google
CHARTARVMetDOCVMENTORVM. 8oj
•depturum exiftat ab omi fcoto annualis nostre precarie duximus a. 1*7*.
eximendum. Mandantes vniuerfis et fingulis fcultetis in quo- d' *3 lul
■ • • • 1
rum officiis dicta terra iacet vt animc in posterum nullum fco-
tum ratione dicte precarie a dicto monafterio quo ad fummam
ducentarum menfurarum terre prout fupra est expresfum reci-
piant vel requirant» Verum ipfum monafterium predictura
quo ad hoc liberum habeant et exemptum* In cuius rei testi-
monium et munimen prefens fcriptum figillo nostro fecimus
communirj •
Datum apud middelborgh in crasdno beate marie magdaiene.
Anno domini • miilefimo • c c • feptuagefirao • fexto •
• *
• • •
Appendet ex vittis pergam. Sigillum florbnth iuvenili ftcie, equo
infidentis, cum avicula manu finistra, his lireris:
• • • • FLO • • nT COMITIS: h
Huius Chartae exfrant Vidimus duo,
I. Domini lohannis de Maelfttde Militis, et Prioris fratrum Predicat. de
Zerixe. — Datum a. 1390. cuius fuperest Priuris Sigillum cerae albae
impresfum.
I. Iohannit Comitis Hoilandie Zelandie ac Domini Frejie — — Datum
anno Domini • Millefim» • Ducentefimo Nonagefimo feftimo ferta ter-
tia post Laurentij- cum Sigillo integro. Eques dextra gladium, in ,
pectore Scutum Holland. et m duabus aliis partibus, galca cristata.
Contrafigillum , Scutum Holland. hisliteris:
S6CR6TVM: IOnAnnlS COMITIS hoLLADDI6-
T. //. Kk kk k N. CC_XXIX.
)igitized by Google
8ro CODEX DIPLOMATICVS
N. CCLXXIX.
t'zl7ik rl*0RENTIVsV- Comes HW^ saldvino de Nortefce
donat quandam terrae portionera. . ^
A. 1276. d. 2 3. lul.
^ Exturs. VI I. p. 339.
(Ka Ubto WS. C*e Defctiptiose Cstri SVfoi. 18. »d Originde defctipto )
V
lorentivs Comes HoUandie\ willelmo <fc Egmnnde
faiutem. Cum nos baldvino de Norteke famulo nostro dw
midiam Hoevam terre ad nos devoluce ex morte conradi
filii weremboldi et apud Norteke iacentis contulimus
ad proprietatis titutum habendara: mandamus vobis quatfcnus
ipfum in posfesfionem dicte terre imjgcatis et defendatis, nos-
* c ab m. tra auctoritate inductum ob omnem » molestiam removentes ,
m noc cafu.
Datum feria quarta ante Beati Petri ad vincttla anno Domi-
ni m. cc. lxxvi.
• * •
Appcndet SrgiBum. florentii Couj. IIoll. pro uiorc ; absque Con-
trafigillo»
N. CCLXXX.
CHARTARVM et DOCVMENTORVM. 9it
N. CCLXXX.
rtdRENTivs V. ComesHoll. declarat, Abbatem Medio- a.
burg. emisfe ab Abbatia Rijnsburg. terras in-
ter Domburg et Oostcapellanu
A. 1277.
Ad Excurs. VIU p. 359.
' '•• -
<I« OrittB.Il ia ArchM. Rlp.bur,. )
X2 lorentivs Comes Hollandie vniuerfis prefentia vifuris.
falutem. Noueritis • quod viri Religiofi Abbas et Conuentus
Ecclefie beate marie de middelburg comparauerunt quasdam ter-
ras inter dumburg et oestcappJe iacentes in walacria erga dilectas
nostras abbatisfam et Conuentum de Rinsburg pro quadam fura-
ma pecunie in certis terminis prout in litteris dictorum abbatis
et conuentus continetur perfoluendas • Apponentes prefenti-
bus in testimonium figillum nostrum ad petitionem predictorura.
Datum anno dominj m c c feptuagefirao feptimo .
♦ • *
Appcndet Sigillura Comitis adbuc iuvcnis 111 equo cuta avi, his litt.
* SIL OMI T • ! ...... NDl€.
(O Q"um ipfam Vendithms Char- et vcnditinnis cnnfirmationem 1 Flor.V.
tam ineditam pcncs me habeam, nec Com. Hoil. Tacrain, bic cis frbiungcre
non cnnccsfam ab Eiccto Traiectenfi haud abfbnum duxi, quia temporis hi-
Epifcopo hhumt auenandi facultatcm , ftorian et ritum Ulirftraut.
Kk kk k a N. CCLXXXI.
tift CODEX DIPLOMATICVS
N. CCLXXXI.
A. ii7'. iohannes Electus Traiectens. permittit Conventui de Rijns*
4.3Q.MuL \,nrg, ut Curtem cum fuis pertinentijs in Wala-
cria Abbati Medioburg. vendat.
A. 1277. d. 20. Maii.
Ad Cod. Dipt. p. 811.
(I* Anti^o Ch«tul»rio Abb»t. Mcdiob. fol. »11«. Tf».)
"Vniuerfis prefentes literas vifuris iohannes Dei gracia
Traiecten Electus falutem in Domino fempiternam, fupplica-
runt nobis religiofe perfone in Christo dilecte Abbotisfa et
Conventus Monafterij dt Rinsborch nostre Dioces., vt cum
jpfe propter vtilitatem euidentem et alias justas caufas quan-
dam curtem cum fuis pertinentijs, fitum in Wallacria inter Dum-
borch et Oostcappele Abbatj et Conuentui Monaflerij de Mid-
ddborch necesfe habcant vendere fiue alienare, alienationi feu
venditioni huiusmodj confenfum nostrum jmpartirj dignareraur;
nos igitur earum fupplicationibus inclinati, cum nobis cx vi-
rorum grauium testimonio conflet, premisfa vcritate fulcirj,
vt eadem Abbatisfa et Conuentus dictam curtem cum fuis per-
....
tinentijs dictis Abbatj et Conuentui libere vendere fiue alie-
narevalcant, concedimus et libere confentimus, auctoritatem
nostram fuper hoc plenarie jmpendentes. In cuius Rej testi-
monium SigiJIum nostrum prefentibus duximus apponendum.
D*
CHARTARVM et DOCVMENTORVM. 815
0 0 o
Datum Anno Dominj w. cc lxxvij. feria quinta postA «77.
penthccostes.
N. CCLXXXII.
aleidis Abbatisfa Rijnsburgenfis vendit Abbatiae Mediob. A. 1177.
234. Menfuras terrae inter Dumburg et Oostcapelle.
A. 1277. M. Iun.
Ad Coi. Diplom. p. 811.
(Ex AstiqM ChwittUrio AbbuUe Mediob. fol. i.)
A
leydis Dci permisfione Abbatisfa totusque Conuentus
de Rijnsborg, vniuerfis prefentes Iiteras infpecturis falutem et
noscere veritatera. Nouerint vniuerfi, quod nos de confenfu
venerabilis patris Dominj iOHANNisDei gracia Trakctfn Ele-
ctj propter vtilitatem euidentem et alias justas caufas vendidi-
mus dilectis nostris Abbatj et Conuentui Ecclefie Beate Ma~
rie de Middelburgh ad opus Ecclefie fue ducentas et triginta qua-
tuor mcnfuras terrarum jacentium jnter Dumburgh et Oostcap-
plen a petitione fcoto et expeditione Comitis que vulgariter dicitur
hervart ac ab omni exactione liberas, quamlibet menfuram pro
nouem libris Turon. Walacr. monete de qua Somma pecunie
nobis est plenarie fatisfactum, plenam warandiam contra quos-
curaque dictis Abbatj et Conuentui in perpctuura preftiturj.
]n cuius Rej testimonium prefentibus figilJa nostra duximus
apponenda.
Ktkkk3 Da.
Digitized by Google
814 CODEX DIPLOMATICVS
A. «77. Datum in Rijnsborgh anno Doinini m. cc. feptuagefirao fe-
IL lun. . ' .
ptimo, menfe junio.
N. CCLXXXIII.
A. 1*77. florentivs V. Comes Holl. conflrmat venditionem
.ao. pt. aleidis Abbatisfae Rijnsburg. factara Abbati Me-
diob. 234. menfurarum Terrae inter
, Domburg et Oostcappelle Q).
A. 1277. d. 20. Sept
Ad Cod. Diplom. p. 811.
. • - . .
^ * (E* Artiqno CfaMtalwb Abb.ti.e Mcdiob. M. ic.)
j^lorenti vs Comes IJolttn. vniuerfis prefentes literas in-
fpecturis falutem. Notura facimus, qued nos terram iacentem
in Walacria in Parochia de Oostcapple inter Ecclefiam dictj
Iocj et Curiam dictj Abbatis de Middetborgh que Westoue ap~
pellatur quam dilcctj nostri Abbas et Conuentus de Middelborgh
ad opus fue ecclefie comparauerunt contra Abbatisfam ct Con-
uentum Monafterij de Riusborgh vsque ad ducentas et triginta
quatuor mcnfuras terre vel circiter fub eisdem Iibertatibus per
omnia ct juribus fub quibus dicte Abbatisfa et Conuentus dt
Rinsborgh eam a nobis et a nostris antecesforibus hactenus ha-
buerunt et posfederunt, predictis Abbatj et Conuentui de Mid-
delborgh ac fue Ecclefie pro nobis et nostris fuccesforibus libe-
rali-
(
t
Digitized by Google
CHARTARVM et DOC VMENTORVM. 8r5
wlitec contulimus et tenore prefentium conferimus posfiden- a. U77. '
dam. In cuius rei testimonium prefens fcriptura figillo nostro Aao"Sc|*
feciraus coramunirj.
Daturo m vigilia Beati Matkei Apostolj. AnnoDommi m. cc.
ixjc. feptimo.
N. CCLXXXIV.
t-lorentivs V. Comcs HoII. vendit Abbati Mcdioburg. 'A. 1*77.
iacentia in Oostcapple cum facuitatc itv-'
ftituendi ac dcflituendi Scultetos.
0 ••••„•
A. 1277. M. Decembr.
• • * * * • »
• 4d Excurt. Vll. p. 349. tiot. '
(tx Arriqno Ch«rtuUrlo AkbiiUe Mediob. fcl. msis. T»> 1X>
F
okencivs Comes Ihllandit. Vniuerfis prefentcs lite-
jas infpecturis lalutem in Domino. Magna nobis est diligcntia
laborandum pro rcligioforum quiete quj tanto deuotius diuinis
ofticijs func intentj quanto a potentium et malignantrum inful-
tibus minime moleilantur: hinc est quod vniuerfis volumus
esfe notum, quod officia iohannis/. moens et ioh.in-
nis dicti kermisse videlicet heuinant vel co circitcr iacen-
tia in Oficio de Otstcapple comparata a nobis cum mtmilhnibus ,
jnbmtmitionibus , et fttndis fuis pro ducentw Lib. Toron. conccs-
limus dilectis nostris Abbatj et Conuentuj bcate Marrae in Mid<-
«leib. que m dicto Ojpcio de Oestcapple magjs in posfcsfionibu*
c.t
igmze
d by Google
816 CODEX DIPLOMATICVS
A. 1177. est dotata pro fumma pecunie memoratae • ad opus Ecclefie fuae
M- Dcc
in perpetuum libere posfidenda, et de ipfa fumma pecuniae
efl nobis et dictis iohanni et iohanni plenarie fatisfactum,
ac ad plenam warandiam predictorum bonorum contra quoscun-
que nos et nostros fucccsfores tenore prefentium obligamus,
dantes dicto Abbatj potestatera inftituendj et dejlitucndj fcultetos
in dictis OlHcijs gubernandis fecundum quod iplj videbitur ex-
pedire , Jta quod confuetis obfequijs et juribus nostris de dictis
Officijs nullatenus defraudemur. Ceterum in recognitttfne nos-
trj Jkminij foluet quilibet Abbas de nouo promotus nobis et
nostris fuccesforibus de predicta heuina comparata vigintj lib.
Turonen fecundum vfum ec curfum nunc Monete tValacreh. In
cuius rei testimonium prefentes literas fepedictis Abbatj et Con-
uentuj contulimus figillo nostro roboratas.
Datum in Middelburgh anno Domini h. cc feptuagcfimo
feptirao menfe Decembrj.
N. CCLXXXV.
A. 1278. florentivs Com. Holl. terras Abbatiae Rijnsburg. Abba-
m. M-rt. Mediob. venditas ab omni Petitione , Scoto ,
et Herevaert , immunes declarat.
A. 1278. M. Martio.
Ad Cod. Deplom. p. 811.
(F* AmI^m Cb.rtnlitio Abbati.t Mtdiob. foL 1% fH».)
N
os florentivs Comts Hollendit Notum facimus vni-
uer-
Digitized by Google
CHARTARVM et DOCVMENTORVM 817
uerfis prefentes literas infpecturis. Quod cum dilectus nosterA. 1179.
M Mart
Abbas et eius Conuentus de Middelburgh comparauerint ducen-
tas et triginta quatuor menfuras terrarum vel eo circiter jacen-
tium jnter Oostcapple et Dumburgh contra Abbatisfam et Con-
uentum de Reinsburgh , quas a nobis et predecesforibus nostris
liberas tenuerunt, nos dictas terras prenominatis Abbatj et
Conuentuj a petitione, fcoto, et expeditione Comitis, que vul-
gariter dicitur hereyart ac ab omni exactione liberas pro nobis et
nostris fuccesforibus conferimus in perpetuum posfidendas. In
cuius rej tcstimonium prefens fcriptum figiilo nostro fecimus
communirj.
o •
Datum aput Ziricze anno Domini m. c c. feptuagefimo Octa-
uo, menfe martio.
N. CCLXXXVI.
florentivjs V. Comcs Hollandiac mutuam promittit opeuiA. 1278.
c v 1 d o n 1 Comiti Flandriae , contra quoscumque , exce-. d-Js-M111
ptis iis quibus iure feodali adflringeretur. Quod fi quam
opem pracftaret iohanni Duci Brabantiae, eandem
etiam praeititurum gvidoni Comiti Flandr.; ita
tamen ut Comes Flandriae haud tenerctur alter- ,
ucrum iuvare, fi inter Ducem Brab. et Comi-
tem Ilollandiae controverfia oriatur.
A. 1278. d. 25. Maii.
Ad Excurs. VII. p. 212, 230.
(E* Origi^li in^Afthivi» Camcne Rition. IdUmJ
]^Jos florentivs comes hollandie notum facimus univer-
t. I L L) 111 fij
8i3 CODEX DIPLOMATICVS
A. 1178- fis 9U0^ n0S penfata «ttlitate terrarum nostrarum cum nobili viro
«u5 Ma». GV j D 0 v R cmite fiftfrk et Uarchmie Namurcenft fuper mutua as-
fiftentia quam altcr alteri fide data et Juramento preftito faccre
promifit in fpccialis amicitie convenimus unionem videlicet quod
ab hinc inpostcrum iuvabimus dictum Comitcm flandrie et iu-
vare promittimus contra quoscumque patentex et potcnterr
«uxilio, confilio et fnvore, quandocumque fuper hoc a dicto
Comite fuerimus Requifiti, Exceptis Dominis illis quibus fu-
mus iurefeodali aftricti. ordinatum cst etiam inter nos et con-
ventum quod fi inter dictura gvidonem comitem flandrie pre-
dictum et nobilem virum dilectum confanguineum nostrura
-Dominum ioiiannem Bucem brabantie aliqua Discordia in-
terciperetur quod nos Duci predicto contra dictum Comitem
flandrie in dicta discordia ulium auxilium impendemus, nos
etiam in dicta discordia prcdicto comiti flandrie contra pre-
dictum confanguineum nostrura ducem Brabantie ullum auxilium
impendere tenebimur. Infuper ordinatum est et Conventum in-
ter nos quod fi inter nos Comitem hollandie et dilectum Confan-
guineum nostrum Ducem Brabantie aliqua Discordia oriatur : Pre-
dictus Comes flandrie ei contra nos asfiftere non debebit nec.
etiam nobis contra Ducem predictum asfiftere tenebitur. In
cuius rei testimonium prcfentibus Litteris Sigillum nostrum
duximus apponendum, Datura anno Dcmini millefimo Du>-
centefimo feptuagefimo octavo , in Vigilia afcenfionis Domini.
Col-
Digitized by Google
CHARTARVM n DOCVMENTORVM. 810
* A. «78.
Collationnd a rOriginal en Parchemin
fcelle* du fcel dudit plorrnt en
cire jaunatre , pareil k celui qui est
au milieu de la page 36. d'oliv.
vredii e^tant dans laTour des Char-
tes de la Chambre des Comptes du
Roy [utfuprap.45x.] a Lille le 10.
May 1775.
GODEFROY.
1
N. CCLXXXVII.
florentivsV. Comes Holl. in fe recipit folutionem pe- a. 127«-
d. 26. IuL
cuniae pro Domicella aleidi confanguinea
de Campo in Hespele.
A. 1278. d. 26". Iul.
Ai Excurs. VIL f>. 349.
(Ek MS. Deferipe. Cwtri Botklioru ipj. fol. «. iutt Oiigiiulc 4efcr.)
entivs Comes Holiandie vniuerfis prefentes vifuris,
falutem. Notum facimus vniverfis, quod nos unura campum
iacentem apud Hespele et alium campura iacentera iuxta novam
viam , quos theodericvs Qerkus locavit DomicelJe a l e i-
di Confanguince nostre fingulis annis pro duodecim folidis
Lltlla Hol-
82o CODEX DIPLOMATICVS :
a. 117P. Hollandens. illos denarios fuper nos tenemus quousque ipfos
d. a6. lul. ~
a dicta Domina a l e i d i requiramus.
Datum feria quarta ante diem beatri Petri ad vincula anno
U M. CC. LXXVIII-
• • *
Sigillum florektu equo inGdentis cum Scuto IIoJ-
land. his lkt.
S. FLOR6NTII • COMITIS ■ HOLLANDIG.
IrrContrafigtlto Aquila eum Scuto ttLeone: his litt.
SGCR6TVM • FLOR6TII • COMITIS • HOLLANDI6»
N. CCLXXXVIII.
*
• ■
a. i=?*. gvido Comes Flandr. et Marchio Namuc. concedit Scabinis
4. 3. Jun. ...
de Moere , ut Iudicium petant a Scabinis de Arden^
borg , fi qua in causfa haefitent.
• , ■ * *
A. 1279. d. 3. Iun.
jfd Excurs. VII. p. 12S.
(Fx Oriiti^H ia ArchivU Ard«t>.r|. n». »o,.)
ous c u 1 s Cfcy» <fe Flandres et Marchis de Namur faifon&
« e. </cr. fauoir a tous ke no a nos foiables • • Efchmns. dou muer *
iL:re,
dardemborg auons donne et otroie ke de lor iugemens dont il
ne feront fage/ kil dorent en auant enuoifent a lor kief a
nos • • Efcheuins de nostre vile dardemborg En tesmoignage
de la q jeje chofe nous auons as • • Efcheuins deuant dis don-
nei
N
CHARTARVM et DOCVMENTORVM. 32*
nei cesprefentes lettres, faielees de nostre fael ki furertt don-A. 1279.
nees a maU lan deL Incarri . m • cc« fisfante dis et nuef le fa-d" 3" Iua*
medi apres ie trinite
Appendet cvidonis Sigillum rotundum integrum ex duplici vitta per-
gameoa , cum Contrafigillo. Exftat Sigillum in ol, vred, Sigi
C.Fl. p. 46. hoc excepto, quod idem Contrafigillum noa est, fed
uti exbibetur p. 39.
. • N. CCLXXXIX.
g.vido Comes Flandriae concedit facultatem Oppido de Ar- a. ia7p.
denburg, ut fodiant ab utraque parte fluminis d" 4' lu°'
. de Eede, usque ad Slepeldam.
A. 1279. d. 4. Iun. >
'.••>•..
M Excurs. FII. p. 133, 224.
( F* Rfgiitto Pcrgameno Oppldi Ardenburg. fol. vij.)
^Jous . • guys . . Cuens de Bandresi et Marchis de iW
mur faifons fauoir a tous/ ke nous a nos chiers et foiables..
Efcheuins et Communaute de nostre ville dardenburgh auons or-
troie pour ia commun prQfijt de la dite ville/ kil puisfent pren^
dre terre a lun lels et alautre del eauwe con apeele . Ee M.kt >
cuerd entre Ardenburgh / et Skpeldamme / fi auant * ke leut
Efcheulgne ' feftent tant comme ii verront ke pourfis lor fera.
par lacort et lafent de nostre billiu de Bruges pour eaus etpsur
A-Yldi». »• * Selg. *//• V*rro »..»</ <•/» *-«T«#rr .frr.t. « Vid. f;Vw'«««>
Ll 11 I 3
Digitized by Google
B22 C O D E X DIPLOMATICVS
a. »7.9. la yjile ptnir fairt dich 4 a\ tn leis et al autre de le dicte tawt
i. 4. \m. gpeeig fe > 1 pjy fi ke a cheaus qui terre iJ prenderont il
le reftorront par le-dit ' bailliu de Ar^f et de
jious Efcheuins dardetiburgh deuantdis- En teismolgnage de
la quelc cofe/ leur nous auons donne ces prefentes lettres feel-
leis de no feeil qui furent faites lan del Incarnauon Mil. • cc/
fisfante disnuef , le dymenche apres le trinkeit • ■ (
d Vid. f-r ftu *>c * «» w"' *«• /LD» f/VMW ft. Sed yid. n*n hibet.
(1) Exftat ibidcm Vcrfio Kelgica antiqua, et in Marg. Lat. exftat: De
• ftede en hecft dit niet hefgkeU matr heuet if een Fidimus tnder den zeghcl
uan dctt Gratte die te .i. bleef. Exftat nempe in Archivis Ardenburg. n°. 87.
Charta Originalis lvdovici Comitis F/andr. d. 17. Ian. a. 1337. qua hoc
confirmat Privilcgium de fodiendi facultate, ab utraque parte ainnis </* Eedet
Oppido de Ardenburg ab Guidone Com. Flandriae datum , hanc in fententiam :
l o y s Contes de Flattdres f de Neuers / ct de Rethest • ■ Sauoir faifons
atouz/ que notis auons veu/ vnes lettres feellecs dou feel de no trefchier
„ figri. de bonne mcraore mons Guy iadiz Conte de Fiandr et Marchis de Na-
„ mur, Contenans ceste fourme . . Nous gvys Cuens de Flandres. —
[Scquitur CT-.art» i. ii-j. fupri dattl
,, Les quelcs lettres ct les chofcs contcnucs cn ycelles et chc qul fen de-»
v pent. Nous ala fupplication de nos aracz Bourchmestrcs / Efcfuuins / et
„ Confel dc nostre dite villc de Ardcmbourch / ct pour le bon port et obeisfan-
„ ce,. es quelz U communautcz dycdle/ a cste ct cfperons <prc ette fcra do-
„ refenattant/ vous nous- Anons loees/ approuuees/ ct confermecs/ loons/
,, approuuons/ et confcrmons/ fauf no droit/ et lautrtii/ Et demorans ausfi
„ les priuileges que nous auons donnez a no ditc uille en autres chofcs eo kur
„ vcrtu- Si mandons a 110 bailliu de Brugcs prcfent ct auenir/ quc fans autre
,, mandement atendrc a auoir four chc / il fache Ies chofes desftiz dites tenir
„ et acomplir Et pour cc quc cc foit renne chofe ct eftabte nous auon«
„ a ccs lettrcs fait mettrc nostre feel- Donfi a Male le . xvije. jour dou moiz
„ de Jenuier • Ian dc gracc • MU troiz Cenz Trcnte et Sept.
Digitized by Google
CHARTARVM et DOC VMENTORVM. 823
In plicatur» habctur: • • par mons le • ■ Comte prefent leuesque de Cambray. A. Ia?9.
' J- Wastine'' d. *. luL
* • *
Appcnrfet Sigillum lvdovici fere intcgrum, cum Contrafigillo bene fer»
vato; in tuaiorc ailhuc vifuntur literac:
RN6N €T ReCIST6ST«- •• ut apud vrbd. Sig.
Com. Fiantlr. p. 58.
N. CCXC
ivdolphvs Rom. Rex concedit baldvino, pro fratre a. 1279.
d. c.Nor.
fuo iohanne de Avesnis, [postmodum Hollandiae
Comite] Comitatum de Alost, et tcrras Wafiae^
1 V. Oficiorum etc. in feudum Imperii.
A. 1279. d. 6. Nov.
M Excurs. VIL p. «35.
(Miitn Ctrttri. D. 1 b'. »• .. cx ArthWii Uanaotiar. )
lphvs, Dei gracia Romanorum Rex, .femper Au>
^ustus, univerfis Impcrii Romani fidelibus, prefentes litteras
infpecturis, graciam fuam et omne bonum. Vniverfitatis nos-
trae noticiae declaramus, quod veniens ad prefentiara nostram,
nobilis vir baldewinvs Anyocnis, fratris fui procuratorio
nomine pro eodem fratre fuo propofuit coram nobis , quod
idem Comitatum de Aloyst* et terras Waftae, quatuor Officio-
rum et GerharJi Montem cum omnibus iuribus , et pertinentiis
eorumdein de iure debebat a nobis et imperio in feudum tenere,
fupplicans celfitudini nostre , quod fibi nomine fratris fui pre-
dicti-.
Digitized by Google
C O D E X D I P L 0 M ATICVS
a. is;9. dicti, qui propter caufas legitimas fuper eo perfonaliter nostrara
^'6'*'°%dire p.efentiam non potuit, dictas tcrfas cum follerapnitati-
bus dcbicis concedere dignareraur, offerens idein baldewi-
nvs nobis nomine dicti fratris fui homagium pro eisdem. Nos
autem ipfius baldewini rationabilibus fupplicationibus fa-
vorabiliter inclinati eidem nomine fratris fui predicti fecun-
dum imperii confuetudinem , quidquid iurh in dictis terris a nobis
et imperio dcbet habere , in feudura concesfiraus et eundera bo-
♦l. n<m. no *. . obftantc lapfu tcmporis infra quod nos idem iohan-
nes rcquifive. . fccundum feodorum conflitutionem et imperii
confuetudinem dcbuisfet, prefati fratris fui iohannis nomi-
ne folempniter investivimus de eisdcm, recepto ab ipfo bal-
dewino dicti fratris fui nomine fidelitatis et homagii debito
facramento. Testes, qui huic infeodationi feu investiture feo-
di intererant, funt venerabiles lohannes Gurcenfis, et Wern-
hardus Zecomen . . Epifcopi, Illuftris AJbertus, Dux Saxo-
niae , fpectabiles viri Fredericus , Burgravius de Nieuren-
berg et de Catzencllibogen , JJurcardus de Hoenberch , Hugo
dc Werdenberch deRienecke, et Iiugo de Montiforti, Co-
mites» Ct aJii quam plures, in quorum testiroonium prcfens
fCriptura Maiestatis nostrc figillo iusfimus comrauniri.
Datum apud Lmzam, vm. Iduura Novcmbris, Indictio-
ne vin. anno Domini millcfimo ducentefimo feptuagefimo
.nono, Regni vero nostri anno feptimo.
N. CCXCI.
)igitized by Google
CHARTARVM e* DOCVMENTORVM 825
N. CCXCI.
RVDOLPHVi Rex Germaniae recipit Homagium 10- a.
hannis de Hannonia, eique confirmat }
mms ditioties ac feoda Imperii.
A. 1280. d. 26". lun.
Ad Excurs* VII. p. aaj..
<E* ArchiTi» H.n.on. K.IKM * eUrttrl. D. I bl 409.)
N
os rvdolfvs, Dei gracia Romanorum Rex femper Au-
gustus i tenore prefentium proteftamur publice profitentes ,
quod nos integritatem legalitatis confpicue, et fidei purita-
tem, quibus fpeccabilis vir iohannes dt Hannonia, dilectus
fidelis nofter , nos et Sacrum Romanum amplexatur Imperium ,
grate contemplacionis oculo contemplantes fibi omnes terras et
feoda, quocumque nomine cenfeantur, que a nobis et a Sacro
Imperio de iure dcbet habere, et de quibus nobiles viros pri-
mo baldivinvm*, fecundario vero florencivm, fratres
fuos , ad fidelitatis et homagii recepimus facramentum , ex de-
bito rcgie potestatis confirmamus , et eum dc eisdem liberaliter
investimus. In cuius rei testimonium prefentes litteras exin-
de confcribi et Maiestatis nostre figillo iusfimus communiri.
Datum Wicnne v u Kal. Iulii , Indictione v 1 1 1. anno Domi-
O « o
ni m. cc. lxxx. regni vero nostri anno feptimo.
* Le.e Bttub*ri»m.
.laVZi.l ftim mmm N. CCXCII. i
82<S CODE X D 1 Ft 0 M.A ■ I IX V :S0
N. CCXCIL
A. iaso. rvbolphvs Rex Germaniae dat iohannti de Hannonia
N.*u.Un' facultatem fe intrmittendi in dicta Feoda.
* I «
A. ia8o. d. 26. Iun.
Excurs. VIL p. 225.
(E* mm Arcfcir. miiti LL H. 408. )
jVfos rvdolphvs, Dei gratia Romanorum Rex femper
Augustus, ad univerforum, tam prefentium quam futurorum,
rioticiam volumus pervenire, cum fpectabili viro ioanni,
Comiti de Hannonia^ dilecto fideli nostro ob fue fincere devo-
cionis et fidei puritatem, qua adinflar fue generofe propagi-
nis, a qua traxit originem, nos et Sacrum Romanum Impe-
rium veneratur, contulerimus univerfa et fmgula feoda* que de
iure debet a nobis et Imperio obtinere , nos ex debito regie
potestatis, fe intromittendi de ipfis feodis et adminiftrandi in
eisdem liberam fibi conccdimus facultatem , in cuius rei testi-
monium prefentes litteras fibi dari iusfimus, figilli nostri mu-
nimine roboratas.
Datum lVienne vi. Kal. lulii, Indictione vrn. anno Domi-
ni m. cc. lxxx. regni vero nostri anno feptimo.
■
n. ccxcni.
I
CHA&TARVMit DOCVMENTORVM. U7
N CCXCIII.
f l o r. Comes Hotlattdit, tenore prefentium concedi-
mus Domino Abbatj de Middtlborgh ec foo Conventui vt-ijdem
tantum de Officjo Hugonis filij Boydmes comparent contra ipftim
ad opus fuum, qoantum ipfe Abbas et Conuentus habent de
terra in dicto Officio, ita vidclicot quod ipfi tantum de OfktQy
quod nunc habent, et tenent a nobis aiij vendant in quo nul-
lam terram habent iacentera. Hec fierj volumus quando vnum
ex hrjs ematur quod alterum vendatur tempore in eodem. In
cuius rej testimonium prefens fcriptum figillo nostro fecimut
communirj.
Datum atttt Castrum deMonfort (i) feria fecunda post octav.
Apoftolorum Petrj et Paulj. Anno Domini Millo cc. lxxx.
(i) Castrum de Monfort\ Hinc lux D. II. bl. 34. qui oppiilum Montfor-
flccciiditur narrariont wao. AmJIeld. tum expugnatuin putabat a. 1379.
A. .13.80. d. 7, Iul.
Ad Excurt. VII. p. 329. not.
(Ex AMlqao Cbmoltrio Abb»d«« Mtdiob. foU »»tiM
Mm mmm at
N. CCXCIV.
8*8 CODEX DIPLOMATICVS ;
N. CCXCIV.
a. rtSo. gvidq Comes Fiandciae infignia concedit Privilegia Mercato-
ribus peregrinis , cum Hispaniae , et Alcmanniae » tum
omnium aliarum regionum in Oppido Ardenbur-
genfi mercaturam facientibus vel facturis.
A. 1280. d. 26. Aug.
"M Excurs. VIL p. 119.
i ...... ( » ...
(Ex OrigioaU la ArchivU Ardenbnrg, r>°. ^C.) —
CjTurs Caens deFtandres et Marchis deNamra tbte ehiau*
ki cesprefentes lettres verront et orrontfalus ennostrefegneur-
Sachent tous ke nous reuuarde et confidere le eoumun prou-
frt I et le vtiliteit de nostre terre de Flandresf et des .mar-
chans/ antans et repairans en celi terre pour leur marchandi-'
fes/ a tous marehans defpaigtte et de Atematgnel eta consau-
tres marchans dautres terres ki a ces marchans defeure dfs
acompaign fe verror pour anter et repairier en nostre vile de
Ardembourgh et leur Marchandifes amener/ et kf alover fe
vorront a ces marchans pour venir a nostre vile defeure df»
te/ Nous leiir otroions et auons otrofet toutes Ies francffes
ki ci apres funt efcritcs • cest afauofr ke li marchant afent pois
de balanches I et ke li peferes poife tout en fin • et ke il oste
fes mains dou pofs/ et ke Ii marchans v autres fire Ies balan-
ches de le main en la mofenne de Ia balancei parquoi ele ne
voi-
Digitized by Google
CHARTARVM et DOCVMENTOR VM. S29
voife plus dune part ke dautre/ et ke Ii marchans puet con-A
tredfre le pefeur fans riens mesfafrc • Et cil ki achatera lauofrd"
doit paier le pois • Et cil ki le vendera fera cuites fans riens
pafer • mafs kil liuerra lauoir ala balanche • et fe aucuns eftoft
trouuefs ki pois eust v pefast fcns le pefeur Ie Conte il feroft
en fourfaft de cuincquante • lih'. enuers le . . Conte- Dautre
part ke li marchans puisfent achater et reuendre toutes mar-
chandifes aufi frankement coume U Bourgois en gros en la vile
fans nul fourfait/ fans pafer asfife- Sans Ies Lombars> Dau-
tre part ke li marchant defpaigne dahmaigmf et de toutes au-
tres terres ki a ceste compaignie facorderont puisfent auofr qua-
tre procvwrsj et ke cil quatre proeureur v li dof des qyatre
V li v.ns dfaus puisfent demander les tors et les outrages kon
feroft a faus v a aucun de leur compaignons et dou defpcns
]te cil quatre procureur feront v fi vns diaus pour lcs befoignes
des marchans defcure dfs pourfiufr et auanchier en quel ma-
niere ke ce foit reprendre doiuent ces couls Q 1 ) et ces frais
as marchans defeure dfs fi auant ke li marchant et li procureur
facorderont entraus/ et fe aucuns voloft estre encontfe dc paicr
ces couls et ces frafs defeure dis venir doft deuant lt Segncur
dele terre et chou kil .en ordenera et fes confaus en droft fera
tenus • et ces procureurs pucnt oster et remetre li communs
des
• ■ 4 + m ■ «
(i)C« Cou/s"] Sic in Orig. In Bclgica tamcn verfionc habdur Td.
Mm mmm 3
830 CODEX DIPL O M A TICVS
A. 1280. desmarchans/ toutes les fofs ke boen Ior femblera. En apres
de toutes demandes v de tous plais ki foient cntre les mar-
clians v entre autres gens en quelcmaniore kil touke as.mar-
chans v a autres dcleur gens kil foit jugies par quatre Efceutns
ct par les quatre procureurs/ et non par autres- Et fe il ne
puent concorder chou ke H • • Cuens en dira par droit four
fen mieus fera tenus- Et fi puet enuoier li Cuehs pour liu fil
vient •!• houme en fen h'u pour dire le dit> Dautre part ke
nus hom cftranges ne folt pris ne mis emprffon ne arrefteisl
il ne fefauofrs pour nule chofe en la terre de Flandres fe <A
nest v foft fe propre dettre v pour plegerie kil ait faite/ v pour
autre chofe ke fes Cors propres ait falt en Ia terre de Flandrei
fil ne fust einfi kon eust fait arrest aucun four nous v foUf
nostre gent* Dautre part ke nus hom eftranges en toute Id
fegnorie de Flandres ne foit prfs ne arreftes pour tant ke il pulst
donner pleges v warandifes/ destre adroit efnfi coume lois apor-
te fe ce nest de vilaln fait/ fouues ks droitures et les frandfes
dcs boines viles de Flandres- En apres ke li Bourgofs de Ia
vile dardembourgh nc autres hom ne foit fi hardis de batre ne
dc faire batre ne laudure a nul houme eftrange ne de fairff
faire • raafs fe li eftranges hom Ii fait tort ke il le raohftre par
deuant Ies Efcheuins* Et fi tost ke il Iara monftreit ke il man-
dent pour lui ki eftranges est/ et ke il li fachent fi hautement
amenderke boenfoit- Et fil ia aucun ki ne le veille tenir kil
. foit
Digitized by Google
C^ARTARVM et DOQVMffNTORVM. 831
fbft en fourfait de vint. lib' • et autel douBourgois ki aroit mes- a. ns«.
fait au Marchant' Et li eftrange porront aufi bien tesmoigner 26 *
four les bourgois coume fi Bourgois four aus- Et filauient
ke marchans v bourgois meffait li vns enuers lautre fi coume
de batre v de metre maln ali/ ke puis ke cis fafs cela clers ke
On tiegne emprifon le maufalteur iusques atant kil lait amen-
deit par les • • Efcheuins et les procureurs • fauues les Aman-
jes au • • Conn • Dautre part ke nus couretiers ( 1 ) ne puist
eftre en la vile ne faire couretage/ fil nest pris par le volen-
teit des Efcheulns et des procureurs deuant dis et fe par auen-
ture aucuns couretier faifoit faufeteit a aucun marchant et ke
on le fenst par boine veritcf ke il tantost fust mis hors de cou-
retage a tous jours et ke il ne fust couretiers jamais en la vile
ct ke cil ki ferpnt couretiers foient en efcrit efrosles de la vf-
le et efroiles. des proeureurs • Et fi autre prendoient coureta-
ge fors cil ki feroient efcrit il feroient en fourfalt de vint • lib'.
et le couretage ke H couretier aroient feroit eftablis pour les
Efcheuins et les procureurs • Dautre part ke nul marchant ne
nul Bourgois naient compagnie auec nul couretier four le four-
faft de vint • lib' • et li eouretier perderoit ibn meftier de cou-
retage an/ et fe ii dedens lan faifolt couretagc ne pren-
doit
( 3 ) Couretiers] Videtur inmii idem , rbtarivs, et Courtagium , yerti-
^uod apud dv camge in V. cor- tur per Proxetieta, Gali. Courtier.
Digitized by Google
832 CODEX DIPLOMATICVS
A. 1280. doit il feroit en fourfaft de vint • Iib'« et ke jamais ne feroit
f2frAug"couretiers en Ia vile four le fourfaft deuantdft. Dautre part
fe nus Bourgois v nus hom eftrangcs paioit plus de courrel ,
ke tant kc li Efcheuins et li procureurs deuant dit aroient/ efta-
blk il feroit en fourfait de fisfante fols la premiere fois • et a
toutcs les autres fofs a quatre • lib'- a chascune fois/ et fe li
courretics prcnt plus/ il fera en fourfait de fisfante fols/ Ia
premicre fols/ la feconde fois a fis • lib'- et a la tierce foisa
dis • lib'« et feroit banfs hors de la vlle •!• an* et fc il reue-
nok en la vile dedens cel an • il feroit banis hors de la vfle
dis ans/ four vn membre • et fe il apres lan prendroit plus/ il
ferolt en fourfait de vlnt • lib'- et ke jamais ne feroit coure-
ticrs enlavile* Et ke nus bourgois ne eftranges hora ne fa-
ce prefent a nul courretier four le fourfait de fisfante fols,
et ce plaidera on trois fois en lan deuant Ies> Efcheuins
et lcs procureurc deuant dfs et de tous ces fourfais ara li Cuens
le moitic • li vilc la quarte partie et Ii marchant Ia quarte par-
tie pour paier lcur dcfpens et dou fourfait deuant noumei fon
faifoit prefent au couretier/ ara Ii cuens le moitfe • la vile et
li marchant lautre moftie/ et tout li autrc fourfat fero.ent au
conte • Dautre part ke en Ia vile foit autels Tonlius kil est a
Bruges fors des dras de la vile • deus • dcniers de la p.ece et
de vaire oeure/ dermines/ de Iourres/ de Gorghes/ de ven-
trcskes de Mercer.c/ et de efpcceKe/ et de toute peleterie -
et
)igitized by Google
CHARTARVM et DOCVMENTORVM. 833
et de ce paiera on ki le achatera/ trois/ deners/ dou marcA. «s*.
fe il le met hors de la vile A Tonllu • et tel tonliu kon prentAs<J Aus
su Dam C3 ) prendera on a lefpoe (4) de fcliptndam v la v
U e//w dardemburgh fera • et le *<w//« dardemburgh prendera on
en tel maniere kon le prent a Brugcs et cel de fclipendam cn tei
maniere kon le prent au Dam- Dautre part ke nus eiTrangcs
hom ne ptieasfife (5) en la vile fe il ne tenoit tauerne dc v<n
a broke • mais fil paioft asfife il porroit vendre vin v autre bu-
uerage abroke/ einfi comrac li bourgois. Et ke li Marchant
puisfent vins v autre buucrage entraus vendre et donner lun a
# lautre pour leur argent fans paier asfife • mais ke ce ne foit ta-
uerne criee ne a baniere / et fc il le vendent par los hors
de lor hostel il paieront asfifc . Dautre part ke 2i marchant
puent louer v achater hofteus cn la vile et puent demorer
par aus • et puent recheuoir eompaignons tant com il Vorront»
Et del couretage ke li Couretier gaagneront a leur compaignons
kil aient les deus parties et li couretier la ticrce partie • Dau-
tye part fe nus hom eltranges faifoit chofe par quoi fes cors et
fes
»
(3) Dam] Cf. excvrs. VII. qoae dbrj excvrj. VTI. p. 130,133.
P* 130. (5) Asftfc] Obfcrvctur antiquitas
(4) Lefpoe] Est vox antiqua ver- lniius gcncris Tributi, quac vulgo At-
imcula, klem notans quod hodie cen fifa, vel Excifa, (Dclg. Accyfcity vo-
fpuye. Ernt autcm cataracta, fcu obex cata, in Flandria folvi folct. Serius
ttquatius; postea vero ctiara in gencre nonnibil, et nonnifi fcc. xiv. in Holl.
pro aquaeductit fumi cocpit. Conf. ct Zcel. invaluit, ut alibi pluribus.
r. //. noj nno
Digitized by Google
334 CODEX DIPLOMATTCVS
fcs auoirs fust cn fourfait et fc il tenok auoir de fegneur v
dautre • ke autrui auofrs ne £ust fourfais • Et ke Ji fires des
auoirs lc puet fauuer par, verftei fbuffisfimc* I£t kc ffe li fires
neftoft au pafs ke ii • • Efcheuin-ec ii procureur le puisient
deliurer par veritei fouffisfant- Dautre part fe nus hom eftran-
ges juast v mefist en mal vfage lc auoir de fon fegneur par fa-
mc v par autre mauuaifteit ke li fires/ li • • Efcheuin et li.
procureur deuant dit/ aient pooir de prendre tout lauoir kil au-
roit» Et ke il le gardent tant ke li fires del auoir fera venus
v fes coumans • Dautre part ke li hoftclage ke li marchant
paferont foient eftabli par les Efcheuins et lcs • • procurcurs
deuant dfs • et ke nus bourgois ne piust loer cclier (6) plus
haut ke quatre fols le fesmaine* Dautre part et ke nus Mar-
chans eftranges ne doit auofr lauantagc* ne ces franchffes fil ne"
vieut eftre en le compaignfe de ces marchaas deuant dis • Et
fe aucuns tue v plafe- homme et eftrange gent v autre le puent
arrefter v prendre kc il le rengenc au fegneur fans riens mes-
faire • Et fe nus hora ffert en le vile v fors de le vile tant
coume li Efchieuinages dure aucun houme de Coutel v de
glauie v darme mortel et cil ki fera plaits ne muert ke cil ki le
plaic Ii fist perge le mafn de quof il lc plaia • v paiera Sis-
fante • hb'- et le amcnde au plaiet • par le dit des • • Efcheufns
et
(6) Loer celkr] Rcctc in Vcrs. Bclg. Kelnare hurtn i. c. Keldcr huren.
CHARTARVM et DOCVMENTORVM. 835
et des • • Procureurs deuant dfs - fe il ne lauoit fait four fon 4
cors deffendanc- Et 11 vile metera pour warder chascune nuit^'
tant coumc li Efchetifn ct li procureur deuiferont pour le
vile warder • Et fil auenoit kil eust aucun debat entre le vi-
le et les Marchans/ ke ii debas fust terminels par Ies-. Efche-
uins et Ies • • Procurcurs • et fe il ne puent concorder li Cuens
v chil kil i met en est fouuerains et chou kil en dira etfera
pour lc droit four fon mieus fera tenut . et toutes ces fran-
chifes foient pour nous et pour toutes eftranges gens ki en
la vile venront a tous jours/ et ke tiuie couftume nouuiele ne
foit faite ne mife four les deuant dis marchans. de ce jour en
auant des chofes defeure dites. Et fe aucuns fa cointe a fe-
mc kil en ait fe volentei fauf ce kil ne le bate v tolle le
fien/ v face fbrce/ kil nen pulst ellre a amenoe- Et puent
li Marchant defeure dit auofr. vn faiel de Commun / pour faie-
ler Ieur lettres ct leuf procureur dou commun / et pour
envoier as boinc viles par tout la v il leur plaira* Sauf ce ke
li faiauls ne foit en le preiudice en le greuancc dou Segneur
de le tiere* Et a tbUtts ees Trarichifts et ccs couuenees et a
toutes ces chofcs ci dcfus efcrites bien loiaument et feirme-
ment tcnir et fairc tenir as marchans defeure dis et a tous au-
Kes einfi kc defeure est dit obligons nous/ Nous et nos hoirs* •
Contes ep Contcs de Flandres En tesmoignage et enfeurte des
quels chofcs nous lcur en auons ces prefentes lettres dounees
Nn nnn a faic-
83<5 CODEX DIPL O M A T I C V S
a. n8% faielees de nostre propre faiel/ el an dcl jncarnation nostre
fegneur/ mil/ dcus/ cens/ quatre vins le Lundi apres le fiesto
faint Berthermiu lapTe •
Appendct cx nodis fcricis coloris viridis Slgillum c v i d o n i s Com. Flandr.'
intcgmm, utp. 46*. ol. vred. et Contrafigillum , ut ibid. p. 30»
N. CCXCV.
a. nsi- otto Marchio Brandcnburgenfis concedit , ut rodvl-
«.. 15. iul. • .
phvs Rex Gcrm. Imperii Feuda confirmet, caque
i.oanni de Avesnes iuniori eoncedat.
• :l- '..'.'■! .. . . ■'■ .' > 'I* . .' . .
A. 1281. d. 15. Iul.
• •« ■[ '. \ " ..;*'• *. • . .y . . .. ...
M Excurs. VIL p. 232.
"... . ...
(I* yimu Thtt. ~4>mi. T. L ptrtife mikii Ch*n,rh. S. I. U. .-ij.)
«
. »#".*■ I ■ • .
- ....... • •• . ... i . . I . :
• '• .- ' . ,
. ■ .... ... 1
N. CCXCVI.
Digitized by Google
CHARTARVM eT DOCVMENTORVM. «37
N. CCXCVI.
rvdolphvs Rex Germaniae confirmat omnia Iudicia, habi- A. lisr."
- \ d. 5. Aug.
ta in Curia wilhelmi Regis German. in gratiam K. 1.
iohannis d'Avesnes, Comitis Hannon. contra
m a r g a r e T a m Flandriac Comitisfam C 1 \
....... x, ' .. .. ■
A. 12-81. d. 5. Aug.
Ad Exeurs. VII. p. 925. fq.
(Fx HiitlHi Tha. U<uti. T. I. p. 1163. Tq. «pud hiiiii Ctdrttri. D. I. bl. ^if.)
J^odvlphvs, Dei gratia — — Cum fpectabilis vir
iohannes dc Jlvtsnis , Haynnoniae Comes , fidelis noster. dile*
ctus ad celfitudinis nostrae praefentiam acccsfisfet, propofuit
coram nobis, quod cum iam pridem. 111 D. m ahci e>ta5
tuhc Flandriat Comitisfa, advcrfus Rommum Imp. et praeclatflfl
recordationis willermvm, Rom. R. praedec. nostrum, in-
devotionis erecto calcaneo, ipfum Imperium five Regem pei
ingratitudinis vitium adeo provocasfet, quod idem Rex di-
ctante fententia Principum, Comitisfam pr. quibusdam~*«rfis ,
. vIJl.
(O Comitisfam~\ Dedi Chartam fere rvs Archtepifoepn» Moguntinus dr
integraro, propterea quod haec inftar ba- 14. Aiigust. a. 1283. et sigejjw-
fis est omnium reliquarum, quas ic- uvs Archicpifc. Colonienfis ftr.in.
circo non nifi fcre argumento tenus hic post octav. Pafchae a. 1283. apud mar-
exhibebo. Confirmanmt hanc Char- tene Thes. Anecd. T. I. p. 1190,
lam patentibus fuis literis wernhe- 1191. Cf. excvrs. VII. p. 232.
Nn nnn 3
*3« "C-O D E X DIPLOM ATIC VS
A. n8i. vidl. Terra iuxta Scaldam , terra de Akst , terra de IFafia ,
<l s- Aug. A , _ . ...
N. i. et terra Qiatuor Offiaorum, cum oremibus fuis pertinentus,
quas Jmperio tenere debuerat , — privaverit , conferens iplas
terras quondam fpectabili Viro iohanni de Ayesnis, eiusdem
C. Haynn. gcnitori. Quamobrcm praedictus Cemes
Haynn. — ut confirmare ac innovare
[Scqnuntur hic itrrum litfcrue tmbtc iiuilui Hfiit Gtrm. Chmat A n lul. a. n$i.
fupr* p Ci-,. 1«JH 1
Nos igitur — rr ratas habentcs et gratas, easdem, maioris
partis nostrorum et imperii Principum , ius in electione Romani
■Regts habcntium, libero mtcrvcniente confenfu confir-
tnamus, innovamus, approbamus, et huius fcnpti patrocinio
comnjunimus, dictas terras et omne ius, quod ratione
baperii nobis vacavit et yatat, competiit five compefit m eisdem,
Comiti faepedicto Haynnoniae denovo confcrimus et do*
namus in feodum, et de feodis ipfis eundein folemniter
investimus, recepto ab ipfo pro terris praedietis, homagio, clfi-
dtUtatis debhae iuramento. r.i
— ; -^— Tcstes; ■■ >
Datum Nuremberch, per manum magistri Goth. Praepofiti
Pact. prothonocarii nostri , nonis Augusti , indictione i x. anno
Dom. mcclxxxi. regni vero nostri anno viii.
: i.. \ , •
I r
, - ,i . 1 ... , .
N. JCCXCVUL
Digitized by Google
CBARTARVM et -DOCV%lEW6MA $yr
N. CCXCVII.
rodvlphvs Rex Germ. mandat dictarum Terrarum incoJis,A- "8r.^
ut loiiANNEMde Avesnes terrae Dominum rccrpiaftt. nAi. "
A. 1281. d. 5. Aug.
£xr«rr. f//. 22 5.
(Fxmiiiiiip. 1187. Miitii C*«rt«*. D. I. M. 416. )
XV odvlpiivs Dei gratia Rom. Rex - - Nobilibus , Mipi-
Jlerialibus, Militibus, VasfalUs, et Popularibus univerfis per
Terram de Alost, pcr Terram iuxta Scaldam, per Terram Ge-
ral4i-montis, per Terram IVaftae, et per Terram Quatuor-
Ojffkiorum, et atrincntiarum fuarum quarumlibet conltitutis,
dilectis fuis et Imperii Romaui fidelibus, gratiam fuam et omne
bonum. /
Quia fpectabilcm virum ioiiannem^ Ayesnis
N. CCXCVlII.
Idem Rex mandat episcopo cameracensi, ut ioijan-A- ia*i.
d. 5. Aug.
nem de Avesnis in posfesfionera inducat tcrrarum, n. iil
ab Imperio in ipfmn coll3tarum.
A. 1281. d. 5. Aug.
A» Excurs. VII. p. 255. fq.
(IiuaitixiLL,. 1168. « hi»c miiiii l. L kl. 416.)
N. CCXCIX.
840 CODEX DIPLOMATICVS
N. CCXCIX.
i*n. rodvlphvs Rex Germ. fcribit ad vafallos Comitis Ilan-
i'vJ* noniae, in his JVafianos et 4. Ambactasi ut ei tan-
quam terrae Domino obcdiant.
A. 128 1. d. 5. Aug.
Ad Excurs. VIL p. »25. fq.
(E* MiuiMi T4«/. ^W. Tom. I. p. 1171/) ;
R
vdolpii vs 'Dci gratia Romatwrtim Rex fcmpcr Augu-
ftus, ftrenuis viris Irapcratori Conftantinopolitano. R. Advoca-
co Bethuniae, 10. dicto de Aldenardo, R. Domino de Litfd-
kerke, G. Domino dc Rodes, R. Domino de Gavre, T. Do-
inino de Bevene [1. Bevere], H. Castellano Gandavi,
dilectis fuis et Imperii Romani fidelibus, gratiam
fuam et omne bonum.
Quia fpectabilera virum 10. de Ayesnis Uaynn. Comitem, fi-
delcm nostrum dilectum, ob fuac probitatis cximiae merita,
_ . -. . •
et progcnitorum fuorum contemplatione fublimium, qui con-
ftanter in fide coaluerunt imperii , gratioHs amplexibus aftrin-
gcntes, procesfum clarae recordationis villelmi(i) Ro-
manorum Regis pracdecesforis nostri tunc habitum de terra de
Alost, de terra iuxta Scaldam, de terra Geraldi-mwtis, de ter-
ra
(O VilMmil Vid. fupra p. $28.'chart. a. 1252. d. 11. Iul.
Digitized by Google
CHARTARVM et DQCVMENTORVM. 841
ra Vajiae, dt terra Quatuor-vficiorum, et omnibus attinentiis a.
d. 5. Aug.
fuis per ipfum Regcm vV^ et Principes Regni Alemanniae inN. iv.
folemni Curia congregatos abiudicatis folemniter marcvahi»
tae Bandriat Comitisfat, ac piae recordationis iohanni dt
Avtsnis eiusdem Comitis Haynnoniat genitori, eorumdem Prin-
cipum libero interveniente confenfu, collatis, ex liberalitate
munifica duximus approbandum , confirmandum ac etiam inno-
vandum. Omne ius nibilominus nobis et Jmptrio vacans «ut
competens in praemisfis ipforum nostrorum et imperii princi-
pum applaudente confenfu , de novo eidem Comiti Haynnoniat
liberaliter et largiflue conferendo et investiendo deipfis, re-
cepto ab ipfo pro terris eisdem Homagio-, et fidelitatis debitae
iuramento, prout in privilegiis nostris fuper hoc confcctis et
fibi eoncesfis expresfius et lucidius continetur. Vniverficatcin
vestram attentius exhortamur , regia vobis univerfis et fingulis
auctoritate mandantes et firmiter iniungentes, quatinus iuxta
divinae praeceptionis edictum, quo Deo quae Dei, et Cae-
fari quae ipfius funt, rcddere qursque debet, praefato Hayn-
mniat Comiti> veluti vestro Dmino temporali praeftetis Homa-
gium et fidclitatis debitac iuramentum, fibi parentes humiliter,
et devotae obeditionis obfequiis intendentes. Super hoc au-
tem nemo vestrum utatur excufationis, aut occafionis ullius
umbraculo, nec in expectatione frivola alios , five aJium prae-
ftolctur, ut proinde facri Imperii brachium faeculare vos fo-
t. I/. Oo 000 veat,
)igitized by Google
842 CODEX DIPLOMATICVS
a. iaai. veat, et in opportunitatibus dexterae fuae fceptrigerae gra--
N.Sivt1'8' tiam vobis accommodet asftftricem. Si vero (quod abfit)
quempiam vestrum in huiusmodi cafus articulo contumaceml
inveniri contigerit, aut rebellem: animadverfionis ultricis mu-
cronem contra eum, iufticia fuadente, nos oportebit exercere,
iuxta quod conCuevit in Curia nostra temeritas indevota rebel-
lium condemnari.
Datum Nuremberg nonis Augusti, Regni nostri anno Vrn.
*
N. C C C.
A. nfr. • RVDOLPHVs Rex Gerro. mittit iudicem extraordinarium
ad exfequendam fententiam et adeundam
eiusdem terrae posfesfionem.
-
A. 1281. d. 9. Aug.
4d Excurs. VIL p. 22$.
* . . .
(iff.KTiMt Tktftmr. ^mi. T. I. p. 117«.) '
vdolphvs Dei gratia Romanorum Rex femper Augu-
ftus, univerfis fccri imperii Romani fidelibus praefentes iitteras
infpecturis gratiam fuam et omne bonum.
Ad tmiverfitacis vestrae notitiam duximus deferendum, quod
nobis pro tribunali fedentibus apud Nuremberg, fentcntiatum
extititcoram nobis, omnium prindpum et nobilium ceterorum-
que fideJium nostrorum qui fuere praefentes applaudentc ca-
terva>
R
)igitized by Google
CHARTARVM pT DOCVMEJSTTORVM. 3.43
terva, quod curn rpectabili viro iohanni de Ansnis Comiti \. ia*r.
Haynnoniae dilecto ndeli nostro propter fuae fidei et probitatia
praeftantiam , terram de Alost\ terram fuper Scaldam, terram
Geraldi-mdntis, terrdm lVa[iaey et terram Qiiatuor -officiorum
1
cum omnibus attinentiis fuis in feodum concesferimus , et eura
• .....
investiverimus de eisdem, prout in inflrumentis fibi fuper hoc
traditis plenius continetur : nos eidem eXecutorem idoneum ,
quem ipfe Comes nominaret, deputare et concedere debere-
mus, qui principaliora Ioca praedictarum terrarum accedcns,
et tara "investituram praedictam, quam nos earuradem terrarum
esfe Warandos pronuncians, faepcdictum I. Haynmniae C<j-
mitem, vel ccrtum procuratorem ipfius nomine fud in corpora-
Icm posfesfionem praenominatarum terrarum et attinentiarura
fuarura quarumlibet nostra auctoritate regali induceret curn fo-
iemnitatibus debitis et confuetis, et nihiloininus ab omnibus
fuper earum tcrrarum diftrictibus conrtitutis praeciperet aucto-
ritatc regia fibi tamquam domino fuo debitara obedientiam ct
reverentiam exhiberi. In cuius rei testimonium , praefens fcri-
ptura exinde confcribi, et maieftatis nostrae figillo fecimus
comrauniri.
Datum Nuremberg, v. Idus Augusd, Indict. ix. anno Do-
mini mcclxxxi. regni vero nostri viii.
O00002 N. CCCI.
Digitized by Google
844 CODEX DIPLOMATICVS
N. C C C L
A. lajx. tohannes Dux Saxoniae , Angariae . Westfaliae , Mare*
d.2o.Aug. fcaIcus Imperiij ratam habet confirmationem Terrarum de
Jlost, Quatuor-officiorum% Wafae, fupra Scaldam-
et Geraldi-montis, quas ab rvdolpho Rege
obtinuit iohannes de Avesnes iunior.
A. 128 r. (1) d» 20. Aug,
Ad Excurs. VII. p. 432.
{tx M/kftTi». TUi. *A*ui, T.U p. 1131. »pud nmi» Ckutai. D. I. H.3** ».i»7*)
(l) Edidit hanc Chartam marte- coniecitque. annura 1274. Verum ref
ne I. 1. ad a. 1272. eumque fccutus gestae ratio docet, hunc, quem dedi
est miekisivs, cui tamen olfecit, annura, esfe probum. Habetur cnim
exftnre mendum in anuo , quorriam R v- meatio fuperioris Chariat , quam djde-
dolphvs tuuc noadum Rex esfet, rat Rudo/phus.
N. CCCIL
a. uSt. uermannvs Comes de Henneberg , maritus quondam mar-
n^u!1116, caretae, tam pro fe quam pro filiis fuis vendit
omne ius hereditarium in Comitatu Hollandiae,
quod ex paterna maternaque fuccesfione
eius uxor margareta habuit.
A. 12 S1. (1) d. [20] mens. Aug.
Ad Excurs. VII. p. 932.
(mltiuittritiit Tkti. ~i»ni. T. 1. p. 1 ifix. uiuie uiiiu C**r»«*. D. I. bl. a|»8. X
"\^"niverfis praefentes Ktteras infpecturis hermannvs C«>
mes de Hayneberg falutem et notitiam veritatis.
No-
(1) Data vidctur, eodera die, quo teftis i°. idem Comes , 20. itidem A/w-
uraecedcus Chana, quippe cui adfuit rcmburgi, mcnfe Augusti. et qui-
dem
Digitized by Google
CHARTARVM et DOCVMENTORVM. 845
Noverint, quod nos pro nobis, bopponk filio nostro, vi-A. ia«r.
ro Nobili, o t ho n e Marchione Brandeburgenfi , et ivtta(2)n.2i°i.Aj8'
filia nostra eiusdem Marchionis uxore , ac nostris et eorum he-
redibus vctididimus, etvendere, tradere et deliberare, promit-
timus et tenemur illuftri viro Domino iohanni
dem 40. in re fuz tc patrui fui de Jves- genfi , apud mier. Charterb. D.h
ais, ad quem arabae Chartae fpectant. bl. 4*3. cxbojchorn. Theatr. Holl.
Est haec Hla Margareta , de qua, tam- p. 172. Ibidemque apud mier. L L
quam 365. liberorum matre , egregia il- exftat Chart» hermanni Com. dt
la fabula narratur in Chronicis Hol- Henneberg7 ex qua cum filio Poppone
landiae. tradit omnem fuam hereditatcm in Hol-
(a) lutta] De hac Iutta Marchion. landia (brorio fuo Ottoni Marchioui
Brandcburg. habetur Charta , qua bona Brandeb. et cius coniugi luxtae*
cunfirmat, tradha Abbadae Kijnsbur-
N. CCCIII.
rvdolphvs Rex Genn. fcribit ad H. Comitem Lusfenbur- A. «?r.
d. ia. Oct.
genfem , ut Comitem Hannoniae inducat in posf&sfio-
nem terrarum fibi ad Imperio concesfarum
A. 128 1. d. 12. Oct.
Ad Excurs. VII. p. a2d.
(E* mutiki r*t* Uimi. T. I. p. 1171.)
vdolphvs Dei gratia Romanorum Rex femper Augu-
ftus, fpectabilf viro H. Comiti de Lusfenbourch dilecto fideli
fuo gratiam fuam et omne bonum.
Oo 00 0 3 Quia
Digitized by Google
845 CODEX DIPLOMATICVS1
A.n8r. Quia fpectabilem, etc. ut fupra p. 840. usque ad haec ver-
Al2 °ct ba exclujiye: univerfitatera vestram, etc. quibus praetermisfis ,
Jic profequitur: et quia corara nobis per fententiara obtcntuin
extitit, confentientibus omnibus qui fuere. pracfentes, quod
executorera , vel executores eidem Comiti teneamur liberaliter
deputarc, qui eum mittat in posfesfionem terrarum huiusmodi
corporalem, fidelitatem tuam fub fidei debito, quo nobis prae
ceteris fpecialius es alhictus, xequirimus, et monemus, regia
tibi nihilominus auctoritate praccife mandantes, ac firmitcr in-
iungentes, quatinus ad potiora loca dictarum terrarura acce-
dens, eumdem Comitem in posfesfionem earumdem terrarum
mittcre non omittas , adhibitis folemnitatibus debitis et confuetis.
Datum Olumbariae , 1 v. Idus Octobris , rcgni nostri an-
no viii.
N. CCCIV.
a. 1*81. rvdolphvs £i) Rex Germ. florentioV. Comiti Hol-
ti.19.Dec. land< iniurigit5 ut ioannem dc Avesnes immit-
tat et adiuvet iri acquircndis Terris memoratis.
A. 1-28 r. d. 19. Dec.
Ad Excurs. VI L p. 230.
(h * t t ■ a 1 v ( U»*!. iiii. _rf/v. T. 111. p. i)6. et htnc M 1 B 11« CWfirf. P. I. U. ftf. (»))
A dolphvs [1. rvdolpiivs] Dei gratia Rom. Rcx9
fem-
( 1 ) Rudolphum , non AJoJphum , tis cvincit. Fortasfe postea rcpetitae
has literas dedisfe, iam animadvenit ab Adolpho , et hinc error.
VirD. mieris in not. ad Chartcrb. (2) Non datas csfe has literas anno
1.1. bl. 429- Idem rci gestac ratio fa- 12S2. ut volebat 1.1. mieris, fatis
cer-
)igitized by Google
CHARTARVM et DOCVMENTORVM. 847
femper Augustus, fpectabili viro florentio, £omiti HoU a. ia«r.
landiae, fideli fuo dilecto gratiam fuam et omne bonum. Quod ,I9De<
fpectabilem virum iohannem de Avennis, Hannoniae Comi-
tem9 fiiium nostrum dilectum, ob fuae probitatis eximiae meri-
ta, et progenitorum fuorum contemplationem nobiiium, qui
conftanter in fide claruerunt impefii generofis amplexibus
aftringentes procesfum clarae recordationis wilhelmi, Ro-
manorum Regis, praedecesforis nostri, tunc habitum de terra
Alost, de terra iuxta Scaldim et terra Geraldi-montis , de terra
fFaftae, dt terra Qttatuor - officiorum et omnibus attinentiis fuis
per ipfum wilhelmvm, Regem et Principes regni Aleman-
niae, in folempni curia congregatos, abiudicatis folempniter
quondam margaritae* Flwdriae Comitisfae , ac piae reeor-
dationis ioiianni de Ayennis, eiusdem Comitis Hannoniae;
genitori eorumdem principum libero intervcniente confenfu,
collatis, ex liberalitate munifica duximus approbandum, con-
firmandum ac etiara innovandum, omne ius nihilominus no-
bis et imperio vacans aut competens in praemisfis nostro, et
impe-
certum est. Rudifphus die 30..Sept. no ioSt. currebat. Neque aliud pcr-
anni 1273. Rex clectus est, ct d. ji, mittit fequens florentii pactum,
Oct. coronatus. Annus igitur eius nt- quod vi huius Clianae Rejiae inituni
wwx, quem haec Charta una cum mul- est.
tis aliis cxhibet, cucurrit ab autnmno (3) Ilrcc Charta , collata cum proxi-
anni 1281. ac deliit feqnenti anno, eo- me fcqucnti, et innumeris aliis, ilo-
dem temporc. Nou alius igitur ditt cct, qune vis Imperii per haec tcm-
19. Decsmbr. obtinet , quain Qjui an- pora fucrit crga Comitcs Hollamluc.
Quod
Digiti?ed by Google
848 CODEX DIPLOMATICVS '
A.iigr. impcrii applaudcnte confenfu, de novo eidem Hannoniae O-
il9 Dec'fw7i liberaliter ct largiflue conferendo ac investiendo de ipfis,
rece£to ab ipfo de terris eisdem homagio , ct fidelitatis debitae
facramento, prout in privilcgiis nostris, fuper hoc confectis,
ct fibi concesfis, expresfius et Iucidius continetur: fidelitatem
tuam rogamus et plenisfimo cum asfenfu regio te nominamus,
auctoritate praefentium praecife mandantes, quatenus praedi-
ctum Comitcm Hannoniae in posfesfionem praedictarura terra-
rum mittere non omittas, adhibitis his, quae in talibus fieri
confueverunt, eteumin eisdem terris auctoritate Regia, ces-
fantc conditione qualibet, manu tenere, iuvare, ac defendcre
non omittas.
Datum Moguntiae xiv. Kalendas Ianuarii, Regni vero nos-
tri anno nono.
Quod nunc non monerem , nifi Vu D. Jesfhnem terrarttm , quae ipfi adiudicf
mattiiaevs ad hanc Chartam ca tae. Quod et factum haud dubie. Sed
darct , quae cutn Comitatus nostri in- ultro factum , ji factum , ut quod belh
dolc ct hiftoria ftare mluime posfunt. ItaJico, quod Turcico, aut Saracenica
Literas, inquit, habeo ineditas AdoU inttrdum interfuit , ultro ab eo fa-
phi Nasfavki [ 1. Rudolphi ] , quibus ctum. Hoc ultro factum apud M A T-
Cotniti iniungit , ut mittat Comitem thaevm ubique utramquc paginam
llanmniae lohannem de Avesnis in pos- facit.
N. CCCV.
)igitized by Google
CHARTARVM £T DOCVMENTORVM. 849
N. CCCV.
•
Ingeramnus Epifc. Camerac. refpondet rvdolpho Regi Germ. , J. im.
• fe nihil praetermifisfe , quominus Cvmitem Hannoniae immit-
teret in posfesfionem terrarum ipfi adiudicatarum.
A. 1282. d. 13. Ian.
-
Ad Excurs. VII.' p. aa6*.
( Ek HitTtMl Thti. *Amui. T. L p. M7» fq- )
N. CCCVI.
gvido Comes Flandr. et Marchio Namurc. donat filio 10- A.
M. Apr.
hanni Namurc. multa terrae iugera in Groede, Moer-
kerke , Lapfcure et inter Damine et Bienliet,
confirmante Rege Franciae philippo*
A. 1282. mcnfeApril.
Ad Excttrs. VII. p. 130.
(Ex Origlruli in Archivl» Nimurcenfibu»).
J^hilippvs Dei gratia Francorum Rex notum facimus uni-
vcrfis tam prefentibus quam futuris quod nos litteras dilecto-
mm ct fidelium nostrorum cvidonis Flandren et 13. eius
primo geniti Niverneti Comitum et gvillmi de Flatidria filii
dicti Comitis Flandren vidimus in hacc vcrba.
Nous guis Cuens de flandres et marchis de Namur faifons
T. II. PP Pp P fa-
Digitized by Google
85o CODEX DIPLOMATICVS
A. «8a favoir a tous que nous a ibhan de Namur nostre chier fil
M' Apr* avons donne et octroie* en acroisfement de fon ftefte mmn~
dale quil tient de nous et doit tenir de nos hoirs Contes de flan-
dres un fcor ale groude el mestier de Bruges encore un fcor
a le moenkerede* entre deux havenes, encore un fcor encoste
lapfcure, encore un fcor entrc moenkerede et le houke, encore
un fcor, encoste Remg herfuliece, et tous hes vedis gifant entrt
Dam et Bierulet et alkems par tout fi avant que li Meftiers de
Bruges feftent et li avons donei et octroid a ilec et a fes hoirs
toutes les juflices hautes et basfes que nous et nostre hoir feigneur
et Conte de flandres auriens et avoir porriens es tieres et es lios
defeur dit tout ausfi frankement et en tel maniere ke nous les
iariemes fc les terres et li lui devant dit demouroient en nostre
mains ou en les mains de nous hoirs, Contes de flandres ec ces
terresfies demere et vedis fi commc defeure est nomeit nousvo-
lojis ke jehans nostre fuis devant dit ait, tiegne et manie
perpetuellemcnt il et fi hoir en acroisfement de feu fief fi
comme defeur est dit et fil avenoit kil neuist hoir de fa char
nous volons ke les terres defeur dites reviegnent a fes freret
germains et a leur hoirs et le tiegnent de nous et de nos hoirs
feigneurs et Contes de flandre en fief perpetuelement a hanage
lige et fi jehans nostre fuis devant dis navoit hoir nefi fre-
rc germain hoir ausfi de Icur char, lesdites terres apres la mort
de
!
)igitized by Google
CHARJAfcVMEr DOCVMENTORVM. 851
de jehan nostre fil et de fes freres germains revenroicnt aA. itit.
fon frere hoir et fegneur de flandre ou a fes hoirs Contes de™' AfW'
flandre, et des raaintenant fe de nous eftoit defaiiii nous vo-
lons que nostre chiere Conpaigne isabeaux Conicsfe de flan-
dre et de Namr tiegne et manie toutcs les terrcs defcur dites
et rechoive les pourfis de jceles tant comme ele ara la vio
ou cors en acroisfement fon fie£ de Winendak quele tenra de
nos hoirs feigneurs et.Contes deflandres et quc jehans nostrc
fuis defeur dis et fi frere germain et ment germain ne leur hoir
ne autre ni puisfent rien demander tant comrae ele viverat et
fe les terres defeur dites dikies ou nient dikics perdoient ou
mens les waignoit apres chu queles feroient dikies nostre vo-
lontc est et lentendons que fe on lcs rewaignoit apres autre-
fois ke les demeurent et foient a jehan nostre fil et a fes
hoirs fi comme dcfeur est dit , et s'il avcnoit que aucun es fics
defeur dis euist auctui droit etil lc peuist monftreirfoffifanraent,
nous volons quc fe droiture li foit fauf et a cest don c'est octroi
fermement tenir fans venir encontrc obligons nous et nos hoirs
feigneur Conte de flandres • en temoignage de laqucl chofe nous
avons ces prefentes lettres faites faielair de notre faiel, lcs-
queles furent donneics fan del incarnation notre feigneur mil
deux cent quatre vingt et deux cl mois de Avril.
Et je robert Cttiens de Neviers Sires de Biethiene ct de
Reuremonde ainsneis fils a noblc Conte defeur dit . et je guil-
Pp pp p a leau-
Digitized by Google
85* CODEX DIPLOMATICVS
a. nsi. LEAUMzdeflandre fis a devant dit Conte le don et octroi de-
lfli Apr.
feur dis greons, loons et approvons, et avons promis et pro-
mettons par nos fois et par nos fairemens que nous dore en
avant nc veinrons par nous ni par autrui contre le don et
octroi devant dis et prions et rcquerons a trds haut et trds Ex-
cellent Scigneur par la grace de Dieu Roy defrance quil le don
et octroi fi comme il est ci defeur contenu veille confefmer de
la majefte Royal • et nous deftxaindre au tenir fe nous que ja
naviegnc alicnds par nous ou par autrui contre les chofes de-
vant dites en toute ou en partie en feurteit de laquele chofe
nous a ces prefentes lettres fait mettre nos faiaus avoec le feael
nostre chiere feigncur et pere le Conte devant nomei , ce fut
fait ct donei fan de lincarnation de notre feigneur mil deux
ccnt quatre vint et dcux el mois davril desfeur dit.
Nos ad requifitionem dictorum gv iDoms fiandrienfis et B.
Niyerncnfis Comitum et dicti G. de flandrut prefencium coram
nobis donationcs et concesfiones predictas prout fupcrius conti-
nentur ratas habcntes et gratas, eas quantum in nobis est vo-
lumus et approbaraus, quod ut ratum et ftabile perraaneat in
futurum prefentibus litteris nostrura fecimus apponi figillum
fclvo in aliis iure nostro et iure quolibet alicno actum Parifiis
o o
anno Domini m. cc. octogefimo fecundo menfe iunio.
* * *
Emba; est appendu leditfeel en cire
ver-
)igitized by Google
CHARTARVM et DOCVMENTORVM. 853
verde , Concorde a 1'OriginaI rd- A. 1282.
M. Apr.
pofant dans lcs Archives du Con-
feil de S. M. a Namur.
de posson Greffier adjoint
dudit Confeil.
N. CCCVII.
rvdolphvs Rex Ccrm. citari iubet Epifcopum Caraeracen- a. ti«».
d. 18. Apr.
fem, ad pcrhibcndum tcstimonium de vi ipfi illata a
gvidone Comite Flandriae, quando iusfu Impe-
rii iouannem Comitem Hannoniae in tcr-
ras ipli concesfas introducerc voluit.
A. 1282. d. 18. Apr.
Ai Excurs. VII. p. 227.
(Miirtm tt DTiiit 1.1. T, l. p. ir75.)
N. CCCVIII.
rvdolphvs mittit Legatos cum mandatis ad Epifcopum Ca-A 12»*.
meracenfem. Rcfponfio Epifcopi ad interrogationes iusfu 3,'M
Regis factas, circa res gestas a parte Comitis Flandriae.
A. 1282. d. 31. Mari.
Ad Excurs. VIL p. 257. ( 1).
(HMtim et d t 1 i h 1 1. 1. T. I f. 1176 -ii&j.)
(1) Variae ntmirura hae funt Char- forum ab Inipcr. Rudolpho, ad Epi-
tac, quarum prima cst Epiftola Mis- fcopum Camcrac. , ut ccrtior tedila-
Pp pp p 3 tur,
Digitized by Google
954 CODEX DIPLOMATICVS
A. ts8j. tur> qu»d Epifcono in exfecutione fui Epifcopus de re gesta fuis Legatis
d3i.Maii.mandati accidcrit, d. 31. Maii 1281. testimonium pcrhtbeat , d. 15. Maii
Alrera est inferta Epiftola Rudelphi a. 1282.
Regis ad Epifcopum Camerac. , qua Quarta , refponfio Epifcopi , qua nar-
niandat, tit coram Rcgc fe filtat, ct rat , quantum ipfi obttiterit Comes
tcstimonium perhibeat , d. 18. Apr. a. Flandriae , quo minus negotiura iibi
1282. commisfum exfcquerctur , d. 27. Maii
Tertia, nova Rudo!phi Epiftola ad a. 1282. f. fer. iv. post Trinit.
eumdetn Epifcopum, qua mandat, ut
N. CCCIX.
a. 1281. Sententia Impcrii in Conventu Wormatienfi advcrfus Gui-
N. 1. donem Coniitem Flandriae lata, praefente ioiian-
ne de Avcsnes, Comite Hannoniae.
A. 1282. d. 15. Iun.
M Excurs. VIL p. 427.
(MA»TI,«TI Ct DVKAMB LL p. I l8l - 1 18). )
R^vdolphvs Dei gratiaRom.
Ad univerfitatis vestrae notitiam duxiraus defcrendum, quod
pracfidentibus nobis feria V. post Dominicam qua cantatur:
Mifericordia Domini, in ludicio apud Haghenoyam, praefenti-
bus vcnerabilibus werniiero Maguntino, ct H. Treveren-
fi, Archiepifcopis , et Spirenfi ac Argcntinenfi Epifcopis, Illuftri-
bus L. Comite palatino Rheni, Duce Bauwariae, et ottone
Marchione de Brandemburch, principibus nostris, et nobilibus
virisE. de Cantzenelentboge» , H. S. Vurtenberg, E. de Vribur-
go . . .
)igitized by Google
CHARTARVM et DOCVMENTORVM. 855
go . . . de Diech ... et de Spanhebn Comitibus, et quampluri-A. ng2.
bus aliis imperii fidelibus, fpectabilis vir iohannks de Aves-ii.lVm
nis Haynoniae Comes contra gvidonem Comitem Flandriae ibi-
dem praefentem propofuit, quod ipfe Comes Flandriae et fui
ipfum Comitem Haynoniae prohibuerant, et impediverant, quo-
minus libere, quiete ac utiliter posfideret terram de Ahst*
terram fuper Scaldam, terram Geraldi - motitis , terram Wafiae ,
et terram Quatuor - officiorum * cum omnibus attinentiis fuis,
quas eidem Haynoniae Comiti in feodum concesferamus iamdu-
dum: in quarura posfesfionem , iuxta mandatum nostrum, et
curiae nostrae fententiam , per venerabilem I. Cameracenfem
Epifcopum mitti iusfimus, et misfus fuit, petens idem Hayno-
mae Comes fibi de eodem Comite Flandriae iuftitiam exhiberi.
Quo ifta negante, litem conteftando fententiatum fuit, et pcr
fententiara ibidero approbaturo, quod fuper hoc dictura Epifco-
pum executorem ad nostram deberemus praefentiam evocare;
vel fi legitimo impedimento detentus venire non posfet, coraro
nuntiis nostris , quos ob hoc ad eius deftinaremus praefentiam ,
per iuramentum corporaliter praeftitum ab eodem, deponcret
veritatem , et eam fub litteris fuis patentibus per proprium nun-
tium ad nostram deferret notitiam, praefixa.per nos iuxta fen-
tentiam praedictorum Arehiepifcoporum , Epifcopormi, Frmci-
pum, Comitmt, et aliorum imperii fidelium ad hoc, et ut in
dicto negotio procederetur , et fieret quod airiae nostrae dicta-
rct
Digitized by Google
855 CODEX DIPLOMATICVS
a. w8«. ret fententia dictis Comitibus pro tcrmino peremtorio, feria n.
n.'i. post fcstum beati Barnabae Apoftoli.
Nuntiis igitur nostris , iuxta formam dictae fententiae, ad
praefatum Cameracenfem Epifcopum cum tenore eiusdem fenten-
tiae venientibus, quia proptcr lcgitima impedimenta, quae per
procuratorem fuum postmodum ca in animam iurantem, coram
• celfitudine nostra docuit esfe vera , perfonaliter ad nos nequi-
vit accedere , coram nuntiis nostris antedictis fccundum formam
pracfcriptae fentcnuae iuratis depofuit de praemisfis puram quam
novit et fimplicem veritatem , ut eam nobis per proprium nun-
tium et procuratorem, ac litteras fuas patentes in dicto termi-
no deftinavit.
Auditis autem , Iectis ct expofitis litteris huiusmodi in iudi-
cio coram nobis pro tribunali fedentibus apud JVormaciam fe-
ria 1 1. praedicta , pi aedicto Cotnite Haynoniae Comite praefente ,
et fecundum tenorem depofitionis praedicti Epifcopi fibi iufti-
uam fieri cura inftantia postulante; praefato vero Flandriae Co-
viite, nec per fe, nec per procuratorcm aliquera comparente,
fcd fe per contumaciam abfcntante, per communem vcnerabi-
lium JVormacienfis ct Spirenjis Epifcoporum, illuftris otto-
N i s Marchionis de Brandenburg principum nostrorum nobilium
virorum, R- Gelriae, G. Seynen/is, H. de Vueldenze, E. de
Catezcnelejibogen .... de Nasfo . . . . ct de Diech Comitum
JFalranni de Vualkenburg et de Hainsbourg^ ac aliorum baro-
num
Digitized by Google
CHARTARVM et DOCVMENTORVM. 857
num ec imperii fidelium fententiam, praedictae terrae cum a.
omnibus pertinentiis fuis abiudicatae fuerunt ct funt praedicto n
Comiti Flondria*-, eius contumaci abfentia non obftante, et ad-
iudicatae Haynoniae Comiti praenotato. Et fuit etiam per eam-
dem fententiam dictatum et obtentum , quod fecundum relatio-
nem nuntiorum nostrorum praedictorum , tenorem depofitionis
praedicti Cameracenfts Epifcopi9 et formam litterarum fuarum
antedictarnm , necnon relationem nuntii ac procuratoris dicti
Epifcopi , praedictum Flandriae Comitem pro eo quod ipfe per
fe et fuos dictum Haynoniae Comitem prohibuerat et impedive-
rat, ut oftendit clare tenor depofitionis praedictae , quominu*
dictarum terrarum fibi per nos , prout est expresfum fuperius ,
in feodum concesfarum , in quarura posfesfionem auctoritate et
mandato nostro faepedictus Epifcopus procuratorem dicti Comi-
tis Haynoniae nomine eius mifit, utili, quieta et vacua pos-
fesfione gauderet , de iure praefcribere , ac eumdem Haynoniat
Comitem adiuvare et deffendere, prout posfibile nobis fuerit,
ut dictarum terrarum posfesfionem , quam per executionem iu-
ris iam habet liberam et vacuam, amoto quolibet detentore,
et fpecialiter gvidone Comite Flandriae, nancifci valeat, dc-
beamus, ac omnes ipfi Comiti Flandriae in conturaacia et in
iniuriofa violentia asfiftentes fimiliter profcriptionis mucro-
ne ferire.
Item. Sententialiter fuit ab omnibus fupradictis codem tcm-
T. II. Qq qq q porC.
858 CODEX DmOMATlCVS
A. 1*81- pore deffinitum , quod idem Cmes Haynoniae praedictarum ter-
jgjum^ hominura,, iurium et pertinendum ad easdem in toto
vel in parte, per fe et fuos posfesfionem posfit accipere, ac
intrare et fe intromittere de eisdem, quandocumque fibi vifum
fuerit expedire, nee in hoe in alicuius iniuriam aliquid repu-
tabuntur egisfe, nec uude vi interdicto tenerL
Praeterea in eadem iudicii inftantia fimiliter extitit fententia-
liter iudicatura, quod dictus Haynoniae Comes, tamquam iuris
praedictarum terrarum et attinentiarum fuarum posfesfor, pro-
ipfis terris, quoad ipfum Flandriae Comitetn, et quoslibet alios
non actoris, fcd rei debeat praefentare perfonam, fi atiquis
umquam hominum dixerit fibi ius competere in praedictis.
Quas fententias, utpote rationabiles , ab omnibus de iure ap-
probatas laudamus et approbamus, et ex eerta fcientia confir-
mamus ; in quorum oranium testimonium praefens fcriptum
exinde confcribi, et maiestatis nostrae figillo iusfimus com-
muniri.
Actum JVormatiae xvn. Cal. Iulii, Indict. x. anno Domini
mcclxxxii. regni vero nostri anno ix.
N. CCCX.
Digitized by Google
CHARTARVM et DOCVMENTORVM 8*59
N. CCCX.
rvdolphvs Rex Germ. mitrit ad Ingeramnum Epifcopum A. 1281.
d. 15. lun
Cameraccnfem, nec non ad wilhelmvm de Montfort n. ».
Canonicum Traiectenfem , Ojficialem Praepofiti Traiecten.
Jis C O > fententiam in Conventu Wormacenfi adverfus
Comitem Flandriae latam, iisque iniungit, ut pu-
blice in Ecclefiis fuae Dioecefeos denuncient,
quo oranes, qui Feuda posfident in Terris d*
Alost^ Quatuor-officiorum, Wafia* et Terrs
fupra Scaldam , ea a Comite Hannoniae
tamquam Domino deinceps recipiant,
A. 1182. d. 15. Iun.
M Excun. VII. p. 328.
» *
(MtlTKI Ct CTltllD 1. 1. T. I. p. Il8j.)
( 1 ) Dcdit martrnk Ilteras tantum fvix j</ 0 f r 1 c 1 a l e m praepositi
Regis ad Epifcopum Cameracenfem ; tes- Traiectenfis. Hunc autcm dictum fuis*
tatur autcm p. 11 84. exftare in codcm fc Wilheimum de Montfoortt liquct cx
CARTAR.IO HASNONIENSI Domi- cius relii onfionc , ' quam ad d. 29. Iul.
vorum de Avesnis eiusdem ttnoris iite- a. 1282. memoramus.
Qq qq q 2 N. CCCXI.
8tfo CODEX DIPLOMATICVS
N. CCCXI.
A. ia8t. rvdolphvs Rex Germ. iniungit Nobilibus reliquisque Ter-
N.'nr rarura illarum fubditis, ut Comitem Hannoniae Dominum
> •
agnofcant, et ab eo Feuda fua quantocius recipiant.
A. 1282. & 15. Iun.
Ai Excurs. VIL p. a*8.
iKtltm et DTiiit 1. 1. T, I, P ,11 S-f . )
J^vdolpiivs Dei gratia _ — Vniverfis Vasfallis, Re-
ctoribus, Villicrs, Iuftidariis, Scabink, et Vniverfitatibus Ci-
vitatum, Oppidorum et Villarum , ac Popularibus univerfis
Terrae Geraldi-motitis, Terrae de Alost,. Terrae Quatuor offi-
ciorum, Terrae IFaftae, et Terrae fupra Scaldam, et attinen-
tiarura fuarum gratiam fuam et omne bonum.
Quia ■
N. CCCXII.
A. 1182. rvdolpiivs abiudicatis gvidoni terris fupra memoratis
tl. 1 7. lun.
eum ob contumaciam profcribit, et extra pacem poniL
A. 1282. d. 17. Iun.
Ad Excurs. VII. p. aa8.
(«nim e: jtiii» 11. T. I. p. n9v)
N. CCCXIII.
)igitized by Google
CHARTARVM et DOCVMENTORVM. 80*1
N. CCCXIII.
rvdolphvs Rex Germ. concedit plorentio V. ComitiA
Hollandiae, fideli fuo, ut, fi fine mafculo herede legitimo 4
decedat, filiae ipfius in Comitatu ct Feodis fucce-
dant. Si vero mafculo herede impubere relicto
decedat, uxor eius tutela fungatur, quam-
diu ad alteras nuptias non transeat.
A. 1282. d. 19. Iun.
Vidimus ioannis AbbatisS. Petri Gandenfis, a. 129(5.
Ai T. I. P. I. p. i76. b. et P. II. /.231. 462.
(Em Originill, In ArchirU Cimmc R»tion. InfnleM.)
"Vniverfis prefentes litteras infpecturis I Dei patien-
tia Abbai Monafierii fancti Petri Gandenfis, falutem in Domi-
no. Noveritis nos litteras infrafcriptas , non abolitas , non
cancellatas, nec in aliqua fui parte vitiatas, figillo Domini nv-
dolphi quondam RomanorumRegis rigiltetasvidisfeinhecveiba.
rvdolfvs Dei gratia Romanorum Rex fempcr Auguflus,
univerfis Imperii Romani fidelibus prefentes litteras infpectu-
ris gratiam fuam et omne bonum dum ad fidelium fubdito-
rum utilitates et commoda folite benignitatis inclinamus intui-
tum ipfos ad nostram devocionem accendimus et in fide facri
Imperii fortius roboramus , noverint igitur univerfi tam prefen-
Q<i<i<i9 3 tes
$6* CODEX DIPLOMATICVS
A. n8i. tcs quam posteri quod nos ( i ) pure fidei et fincere devotionis
<i. 19. Iun-
infignia quibus nobilis vir f l o r e n t i v s Comes Hollandie dile-
ctus noster fidelis nos et facrum veneratur Imperium benignius
intuentcs fibi hanc gratiam duximus facicndam quod fi ipfum
fme mafcuh herede legitimo contingat decedere filie fue ( 2 ) in
Comitatu et feodis ( 3 ) que tenet a tiobis et Imperio fuccedant
eidcra, ampliorera quoque fibi gratiam facientes ipfi liberaliter
indulgcmus quod fi cum relicto mafculo herede impubere ( 4 )
( 1 ) Xos ] Dc Originali hac Char- ris nostris ctc. Minc crcdibilc Comitem
ta pcr formani Hdimut data fic IU. hoc tempore noivdum alios habuisfc li-
Dom. o e grijpskerke MS. bcros, quam hanc Margarctam , ad
bcfchr. van Zeel. bl. m. 83. De Ori- pratfcns in aetatis teneritate pofitam ,
ginele van Rudoiphus 13. KaL Iul. ut verba Chartae oftentant; non com-
met ecn vidimvs ran den Abt van misfurumalioquin, ut dimidiamomnium
S. Pietsr te Cent is onder de Char- bonorum partem uni filiac dotis titulo
trcs op het Casteel te Rupelmende. Ni- daret. a°. Quod fi liberis intra oeta-
mirum ibi fuo tcroporc asfcrvabatur cum ttm exiftentibus moriatur, Nobiles et
rcliquis omnibus, quas nuirc cx Archi- Vrbcs iurare faeiet, ut rcgimcn terrae
vis Infulenfibus profero. fuae et Uberorum fit penes Rcgcm An-
(2) Filie fue] Florenrius V. (qui gliae. 30. Adiecta etiam proiuisfionc,
nntus cst a. 1254.) a. 1281. d. 5. lul. quod ad maiorem fecuritatem omni*
(mier. D. I. bl. 413. ex rvmer praedicta per Regem Akmanum procu-
Act. pttbl. Angl. T. II. p. 175. fq.) pa- rarct confirmari. Ex hoc igitur Pa-
ctum matrimonii confociaverat intcr cto cum Rege Angliae profluxisfe vi-
lUiis Angliae filiimi Alphonfnm ct fi- dcrur hacc Rudolphi Rcgis bcncficen-
liam fuam Margaretam\ maritamkm tia, qua indulget, ut,/iipfe fine tna-
una cum medietate totius terrae fuae; fctilo herede legitima vita fungatur ,
adiecta i°. conditiouc: ft de tiebis, in- iiae fuae in Comitatu et feodis Impcrii
quit, contingat httmanitus , nttllo ftlio fucccdant. Quid postca mtofiiio con-
nostro mafculo fupctjiite , dicta filia tigcrit, docct Pactum d. n. Aug. a.
mstra trit hacrcs nostra in omnibus ter- 1*84. ibid. rymer T. IL p. 2S3.
et
CHARTARVM it DOCVMUNtORVM. *63
ab hac luce migrare contigerit uxor fua fi fuperftes fuerit offi-n.mi.
iio tutele fungatur quam «liu ipfam ad fecunda vota procedere d' I9' lmk
non conringit. In cuius rei testimonium prefens fcript-um ma-
icftatis nostre figillo iusfimus communiri.
Datum tVormati xiij. Kalendas Iulii Indictione decima an-
o o o o
no Domini m. c c, l x x x i j. Regni vero nostri anno i x.
Nos vero Abbas predictus in testimoniura rei huius figillum
nostrum prefentibus litteris duxiraus apponendum.
Datum anno domini miilefimo ducentefimo nonagefimo fextow
r ...
i
et hiuc mieris D. I. bl. 439. cf. tempus F/orentius, et d. 3.1. Aug. a.
p. 450. 455. ftiq. etc. 1282. pacttim ctrm loanne Hannoime
(3) Comitata tt Feodis'} Notate di- iuiit dc miftua ope praertanda contra
ftinctionem Comitatus et Ftodorum , in Guidonem Plandriac Com. Quod quam-
quae fuccesfio nunc etiam fi/iabus con- diu duraverit, colligi potcst ex pacto
eeditur; nulla bonorum akdialium in- F/orenfit cum Guido<iet d. 15. Mai-
iecta mentionc; quippe in quae fucce- a. 1283. quo promiuit fe non tolera-
dcndi facultate perfc gaudebant/Vftf//7 turum, ut quisquam de fuis fnbditis
libcri, tamquam privati patris heredes. loennem Comuem adiuVet contra Gmi-
Discerni igitur ctiam dcbet , quod hic fcr- donem.
mo fit dc Comitatus Ilo/landite fucces- (4) Inrpubere] Nihil difcrte Flo-
fione feudali, quac nihil communc ha- rentius ftatuerat, fi hcredcm mafculiuu
bcbat cum illo Domitiioy de quo inter rcltuqu?ret: cavet igitur nunc per Im-
F/andtos Hannoniosqut accrrima con- pcratorem , ut coniux tutrix esfet.
troverfia agebatur, tam ratione Terrae Vnde postca , nato loonne filio, ri-
iuxta Scaldcm quam reliquarum. Vr- xac intcr Regcm Eduardum et Corai-
detur autem Florentius, etfi a Rudol- tera ortae, quas habctis in litcris Rcgis
pho Rege d. 19. Dec. a. 1281. ad- Eduardi ad adolphvm Reg. Rom.
monitus , fuura interim comraodum rymer Act. Pub/. T. IL p. 717.
ftrenuc fecutus ; ct riunc his, nunc il- et hinc apud van ioon Leenrocr.
lis , partibus adhaefisfe , prout cx rc van Iloli, Prubb. P. I. p. 59.
fua fore vukbatur. Ubedivit tatueu ad
Col-
\
Digitized by Google
864 CODEX DIPLOMATICVS
A. m
Collationne' au Vidimus Original en
parchemin fcelle" du fcel de cet
Abbd en cire verte, <itant dans
laTour des Chartes de la Chambre
desComptes duRoy [ut fuprap.^O
a Lille, le 10. May 1776.
CODEFROY-
N. CCCXIV.
ji. i»8a. willklmvs de Montfoort, Canonicus Traiectenfis , et Of-
d' *9" Iul" ficialis Praepofiti , acceptis Regiis literis , refpondet , fe
eius mandatis paruisfe, et Bierylietum omnes arcesli-
visfe iisque denunciasfe, ut fua quisque Ftth
da ab ioanne de Avesnes recipiant.
A. 1282. d. 29. Iul.
Ai Excurs. VIL p. 019.
(»»•»»« « dteahd TAr». Umi. T.U p. 1186.)
"V^^0"0^^© ac Iliuftrisfimo Dominofuo rvdolpho Ro~
matiorum Regi femper Augusto , wilhelmvs^ Montfort , Ca-
nonicus Traiectenfis et Officialis Domini Praepofiti , et Archi-
diaconi maioris fe totum , cura omni eo , quod audet et potest
obfequii, reverentiae, vel honoris.
Litteras celfitudinis vestrae praeclarae
Datum anno Domini mcclxxxii. feria quarta post Iacobi
et Christophori.
N. CCCXV.
Digitized by Google
CHARTARVM et DOCVMENTORVM» 855 .
* N. CCCXV. - ^
wernhirvs Archiepifcopus Moguntinus confirmat priora A. 128-t: '
acta Regis Rudolphi. . . i l6 Aa*-
A. ia8i3 d. 16. Aug. (i).
Ad Excurs. VII. p. 332.
(«»»•«»«« *"*» rui.^niu. f.i, p.1190. m •?-»■«. CM. a»>/. t.i. p.ftej.)
(1) Rectius collocatur hacc Charta cgregia fua Diatriba Iur. Publ. de Viu-
ada.1383. 16. Aug. uti estia mar te- cu/o, quod olim inter Diotcefin Traie-
ne et g vuENo;mcmoratquoqueillam ctin. tt Imperium Romano-Germani-
VirConfult. 12. vanderdoesui cum intercetfit , p. 58. fq. a. 1775.
N. CCCXVI.
ioannes Dux Westphaliae , oett.
• Vid. fupra p. 844.
• • •
Ad Excurs. VII. p. 932.
N. CCCXVII.
Paccum inter ioannem de Avesnes, et elorenti vm V.A. nst.
Comitem Holiandiae de rautua ope praeftanda d" s,Al*
adverfus Comitem Flandriae.
A. ia8a. d. 3i. Aug.
Ad Excurs. VII. p. 230.
..' < • . . • r :. v r. • ;
(»■»■•■* «I «>▼**«» U. T. I. p.^ij*. « Wbc mun CWtri. D. I. bl ]6>
H) .. .17». (1)). «
N
os florentivs Cotnts Hollandiat norum facimus uni-
ver-
(1) Satts evidens est, hoc Floren- dato Regis Rodulphi, qui d. 19. Dec.
tii Comitis promisfum fluxisfe ex mah- a. 1281. Fiorcntio iniutixerat, ut lohan-
T. II. Rr rr r
Jigitized by Google
266 COD£ X D I P L O M A T I C V S
a. nj2. verfis, quod fide manuali et lacraraento corporali ad asfiflen-
i3°'Aus dum et iuvandum carisfimum confanguineum nostrura(a) 10-
hannem^ Hairmonia omni auxilio (3 >
<fc ^wwm adiuvet, et in posfes- bus rectc alligcntur. Sine ordinc enim
Conem terrarum , nominatim Terrae ambae hae Chartae apud mieris col-
iuxta Scaldem fitae , immittat. Interest locantur,haec ad a. 1272. illa ad a. 1282.
autem genuinac hitloriae, nt Diplotna- (2) Nostrum] Erant nempeanuV
ta et Chartae fuis quaeque annis itdie- tfai ; quod ex hoc fchcmate patet::
. . . • - . • •••».'■* t ....... . / . • •
■ . . . ! , .
FLORENTIVS IV. Com, Holl.
.1.
WILIIELMVS IL ALEiniS,
. | ' • , ' • VxDrkhaun
I
3 « • *
FLORENTIVS. V; IOHANNESdeA-
•' vesn. , Comes
CsV AuxiUo] Digna Iiaec est Char* doruro |tunc fuisfent dominium. _ Quam>
ta ut penitius infpiciatur. floren- facile enim fuisfet Fiorentio has fibi ter-"
ti vs V. qui hoc tempote Zeehndiam ras fuo iure vindiearfc, fiuHatAnc prae-
in feudum a focero Cuidone tenebat , tenfi buius iuris urobra cxfiitisfct. Sed
iusfu Regis promittit hhanmm de Aves~ contcntus fuit Florentius , posfidere
nei Comitem Hannoniae adiuvare In ac- Feudum; directum Dominium Comiti
quirendis his territ contra Guidonem Hannonien/i rdipqvens. Paullo vem post
ipfum. Quantum hoc abest ab nostra- ab hoc Pacto Florentius refiliit. Vid.
tium opinione, quafihae terrae Hollan- in&a Chart. d. 15. Maii a. 1283,
T f
• ■ ¥ . .
N. CCCXVIII.
Digitized b'y Google
C^ARTA&VMT!r,DOiCy^E:NTaRVM. B67
N. CCCXVIII.
« » * *
Pactum inter ioannem de Avesnes, Comitem Hannon. A-"u-
dij Sept-
- • «it ioannem de Aldenarde 1 contra gvido-
'- • ' nem Flandriae Comitem.
A. ia82. d. 13. Sept.
^rf £*c«r*. r//. p. 427.
N.
O 0
(UAKTtKX et D Y t A X D 7"*«. T. L f, Ilfc.)
ous jihans SAyesnes Cuens de Haynnau — - —
Ke nous nule pais ne ferons a noble homme guyon Conte
de Flandres no oncle «
CCCXIX.
florentivs Comes Hollandiae bona Monafterii Afflige- A,,t*,5'
mens. fine teloneo in perpetuum transire permittit
in Aquis, quae vulgo Honte vocantur.
A. 1283. d. I3.1an. [1. ao.Nov.]
Ad Excurs. VII. p. 141, 143, 319. not.
(Ex Orl«!n»li io ArcliWU Monfleril Afliigem,, quie ferYJntlir in Arch. U). Archiepifcopi
Mechlinienj. miiiii Bclglom untnra habce
l orentivs Comes Hollandie Vniuerfis prefentia vifuris.
aalutem ct nofcere veritatem. Notum vobis facimus publice
proteihntes quod quidam nostri homines infra, honte et hinkel
Rr rr r a Com-
Diqitized
te* CODEX D I P L O M A t I C V S
a. i*83. commorantes coram nobis et nostris hominibus recognouerant
* I3 laD' quod virr religioG fiue eorum nuncij Affligenenfis raonafterii re-
bus propriis fiue bonis qualescunque fuerint per aquam que
honte dicitur libere ac fine aliqua exactione thelonei pertransi-
bunt prefentiura testimonio litterarum. Datum in craftino
pontiani anno domini • m« cc^ lxxx* iertio*
• ♦ •
Appendet Sigillum in ccra rufx, de cauda *x pergameno duplici, in quo
confpicitur F/arentius , in pcctorc cum fcuto Ltonem exhibente. In
phaleris ad caput et in dorfo equi infuper Leones fcandentes. In con-
trafigiUo adhuc ferc intcgro, etiam fcutum cum Z«w»e, quod tenetur
ab Aquila vel Gryphe , cum perigr.
S6CR6T V: FLOR6CII C S: HOLLADl6:
cccxx.
a. ti«3. florentivsV. Comes Hollandiae promittit gvidoni Co-
«Lis-Mau. njjti piandriae , focero fuo » non pasfurum fefe , ut
' quisquam ex fuis terris iohannem Hannoniae
Comitem , nepotem , opem pr aeftet adverfus
cvidonem; non impune vero latu-
rum, fi quis hoc facere fuftineat.
A. 1283. d. i5.Maii.
A& Excurs. VII. p.
(Ex Oiijpn»U lo Anhivii Camew* JUtioa. lnfulen*.)
JSFous florens Cttem &t HoUande faifons favoir a tous
ke nous avons promis ct promettons et avons en couvent
loiau-
)igitized by Google
CHARTARVM et DOCVMENTORVM. Z69
loiaument et en bonne foi a haut et noble homme no tres a. mj.
chier feigneur et pere cuion Comte de flandres et Marchis de 'S
Namur ke nus homs de nos tierres quels ke il foit ne fera ai-
dans encore nule ne en nule maniere a jehan Comte de hay-
naut no coufm ne a nul de fes freres contre no cier fetgneur et
pere dcvant dit tant ke guerre et male amours foit ne dure en-
tre luy et no coufin jeiian Comte de hainau devant nomme" ,
et s'il avenoic ke aucuns homs de nos terres quels ke il fust ai-
dast a no coufin jehan Comte de hainau et a fes freres cn
quel cofe ke ce fust ou en quel maniere contre no chier
Jeigneur et pere le Comte de flandres defeure dit nous tenriens et
tenons kil faroit fait et feroit cantre nous ct encontre nostre
honneur, et nous emprenderiens a luy crueufement de tout no
pooir et amender Ie feriens en tel maniere ke nos chiers fires
et pere guis Cuens de flandres et Marchis de Namur devant
nomm&s fen tenroit bien et fouffisfanmcnr a paie, cn tes-
moingnage et en feurte de laquel cofe , nous avons ces prefen-
tes lettres faelees de notre fael ki furent donndes l'an de l'In-
carnation notre feigneur mil deus cens quatre vins et trois !e
femmedy aprds les trois femaines de Paskes el mois de may.
* * *
Collationne a TOriginal en Parchemin
fcclle du fcel dudit Florent pareil a
celui qui est dans vaEDiusPlan-
Rrrrrj che
)igitized by Google
$7* CODEX DIPLOMATICVS
Ai n,5., . * che36. etant dans la Jour des
Chartes de la Oiambre des Comptes
du Roy [ut Oipni p. a Lille \e
r^-May 1776. .* •:,,_:,.
*3 O D E F R .0. Y.
; . \ .•.„•... ... - . ■ • • v
N. CCCXXI. .
A. »83. GViDO Comes Flandriae filiae Beatrici dotis nomine li-
bras 10000. monet. Flandr. adfignat.
A. 1283. d. 31. Maii.
AJ Excurs. VII. p. 234. et 334.
(Ex Aichivii N.murcetifibti» mecuin communiciYie 111. Comct de Neny. )
ous c u i s Cuens de Flandres et Marchis de Namur faifons
favoir a tous cheaus ki ces prcfentes lettres verront et oront
ke nous en no plaine vie et en bon avifement avons asfenne
N-
(i) Mariee"} Si verba huius Char- D. I. bl.439. d. ia.Aug. a. 1284. iam
fpectes, videntur ca quam clnrisfi- habetur Pactum fponfalitium inter Flo-
mc cvincere , Beatrkem hoc menfe a. rcntii V. filiam Margarctam et Eduardi
1283. uondum nupfisfe florentio Rcgis Angliae filium , ex r y m e r Act.
V. Com. Iloll., fcd pacta fponfalia iam Publ.Avgl. T.JI. p. 2S3. Atquc hace
fuisfe confirmata , unde in praeced. hactenus benc. Verura ingens hic ori-
Charta d. 15. Maii a. 1283. floren- tur dubitatio de tempore matrimonii
t 1 v s Guidoncm vocaverit Dombmm Bcatricis. Practer illud enim pactum
fuum ct Patrtm. Quo fpcctant quae ob- fponfiditium Florcntius V. Comes iara
fervavi ad rxcvrs. VII. p.334. (w> a* I28l> d« 5»Iul« cum Rcge Angliac
ct p. 230. Debuit tamen paullo post Pactum inierat, (apud rymer Aeh
nupiisfe,fiquidcm in miekisC5w/<t_>. Publ. Angl. T. H. p. 175« % «hinc
Mlfc-
)igitized by Google
CHARTARVM et DOCVMENTORVM 871
et asfennons et donnons a notre chiere fille betris ke nousA. n«i.
d.3i.Maii.
avons de notre chiere compaigne ysabel Contesfe de Namur
en non de mariage dis rnil lib\ de le monoie de flandres a paier
et a prendre en tel forme et en tel maniere et a teus paiemens
ke ci apres est divifeit et efcrit cest a.lavoir ke s'il avenoit
ke de nous defaufist devant ce ke nous notre fille devant dit-
te eusfieraes mariee ou asfennee\ ke nous volons ke li fomme
des dis mil lib. devant dites li foit paye\ et delivr^e dedens les
deus prochains ans aprds ce ke de nous feroit defaillit chascun
an cinc mil lib\ de ladite monoie et le fo.mme des dis mil lib\
devant dites asfennons nous el avons asfenne' a prendre et a re-
chevoir four notre hoir« Coute de flandres et vdlons quvil les pait
et delivre a notre fille devant dite en le forme et as paiemens
et as termines defeur nommeis et contenus • et ordennons ke fil
avenoit ke il defiaufisrile notre fille devant dite devant ee kele>
fusp mariti (O ou asfennee\ ou ke nous le eusfiemes maried.
ou
mieris Charttrb. D. 1. bl. 412.) 1270. Vid. waoin. Fad. Hijl. D.
quo promilerat , fe daturum filio Re- III. bl. 9. et V. D. p. vavl. Dis-
gis /flphonfo filiatn fuam maritandam fert. de Zttlandia cis Scaldlm F!an~
una cum mtdietate totius terrat fuae% driot quondam Fcudo p. 67. Verwn
itH ut y? dt ft > contingat humanitus, nul- haec Charta ita loquitur, ut Floren-
lo fili^ masculo rtlicto , filia fua fortt tius tunc teroporis non uili unicam hanc
herts fua in omnibus terris fuis. Qui- filiam habuisfe videatur. Cf. fupra p.
bus e verbis clare apparet, Florentium 862. (2). Quidquid aurem hoc est, res
hanc filiam cx Btatrice iam ffiftulisfe mihi manet dubia et nmplianda , du»
a. 1281. adcoque uxorem iam tunc ha- clariora obtingant; r.ifi dicamus, an-
buisfe. Dantur viri Docti , qui eius num Chartae a. 1281. in roeudo cu-
nuptias iam retrahunt ad a. 1269. vel barc, et lcgi oporferc a. 1284. d. 5. luL
Vn-
Digitized by Google
872 CODEX DIPLOMATICVS
A. n8j. ou asfennde en no vivant et nous eusfiemcs autre fille de ys a-
b s l notre chiere conpaigne devant dite nous volons ke" tous
li devant dis asfennemens des dis rail lib\ devant dites entierc-
ment et fans debat reviegne et defcende a celi fille felonc le
maniere et le forme defeurc ditc et expresfee, en tiesmoignage
et en feurte de toutes les chofcs devant dites avons nous ces
prefentes lettres faieldes de notre faiel et prions et requerrons
a nos chieres ameis fis robert Conte de Navers, guillau-
me et bauduin fes freres kil toutes les chofes devant dites
voeilent greer loer approuver confentir et confermer par leur
faiaus, et nous robers Cuens de Navers guillaumes et
BAUDUiNsfila haut home et noble no tres chier feigneur et
pere guion Conie de flandres et Marchis de Namur devant dit
a fe priere et a fe requestre toutes les devant dites chofes tout
en autei maniere keles font defeure efcrites et divifites loons
greons approuvons confentons et confermons et avons en-
couvcnt a tenir bien et fermement et loiaument a complir
pour nous et pour nos hoirs apre^s nos decds, et prions et
rcquerrons a tres haut et tres excellent feigneur , par Ie gras-
fc de Dieu Roi de france ke il s'il avenoit ke ja naviegnc ke
nous
■
Vnde fimul ratio dari posfit, cur ex al- quarta pars terrae, dotis nomine fit
teroPacro d. ia. Aug. a. 1284. ad a. fubflitutn; quia tunc interim natus ei
1:85. reducendo, nonnihil in conditio- filius fuit IoanneSy cuius causfam illic
nibus fit iminutattrai, et pro dimidio, etiatn agit.
Digitized by Google
CHAR^ARVM et DOCVMENTORVM. 873
nous par nous ne par autruy alifiemes de riens encontre Ica. n8s.
asfennement et les divifes defeure noumeds nous deftraigne •3,'MaiL
et fache deftraindre a tenir et entierement a complir tout en
tel maniere ke defeure est dit, efcrit et expresfeit en ties-
moignage et en connisfance de laquele chofe nous avons mis
nos faieus a ces prefentes lettres , ce fut fait ian del incarnation
nostre feigneur jhu crist mil deus cens quacre vins et trois le
darain jour de Mai.
An bas font appendus quatre feaux
en cire jaune, Concorde a 1'Ori-
, . ginal rdpofant dans les Archives
du Confeil de S. M. a Namur.
... »
; d e posson Greffier adjoint
dudit ConfeiL
CCCXXII.
witto de Valkenesfe aliique concedunt Abbatiae Af- a. 1283.
fligemenfi telonei immunitatem in Aquis fi.a7.N0y.
de Honte dictis.
A. 1283. d. S7.Nov.
Ad Excurt. VII, p. 140.
(E* Origin.li in ArchWU Mon.ft«ril Affliscrr.erm,.)
"Vniuerfis prefentes litteras infpecturis et audituris witto
de valkenesfe miles» arnoldvs frater eius. nicholavs
T. II. » Ss 3 8 s dt
Digitized by Google
gr4 C 0 D E X DIPLOMATICVS-
A.nt> de ftapele • \ ohaknes filius ft///»/* • NICHOLAVS et wit-
LEtMvs fratres eius • falucetn et cognofcere veritatem • No-
uerit vniuerfitas vestra quod nos ob reraedium animarum nos-
trarum ct ornnium predecesforum nostrorum concesfimus vi-
ris religiofis • abbaci et conuentui monafterii ha^iigenien quod
per thelonea noscra que percipere posfumus et folemus in aquis
contra yaikemsfe quc hente vulgariter appellantur res ipforum
qualescunque feu quecunque fuerint fine qualibct fcJutione
thelonei vcl exactione libere valeant in perpetuum pertransire •
Hac tamen conditione annexa quod fi cum rebus ipforum res
alique duccrentur occulte ipforum nomine que ad ipfos minime
pertinerent • cum hoc fuerit manYfestum • de talium rerum che-
loneO reftituendo in quadruplum et foluendo refpondere ipfe • •
abbas et conucntus predicti monafterii tenebuntur falua tamen
ipfis manence libertate thelonei prius dieta- Et ne fuper hijs
in posterum a nostris fuccesfbribus vel ab aliquo eorundem va-
leat dubitari prefences litteras viris religiofis predictis ilgillis
nostris vna cum figillis virorum nobilium •
Domini hugonis de cruninghen • et
domini walteri fracrrs eius mili.um*
domini ade inuescici de valkenesfe-
Egidii de fcoudee-
r Willelmi berton-
contulimus roboratas • qui predicte quiteclamacioni et Iiberta-
cis
Digitized by Google
-.
CtfARTARVM et DOCVMENTORVM. 8?5
tis concesfioni perfonaliter interfuerunt cum mulcis alijs fideA. 1283.
o o 1i.27.N0V.
<3ignis . Datum et accum anno domini m • c c • octogcfimo ,
tertio • fabbato post katerinae •
* * *
Appendent novcm figilla , virldi cerae impresfa, pk-raque , fc. i"", 4, 5,
6, 7, 8. fana et intcgra: $ua> et 9. noonihil abrafa; aum avulfum
penitus; omnia de caudis duplicibus pergameuis. In primo Sigtflo
diltincte legitur:
S' HVCONIS MILITIS DN D6 CRVNlGHe.
N. CCCXXIII.
evdolphvs Rex Gerra. ioannbm de Avesnes V icarium a. r2a4.
d. i.Mail.
: fuura generalem conftituit in partibus Tufciae.
A. 1284. d. 1. Maii.
Ad Excurs. VII. p. 133.
.'7
{MiltlKI CC DTI A KB l. 1. T- I*p. Il9t.)
N. CCCXXIV.
gvido Comes Fiandriae , et ioannes de Avesnes ComesA. 1284.
d. ij.lun.
Hannoniae, compromittunt in ioannem Epifcopum
Leodienfem et bvrchardvm Electum Me-
tcnfem, fuper discordiis inter ipfos exortis.
A. 1284. & io.Iun.
Ad Excurt. VII. p. 334.
(If ARTIKI Ct DV I i MO 1.1. T. 1. p. II94.)
■
S s s s s a N. CCCXXV.
Digitized by Google
876 C 0 D £ X DIPLOMATICVS
N. CCCXXV.
A. raS4. petrvs Belart, et iivgo eius filius ac heredes Libertatem
d. 3. Dcc.
telonei in Aquis dictis Honte dant Abbatiae Affligeinenfi.
A. 1284. d. 3. Dec
Ad Excurs, VI 7. p. 141.
( E* OriginaU in Acchivis Abbatiie AfHljeroenG» , qiue adfcrvanrur ia Paltfio Archiepifcopt
Mechlih. Novit M 1 1 1 1 s nonntfi Delgicim verUonem. )
"Vniuerfis prefentes litteras infpecturis «petrvs dictus belart •
• et 11 v c o filius eius dictus kimpe et eorum heredes • w a l t e r vs
dictus belart-UEKRicvs et ioiiANNEsfratres walteri filij
henrici dicti de hille • arnolbvs -filius arnoldi dicti
belart • wolfardvs fiiius dicti berton • arnoldvs filius
walteri dicti belart • waltervs ioiiannes et petrvs
fratres arnoldi predicti • hvgo filius willelmi • lalu-
tem et cognofcere veriratem- Noueric yniuerfitas vestra quod
nos ob remedium animarum nostrarum et omnium predecesfo-
rum
C 1 ) Imerfutrunt ] Hanc immumta- vanttn* in Palatro excetl. Arejiicpifcopi
tis conceslionem , nec non alteram eius- Mechiinienfis , qui .est Abbas istius
dcra Immunttatis Chartam witto- Cocnobii. Verba Comitis haec funt:
t\%de Vtdkenisfe Militis , et arnoi> Nos igitur flor. Com. Holl. prius
di fratris eius, fupra p. 873. fu» con- dittas libertatts omnts — —^conccsfas
ftnnnvit Diplomate plorentivs nostrt dtminationis auctoritate duximus
Comes, a. M. Augusto; habe- confirmandas'. Vidctur fuisfe Prin-
turque ea confirmatio itidem in Arcbi- cipis Teloneura , quod his Nobilibus
vis Monallerii Aflligcmenfis , quac fcr- live titulo feudi, iivc venditionis , vel
op-
)igitized by Google
CHARTARVM et DOCVMENTORVM. 877
rum nostrorum concesfimus viris religiofis Abbati et conuentui a. 1194.
monafterii haffligenierl , quod per thelonia nostra que perci- d" 3 Dtc
pere posfumus et folemus in aquis contra Rilant quae honte vul-
gariter appellantur res ad vfus proprios ipforura qualescunque
fuerint fine qualibet folutione thelonei vel exactione libere va-
leant imperpetuum pertranfire • Et ne fuper hijs inposterum
a nostris fuccesforibus vel ab aliquo eorumdem valeat dubita-
ri/ prefentes litteras viris religiofis predictis fijgillis nostris
Ego petrvs dictus belart-
EgO ARNOLDVS filius A R NO LDI U]art
Ego w 0 l f a R d v s filius dicti berton •
Ego arnoldvs filius walteri belart •
contulimus roboratas • Nos vero prenominati qui figilla pro-
pria non habemus vtimur figillis virorum prouidorum domini
melngovdi presbiteri de mera • dominr iohannis presbi- s
teri de rilant • domini ade presbiteri de walkenesfe l wil-
lelmi dicti berton qui predicte quiteclamationi et libertatis
concesfioni perfonaliter interfuerunt C O ' -^3*
.• . .. :. .; \ . . ' .
oppigncrationis , vel quociimquc alio lutf vcctigal Ducis Brabantiae , pcr
modo , iure hereditario dederic obti- Striemm et Schaldem , quod aliis in
ncndum; quod hodic inccnum. Quan- feudum datum a. 12 12. per fenteniiam
tum ad rem ipfam, hinc doccmur lo- Farium ipfis crat abiudicatum , ct cti-
cum , ubi t. t. Honte cucurrit , cu- ius dimidiam partem Dux ilie Godefrido
ius amnis plures rivuli feu alvci fue- de Breda Ilomini fuo in rcctum feudum
Tiint; de quibus fatis dictum exCvrs. concesferat. Vid. fupra p. 342. Vide-
VIL p. 159. fqq. Interim cum hoc tur tunc temporis flu vius Stiiena , una
teloneo confundi non debet akcrum H- cum Sealfe, discriminaror fuisfe Terri-
Ss ss s 3 torii.
878 CODEX DIPLOMATICVS
A. «84. Datum anno domini . m • cc . lxxx- quarto • dominici
d> 3. Dec. , ...
pnma aduentus domini-
• • *
Appcndcnt cx eaudis pergamenis duplicibus figilla octo viridi ccrac iu>
prcbfa, omnia fcre iategra, exceptis 5 et 6.
torii Brabantiac et Holhndiae. Habe- Bornesfe five Maumundt verfua T.ra-
bat auteni Brabantus hoc in tcrritorio bantiam ct Zeelandiam navigabant. Ad
eiusmodi etiam tclvneum ; ex quo postea huius Canalis , in Strienam amncm
tcmporis ingcns fuit controverfiarum vergentis, initium etiam ab Hollandiae
materia. In hunc Strienam amnem, Principe conftitutum erat Teloneum,
qui Comitatui olim Strienenft nomen Stritnmendanum live de S/rienmcnde
dederat, deveniebatur ex lluvio Mofa, dictum. Qui locus de Strienmonde cla-
ope cuiusdam , ut vidctur , caialis , rc rcpracfentatUr in Tabula Geographi-
perqucm minora navigia transire pote- ca, quam ad a. 1422. edkU^ Vir Ampl.
rant, dum reliquae maioris moduli na- van de wall Handrest. ran Dor.
ves Mofatn defcendcrc, et per/«rx«»» drecht bl. 47*.
•1
N. CCCXXVI.
A.n?s. iohannes Epifc. Traiect. confirmat Aquaeductum dt
- Lopeke usque ad Tslam et Slufam in eius exitu.
A. 1285. Menfe Iul.
Ad Chart. feq. d. I. Iul. a. 1285.
( Fx Apogr.pho •mV.wtlco h f«pr««o C.ncUio. quod McchlidM e«. 1« foeculo B* no-
uto n?. «97. <iu»e fpccuc »<i l^tiMdtn Lf itktruntrt.)
Iohannes Dei gratia Electtts Traiecten Vniuerfis prefentia
vifuris et cognofcere veritatem cum felicis Recordationis dns
hermannvs quondam Epifcopus traiecten concesferit dile-
ctis
JJ. lul.
)igitized by Google
CHARTARVM zr DOCVMENTORVM. 87*
ctis nobis in christo decano et capitulo Ecclefie Ste Marie traie- 19^,
i cten , nec non et parrochie de lopeke quendain aqucductum de- M" Iul"
currcntem a parrochia de lopeke vsque ad yslam ct Jltifam in exi-
tu eiusdera aqueductus nos huiusmodi concesfioncm Ratam ha- '
• • • . ■
bentes firraiter et fub banno nostro prohibemus ne aliquis fcu
aliqua perfona ecclefiastica vel fecularis contra tcnorcm prcdi-
cte concesfionis ct contra preuilegia predicti dm hermaxni
epi traiecten vel in fraudem eorumdem in parte vel in toto ipfos
in dicto aqueductu et Slufa prcdicta impedire vel rooleflare pre-
furaat deccrnentes irritum et non valcre fi a quoquam aliquid
in contrarium attemptaturo fiierit vel condgerit attemptafi Irv
cuiofi rei testimonium prcfentem literam figilli- nosti i munimi-
. o o o o
ne fecimus rooorari/ Datura anno dni m cc LxsxquintQ
»enfe julio (O*
* * •
• • »
per nos Johann . de oesdorfp ct Iaeebtm £»M
„ fairt de btllt couiiuarios dfii ducis bourgofi per coBiiliarios ct deputatos
„ de et ex parte domihorum dc confilio bollan zcelafi et fryfic ilni dticis
- '„ bourgofi tic. In haga Comitis Relidcntibus ,■ littera jn pcrgannjno fcri-
.p:a quouvam joliannis dei gratia decti traiccten de dasa miikftmo duceti-
tcfimo LXXX°. quinto mcnfe jtilio, figillat» in cera virgines alba oblongt
„ appenJente jn circuraferentia dtfcripta, figUium hhennit jn tpatu tra-
„ iectctt electi, .fccundum viderc nostrum, qur.m vidimus ad plenum cou-
„ cordare de verbo ad verbtim cum originnli lirtcra cue fanc ct intcgre
„ non viciate ncc Rafe in ktiptura aut fjgillo erant, Acta funt hec in Cu*
„ ria dicti dni Ducis in haga Comitis prima dic nieiills junij anno dAi nul-
„ lefimo quadiingenteiipw fcptuagefimo fccundo , fignata fignis m*tri&
„ maiuialibus.
J. dc Oe^ilcrpp. J. Sosfaert.
- (Jl) Hltnfcjulio) Dedi hanc Chartam da «st Ciiarta FknntUY. Genh HoH
rcr^aiiieuofcriptam,qt[ia binc explican- d. i. lul. a. 12^$. pn>xiinc icqucns.
N. CCCXXVU.
Digitized by Google
880 CODEX DIPLOMAT-ICVS
N. CCCXXVII.
A. is85- florentivs V. Com. Holl. confirmat Capitulo B. Ma-
d' '* " riae Traiect. Aquaeductum ad Ifalam.
A. 1285. & 1« Iul-
Ad Excurs. VII. p. 339. not.
(Sx Apognpho iLthtMico In Litii Saeculo, cui infcriprum 1197. in fuprema Curii quae
lleckliaiH ett)
X^i-orencivs Comes hdlandie vniuerfis prefentia vifuris vel
audituris falutem et omne bonum Intellecta graui querimonia
dilectorum in Christo Decanj et Capituli Ecclefie beate Marie
Traiecten et parrochianorum in iopeke ac eisdem adiacentium
fuper Aqueductu fuo eo quod per aquam terre adiaoentis de
langerahe et kabau et fiflulas ibidem oppofitas ad aqueductani
eorum et alias per obftructionem flufe verfus yslam nimium Ie-
derentur Nos ad huiusmodi voces querulofas et fepius repetitas
aures claudere non volentes inquifita fuper hiis diligentius ve-
ritate ac infpectis priuilegijs dicte ecclcfie fancte Marie et par-
rochianorum in lopeke fuper hoc ab antiquo concesfis et inten-
tius examinatis.deccrnimus dictos dccanum et Capitulum et fibi
adiacentes plenum ius habere et predictas fiftulas fiue aquedu-
ctus in lefionem fiue impedimentum aqueductus eorum appo-
fitas deponcndas et obflruendas et ipfam Ecclefiara fce Marie
predicte et fuos in habendo et fruendo Aqueductu eorum vs-
que
gitized by Google
CH^RTARVM]ErT(;DO<?VMENTORVM. 8«i
que ad flumen ysU libere in posterom defendendos In cuiusa. i
rei testimonium et, munimen prefenrem Htteram SigiUi nostrid* *
munimine fecimus Roborari Datum anno dnj m cc ycxx quin-
to primo^die menfis julij Q i >
( j ) Menfis juli£\ Lucetn tccipit ctiaro in Originali in Archivis S. Mariae
baec Charta tx antececjcutc ; habetur Traiectcnfi, Capfa P. I. nora.
quod in aquis de Honte dederant Nobi- M- Au*
les Monafterio Affligcraenfi.
N. CCCXXIX.
ioannes Epifc. Tusculanus, Legatus fedis Apoftolicae in A. at6.
Gerraania,- rebus Flandricis fe immifcens, mandat cvi- d* 7#Apr"
doni Com. Flandr. , ut terris Irnperii exeat, eique
excommunicationem intentat; monetque Vafal-
Jos, ut ioannem de Avesn. recipiant,
et Comiti Flandriae auxilium dcnegent.
ohannes miferatione divina — l
rvd. Dei gratia Rex olim quasdam terras,
A. 1286. d. 7. Apr.
M Excurs. VIL p. 233 , »35.
liifimnifiMDLL T. L p. uo3.)
T. II.
Tt tt t
vide-
Digitized by Google
882 CODEX 0IPt OMATIC VS
A.wt6. videlicet fupra Scaldam, de JksP, de Cerardi-montt, de TFa*
4' 7'Ast'(la> et Quatuor-officiorum mfra legationis nostrae terminos
conftitutas, quae dudum infeodvm teneri confueverint a Ro-
mano Imperio, iohanni Qmiti Haynoniae— m feo~
dum regali auctoritate concesfit, ab ipfo Comite ac eius here-
dibus perpetuo posfidendas. ■ — Sed nobili viro g v i-
done Comite Flandriae fe per fe vel per homines fuos — —
opponenrc, quod Comes Hayn. propter oppofitionem huius-
. modi , posfesfionem dictarum terrarum nondum potuit obtine-
re Cumque demum idem Cemes Hayn. ad ipfius Regis re-
currens providentiam , fibi fiiper hoc fieri iuftitiam cum inftan-
tia postulasfet: idem Rex praed. Comitem Flandriae
n. cccxxx:
Idem Legati» monet aafeclas Comitis Flandriae, ut intra
AjfrAt* ^ menfe8 a rebellione defiftant, fub poe-
na excommunicationis.
A. 1236. d. 15. Apr.
» . . ■ . • ■
4d Excurs. VII. p. »33.
luunm « mhhd 1 I, T. I. p. itlC)
n. ccgxsxl
)igitiz'ed by Google
CHARTARVM I* DOCVMENTORVM. 883
N. CCCXXXI.
Arbitrimn waLteri de Coekelare Milids de Ponte Have- A nss
kinswerve , inter Burgenfes Ardenburg. , et eos , qui in
' Ardenburgamhacht beooster Ee vcbewesterEe habitant.
A. 1286. d. t. Iun.
M Excuru Vll. p. 153.
(E« RejUtro Ptrguaeno ia ArcMrU Ardeiaburg. fol. xis.)
woutkr yan coekelare rudder/ ende syMoen LAU*
waerd bailliu van brucghe Doen te wetene allen den ghonen
die defe lettren fullen zien cnde horen lefen/ dat.wijbibe-
uelinghe van onfen heere den grauel hebben verftaen ten
twiste / ende ten discoorde die was tusfchen die vander poort
van ardembuerch op eenzide/ ende die van ardembuerch am>
1 ■ ; ........... " i ; i ?*:' ■..•j<\ V
bocht beooster Ee ende bewester Ee op ander zide / Alfe vander
brucghe van hauekinsyerue l ghaende ouer de Ee, wie hebben
ghewijst ouer ons bestel ende ouer rechtl dat die van ardem-
borchambocht beooster eel tnde be&ester ee zijn fchuldich te hou-
dene andie vorf*. brucghe fchadeloos/ dien vander poort van
ardembuerch/ zonder van haren Iande alfe aueouters ymet
ymet ghelijc/ In orconfcepen ende in duikenesfen vanden
welken dinghen/ wy hebben defe Iettren ghezeghelt met on-
fen zeglen vuthanghende / die waren gemaect/ Int Jaer ons
teeren dufentich • cc • lxxxvj- tfaterdaegs voor finxene — .
Tt tt t 2 N. CCCXXXII.
)igitized by Google
884 CODEX DIPLOMATICVS.
.1* CCCXXXII.
A. 1*87. rvdolphvs RexGerman. in Comitiis Imperii, flo^
rentio V. per Procuratorem id roganti declarat,
quod Tutori pupilli fui conditionem dete-
riorem reddere haud lioeat ( 1 ).
A. 1287. d. 24. MarL.
Ad Excurs. VII. p»%Vp et 341:
{*x ArchW. lUllrtd. Feudil. ipud Hitni CbMrttrt. V. I. bl. 46}. J
JR^vdolfvs Dei gratia - - pro ftatu bono Reipublicae
feliciter dirigendo, in Curia itostra folempni apud Herbipolin
edicta, inter raulta alia fententialiter quaefitum exftitit,
fi tutor aliquis de bonis pupilli, cuius tutor exiflitv quae tene-
ri debent ab Imperio, Qua fententia fic quefita in
genere lata rationabiiiter et lcgitime approbata, ad inltantiara
fpectabilis viri florentii Comitis Hollandiae fidelis nostri di-
lecti fpecialiter querebatur in fentcntia, utrura fi fpectabilis
vir florentivs, patruus et tutor ipfius f.lorentii Co-
mitis Hollandiae, aliquas pactiones vel proniisfiones aut obli-
('!•) LiceatJ Hanc Cbartatn refpi- laautent causfa est , cur hatic etiam
cere ad a. 1256. d. 13. Oct. p. 681. Chartam cura clar. Editorc stokii
fqq. , quando Tutor florentivs- D. II. bl. 576, 581. obelo figercmus,
Zeelandiam iivfeudum recepit, iam oh- dedit cam mjbris cx Registris Cu--
fcrvavit mieris D. I. bl. 467. Nul- riae Feudalis Hollandiac
CHARTARVM et DOCVMENTORVM. 8S5
gariones fecerit alicui de tenendo aliqna feoda fua ab alio quam a. 1287:
ab Imperio, a quo bone memorie quondam fuus Pater eadem^2^^
fioda tenuit in ultimis tempor/bus vite fue, fi hoc in fuum dis-
pendium de iure posflt, vel debeat redundare, et ad nostram
requifitionem fententiatum exftltit, per venerabilem Salzbur-
genfem Archiepifcopum , venerabilibus Moguntinenfi et Colonieitfi
Archiepifcopis , et aliis multis Epifcopis, ac illullribus Comite Pa-
lattha keni al. DuceSaxonie, - raultisque aliis Principibus, qui
prefentes fuere, eonfenderitibus , quod ipfi florentio,
Comiti Hollandie, per pactiones* obligationes', vel alias ordina-
tiones quascumque, quas fpectabilis vir, florentivs, pa-
truus et tutor fuus , de tenendis feodis fuis ab alio quam ab Impe-
rio in fuum preiudicram fecisfe dihofcitur, nullum debet ali-
quo unquam tempore preiudicium germinari' quo minus illa*^<- ««-
feoda omnja et fingula tenere . debeat ah Jmperio, prout quon-
dam pater fuus illa ab Imperio tenuit in ultimo tempore virt
fue, quam quidem fententiam utpote rite etrationabiliter latara-
duximus approbandara. In huius autem fententie fic late et
pet nos approbate. testimonium et perpetuam- firmitatem ad
discretorum virorum stephani, Decani Traiectenfis , gisel-
b e r t 1 dt Ruml , Militis , et Magistri symonis de Durum *, * Durt
ipfius florentii, Comitis Hollafidiae, procuratoris, requi-
fitionem prefcntes litteras figilli nostri munimine roboratas ipfi
florentio, Comiti Hollandie, predicto duximus transmit-
Tt tt 1 3. ten--
Jigitized by Google
88<5 CODEX DIPLOMATICVS
A.ns7. tendas. Testes hirius fimt Principes fuperius nominati, etalii
^^'quam plures Principes et fideles nostri.
Datum Herhipoli in vigilia annundationis Beate Virginis pre-
«Jicta, Indictione XV. anno Domini millefimo ducentefimo
octogefirao feptimo, Regni vero nostri anno decimo quarto.
N. cccxxxin.
... .
A.n87. florentivs Hannonieafis , frater ioannis d'Avesn.
d. 23* Api.
Com. Hannoniae testatur de portione terrae in feo-
dum fibi data a ioanne fratre fuo.
A. 1287. d. 32. April.
Ai Excurs. VIL p. »33.
( Hiitmt TW* ~*mU. T. I. P. Illl
plorens de Haynnau fires de Brayne et de Hal, fac
a tous, ke par fasfentement
l
lavc
-
Par mi ces dont devantdis et autres qu'il m'a fait en le terre
de Hollande, fi com il appert par fe lettre j'en ai de toutes par-
chon ct efcances de pere et de rnere et autre droiture que j'ou
ai, u puis avoir, ou dois, ou ki h mi appiertienent; ou pa-
roit de droit ou de fait ou de M ou ufage de pais
N. CCCXXXIV.
)igitized by Google
CHARTARVMetUOCVMENTORVM. 88?
N. CCCXXXIV.
«vi do Comes Flandrfae declarat, Maiores flxos 9 Comites A. »87.
d.25 Mail
Flandriae, inter alia Dominia femper etiam posfedisfe
terram de Walcres , Zuytbeveland , Noortbeve-
lant, Borfele, et omnes Zeelandiae infulas.
A. 1287. CO d- a5- Maii*
Ad Excurs. VIL p. 331.
(E»«l. Hlt. SiplU Cm. fltmir. p. jo. apod Hlltll Chtrttrt. D. I. bl. 471.).
N
os gvido, Comes Flandrie , et Marchifus Namurctnfis ,
proponimus etdicimus, quod antecesfores nostri, Flmdrie Co-
(1) OL. vrhd. Gentol. T. I. p. r«N locen #e otertuigen. Sederrajfe
386. hoc iteruna Diploma profew, fed meibrvm, fatisapparebit,fiprob«rur,
ad a. M. CC. L XXX Vill. id quod ma- Balduinum deAvesnis Dom.de Beaumont,
gis probabile videtur. At Vir Ampl. ad Guidonis fratrtm, Iohannis de Avesnis
stoke D. II. bl. 309. ridet hanc patruum , adhuc in vlvis flrisfe a. 1288.
€hartam, neque allud tamen affert ar- Id quod liquido patet, exGalHca Charta
gnmentum , quam quod inter testes ivrc mardi Epilbopi Mctenfis, fra-
occurrar Balduinus de Avesnis tris iohannis Iunioria, adeoque/*-
Dom. de Beaumont , Guidonis frater ; qui trueHs , cum Guidonis , tum Balduini th
ramen, mbibro teste, obierit anno Beaumont, data a. I28S. apud mar-
1280. Verum non ftatim pro falfis csfe tene Tkes, Aneed. T. L p. 1231.
habendas Chartas , in quibus quid vitii qua, in adiudicanda urbe de Blarignies*
in nominibus , temfioribus . l<n isvt occur- arbitri capiunfur ipfe Boucart et fou
rat, nifi alia dentur maioriS momcnti chier OHCLEMonfigneurBAVTsuiti
argumenta, Critica Diplomatica docct. d*avb*nes «bioneur de biac*
Multum igittir abest , m hoc vocem ee n mont. Ac recte obfervat p. pav-
onwederspreekelijk bewifs, om lvs Diss. tL Zeel. Feudo p. 70. (1)
dien ztgenoemden Inief vanr ast ily. inverti posfe hoc argumentum, et po-
tius
)igitized by Google
888 CODEX DIPLOMATICVS':
A. H85. mites, terram de Alost, Geraldimotitem, terram Qtiatuor - offich-
d'25'Ma,1>«w, terram IFaftac , cum terra fupra Scaldem, cum earum
f i «i • » » i ■•• • «»••> « * •-
pertinentiis univerfis, et finguhs, terramde Wahrcs, de Zuyt-
Beyelant, de Noort- Bevelant t deBorfele, et otnnes infulas Zelan-
- * » » # « •
d/jt? ( 2 ) , cum pertinentiis earum , et terram dt Oostrevant , de
Creveceur, et de Aleues, ab initio, usque in diem obituum fuo-
rum, pacifice tenUerunt, et posfederunt, et fpecialiter illu-
ftrisfima Domina margareta, Flandrorum et Hannoniat
■Co-
tins cx nostra Charta crroris convinci donis verbis. Contrariam tarncn opi-
m ei e r vm , quod a. ic8o. huncobiisfc nionem tam validc adltruunt, quae iti
narrct. Non ncgo tamen, huncUaldui- praccedcntibus funt disputata, ut ver-
nura mortuum jam anno 1389. argum. borum confufio, j>rout in hac Guido-
Cbartae iplius Coniugis, ibid. vred. nis Charta habctur, parum roboris ad-
p. 387. ad a. 1389. Immo ezfhit hu- ferre posfit. Ipfam hanc Chartam non
ius Viri Epitaphium in S. Pauli Eccle- fati* tccurate rem cxplicuisfe , fatis do-
fia Valentianis: cy gist noble Cheualier cent verba , terram de fValcret , de
Bauduin tTAuesnes Seigneur de Beau- Zuytb. — — ct omnes infulat Ze-
mont , ftcond filt de Marguerite Comtet- landic. Quoffura enim omnes infulaty
fc de Flandre ei de Hainau et de Bou- postquam ex quinque iHis iam quatuor
chart iTAuesnes, qui trespatfa ran M. primarias nominaverat fcriba. Vrgct
cc. lxxxix. Vid. d'ovtrkman Vir Doctus, Wilhelmum I L, in Char-
Hift..d* Valcntieuu. L. III. C. ix. ta d. u.lul. a. 1353. (Probb. p. 634.)
Y- 457« Qllid pluribus opus cst? Infulas ZeelaHdicas non innuisfe pcr
( 3 ) Terra fupra Scaldem — terram terram iuxta Scaldam , idque patere ex
de IValcres > — ] Putavit Vir Doct. p. bellis postca ob eas fervandas contr*
p a v l v s Diss. laud. p. 58. ( 1 ) , ubi- Margaretam gestis. Verum hoc ipfum ,
cumque in Cbartis vcrba, terra iuxta bella ncmpe ob eas gesta, docet, in-
\el fupra Scaldem occurrant, non in- nui hic Zeelandicat infulas. Nam ita
dicari Infulas Zeelandicas , fed inviccm verba Wilhelmi habent : terram
csfe diftinguenda, ac fortasfe indicari ivxta scaldam, terram de A-
terram de Saftingen et de Btveren ; id- lost , terram de IVafia , et terram Qjia-
quc apodicticc vult patere ex bis Gui- tuor-officiorum cum omnibus perlinen-
tiif
Digitized by Google
CHARTARVM et DOCVMENTOR VM. 889
Comitisfa, cui nos in Comitatu Flandrenfi et dictis terris fuc-A. mj.
cesfimus etc. Facta funt haec in domo nostra, apud JVineti-*%*MtiL
dale, in Flandria Tornacenjis Diocefts , anno Dominicae Incarna-
tionis m. cc. utxxvii. in die Pentecostes, prefentibus vi-
ris nobilibus, Domino baldvino de Avtsnis, Domino de
Beaumont fratre nostro , roberto, Comite Niyernenfe , et
wilhelmo flliis nostris etc.
tiisfuis, carisfimQ fororio nostrt — Io- Et hinc tot bella! Non nego tamen,
hanni de /Ivesnis, prout eaoem Co- fcriptorcs et Chartarum cuforcs in hts
mitisfa ab imperio tenuit. Tenuk vcrbis faepe vacillasfe; immo aliquan-
autem Margareta has Infulas ab Impe- do ipfos non fatis, quid fibi vcllent, in-
rio.i accepitque ioannes de Avcsn. teUcxisfe, ut in hac Guidouif.
per idcm donum Infulat Zeelandicas.
N. CCCXXXV.
fl orentivsV. Comes Holl. confirmat emtioncm Offi- A. usr.
cii cuiusdam in Oestcappelle. *s^f
A. 1287. d. 15. Aug.
Ad Excurs. Vlh p. 329. not.
(Ex Antiqao Chartuluio Ahfr»ti»e Mediob. fo! xxxix. Y»a. 1.1.)
florens Graue van Hollant maken condt alle den
ghenen die defe letteren fullen fien ofte horen , dat dat Am-
bochte dat die Abbet ende dat Convent van Myddelburgh heb-
ben gecoft int Ambochte van Oestcappele ieghens ons, ende
ieghens Ianne ende Pauwels Moens kinderen ende icghen Iatine
T. II. Vv w v Ker-
8po CODEX DIPLOMATICVS
A. H87. Kermesfe dat cs bj onfen wille ende bj onfen confent ende be-
4 is-Aug. kenneQ nem dat met defen brieue en ghewaren hem dat altoe9
en vrielike te befittene, ende orconde dat zij daer alF bctaelt
hebben den ierften penninc ende den lesten. In orconden
van defer dinc foe hebben wj defe lettere befeghelt met on-
fen fcghele, Gegheuen in ons heeren jaere dufent twehon-
dert ende feuen ende tachtich op onfer vrouwen daghe te mid-
dcn ogefte.
N. CCCXXXVI.
a. iaf 8 r v d 0 l p h v s Rex Germ. c v 1 d 0 n f Comiti Flandriae , Homa-
gii praeftandi causfa ad fe venturo , concedit fabum quem
vocant conductum, non obftanre profcriptiotiis vinculo*
A. 1288. d. 15. Mart.
Vidimus a. 1288. d. 3. Iun.
Ad Excurs. VII. p. 235.
(E* Orijinali ta ArthWi» Infulen».)
os r 0 b e r t v s Dei gratia Epifcopus Laudunenfis et t h e 0-
baldvs Gomes Barrenfis notum racimus Vniverfis tam prefen-»
tibus quam futuris quod nos litteras Excellentisfimi Domini
rvoolfi Dei gratia Romanorum Regis feraper Augusti figillo
fuo vero figillatas non cancellatas, non abolitas, nec in aliqua
fui parte viciatas Vidimus in hec verba :
Nos
N
t
CHARTARVM et DOCVMENTORVM. 891
Nos rvdolfvs Dei gratia Romanorum Rex femper Au-A. ngg.
gustus ad univerforum facri Imperii Romani fidelium noticiara , 'S' "
tenore prefentium volumus pervenire, quod nos fpectabilem
virum cvidonem Comitem fiandrk nostram fuper faciendo
nobis et Imperio homagio dtbito adire volentem prefcntiam ct
familiam fuam totam cum perfonis et rebus fuis omnibus, non
obftante profcriptionis vtnculo quo idem Comes iam ligatus in ve-
niendo ad no$ ftando five morandp in Curia nostra et ad propria
revertendo ac eciam aliam fuam Comitiuam quecumque fuerit
in nostram et Imperii protectionem recepimus et conductum;
in cuius conductus et protectionis testimonium prefentes lkte-
ras eidem Comiti fiandrie transmittimus nostri figilli munimine
communitas. Datum hagenoye idus marcii indictione prima an-
no Domini millefimo ducentefimo octogefimo octavo Regni ve-
ro nostri anno quinto decimo.
In huius igitur rci memoriam prefentibus littcris figilla nostra
o o
duximus apponenda. Datura anno Domini m. cc. octogefimo
octava feria quinta post octavas trinitatis.
• • • •
Collationnd au Vidimus original cn
Parchemin, fcelle" de deux fcaux
dtant en la Tour des Chartes de la
Chainbre des Comptes du Roy
[ut fupm P. 461.] a Lille ie 28. Iuil-
Ict 1777.
C 0 D E F R O V.
Vv vv v a N. CCCXXXVII.
89i CODEX DIPLOMATICVS
N. CCCXXXVII.
A. «88. florentivs V. Comes HolL confirmat venditionem De»
M. Apr.
cimarum, quam iohannes de Subborgfr, Homo
ipfius , fecic Abbatiae Medioburgenfi.
A. 1288. M. Apr.
Ad Excurs. VII. p. 319. nor.
(Ex Artiquo Ckm«l»ri» AkkMi* Me.li.fc. foL IU) •
"\V j f l 0 r e n s Graue van Hollant , maken kont , allen den
ghenen , die defe lctteren felen fien ochte horen , dat Ian van
Sobborgh onfe Man vor ons bekinde en verliede , dat hj heuet
vercocht ewelike vten gronde den Abt ende den Conuente van
Middelburgh alle die tinden , die hj hilt in Walgheren van hem
te lene, omme en genomt ghefc, dat die vorfegheden Ianne
atvergouden es, In orconde defer dinc hebben wj defe lette-
ren gefcghclt met onfen feghele Defe Ietteren waren gheghc-
uen in MiJddburgh ons heren jaxc dufent , tuehondert ende
achte en tactcch jn Aprille»
n. cccxxxvin.
Digitized by Google
CHARTARVM et DOC VMENTORVM. 893
n. cccxxxvm.
Nonnulli Nobiles Zeelandiae promittunt gvidoni Comiti A- ««>
Flandriae, facturos fe Homagium pro terra inter Scaldem
et Hedtnese, propterea quod florentivs V. Co-
mes Holl. , etfi faepe rogatus, corrigere nol-
let ea , quae violenter et iniuste contra
Terrae Confuctudines peregisfet.
A. 1289. M. Mart.
Ad Excurs. VII. p. 342.
;
<E« OdftiuU i" Archiri, Uf.lnGfa»)
N
ous jehans de Renesfe, walfart de Berfele, hue«
de Cruninghe, jehans de le Malftede, watirr^ Cruninghe,
huES de Mairlant ,wuLFART<fe Katendike etciLLEsde Pou-
le Chevalier , f L o r e n s de Berfele , boudins de Erringhe ,
rasse de Berfele, jehans de Berfele, willaumes Vrie-
ze , jehans de Cruninghe, clays de Kats, costins de
Cats, henrys de Kats, jehans de Zabourgh, symons do
le Iloghe , hollander de Remarswale , jkhans Mon-
fegncur arnouls Chevalicr, c l ay s de Barsdorp, jehans
de Skinghe jeiians de Scoudee1 fils pieron, clays DeJJapIcs,
antoines de Ie Vliete, pierre filspieron, willaumes
fils gillon, gilles de Brugdam, bauduinsCIb simon
Vv vv v 3
Digitized by Google
1
894 C ODEX D IPLOM ATICVS. -
a. 12*9. de Coudekerke et watiers Zoute (i) faifons favoir atous,
M* ke des grans et plufieurs grieteis et durteis £a.). ke nos Si-
res florens Cuens dehollande nos fait et a fait en moult de
manicre et Longhemcnt encontre les Coufiumes dou pays et en-
contre raifon, nous pour nous et pour le pays ki est en le par-
tie de le tierre de Zelande entre hedineze1 et FEfcaut et pour ceaus
qui funt hors de ces Lius en 1'autre partie de Zelande ki de no
acort funt et ki tout cinfy funt greveit, a noble Prince et no
cher fcgneur cuyon Coime dc fiandres nous fousmetrait par
lc defaute du Comte de hollande devant dit qui nous avons lon-
ghement et pour maintcs fois humblement Priiet et Requis de
Lamender et de faire raifon et il ny a volu mettre ne amen-
dement ne confeil et comme cil ki fi foumes fourmenei par
ledit Comte de hollande kc pooir n'avonsde plus fouffair ne en-
dureir , nous au Comte dt flandres devact dit avons monftre* en
ces chofes notre grant Grieteit et nostre meschicf , et il couT
rae Loiaus Princes et boens Sires en deboinairetei et en pitei
et en raifon y a entendu et proumis a mettre fon boen ConfeiJ
en ces chofes , et comme debas foit entre Luy et le Comte de
hollande pour oquoifon dcl hommage dc lc tierre dcvantditte et
i -. dou
(O 2Wf] Memoratilis est Iiacc (O Durteis"] Quacnam liaec fue-
Charta non inodo ob eius nrgumentura. rint gravamina , docebit Charta a-
fed etiam ob infignem mukarum Nobi- 1:90. d. 12. Iun. n°. 3.
liutn fiimiliarum notitiam.
Digitized by Google
CHA RTARVM et DOCVMENTORVM. »o*
dou droit que li Cuens de fiandres y a et doit avoir einfi com-A.
me il dit , nous atvons audit Comte de fiandres proumis pous
nous et pour tous ceaus ki de no acort funt et feront ke nous
des chofes devantdittes dom nous foumes envers ledit Comte dt
hollande en content, ne ferons fans le Comte de fiandres de-
vantdit et fans fon hoir Comte de flandres fi de luy deffal-
loit nule pais ne nule acort au Comte de hollande devantdit ne •
a fes hoirs ne a autruy de par eaus, et nous devant noumei
c'est asfavoir ki foumes de celle partie de le tiere de Zelande
ki est entrc hedineze et VEfcaut proumettons audit Comte de
fiandres pour nous et pour ceaus de le ditte tiere ki a no acort
funt et feront, et ke nous y porons atraire en boine foi ke
au mant le Conte de flandres v de fon hoir Conte de fiandrcs ,
nous vcnrons au jour en flandres en au lieu kil nous mandera
et orrons ce kil nous vorra dire, et s'il dit 3 nous v a ceaus ki
y feront ke il a fc befoingne demcned kil a encontre le Com-
te de hollande fi avant ke il li fante ke par raifon nous li devons
et poons faire hommage et feaulti croirc len devons et fairc
hommage et feaultd et obeir a luy et a fes hoirs Comtes de fian-
dres comme a no droit Scigneur, nous no hoir et no fuccesfeur
ki apres nous venrons, et s'il y avoit aucun ki ne venist au
jour des dont en avant il feroit tenus defaire hommage et le feauU
te afet quilj en feront requis par ledit Comte de fiandres v par
fori hoir Comte dt fiandres v par celuy qui en fon Lieu feroit
par
896 C O D E X DIPLOMATICVS
A. «89. par fes lettres pendans, et dobeir a Luy de Ia en avant, et fe
nule Gens dc celi partie de Zelandt ki est entre heditteze et lEfcaut
eftoicnt rebelle en ces chofes, nous foumes tcnus daidier le
Cemte dt flandres a eaus deftraindre ke il viegnent a le feautei
ct al Henmtage et al obeisfance doudit Comte de flatidres et de
fes hoirs et de fes hoirs Comtes de flandres , dc Rechief , nous
tout ki defeurc ou coumenccment de cestc lettres foumes nou-
mei promettons audit Comte deflandres pour nous et pour tous
ceaus ki funt et fcront de no acord ke depuis ke li Cuens de
hollande , v aucuns de par Luy aront entrepris v mesfait
encontre nous v encontre aucun des nos, nous de la en avant
audit Comte de flandres et a fes hoirs Comtes de flandres aidcrons
et fervirons de nos corps et de no avoir et de nos , nous ct
nos hoir , et a wiere maintenir et a luy aidier a conquerre a
retenir et a fauveir fa Seigneurie et fon Droit encontre le Com-
te de hollande fes hoirs et les leur et avant nous li ferons tel
feryice coume nous et nos ancisfeur avons fait a ceaus ki dusqu a
ore ont estci Seigneur dou pays, et promettons encore ke dore
en avant nous atrairons et tenront en no acord en toutes ces
chofcs ct en cascunc deles tous ceaus ke nous y porons attrai-
re et tenir et a toutes ces chofes ki funt contenues en ces pre-
fentes lettres ct a cascune deles a par li, nous tout cnfanle et
cascun dc nous pour luy fans atendre nul des autres et pour
tant comme touche a chacun de nous, nous obligeons etvo-
lons
Digitized by Google
CHARTARVM bt DtJCVMENTOR VM. 897
lons y estre oblige' audit Com/e de flandres et a fes hoirs C$mte$ .
A. 11S9.
de Flandres, touces ces. chofes devanc dittes et chascune deIesM- ****
nous prournettons etavons proumis par le foi denos cors et par
nos fairemens ke nous avons fait follennemment four les S«Eu-
vangiles pour nous et pour nos hoirs et pour tous ceaus ki de
nosacort funt etferpnt a fairc et a tenir loiaumentetfermement
et fans jamais defaillir, ne allcr nc fairc encontre, et a ce
obligeons nous et nos hoirs et ceaus de nos acort, en tes»
moignage de Iaquel chofe nous avons donneic au Cemte de
FUmdres devantdic ces prefentes lettres faielees de nos fcaus, er
s/il y avoit aqcun; de nous iin V plufieurs Jti ncuist mis fon:
fecl a ce$ prefentes lettres pour ce ne voulons jidus' mie mains
y estre tenuc et oblige as chofes ki funt contenues en ces let-
tres meesmement cil de nous ki y avons mis nos feaus, ce flr
faic fan de ie Incarnation notre Segneur Jehefus Crist tml deu*
cens quatr e vins ct nuef ou.mo» de marc» . c :,.;.> • 'aW:
■ « » ■
* ■ * * ')"*,... ',
Collationne a 1'OriginaI en Parche-
min, qui devoic ecrc fcelle dcs
* '*•' Vl- -" •'""«' '« fccaux desperfonnes'nommees dans
; . < ' ces lettresT ma1s dbric pluiieurs n'y'
• onc pas M6 mis , etant dans ia Toiir
. ~ . des Chartes. de la> Chambre desr
Comptes du Roy [utfupra p. 4^.],
aLille le 12. Juin 1776.
- G • O D £ F R O Y.
T- **' XX XX X N. CCCXXXIX.
Digitized by Google
898 C O D E X DIPLOMATICVS
N. CCCXXXIX
• . "...
a. 1290. iLOREifTivs W Comes HoII. confihnat agrl dimenfionem.
rf.24.tebr. t 0
intex Wulphardtpolder et Duinhoofde in Wala-
cria pro Abbatia Medioburg^
A* rapa d. 24. Febr.
Ad fq. Cliart. p. 900. ( l ),
(E« Orijia»Jj w Arcim.i R i, r..fc )
f l 0 r ens Gr<w van Hollant make cont alle den ghe-
nen die defen brief fullen fien of horen Jefen . dat broder wii^
LEMproirat vandendoeffre in hfyddelborth hevet ontvanghen
en6 custingbe aMb alle wi hem bevalen • vian broder hemt yan
Rtjusberch • van Gherolf ' den neve • van IFtlkm van domborg*
vto tffljf hughmfonQ • van ;<*0/j« Aer/w* fone ende van HarnouP
mrins fcne alfe van <Ien vtdike die leghet tufchen tferen y/^r/j.
po/r« • ende duenhoyede- Defe custinghe was ghedaerr te brfc
dammt opt kerchof • op den dinxdach na dertiendach • ende
bi haren ede hielfiit alfo • alfb hier binnen ghemerkeden pale
ghefcreven es • Vander westerile pale opt zan voer rikedale-
cccc- roden ieghens die Zee - ende op den hoke vandem
westpoire. • cccc- r&- cne brede tufchen defe tve pale es • ccc»
«J- littel min of littel meer- Die ierfte pale iegheni die die-
pe die doe ghenc opt fcor die es -Lxxvii • ro% van den hoke
vanden westpoire ende die pale ieghens dien westhoke van-
1 .* : den
)igitized by Google
f
CHAUTARVM £* DOCVMJENTORVM. 892
del
den wale die es Lxxvii- r3. ieghens die zelve diepe dU ie-A- ig*
di^.Fehr.
ghens peters henrics fone c« rd. en -f id- endc icghens cloe-
fters lant van mydd «c- rd« en vn-rd- Dus diepe eest ie-
ghens den westpolre • alfo hier es ghenomet bin defen vier
palea* Ten westhoke vanden boempolre «ixc-rd"' Dtt es
die ierfte pale. Die ander pale vanden boempolre ieghens
twaleken * ieghens der dietfcherheren Iant es • xcvn • rd • Die ♦<!.«.%
derde palen vanden oefterften hoke vanden boempolre es • c •
raS en -x-rd' Ende die vierde pale • ieghens der fwarter
moniken oefterfte lant «c« rd. en xxn* rcT- ende ten oesthen-
de van den boempolre ieghens der dietfcher heren lant .c- ro%
enxxii.rJ* Pie pale van tferen wlfartspolre ieghens der
fwarter .monike lant • Lix-rd- ende ieghens die middewerde
vander fwartennoniker lande Int ghefcheit vaa
tferen wlfartslande ende ds. vorfeider lude landc -xLvi.rdf.
Al dat es binnen defen ghenomeden palen dat helden fi met
ere custinghen alfo alfet 4efe brief vorfeghet • ende defe mate
fal wefen van den vterften voete vanden dake- Ende defc
custinghe hovde wi vaste ende gheftade ghelike of fi voer ons
feluen ware ghedaen- In orconde van defen brieve befeghelt
met onfen fcghele» Ghegheven in ons heren iare • M • cc-
lxxxx. in fcnte mathiis avonde • ter vcre-
♦ « «
....
Appendet Sigilluin Comiiis Equo infidemis, galea crifhta, hac pcrigraphe:
Xx xx x a S\ FLOR-
Digitized by Google
poo CODET DIPLOMATICVS
A. noo. S*. FLOR . • ... CIl COMIT • hOLLANDtg.
d.24J"ebr. ayerfa partc folttura eius Contrafigjllum , cu« Leone., et literis :
S6CR6TV FL.OR.5ciI: COMITIS hOLLApIfi;
N. CCCXL.
A. 1290. florentivs Comes Holi. Oppidanis Middelburgenfibus
epern promittit contra eos, qui urbem infeflarent,
eosque alioquin a noxa immunespraeftabit..
A. 1 290.. d. 1 2. Mart.
Ad Excurs.VIL pt 344*. , ,
( t»- Ofigtntli in A«hiri> V<b. M*diob. Loc. 3. p!K tH.-)' L-
i florens Graue in tiolinnt' Groeten Ende maken
• * • -.1"* . *
cont al dicn genen die defen brijfh fieri jofh hoeren fullen-
Omme fonderlange liefte • Ende om de groete trouwe dic wi
hebben tot die van Middelburgh omden fonderlangen dinst die
11 ons dicke gedaen hebbcn ■ geloeuo wi hem dat • war dat der
gemene port in anigen tuifte quame iegens dien yan buten ( i ),
jofh dat die van buten mestade iegens enigen portre van Midd
dttde gemeneportvanmiddelburgh anhemtrechedealfevan den
. * . . . • ' . ..
tui-
CO &gw dten van bulen] EtfT ctiam hoc, fedperperam appKcanmt,
Flandrenfts non diferte nominantur, qui in Aureo fic dicto Registro VrHt
hos tamen cum Nobiiibus Zeelandiae Mtdiob» a. 1549. deinde repcrito a.
confederatis innui, fatis docent huius. 1685. quae in Archivis Vrbis Mediob.
temporis res gestae, et obfesfa pcr Fian« asfervantur, hanc Chartam in Indice
dros Vrbs Mocuoburgum. Viderant P. t$U vs». iu reccnicnt:
Een
Digitized by Google
CHARTARVM it DOCVMEttTORVM. got
tuirte die gefcied es-datwi hem en al hare helpers ■ cn alle die A. 1996.
gene die in hare helpe coemen fhllen fcadeloes houden fullen A,2*Mart*
van wat dat der gefciet alfr lange aht Jlaed- In orconde van
defen ftichen hebben wi defen brifh gefeghelt met onfen fe-
o •
gele- Defe brifh was gegeuen inde jare ons heren ■ m • cc«
negentich des fonendages vor half marte .
Ex Originali Loc. 3. n°. ail. Exftat et Copie Authtntkq in Registro Per-
gameno n°. 4. foU a. v«°. Necnon in Registro Pergam. n°. 3. fignau
Bufchuyfen, fol. 14. Habct et mieris D. I. bl. 501. fed vitiofe.
Exftat praeterea alibi huius Cbartae Ftdimus Abbatis B. Martat
Mediob. Pieter van den Dam a. 1445. 19. Sepu
■•_***•• - . » •
« r T • * . ...» » • *
,-, Een Priuilegie van Hertogb [1. voore. is indene [1. indemne] te
GraVc] Floris, dat [leg. dat hy tegen den. Actum des Sondaegs voor half
a.:r, Grave van Wmend*ren~\ de Gtaue maertexiio. xc. Locus, ubi da-
van Vlaenderen houdt tgunt dat by die ta haec Charta , non adiicitur. Floren-
van Middelburgfi gedaen wort jcgens tium tamen per hos dies- illic viciniae
de geen die de ftadt. ofte poorter hin- fuisfc , fatis patet ex antecedente Di-
derlijcken zijn , ende beloofft alle de plomate, Verae in ipfa infula
hulpers Yan die van Middelburgh iu des edito.
xx xx x 3 N. CCCXEI.
)irjitized by Google
903 Ct> & E X D I PLOM ATICV^ ?
N. CCCXLL .
A- i2s»- ioHANNES filius hvgOnis de Cruningen, ad aliorum Va-i
d. 6.Maii. *
f fallorum exemplurnr promittit fidelitatem et homagium
cvidoni Com. Plandriae" ratione feudorum, quae '
• ab illo in Zcelaiiiid tenet; iddue figillo fuo con-
firmant eius pater hvco, wol^ardvs de
Borfele, et iohannes de Renesfc.
A. 1290. d. 6. Maii.
Aif Excurt. Vll. p. 343.
(E* OrigituU tn Archiri» InfuW.bu».)
ou j eh ANsfius monfigneur huon de Cruninghe fais favoir a
tous ke comme enli foit ke mefires vlfars deBarfele, Mefires
jehans de Retiesfe, fLonzi;s'deBdrfele etjou avoech plu-
fieurs autres hommesdefief de le terre et doupays deZelande aiens
fait hommagc ( 1 ) a haut homme ct noble men chier Signeur
cuyon Comte de fiandres et Marchis dc Namur et rechint laie-
mes a no droiturier Signeur de tous les fiefs ke nous tenons et
tenir devons en Zeiandc, jou a notre chier Signeur, le Comtc
defeurc dit , ait encouvent et promech luy a aidier coinforter
fen
(1) Hommage] Vid. Chart. a. 1289. tum cst ex Chartis Domini Wulphardi
M. Mart. p. 893. de Maelftcde.
(2) En Flandres] Multi • igittir ex (3) Mes pers] Id est, ut opinor,
his Zeel. Nobilibus terras etiam inFlan- iudiciuin meorura Parium , cui iudicio
driaFeudititulo tenebant, utfatisaper- per hanc promisfionem renunciat, fefe-
que
Digitized by Google
CHARTARVM ut DOCVME NTORVM. $03:
len honneur lbuftenir et fauver et foi et loiaute* porter eonVA. uoa
me a notre droii Seigneur contre tous autres, et fenfi avenist ke4 6'M"k
par mi ou par autniy de par iny eri meme ocoifott ca au-
cuns tans fe quefisfe ou. pourcacasfe efcampe et barat ou aucun
tour kl toucast le deshonneur et le damage men chier Signeur
le Comte defeure dit jou oblige et met nuement en fe main
tottte le terre entirement ke je tiegn et doi tenir de luy et de-
fous luy en flandres (a) et ailleurs ou ke ce foit et en tel
maniere ke de haut et de bas il en puet tout entirement fai-
re fe volonte* comment ke ce foitcomme dou Jten propre, fans
attendre , d'avoir ne de faire nul autre jugement de mespersQy),
En tesmoignagc de laquelle chofe fe' li ay donnd ces prefen-
tes lettres faieldes de notre faiel, et pour plus grant feurtdje
prie et requier a men cher et amd pere monfigneur huon
desfusdit, a Monfigneur wlfart et monfigneur jehan de
Renesfe defeure nommeis ke asdittes leitres- il pendent leur v
faiaus avoech le xnien en connisfance de' verite^ et nous
hues de Cruninghe, vlpars de Barfek* et jehans de Re-
nesfe Chevalier a le priere et a le requette doudit jehan
avons mis nos faiaus a ces prefentes lettres avoech le fien, En
quc directi fui DomimFltndrrae iudicio de Edtlen* en ook heeh nuoo \an
fubraittit. Memorat huius et alterius Cruiningen hunne goederen in Zuidbt-
ecinra Cbaxtao Vir Nob. de oimjps. veUnd U ken ■ tnifmgen htbbcn rak
kb hkb MS. Defcript. Ztel. p« m. GraafGuy* ,
138. Brievtn , by wtlien de bonngemeU
i
Digitized by Google
5>04 CODEX DIPLOMATICVS
a.«5». tesmoignage eten reconnisfance des chofes et des convenances
d. <j. M«n.
4esfus dittcs , en no prefenfe ftites et octroics dou dit j e h a n
qui furent faites et donn^es le femedi apri£s le jour de may en
l'an de grace mil cc. quatre vins fit dig. .
S'"l
Collationnd a 1'Original en Parehe-
min9 fcelle' des quatre fceaux des
perfonnes cy desfus nommdes ,• pres^
que tout rompus et ou l'on ne peut
rien reconnoitre, dtantdanslaTour
des Chartes de la Chambre .des •
... ... - ... > ■ . .• - j i/i... .
, : ComptCS du Roy [ut fupra p. ^6i.\
ALille ie 12. Iuin 1770".
GODEFROY.
r - „ ; ; ••• ' • ; • .
N. CCCXLIL -
a. 1190.' *VDOLPH,ys Rex Germaniae Nobiies Zeelajidiee floblen-
d. 8. Maii. 1
N. i. t i o V. Com. Hollandiae rebelles adrabnet mi-
naturque, nifi ad fidetn redeant. .
A. 1290. d. 8. Maii.
"? Excurs. VII. p. 336, 339, /$r. -51'. «0/.
<Ex Archm. H«nnon. . ex ChattttUrio HolWnd. , cx Ctmcr» Fcudali Holl. et«. ipu.l M 1 1-
III Onrttr*. D. I. bl. 505."
R vdolphvs, Dei gratia Romanorwn Rex, femper Au-
gustus; Nobiiibus Viris ioanni Domino de Rynesfe, Theo-
do-
Digitized by Google
CHARTARVM et DOCVMENTORVM. $05
BO.MCO, Domino de Brederode, wvlfardo, Domino dtk. «9*
Berfela, iohanni, Doinino de Malfieden , hvgoni, Domi-^N. t
no de Cruningen, fi/orencio de Berfela, nicolao de Ket-
za*f eorumque fautoribus et fibi adherentibus , acamicis, gra-
ciam fuam et omne bonum. Claro clarius Sacri Romani Imperii
fidelibus innotefcit, qualiter a tempore, cuius non extat me-
moria, nobiles Comites Hollandiae, a Dms Regibus et Impera-
toribus Romanorum, nostris praedecesforibus , Infulam Zelan-
denfem ( 1 ) usque ad haec tempora tenere in feodum confue-
verunt; idemque, qui modo pro tempore Comitatum regit HoU-
landiae, dictam infulam a mbis et Imperio more fuorum progeni-
torum detinuit hactenus, utpote verus Imperii Vaefallus, ratio-
ue dictae infulae iramediate. Neque dictam infulam ab alio teneri
Domino debere* quam anobis et Imperio, non credimus, neque
fcimus, £neque] audivimus. Itaque fed de auditis admirationis
jpiritu ducimur vehementi, quod vos dictae infulae incolae,
^ asfumpto rebellionis fupercilio contra vestrum verum Domi-
num, nobilem Comitem Hollandiae, imo ut verius fateamur
con-
(1) Infulam Zelandtnfem] Intelli- de Nobilium rebellioDe audivit, fhtim
gemla videtur integra Zeelandia Occi- Imperatoris auxilium implorasfc vide-
dentalh , quamquam h. t. princeps con- tur, ct lioc ad Nobilcs monitum obti-
troverfia in Walacria haerebat. Dixi nuisfe. Sed quod imprimis notandmn;
de hoc Diplomate fatis fuperque in e x- idem pro fe qtioque fecisfe eosdcm NV
cvrs. VII. locis fupra laudatis. Vt biles, fq. Chaxta docet.
primum autem Comes florbntivs,
T, II. Yy yy y
1
Digitized by Google
po<5 CODEX DIPLOMATICVS
a. 1*93. contra Imperium et in conteinptum Imperii, ad iugum alte.
dN.'*!M,'rius* adulterini Domini ' aspirantes, contra faa et equum nul-
la? ratione praevia confpirastis. Quare vos ceterosque , qui Ze-
landiam incolitis, exhortatione praefentium requirimus et mo-
nemus, quatenus - ad cor revertentes, accepto fpiritu confilii
fanioris', abiectis erroribus, debita fubiectione cum fidei pu-
ritate recognofcatis Dominum vestrum verum, attendentes,
quod talis erronea confpiratio membrorum contra fua caprta
vergere confuevit in plurima dispendia plurimorum , nedum*
etiam in dicti Comitis praeiudiciura , errores praefati dampnabi-
liter accedunt', quin imo nobis et Imperio probofain parru-
riunt* infamiam et defpectura. Si vero nostris praefentibus
monitionibus parere non curaveritis, utpote cordibus mdurati,
deraembrationem Imperii non valentes ullatenus tolerare*, nos-
trum et Imperii tam nobilem Vasfallum deferere , noh posfu-
mus ' nec debemus , quin eidem asfiftamus locis et temporibus
congruis modis omnibus , quibus posfumus confiliis et auxiliis
operofis..
Datum Erfonliae, viii. Idus May, Regni nostri anno feptt-
modecimo.
• • • i •
* •
■ * , . I *
N. CCCXLIIL
Digitized by Google
CHARTARVM Et DOCVMENTORVM. 907
N. CCCXLIII.
rvdol*hvs Rex Germ. concedit Nobilibus Zeelandiae, utA. »9*
tertiam partem petitionum in Zeelandia habere per-
gant, quas Comes illic percipiebat.
A. 1 290. d. 8. Maii.
Ad Excurs. VII. p. 341.
(»om. »1 IHJMIIIII MS. Defrifi Znltni. p n. ijf.)
D e Edclcn addresferen zich A«2*r rudolp (i),
inet verzock van Continuatie van 't j deel der itafe. Dit wordt
hun
(1) Rudolf] Non alia his in terris iiorneck. in h. pezit Scriptt. Rer,
Rcgiminis ac causfarum Feudalium fuit Aufiriac. T. III. Noquc abfimilia co-
ratio quaun in rcliquis. Videtij Re- dem hoc fcculo fuere exempla cuius-
gem Germ. rvdolphvm, quem No- damjNobilis, adverfns lohannam Fian-
biles fubvafalli adcunt et ambiunt ad- driac Comitisfain, ratione Rcgis Fran-
verfos Dominutn fuum floren- ciac, necnon Vrbis Candavcnfis; fcd
Ti vm fupra p. 893. Videtis ibid. cvi- dtvcrfo fucccsfu ; qucm narrat idem
donem Coroitem Fiandriac, tamquam montesq. ib. C. 28. T. III. Opp.
Dominum intcrmcdium ratione tcme p. m. 256. fq. qui htc lectu dignus.
Zeeiandicae , coram quo Nobiles con- ( 2 ) Eodem igitur dic , quo Im;\
tra Fhrentium causfam fuam agunt. Et r v d g l p h v s ad Flor. V. liceras de-
hoc ipfum est , quod de Francia paucis dit , ad Nobiles quoque hoc favo-
complexus est verbis HI. montesq. ris fui dedit testimonium; quod ma-
Efpr. des Loix L. xxvui. Chap. 27. f. nifcsto argumento est Vinculi intcr
S7/ y avoit dts Seignevrs intermidiar- Impcrium Germ. et Zcehmdiam intcr-
res , U syadresfoit a fon Seigneur fttze* cedcntis. Dokndutn cst autcm , Char-
rtin , allant de Seigneur en Seignettr tam non integram posfe profcrri. Ad
jusquau Roi. Id quod probe novit rcm ipfam quod fpcctat , ca intelli-
Nobilis Zcclandus de Renesfe, quando gi non potest, nifi firaul naturam Pre-
RcgisGerman.^/^w/r auxilium a. 1300 cttm vcl Precariarum ittrclligamus.
imploravit. wa o. Fad. Hift. D. III. Quod hic agere, nimis forct operofum.
W. 141. 145. fqq. « ottocar. Ati Dcderat Flor . V. Comes a. 12(59. d.
Yy yy y 2 4- M«
Digitized by Google
9o8 CODEX DIPLOMATICVS
a. r«*>. liun toegcftaan by Bricf des Keizers te Erfurt. Octavo Idus
" Tu Maii a. iaoo. anno Regni MXVU £1. xviL JC*>"
4. ful. Chartam, qun declaravit, Do- 'explicanda quaeftio inter Comites Flan-
miiium albertvm de ^orne ct cius dros et Hollandos fupra p. 578. $. 3.
fuccesfores debere rccipere pro iure ipfot Verura practcr Comitem alii etiam fuos
contingente , \ partem ex occident. par- poslidebant 'agrot cenfuafes, unde pe-
t: Scaldiae , et \ partem ex Orientali titio five tributum five ccnfus folveba-
fartc eitudem Scaldiae in ZJandia tur. Nullus enim ager fine colono;
ewnium prf.c.muarvm , quae no- nulius colonus fme cenfu. Sic erant in
bisy inqtiit, — Comitibus fhll. aut Dominio Alberti Vomcnfis a. 1275.
corum uxyribusy ratione nuptiatum fcu htmints^ qui iure cenfuali ad Moaaite-
ttuttrimoitii cintruhcndi in dicta terra rium J. Bavonit , quod Gandavi cst,
Zdattd. — deincips conferentur. Vid. fpectabnnt. IIoc igitur Monaftcrium
fupra p. 7S5. At erant hi Domini li- LUo in Dominio bona et praedia fua ha-
ve Dynastae Vornenies fimul Caste/la- bcbat ; quorum pracdiorum homines
ni feu Pracfecti Zcelandiac. Vid. p. albertvs illc Vornenfts ab omni
80+. Quod tamen non de folita preca- exactione ratione cettfus S. Bavonis tibe-
ria, tcd dc precibus fi •llcmuioribtis in- ros dcclarat. Vid. fupra Chartam p.
tcliigas. Alia rea erat Aanua preca- 805. Cf. quacftio inter Abbatem de
ria orjimtria , cuius haec erat indo- MidJelburg et Dominum dc Zubburg,
les, ut folvcrctur ab colonis cx agris p. 567.570. Quando igitur nunc Zec-
cenfualibus, five hi agrt esf.nt iplius landiac Nobiles, qui procul dttbio fua
Qomitif livc aliorum. Ilahebant hinc finguli bona, ac praedia cenfttica, ha-
Comitcs ad colligendas lias annuas bebant, unde cenfut annuus folvcbatur,
Petitioncs fuos in Zeelaudia CoUectorts. ex annua Comitis petitione \ panem li-
Vid. fupra p. 724. 1. 1. Cuiusmodi bipetcbant: de istius postulati iustitia
fuisfe vidctur Gerardus de Ojiende ib. iudicari n?n potesf, nifi reriitn antca
P« 749» Saepe ab hac anntta pe- gestarum ucxum pcrfpectum habcamus,
titione alios liberos et iiumunes declara- qui in rcbus istius aevi admodum obs-
lunt Principes. Vid. fupra p. 610, curus. Si quid coniicio, videtur haec
634, 713, 749, 787, 796, 808. ubi postulatio ortum traxisfe ex qualicum-
Comes 900. terrae meufuras in Zuid- qtre Conventione, quae inter priorcs
bevelandia ab omni fcot* annualit fuae Comites ct Nobiles fuos Vafallos inter-
precariae cximit, omnibusque mandat ce&ferit; ex qua fbrtasfe conventum ,
fcultctit , ut nullum posthac fcotum ttt cesfarent in posterum fpeciales illae
ratione dictae prectriae ab his exigant. Contributiones , uti in aliis Europae
C& p. 813, ¥14, 8x7. Imprimis hiuc Priucipatibm hoc praefertim fecufo ces-
f*- "
r-
Digitized by Google
I
CHARTARVM et DOCVMENTORVM. 909
faruut, pro iisque in damni recompen- livi inter Mofam et Sipam perciperent, A. uco.
fationem tertia petitionis pars istis No- adiectis ad Balivos hac de re mandari« , d. |. Maii.
biltbus cedcret. Quod tamen amphan- bl. 473. ffy ghebieden u — 'dat ghy IU
dum. Exftat haud abfimile conccsfionis onft poorters van Delff inpandtt hair
exemplum in Hollandiae oppido Deltt , derden decl van de boeten , — — van
8. 1287. cui florentivsV. (mie- vechten of van verboden wapen van uyt-
ris Charterb. D. I. bl. 472.) concesfit htemfchen luyden, dit in uwt Bailliu*
J partem mulctarum , quas csperegrinis, Jchap woontn.
qm lixantur ac puguant, Principis Ba- . •
N. CCCXLIV.
Burgimagistri , Scabini, iuratiet tota communitas urbis Middtlbur- A. iaj».
gi, pactum ineunt cum roberto lilio gvidonis Comitis 4,*Ma*
Flandriae, urbts Middelburgenfis obfidionem premente,
quo promittunt, fi florentivs V. Comes Holl.
ipfis intra feq. dicm Martis non fuccurrat, vel ro-
bertvm de gradu moveat, urbem fefe proximo
dic Mcrcurii dedituros, falvis vita bonisque fuis:
neque ullam ei opera laturos, fi citius ad-
venerit; dantque promisii fui obfides ( 1 > T.
A. 1290. d. 19. Maii.
Vidiimis ioannis Abbatis S. Pctri Gandavenfis a. 1296.
Ad Excurs. VU. p. 344.
(Ex Oriftini'.i ia ArthWi» Cimtn! Rition, IuiuUnl.)
"Vniverfis prefentes litteras infpecturis I Dei patien-
tia abbas monafterii fancti pctri Gandenjis, falutem in Domi-
no
(1) Mcmorat haec fuo morc accura- Zce!. MS. p. m. 138. his verbis:
te D. de ©rijpskerke Defcript. ,, Robert fcheept in Walcheren over
Yy yy y 3 „ »1290.,
Digitized by Google
9io CODEX DIPLOMATICVS
A< itpo. no.Noverint univerfi nos Htteras infrafcriptas non abolitas non
. Cancellatas ncc in aliqua fui parte vitiatas figillo opidanorum
CttMiddelbourg figilJatas vidisfe in hacc verba.
Vniverfis prefentes litteras Infpecturis Burgi Magistri, Scahi-
ni, iurati et tota Communitas Ville de middelbourgh , falutem, no-
veritis quod cum Nobilis vir robertvs primo genitus illuftris-
fimiprincipis gvydonis CowiViV flandrie et Marchionis namurcen-
fis, Comes Niyernenfis , dictam villam de middelbourg asfedisfet et
intus eam intrare et acquirere voluisfct earadcm autoritate etpre-
cepto dicti patris fui pro iuredktopatrifuo in eadera corapetente
ob deffcctum florancii Comitis hollandie utdicebat, nos de
asfenfu onmium nostrorum et de nostra libera voluntate, cum
dicto comite Niyertienft concordavimus et cum codcm conven-
tiones fecimus que fequuntur. Videlicet quod fi comes hollan-
die predictus infra diem martis infhntem nobis non fuccurrat
vel faltira tantum faciat quod dictus Comes Niyernenfis dictam
fedcra pace vel concordia aut alio modo dimittat. Nos fine vi
et violcntia aliqua hac inftanti «Ke mercurii in mane dicto Co-
miti niyernmft reddemus ac etiara deliberabimus pacifice et quie-
te dictam villam et dicto Comiti niyernenft nomine dicti patris
• • fui
„ s. 1:90., K-Icgorc MiiiJelburg t en „ zoo binnen zelvercn tijd Frorens hen
,, prangt hct too , dat hct Bricvcn pas- „ nict ontzette. Diar binuen had /7.
„.fee,i>!i; ^rtttag. ivor Pinxtcrtn, van „ gezOfldeil zijn Vrou Bentrix [de
^zich m^PilfamlavH ovcr te gevvu, „ duchtcr van Guy} cu Zoon
Digitized by Google
CHARrTARVM et D0CVM5NT0RVM.
Aii et pro ipfo tamquam Domino obediemus, falvis nostrfs cor- Ai i«sxx»
poribus et rebus nostris omnibus, falvoque iure nostro prout d,I9,M>*
ordo dictaverit rationi*. Et fciendum est quod fi /Comes holkin-
die prefatus infra dictimi terminum fuccurrat, nos eidem cttmp
ti hollandie non dabimus nec dare poterimus contra dietara O
mitem nirernenfem vel gentes fuas quoquomodo confiiium , auxi-
lium vei iuvamen et pro conditionibus predictis firmiter tenen-
dis et adimplendis nos dicto comiti niyernenfi fufficicntes tradidi-
mus et deliberavimus obfides fcu ofiagia fufficientia quos feu que
recepit dictus Comes niyemenfis et fe de eisdem tenuit pro con-
tentor quos obfides feu quc oftagia ftatim cum nos dicto Comi-
1i nircmenfi deliberavrmus dictam villara et erga eundem Comi-
tem niyernenfem nomine cficti patris fui et pro ipfo caraquam Do-
mino quod facere tenemur et debemus, fecerimus quantum ad
conventiones prcdictas quiete et pacifice deliberare tenetur,
promittentes nos bona fide dictas conventiones inviolabilite*
tcnere et contra cas per nos vcl per aliura non, venirc , quanl
tum ad predicta omnia et fingula, nos et omnia bon* nostra
dicto Comiti ntyernenfi fpecialiter obligantes, in cuius rei te-
Himonium et ad maiorem certicudinem , nos dicto Comiti ni-
vmienfi littcras dedimus prefentes figillo quo uti confuevi«
mus
„ Flori; komt tc Zierikzcc, en wordt „ gann naar Guy ". Hisce follicirji-
„ van /att , Ilertog van Urab. ftcrk tionibtis circumvcntus florentivs
„ amsczogt, oni tc Bicniia mcc tc lirervlietam ctiam petit; vid. Cliait. IV
Digitized by Google
pia CODEX D I P L O M A TiC V 8 -'
k. t»e* mus (2) figillatas, Datum anno domini millefimo ducentefimo
*,f,M" nonagefimo die veneris ante festum pentecostes.
In cuius vifionis notidam figillum nostrum prefentibus est
appenfum, Datum anno Domini millefimo ducentefimo nonage-
fimo fexto.
• » •
Collationne au Vidimus Original en
Parchemin fcelld du fcei dudit Ab-
be ctant dans la Tour des Chartes
..... . *
de la Charabre des Comptes du
Roy [ut fupra p. 461.] * Lille le
io. May 1776. .
GODEFROY.
i
(a) Confuevimus"] Habebat igitur argumentum quod fpectat, habcri po-
Vrbs Medioburguro iam tunc Sigillum. test pro Pacto Dcditionis , nifi intrt
Quod obfcrvent antiquitatis atnantes. conftitutum temporis fpatium Comes
Dc figillis Belgii Frbium alibi oportu- auxllio adfit , et Flandrum fponte ct ul-
nior erit dicendi locus. Ad Chartae uo ab urbis mocnibus rcpclUt.
N. CCCXLV.
Digitized by Google
CHARTARVM e T DOCVMENTORVM. 913
N. C C C X L V.
florentivs Comes Holl. omnes quas cum gvidone Com. i
Flandr. habcba: controvcrfias fuper Homagio Zcclandiae in-
■ tra Hcdensee et Scaldcm, fuper expcnfis f 2000. — Pa-
ris. , -Flandriae exfulibus a fe retentis, nec non iitibui
cum Nobilibus Zeelandiae Vafallis de Choris et Lt-
gibus , committit arbitrio ipfius gvidonis Do-
rriml fui, Comitis Flandriac, ncc non iohan-
nis Ducis Brnbantiae, et roberti, maximi
natu filii Comitis Flandriae ; fefeque ex urbe
Biervlieta non ante abiturum pollicetur,
quara transacta fit omnis controverfia.
A. 1 290. Menfe Maio.
Ai Excurs. VI L p. "345. fq.
(E« OritintU ia Architii lafulenCfcBi ) I
^fous florans Cuetts de hollande feifons favoir a tous ces
qui verront et orront ces prefentes lettres que comme content
et difcors fuist meus entre haut homme et noble no chier
. Signeur guyon Comte de flandres et Marchis de namur de vne
part et nous dautre part pour occoifon del hoinmage de la terre de
Zelande qui est entre hedinezie et VEfcaut , lequel hommage nous
deviens avoir fait et eftiens tenu dou faire audit Comte de flan-
dres comme a Comte de flandres, encores pour occafion dou
desadyeu que nous en aviens fait et del adveu que nous en
T. 11. Zz zz z aviens
914 CODEX DIPLOMATICVS
A. iipo. aviens fait dou Roy SAlemagne et pour ce guerre fust mute
M. Wal0 entre iedit Cow/e et nous; De rechief comme debat fust entre Ie-
dit Camie et nous pour les Dommages et ies frais que lidis
Cuens de fiaodrcs avoit fais et eus pour occoifon desdittes cfao-
fes et pour deus mille livrcs de parifis que nous deviens au-
dit Comte de flandres, et pour occafion des Banis des fiandre;
que nous detenicns en no terre, De rechief comme debat fust
entre nous de vne part et plufieurs de tios fugds de la terre de
Zelande et luer aloies Chevaliers, ecuiers et autres bonnes
gens d'autre part por occoifon des Koeres e't de Layes et de au-
* ton falt. tres plufieurs Grietds descors et torsfais * dont il fe doloient de
nous et pour coi il eltoient trait audit Contfe defiandres, De re-
chef , commc entre nous et les Borgois de fa Vilh de Gant de-
bas fust et descors de asfaus fus vilenies fus prifes fus Dom-
mages , fus autres Grietds et content dont on fe doloit de vne
partie et d'autre, nous par U confeil de ms amis eue pleine de-
liberation fus ce de no grei et de no bone volontei et por bien
de pays dc tous les debas et les descors devantdis nous nous
mettoos et nous forames mis de haut ct de bas en no chier
Segnettr. le Cemte de fiandrts desfusdis et en haus homes et no-
bles jeiian par la grace de Dieu, Duc de Lothier, de Bra-
batrt et de Lcmbourg notre chier coufin et robers ainsnei
fils le Comte dc fiandrcs desfusdit Comte de neyers, et promettons
et avons promis audit Comn dc fiandres en bonne fois a faire a
tenir
Digitized by Google
CHARTARVM et DOCVMENTORVM. 015
tenir et acompiir ferraement et entieremcnt fens feire et fens A.
venir encontre par nous ne par autruy tout ce tjue cii trois"'
desfusdis ou li diu de eaus dirons eftablirons et ordeneront
en quelconque maniere que il verront pour le mieuls , et tout
en tiele maniere fe font mis fus les chofes desfusdittes de tant
comme il leur toche fus k Cotnte deflandres, le Duc de Brabartt
et le Comte de tnvers devantdis no fugiet pour eaus et pour
leur aloids, et li Bourgeois de Gant devantdis et li devantdit
Comte de flandres fi est accordes et promettons encore et avons
promis audit Cmte de flatiares que nous audit Comte de fian-
dres de ces chofes a la volentei -et a lesgart de eaus trois ou
des deus de eaus ( 1 ) ferons et donrons feurtei et par nos
lettres et par leDuc devant dit par nos bonnes Villes^ par CAe-
yaliers, Efiuiers et Commuhauteis de nos terres de hollande et
<k ZeUmde et par les lettres le Roy SAlemagne , et avons enco-
vant 4»udit Comte de flandres que nous ne nos partirons de la
Ville de BmvUet la ou nous fommes ores jusques atant que tou-
tes les chofes devantdittes feront acomplies au reis des devant-
dittesiettres kifyy SMemagne en la maniere que il estdit des-
fus,
(1) &eus ea as] Poterant igitur conditio! qnae docet quantis in angu-
duo, c v 1 D 0 Coraes Flandr. ct ro- Itiis verfaretur Florentius. Nec minnn.
jehtvs eius filius, decidere omnes Biervlietam astu allcctus hacrcbat ibi,
controverfias , quas cum florek- quafi captivus. •
tio C. Holl. habcbant; dura omnino
Zz zz z 2
pio* C O D E X D I P L O M A T 1 C V S
A. taoo. fus , et toutes ces chofes nous avons fiancie et jurei a faire et
accomplir fens fraude fens Hoidie fens querre art ne engien
pour nous ne pour autruy aT encontre en quelconqucs raanie-
re que ce foit et a ce obligons nous audit Cotnte de flandres
pour luy et pour fes hoirs Comtes de jiandres -> -nous nos hoirs
et tous nos fuccesfeurs et tous ce que nous avdns et arons en
quelconques lieu que ce foit, En tesmoignage de laquele cho-
fe, nous avons donndes ces lettres faeltees dc no feel audit
Comte de fiandres por luy et pour tous ces a cui ces chofcs pe-
vent apertenir qui furent faites en Tan del Incarnation notre
Seigneur mil deus cens nonante ou mois de may. \
* « •
* i • ■ ■ •
Collationne' a 1'OriginaI en Parche-
min fcelle du fcel dudit florent,
dont il ne reste qu'un morceau,
etant dans la Tour des Chartes de
la Chambre des Comptes du Roy
[ut fupra p. 461.] a Lille le 12. Juin
1776.
GODEFROT.
N. CCCXLVI.
Digitized by Google
CHARTARVM et DOCVME NTORVM. 917
- : - .- " n. cccxlvi.
Nobilcs Zeelandiae , jan van Renesfe, wvlfart van Bor- A. 129».
d. 2. luo.
felcn , aiiique compromittunt in gvidonem Flandr.
Com. ioannem Brab. Ducem , et robertvm
Flandrum, de fumma discordiae inter ipfos et
floreNtivmV. Com. Holl. agitatae.
A. 1290. d. 2. Iun.
Ad Excurs. VII. p. 346.
( Ex -Origtnali in ArchirU lafulenCbus.)-
w
i jan yanRinesfe, wlfart yan Barfele, diederic
van Brederode, HUGEvan Cruininghe jan van der maeljlede,
willem here vanStriene, woutre van*Cruninghe> wou-
<■ tier van Berghem, wlfart van Caitendyc , gillis yan den
Toeki hugb yan matlant Ruddren, florens van Barfele,
clais van KaetSy doedin van Everinghen, rase van Barfe*
Ie9 jan van Barfele, heinric van Kaets, coustin van
Caets, philip van den nortdike, heinric mins her Gillis
Zone, wiLLEMva» Campen, theunis van den Vliete , pie-
ter Pieters Zone woutier Soete van Zabbinghen , willem
Gillis Zone van der muden, jan van Scenghe, hollandre
yan Remarswale, colin van Staple, jan mins her arnouts Ze-
ne van der Gous et andre die van onfen acorde fyn ; doen te
wetene allen denghencn die defe lettren fullen fien et horen
Zz iz z 3 dat
Digitized by Google
^i* .C.ODEX DIPLOMATICVS
a. ngo. dat wy op edele liede et op moghende onfe lieve heren gui-
* *'Iub'de Grave van Vlaendren et marcgrave van namen, janne her-
/ogAe yj» Lother, yan Brabant ende van Lemborgh ende rob-
brechte owZ/fc Z<?ȣ Sgraven van Vlaendren vorfeit Grave van
Neyers fin bleven ende onfe afcomene et dieghene die hem
an ons houden willen van hogen ende van nedren, van alien
Sticken die ghefin hebben in Descort tusghen onfen lieven he-
re tlorense Graven van hollatit ende ons tote opden dagh
van heden, jn fulker manieren dat wat dat defe vorfeide drie
jof die tue van hem drien feggen ordeneren et over een dra-
ghen van den vorfeiden dinghe dat wille wi ende beloven in
goeder trouwe te houdene vast et gbeftade fonder eneghe arg-
heit jn erconfcep*vanden welken dinghen wi hebben ghehan-
^en onfe zeghele an defe lettren die waren ghegheven jnt jar
van ons heren Incarnatien m. cc. et neghentech fvriendaghe*
nar die Tciniteit.
* * «
Collationne" a 1'Original en Parchemin
fcelld des fceaux de j e a n de Re-
nesfe, wulfart de Barfele et
autres, e*tant dans laTour desChar-
- tes de Ja Chambre des Comptes du
Roy [ut fupra p. 461.J a Liile Ie
8. Aoust 1776.
CODEPROT.
• • • • •
N. CCCXLVn.
Digitized by Google
CHARTARVM it DOCVMENTORVM. 91*
N. CCCXLVII.
florkntivs V. Com. Holl. promittit ioanni Duci Brab. , A. itgn
fe intra 5. Iun. ec 15. Aug. firmam daturum 11 T
fidem » ac tamdiu Gandavi obfidem permanfurum,
A. 1290. d. 5. Iun.
Ad Excurs. VIL p. 345.
(Cople drte i^aprej lOti|,ln»t rtyoCrat aux Chaccc*» d« Brabaat, Armarit 7. rnfri , Lay« *
w
i floreins Graye van Hollant maien cont ailen den
den ghenen die defe lettre fien felen ende horen, dat wi
enen Edelen man ende enen hoghen janne bi der gracien
ons heren hertoghe van Loih. van Brabant ende van Lymborch>
hebben ghelovet ende gheloven in goeder trouwen, quite
ende fcadeloes te houdene van allen dien vorwaerden, die
hi vor ons hevet ghelovet als van dien, dat wi ons hebben
verbonden ieghen enen EdeJen ende enen hoghen man, on*
fen here guy Crevevan Vlaenderen ende Marchgreye van Na-
men, dat wi tusfchen nu ende den Omdach van onfer Vrouwe
daghe * in halven oechftc die naest toe coemt, heme felen ghe- * i. e. ij.
Aug.
ven Jettren van der fekerheit vander manfchap die wi heme fcul-
dich fijn, alib alfer gefproken es, ende te Ghent into comene,
ende van daer niet te fcedene, wi en hebben ghenuech ghe-
daen van defen lettren. Ende geviele dat onfe neve die her-
toghe
Diqi
92o C 0 D E X DIPLO M A TlCVS >
a. iapo. toghe die hier vore es ghenoerat eneghen cost ofte fcadc had-
d'f5'lun'de om defe ftucken; daer af gheloven wine fcadelocs ende
quite tehoudene; in oircondcn yan defen iettren die ghefe-
ghelt fyn met onfen feghele. Dit was ghegheven te Bieryliet
in ons heren jarcn dufentech twee hondert ende neghcntech ,
des manendaghes op den Omdach fente Bonefaes ( i ).
(i) Habuisfe videtur h.t. Florentius feudum obtulit, A. nattii. not. ad
iu fuo Nobilium coraitatu loannem de Anonym. Traiect. p. 126. Vnde fatis
Heusden; id quod conficias exCharia, patet, hanc de Zeelandia cum Guido-
d. 31. Maii a. 1290. Biervlietae data, ne et Nobilibus controverfiam nihil no
qua hic ioiiannes de Heusden Cas- cuisfeFloreutii auctoritati et dominio.
trum fuum et Vrbcm Florentio V. in
. N. CCCXLVIII. ?
A. nco. ioannes Dux Brab. cooptatus arbiter inter gvidonem
A 8. lun. Com piandr. et florkntivm V. Com. Holl., occa-
fione belli ob Homagium terrae Zeelandiae inter
Schaldem et Hedinsee etc. ac controverfias No-
bilium Zeelandiae, hoc arbitrium bona fi-
de praeftare promittit, adiecta etiam
a partc florentii promisfione.
A. 1290. d. 8. Iun.
Ad Excurs. VII. p. .347.
(Ex OriRm.U tn Archivi» InfufcnAbu».)
^N^ous jeiians par Ie grace de Dieu Dus de Lothier, dt
Brabant et de Lembourgh , faifons favoir a tous ke nobies hom
nos
Digitized by Google
CH4RTARVM et POOV.MENTOILVM. 5><«
nos chiers coufins florens Cuens de hollande pour luy, et.A..u*».
pour fes hoirs, pour fes fqusgies, pour fes aidans et fes aloiiesd' *' Iu"'
*
en le prefenche de nous s'est mis dt haute et de bas en haus
hommes et nobles no chier Signeur cuyon Comte de fiandres
et mqrchi de namur et en.jious et en robert ainsnei fiU ledit
Comte de fiandres Comte de nevers et a promis, a acomplir et a
tenir fermement tout che ke nous trois v li doi de nous dirons,
Qrdenerons eftaulirons et prononcherons einfy ke nous vaurons
pour le mieuls four le guerre et four les debas qui- ont eflei
meu entre le Comte de fiandr.es devantdit fes aloiies fes aidans
de le terre de Zeland et de hollande. et les iiens d'vne part et Iedit
Comte de hollande et les fiens d'autre part pour / okoifon de It
defaute dcl hommage de le terre de Zetande qui est entre hedinezie
et VEfcaut ke il devoit faire audit Comte de fiandres et pour les
4amages, les cous et les frais et lps mifes ke Ji dis Cuens dt
flandns avoit eus et fais et les Bannis defiandres Q i ) kil rete-
noit en fe terre, de rechiefausfy dou debat ki a eftei meus.
entre ledit ComtehoUande fes alloiids et fes aidans d'vne part et-
jehan deRynesfe, vlfart de Berfele., thi kry de Brederro- ,
de, hue de Cruninghe, tehan de UMaleftede, willeaume
dt Striene et watier de Cruninghes Chevaliers, florens
de
■ . . . '
,CO Bannis de flandres] De»h!s fiipra p. 704, Nunc eadera contenti«T<
oljm multae controverfiac fuerant inter nis materia iterum furrexerat de exitii- .
Hollandiae ac Flandriae Principes. Vid. biu receptjs. ;
T. II. Aa aa aa
Digitized by Google
9*2 GODKX DIILGMA1 I C V S
de Berfele, clats de Ctofr, »ot7di* Deyermrht eftuiers et
atrtres pKiflcu rs Ctoevaliers, eicuiers, gentilshQimnes ec bocnss
gens dou pays et leor afoiies dt Ztfandt et <fc he&anxk
d^auere partpont loefcoifbn det Ktttrts et a\s Lois it Ztlandt *
et d'autre pkrfteitrs descordes , grieteV ec torfiris; De redrief
«lou debat et dou coiitent qm a eftei entre redtt Omifeir
Mfcmtfr et jfe gent tfrne part et cmatis de fc m <r> Gand cfau*
tro part , et nous D?ts devant noiwnc is avoec les Cotntes dev
vantdis avons empris et promis a ordeneir, a eftaufir C3) *
dire et a prononchier fbur les chofes devantdittes et a le prie-
re et a le requette doudit Cbmtt de toltandt, promettons en-
boene foi loiaument pour nous et pour nos hoirs et avons-
promis au devancchs Comte dt fiartdres pour luy et pour fes hoirs*
•t pour tous ehtaus a cui la chole apercienr, ke fe W clevanf
tfi* Cuem dt hoilandt v fes hoirs n'a!oit avant Ibur ce« ehofes-
dont _f s"est mis en nous trois devant nommes v n*acendbic
ledk rordenanche et F^ftaublisfement devantdit v ne cenoit
four les chofes devancdittes le pais, rordenanche, .'(Sftablisfe-
ment et ledit qui par ledevantdit Comte de flandrei par nous et
par le Comtt de neyiers, vpar les deus des trois fera fais et pro-
.».-.* ■
non-
£a) HollanJe'] Hinc apparet, non- MSS. huius aevi Gallicis exaratura in-
■uUos ex HoUandia fefe eriam his rixis venia» * ante /, vel hl pro eo quod in-
imtotfteuisfc. Quinam illi fuerint, far nuitur eftahtir. Sic infra raisnat.i- «sens ,
X» (Woct isttt» reroporis hiftom. r: nlibi prefiuntkt. Hocfemel montutfir
(3) Ejtaulir] Sic femptr fcre i0 fuficiau
*_
Digitized by Google
CHARTARVM n B0CVWENTORVM. 955
nonchies v aloit v fafoif a lettCdotre eh tout v en aucune par- A.
tie v ne faifoit dele.terre de Zdemde qui esientre hedmezt rfV'?'1"
fEfcavt, feaultettet hommage wdit Comtc de flandra et a fqn
hoir Gewte de flandres et obeisfanche comme a Signeur,. nous
et no hoir par nous et par no gent- avoec ledit Cmte de flandres
ct fes hoirs et contre ledit Comte dc hollmde et fes boirs toutes
les fois ke che avenra ferons en Aiuwe, en confort et en con-
feil duskes a tant ke li Cuens de hcUande et fi hoir en aront rais-
naulement fait au grei dou Comte deflandres et de fes hoirs et
quant a che nous obligeons audit Comte de flandres pour luy et
pour fes hoirs et chiaus qui la chofe couche , nous et no hoirs,
En tesraoignage de Ja quele Chofe ces lettrej font faiielees de
fiostre fiuel-U furent ftites et donnees Van del Jpcraadoft
notre Signeur JbefuaChrist mil deua cenis quatre vins et dys-*tft
Joesd* devant le Jour faSne Barnabe* r Apoatte. . > -.- 1
Collationnd k rOriginal en Parchemin
fcelld du fcel dudit jean en cire
jaunatre, presque tour rdrbpn,
dtant dans la Tour des Cnartes de'
la Chambre des Comptes du Roy
[ut fupra p. 4<fi.] a Lille le B. Aonsc
1776.
C 0 D E F R . O Y»7
Aaaaaaa N. CCCXLIX.
Digitized by Google
C O D E X D I P t O M A T I C V S •
- N. CCCXLIX. -
A. 1290. FLORENTivs V. Cora. Holl. promittit ftatuto tempore fol-
A. icluo.
vere cvidoni Com. Flandr. /20000. - pro impenfis,
quas fecerat Guido pro obtinendo Homagio terrae Zeelan-
diae, quod is Domino fuo praeftare iniuste negave-
rat, atque m urbe Gandavi tamdiu fe fore obfi-
- dcm pollicetur, donec fecurum praeftitisfet Gui-
dohem : pro iisque fideiubet Dux Brabantiae.
• •
. • ...... 'J ■ *- . t ^
A. 1290. d. 10. Iun.
■ • . ■ . .' ' ■
Ad Excurt. VIL p. 3+7.- -
Oriimili, ia Archlrit Inf.lesfibu*. 1
N
ous florens Cuens de hollande faifons favoir a tous que
nous devons a haut homme et noble no chier Seingneur
cuion Comte defldttdres et 'Matchis de namur-vingt mil Livres
de Parifis pour fes frais et pour fes cous que il a fais et les dom-
mages que il a eus pour 1'occoifon de le Cuerre entre luy et
nous meute par le deffaute de lliommage que nous luy avie-
•• * • • • > ■
mes refufe- a faire , et lequel nous luy efliemes tenu de faire
comme a no Seingneur de la terre de Zelande qui est entre hedi-
nezt! et FEfcaut9 et comme li devantdit Cuens defiandres voille
que nous luy paions en la Ville de Bruges en flandres les de-
vantdis deniers as termes qui ci apres funt efcript, c'est asfa-
voir chinc mil Livres au noel prochain ki vcnra et ainfy de
.«• noel
Digitized by Google
noel en noel chinc mil Livres jusques a donc que nous auron$ a. «j».
lesdits vingt mil Livres parifis parpaie*, Nous promettons etd•10•l8,,,
avons promis pour nous et pour nos hoirs au devantdit Com-
te de flandrcs pour luy et pour fes hoirs que nous en propre per-
fonne au jour des witaves Q i ) de le feste notre dame en mi
aout, fe de laditte dette des vins mile Livres dedens celuy
jour desdittes witaves ne nous delivrons etpoons par raifon
delivrer au grei dott devantdit Comte dt flandres venrons et de-
morrons en la Vtlle .de Qand en flandres fans jamais despartit
dileuc jusques a donc quc nous luy aurons fait promesfe;
obligation ef feurete* foffifant a fa voiontei de pa^er les devant>
dittes vingt mil livres en laditte Ville de Bruges as termes M
devant font nommei, et pour feire et accomplir ces chofes
entieremeut enfi que desfus est dit , nous Cuens 4e hellande de^
vant nommds pour nous et pour nos hoirs obligons et aban-
donnons no perfonne et cout le notte en quelque chofes qua
il foit et ou que il foit, cc nous jehan par le gracedcDieu
Dux de Lothier, de Brabant et de Lembourgh faifons fovoir a
tous que nous de toutes les chofes devantdities, nous<faifons
et avons fais pour ledit Comte de hollande et par fa requette
que il nous a fait respondant et detteur envers ledit Comte de
flandres pour luy et pour fes hoirs et promettons et avons
pro-
' ( i ) Witavtt ] ' Octavae fcsu Aifinntknui B. Mariae inciihmt in <L
aa. Aug.
Aa aa aa 3
Digitized by Google
tt5 <5 O D E X DIPLOMAf IC VS ;
Af 1*90. promis que nous yerons et pourcacncrons et ferons que lidis
*ae,iun- .* venm en l> devantditt^Vitte de Gand m jour
nommsi dtes witaves de la feste notre dame en mi aout
procheioement venane fe dedens ceiuy Jout U ne fo dettvre e>
puec del; vrcr enfi comm e dic est defeuxe et demorrons ea 1*-
ditte Ville de Gand nous et U xlis CttW de hollandt fans jamais
partir tfijuee juaques a doht que tl auia frit la pcoaeafe, Ia
obligation la> fturetei devan*dicce*et a ce obhgeoits nou* et
nos hofrs audit Comte de flandrv ?Q\xt luy et pour feshois ct
nous Z>«y et Cuetts dehoUande devant nommei toutes les ehofcs
devanMittcs et chacune de elles pour tant que touchem cha-
cun denous prcmettons et avons promis audit Cmtt defandres
par nos fois et par nos fairemens, et en ces chpfes noui
tmctont a toutes dematt4es> actions, Barreset defettfes, Prim
et ikhus et a teutis autres chofes qui pour noua ou pour
nos hoirs poroient estre et encontre.Iedit Cotnte de ftandres ou
fes hoirs, et volons que ceste renenciation yailks a tous caes,
ausfy comme fe il fusfent nommei efpeciallement, en tesmoi-
gnage dequeles chofes ces lettres font faelees de nos faels ki fu>
rent faites et donneea l'an del Incaroation notre Seigneur Jefus
Christ mil deus cena quatre vins et dis le Samedy devant le S*.
Barnabe rApostre.
« * •
Collationnd k 1'OrfgmaI en Parchemin
fcel-
Digitized by Google
C H ART AR VM tt DOCVMENTOR VM, §*f
. . etant dans la Tour de* Chartc$ dk
ia Cbambre des Comptes du Roy
agrii f. 4«*vj a Liile 1« 8. Aam
C O D s f a O
N. CCCL : J
jlor-b-nt ivs V. Comes Hoil. agnofcit, fe debere ovroo- a.
ni Com. Fiandriae 20000 L. pro expenfis ab ipfo n.1 iun"
fcctis , ut Homagium a florentioV. obtineat ;
pro iisque fiefeitlbjCt Dux Brabantiae.
A. 1290. d. 11. lufr.
Excun. VII. p. « 348.
• • f . -
tl* A»ebi». Har.no» »jn»d triiyn d. l r ,08.)
i\oft iohannes Dei gratia D«x Lotharingiae, Brabantie
etLimburgii, tenore prefencium recognofcimus , dilucide pro*
teftamur, quod nos ifiufbi Vird I>omino florencio, Comu
ti HfiOamkv , (felectd* cOnftngaineo nosfrO promisfirous" ac ber
prefentes proroittimus bona fide , quod nos ipfum et fuccetfa*
re&fuoi ^wiws ftpvatettKU in perpetuumy et fbftitoYde illig ti.
finti rmbbtu iibrouffl BuiQu£mmt m quibusideitt Qtm* Hel~
Digitized by Google
.J2T);D>EX1JD JJP t: QM'A Tl C V S, J
MHIM lAndie «onfaog*in«» noster DOmino gvidoni, Gm&f PJj*.
S5.V*Aw» facero joostco, per fuas Litteras atque nostras patentes fe
recognofcit: tcneci ratiOne expenfarum, quas memoratus Comes
fLndriae asferuit e^dixit fc £ecisfe>propter homagium a Domino
Comjte FhUandic, nostra ccm&nguineo , conquerendum , pro
ut hoc.in litteris ipfius Comitis plenius continetur, quas habet
fuper promisfis a fepc dicto nostro confanguineo ct a nobis fcri-
pa6. 924. ptasr" et* frgilratas idiomate Gallicano, prefentium testimonio lit-
terarum. J 'J D
00 o
Datum BieryHcti anno Domini m. cc. jL.xz.xx. Dominiea
* .. . . Post £onifacii et Sociorum ei.us.
■
• » * i - m * • - -
^ Imm» 9+ • • V» l • mm - * m - •* \
N. ;C C CLI.
a. 1290. ioannes deRenesfe, et theodericvs de Bredcrode, Mi-
d. ii.Iun.
n. 11. lites , promittunt Dornino fuo florentiov. fidelitatem ;
fiqua vefo inter ipfos oriretur controverfia , hanc
arbitrio ioa nnis Ducis Brabant. fubmittunt.
r
A. 1290. d. 1 1. Iun.
M EXcur,.VlL t. W8. ,T , . ..
(E»ArchivU FcuUL RUL m>.ii« <*,,,.*. O. I. bl.jotf. H.kt^t . «ftn» ift Archini
••1
I a N yan Rienesfe , ende d iderick ran Brederode ,
Ridderen , maken cond allen, 4en ghenen , die deze letteren fien
zo-
Digitized by Google
CHARJAftVM zt DOCVMENTORVACi 939
zolen ofte hooren, datwy hebben ghelovet, ende noch ghe- \ «90.
loven voor ons ende voor alle die ghenc, daer \vy macht ovet^tHtH*
hebben, ende voor alle onze vrienden* lnet gezworene hee-
de, cnde mct ghcgbevenre trouwen^ dat wy oiizen liefon Hce-
re //^h floresse, Graexn van Iloliant, te facdefulkn ftaen
euwcUcke* zoo waer hy 't te doene hevet, ende fidlen hcm
dienen eride help<?n ghetrauwelicke , als wy fchuldich zyn te
doene onfen gerechten' Jlcere' zonder arghelist , foe wy ghetrau-
welickc moegen. Ende ghevicle ecnighen .tw.ist ofte .pilicheet-
tusfchen onfen Heere den^Graeye, die hier voren is ghenoinct,
ende ons ofte onfe vriende, des gheloewe wy met ghezworcn
eede, ende met gheglievenre trouwen , altoes te hoerene den
Hertoghe rati Brabant , ende te fynen feeghene te ftaenne van
hooghcn ende van nedcren, ende vast ende gheftaede zyn
zcgghca tc houdene. Waer dat zake, datwy nyct cn daden
dcze ftucken, die hier vooren zyn ghefcreven, foe bckcnncn
wy , dat wy zyn trauweloos ende meenhedich. In oorcondc van
dezcn bricve, die bczeghelt is met onzen zeghelcn, cnde
ghegheven in 't jacr ons Heeren duufent twee hondcrt endc
ncghentich, des zonncdacghes naer Sinte Bonifacs-dach.
■
T. 11. Bb bb bb
1
■ • ■ ■ #
N. CCCLII.
Digitized by Google
030 CODEX DIPLOMATICVS
N. CCCLII.
A. ia9o. plorentivs V. et Zeelandiat Nobiles compromittunt in Ar-
^jS!'}.™" bitros, cvidonem Comitern Flandr., ioannem Du-
cem Brabant. et robertvm Comit. Nivernens. cvidq-
nis filium, de mutua lite componenda , ita ut 67.
iurati eligantur ad decidenda imprimis quatuor con-
troverfiae Capita , 1. du Merci le Comte , i. e.
vernacule *s Graven genade. 2. de iis qui ludu-
ces esfe posfint. 3. De releviis five laude-
miis Feudorum , quae absque herede ad
Comitem redeant, 4. De illorum Tutela.
V niverfis prcfcntes litteras Infpecturis. L Dei patientia eh-
has monajlerii fancti Petri Gandenfis, falutem in Domino, nove-
rint Vnivcrfi nos litteras infrafcriptas veris figillis figillatas, non
abolitas, non cancellatas, ncc in aliqua parte iui viciatas vi-
disfe in hec verba.
Nous florens Cuens de hollande faifons favoir a tous que les
debaski ont ete meu entrc nous, nos aidans et nos aloyds dVne
part et jeh an de Retiesfe, w alfart de Barfele, thiery de
A. 1290. d. 12. Iun.
Vidimus I. Abbatis S. Petri Gandens. a. 1296.
Ad Excurs. VIL p. 348.
(Ex Origituii ia Archivii Infalenfibu».)
Bre-
Digitized
CHARTARVM et DOCVMENTORVM. 931
Brederode, nvzde Cruninghe, jkhan de le Malfliede , et wau- a. nja
tier de Cruninghe Chevaliers, florent de Barfele, clai it.u
de Catz et doedin eFEvringhe efcuiers et autres plufieurs Che-
valiers , Efcuiers , Gentishommes et autre bonne gent de le ter-
re de Zelande et de Hollande , leur aidans et leur aloyCs d'vne
part, pour occoifon des coeres des lois et de ehofes apartenans al
ttat et au Gouvernement dou pays et de le terre de Zelande et d'au-
tre plufieurs grieteis, dommages, tortfais et descors et de le
guerre ki pour oquoifon de ces chofes, a eftei entre nous et
eaus , nous et il , nous fommcs autres fois mis de haut et de bas
en haus hommes et nobles notre chier Seigneur cuvon Comte
de flandres et marchis de namur et notre cher coufin jehan
par la grace de Dieu Duc de Lothier, de Brabant et de Lem-
borch et robert aisne* fil le Comte de flandres devantdit Comte
de nevers et avons promis chacun do nous, li vn as autres a
faire a tenir et acotnplir fermement et entierement fans fraude
et fans angien tout ce que li trois noble Prince devantdis v li
doi deaus diront eftabliront et ordeneront en quelconque ma-
niere ke il voiront pour le mieas, et quant a ce nous avons
oblegie" nous nos hoirs et tout le notre , queque ce foit et ou
kil foit et avons creautei et asfeurei par nos fbi et par no faire-
ment follempnement fait toutes ces chofes ct encore fommes5
nous bien et volons dcmourer en ceste volentei et en ceste
acort, et comme enfi foit ke li Prince dcvantdit ne aientmie
Bb bb bb a en-
Digitized by Google
I
932 S O DE X D I P L O M A TTC VS ^
A.t29?.- encore prononchict tte dit leur dit four les chofes devantditea
N. iT' et ragulty ait d'«(rtic!e et de chofes , ki ore ne piiufent wic estrc
termintes convenablement a vne fois, nous et nostre avesfe par-
tie devantditte, nous fommes acordei pour nous etpourceaus
cui la chofe touche, et nous confentons expresfement a ce par
le confeil des Princes devantdis et de boine gcnt ke parpartie
li trois v li doi d'eaus puisfent dire lcur dit et que il vaille aus-
fy bien comme fe il deisfent et prononchasfent de toiit a vne
fois et ke il puisfent dire au lieu. la ou li trois v ,li doi vor-
ront , et pour ce ke cil dou pays maismes de Zelatide fcivent
et doivent favoir del eftat dou Gouvernetnent des cocres et de$
k)is dou ^pays et d'autre chofes profitaiiles au Seigneur et au
pays mieus ke moult d'autre Gent, nous et hostre avefe partie
dcfeure dittc four ces chofes nous metcons et forames fomnis
haut et bas dVne part et d'autre pour nous et pour tous ceaus
cui la chofc touche et puet toucher et apertenirc* foisfattte et fiet
Jureis, ki par les Princes devantdis v les deus deaus pour estre
jugeur ou paiis feront fait et noramei et promettons et avons
prorais a tenir a.Garder et aeeomplir loiaument, fermement et
entierement tout cc ke.il- li prefent feronc a leBefongne, les
autre foufiisfanment appeiles v la plus grant partie deaus diront
$t ordcticroht des coeres et des lois et dou Gouvernement et des
chofes kil verront ki appartenront et profjcaules font et fcront
aij boin cltat et au commun pourfic dou paiis_ et dc la terre de
Ze-
Digitized by Google
CHARTiVRVM e* DOCVMENTORVM. 932
Zdandett pour le Sci$mur ot pour ccaus de la terre et dou paiisA. 1*90.
ki.coiifirmees feront pac le Comte deflandres dcfusdit v par fes jHh*
htirs et four ce feront li jurei devantdis. leur fairemenc ke en
gardanc. rsifon pour fvne paftie et pour f autre a leur pooir il
en ordeocront ec diront et loiaument & raaintcnront et ce.keil
ordeneront et.diront en cegte maniere dnrra pe.rpetueHement et
au. jour ki fcra asfeneis et mis pour ordenec et pour aler avant
de ccs chofes, fe ileu y avoic aucun ki f>ar maladie v par raort
v par autre enfonge defaufist pour ce ne lairont mie a atCr avant
li autre ki prefent feront , et est a favoir ke ii trois Priqce de.«
vantdit ou li doi deaus par la vcrtu de la mife devantdit dironc
eilabliront et ofdeneront de quatre poins donit deba$ est, cest
a faVoir de lamerci ie Comte, ke on apele felon le langage doti
paiis Sgraven genaden, et desjureis quiferontjugeur.au paiis
et dou rachat das fyste p.ourfauce de hoir venpont,au, Cojnfe* et
dou Bniiltn a mettre et toutes lesclibfts eonccnues e.n fces prefen-
tes lettres et cascunc dc clles par luy avons nous /ianchie. ct ju-
rei a tenir a gardcr et acompiir fermement ct cnticremcnt fens
fraude et fans qucrre art ct engicn par nous ct par autrui al cn-
contre et a ce obligons nous et tous ccaus cui la chofe touche
et puct touchier nous nos hoirs ct le nocie v ke il foit ct que
ke ce foit, et volons que ceste mife et cis acors vaille tout
ausfy bien com;ne fi li jurei devantdit fusfcnt fait efluit ct nora-
meit et prions et rcqucront a noble Princc lc Duc dcvantdic
Bb bb bb 3 ke •
Digitized by Google
I
934 CODEX DIPLOMATICVS
a. 1290. ke fe es chofes contenues en ces lettres ven aucunes de elles
Zt. nous ou notre hoir eitiens deffaillant v allifiens v feisfiens
de riens alencontre, kil foit encontre nous et nos hoirs en
confort en aiuwe et en confeil et avoec notre avefe partie
jusques a dont ke nous les arons plainement amendei, et ke
*n tiesmongnage de ce il mette a ces lettres fon fael, encores
prions nous et requerons a noble Prince no chier Seigneuf
c uion Comte de fiandres devantdit ke il ces chofes et ce ke li
jureis devantdit v li plus grant partie de eaus aront ordeneit
et dit, Ioe Gree et confreme' comme Sires fouverains ( i ), /0*
droit fauf en toutes chofes et que il nous et nos hoirs par
nos cors et par la prife et la faifine de nos bicns de no ter*
re et de nos fougics ki a nous fen tenrons, nous contrainge
a ces chofes faine et tenir par fa fignourie et par fa forche
fans plait, et nous Dus devant nommeit a la priere et a la
requette dou Comte de hollande devant nommei promettons
loiaument kc nous avoec ledit Comte de hollande ne avoec fes
hoirs
(i) Sires fouverains] Sic Ioquun- iure controverfiae decidendae commit-
tur Florentius ac Nohilts rationc Domi- tuntur arbitrio Domini fupremi et db>
nii directi, quod in his Zeclandiac terris rccti , ad quem confugere Nobilibus
adhuc habcbat o v i d o Comts Flandriac. pro more istius aevi erat integrum.
Tota enim Charta docety quaeftionem Quamdiu igitur hoc Flandriae Feudum
csfe intcr Florentium Com., tamquam valuit, tamdiu hic etiam nexus dura-
Flandriae Vafallum , ct Zcelandiae No~ vit. Nihil tamen id impediit , quominus
hi/es, etusdcm Flandriac Comltis fub- litigautes fefe conferre etiam ad Impe*
vafallos: quorum de feudit •earumque rium posfeut; ut Acta doccnt. Comi-
Digitized by Google
CHARTARVM et DOCVMENTORVM. 935
hoirs ne feront en confort ne en aiuwe ne en confeil , le il a. noe.
avient ke ja naviegne, ke il ou fi hoir fuisfent deffaillant^N2 !.U°
des chofea devantdittes et de aucunes de elles ou alast ou
fist al encontre fi corame dit est defus auchois feriens aidans
a 1'autre partie a notre pooir de nous et de no Gent contre
ledit Comte de hollande et fes hoirs jusques a tout ke il le aront
amendei, et nous guis Cucns de flandres devant nommeis a le
priere et a le requette doudit Comte de hollande et de lautre par-
tie devantdittc, les chofes devantdictes loons. greons et con-
fermons , et ce ke ordenc" fera par les jureis desfusdis v par le
plus grant partie de eaus confirmerons quant rcquis en ferons
et le ferons tenir comme Sires en la maniere ki defeure cst cfcrit
fauf notre droit en toutes chofes, cn tesmongnage des quels
chofes, nous guis Cuens de flandres, notis Dus de Brabant
ct nous Cuens de hollande dcfus nommei, chacuns pour tant
comme a nous apparticnt avons mis nos feaus a ccs prcfentes
lettres qui furent faites et donhecs a Bicrvliet f An deflncarna-
tion
tes enim Flnndriae has ipfas terras ab dont Comitc Flandr. ratjonc Dominii
Imperio tcncbant. Saepius autcm ob- Zcelandici; dum cotitra a. 13 14. IVil-
fervare licet, intcr voces, Dominus fu- hehnus Comcs Hollandiae , tamqnam.
premus (fouverain) , et Domhtus natu- Terrae Dominus , itidem fcfe Sires foure-
ra/is, hoc discrimiimintcrcedere, utSu- rains appellat apud miekis Charterjf.
prtmus refpiciat ad Regem , vel ad alium D. I. U. 143. f. In re umea feudali
fuperiorem ; Naturalis vcro ad Dominum magis postca invaluit vox fjzerain , vcl
'inttrmtdium. Scd in his fuccesfu tcm- feigneur fuzerain. Scd hoc obiter. )k
porum mulurm est comtmitatum. Hoc rc ipla vid. ad Chart. fq.
loco Sires fiurtrains adlubctur de Cui-
Digitized by Google
p36 C 0 D E X t> I P L 0 M A T t C <V S -
A. 1200. tion notrc Seigneur mil dcus cens quatre vins ct dys, le Lundi
d.12. lun.
w. i. apres le faint Barnabe Lapostrc •
In cuius rei testimonium figillum nostmm prefcntibus duxU
tnus •apporiendum , Datura anno Domini miilefimo ducentccimo
tionagedma fextoV
Collationnc a rOriginal en Parcln
min fcclle du fccl ' dudit Abbe eta
• *
hc-
int
dans la Tour des Chartes de Ia
Chanibrc ctes Comptes du Roy
[ut fupra p. 461.] a Lille le 12. Juin
1776. . *
GODEFROY.
•>•■•, P * .
N. CCCLIII.
A. 1290. Laudum five fententia arbitrii gvidonis Comitis FJandr. 1 o-
d. la. iun. N N j s j3ucjs Brabantiae , et r o b e r t i filii Comitis FJandr.
H. II. • ' •*
de Homagio gvidoni pracftando; de exulibus recipien-
dis, ct de iuribus intcr florentivmV. et No-
biles Zeelandiae Vafallos controverfis, ratione con-
fuetudinum, iurisdictionis , ac feudorum; con-
firmante florentioV. Com. Holl.
A. 1290. d. 12. Iun.
<Ad Excurs. VII. p. 349. fqq.
(Fx OrigintU in Archivis Infulenfibus.)
[1.]En non dou pere et dou Fil ct dou Saint Efpc-
rit, nous guis Cutns de jlandres et Marchis de namur, je-
, 1 • « • I. •• • • *■
HANS
Digitized by Google
I
CHARTARVM et DOCVMENTORVM. 937
hans par le grace de JBieu Dus de Lothier, de Brabm eu. 115«. ».
Lemborgk eC.Roms aiasnei? 7?/f ..midit .Ofotf^ dc jlandrcs fu\%^'
Cuens de Neyers: [U. ] esquels nobtes hom flqurenjc
Cuens de hollande pour luy tt pour fes Imrs et pour fis fubgis, potir,
fes aloids et pour fes aidans, fe est mis de haut et de. bas et
a promis a tenir # a acomplir fermememvet entft>reme*t;toitf
ce que aous tr<Ms, ,v.Ji do*4e noujdirons, ordenerons , efta7
blirons et prononcherons en quelcunque maniere qae nous
volrens pour le miuls four le Goerre et four le debat qni a
ete. entre nous gu Y Comte de jlandres devant nornmei , nos
aloi& et' nos aidans de la terre de Zelande etj4e hollandei&
lea.nos d?voe part et ledit. ComH 4lMm*.MJm&m<Ab fth
ges, fesaioies et fes aidan* devantdjt,d:autfe part [III.] pouq
rocoifcwt delhwwage de4g terre M <m ^trfntre}h§^
dinezetet i 'Eftaut , -lequejl hommage il devo^t avoir fait et etoie
tenus de faire a nous Comte de jlandres defusdit comme a Com-,
te de flandres,et deraillans en fu.et le refufa a r>ire,, requis ,
de par nous gvy Comte de-flandres devantdit ^evant fes pers ms:
hommes et pour focoifon dou defaveu que il entayoit fait de.
nous Cc91te.de .fiandres devantdit pour laquelle chofe laditte ter- .
re de Zelande qui est entre hedinezei et lEfiaut , en notre court
et par nos hommes fis pers (1) eftoit jugie* par feotence en
- ■■ , - • .. •' - ',•'« •< j .(? ir, ... > . . .
nostrc
- (1) Noskommesfespers'] Debuerat bus Curiae Fiandriae; quod quum ne«
igitur Coincs Holl. fe fiftere coraiu pari- glexisfet , iccirco haec terra ipfi pcr
T. //. Cc cc cc Ps-
« «
.1
Digitized by Google
jgft C 0 *>E X DTF t OMAflCV 5 ~>
§
A. M9o. nostre mmn b) et dou debwaujft q«i eftott eatt* non* cnr
^iLu^Comtt <J« Flandrts devantdic et tedfc tfciwi ^ ponfc
Focoifon des deflahdfts que fl retenoit e» & terre, 0) de>
fechief ausfy dou debat qui a etei entre ledk Qmtt de htlUm-
it fes aloie* et fes aidans d'vte ptrt et jeham dt Rmaft
WLEFAH* dtBarftUr tirBfct de 9t****Y vmmm Qm
mn%h^ jehah deitMakJkdt*, willalmi S*** et w*>
tikr <i< Crttnwghe Chevaliers, flwrent^ CLAT
Je Cnrifc , d o e d I n D&ringhe Efcuiers et auttes plufieurs Che*
▼aliers* Bfcuiers, Gefitils hommes et bonnes gcas d6u- pa»;
pour eiaus et< pour cheaus qui funt de leur «ort *t *otronr
etre et leur aloies dt htllandt et d^tre part poor
rocoilbn dts Ktvrts dts Ltis ttfnrtrts pluifors grfceis defbors
et tors fais dons les parties fe doloienr et plaignoieiit C3)>
les raifon «doudit ttmtt dt hcUande et des partie* de^antdiwe*
oies et diligamment entendues ewe plame <feIfoerario« et-pae
ftcficon confefl de bonnes gens et fages, eftablisfons*. ordonnons^
***** dtfbns et pronunchons et pour le mHsen Aa inaniete ec<en 1«
fburme qui fe enfHrt. i '! "•-
Ixmnctio J. i. Prmkrtmtm que bonne pe» fok entre k 1 Cmft J*
omnis db> < •
Cordiae, p(Ot*
ctjnme- ^HUKtium tm ^^licata. No- fitnJo.. «°. De Ffcndriae cxialib-.is ,
tate morem! quos fuo in Dominio detincbat Hollan-
( i ) Plaignoietu ] Triprex igitnr dus. 30. De controverfiis mrer Floren-
e*mroverfiamm capur «at , nempe tium Oomite» »c ceaae ftiae Nobites,.
1° de,Uom««io Coaia KMdwK pwe- /»^fcr *ww;<cc *^«. Oc #w*e «icae-
Digitized by Google
CRARTARtVM'** DOCVMENTORVM. 9Z9>
flandm devtntdit et les Hens, fes aidans et fes aloies, IetA. 1*9». .
Chevaliers* les Efcuicrs et Jes autres devantdit et leur fttajfeV,*!?*
4e Zeiande et de hellande et k Ctmte de hollande et les fient,
fes aidans et fes aloies dcvantdis, et touc maltalent, toutes
rencuncs, toutes injures quittes et pardonucea et touc faire-
men t q ui 16. •*-*•»•■ ,
- <J. a. Encore difons nous que defbrenavant tout prifon- Tndratw
w obGdes et
njer et tout eftsge dVnfi part etd'autre, Cbient delivre* et que^^*
cascuns des parties des aidans et des aloies devantdis reait Feud»«
terre, fon fief et fon hiretage paifiblement et en hollands et en
Zelande et que cascuns xeviegne au fien et foient tout grie£
eftei ;entieremcnt tout en autei raaniere comme fe ceste cho*
fe dont dit est defeure ne fiist onques avenues et que cas*
cuns de ciaus foit en autel franchife et en autel point comme
b autre funt qui fe funt tenus aveuc le Comte de hollande devant- »
dit, fauf an devantdit Comtt de flandres et a fes hoirs Comtis dt
flandres le htmmage et ie foialtei de Monjigneur jihan dt Rt-
nesfe ( 3 ) devant nommei et de fes hoirs de fa maifon de Rt-
nesft et de cent mefures de terre les ptus prochaines de ia
maifon, lesquels chofes qui fes alloes eftoient il a reprinfe*
r ■ ■ ' - ' - • f " 1 ' . T
ftione agitur $. 1—8. de altera J. 9. facta funt ; qui , etfi Vafalli Flan-
de tcrtia $. io. Iqq. driae , fua tamen bona feudaiia ia ter-
(3.) Retesfe} Multa hinc cxplicari ri»rio Zeelandico fita babebant. t Cfn
facile posfuut, quae postea a Retusfis not. p. 36*2. nd. 3, 4.
*V«'i Cccccci
Di
040 C 0 D E X OM A T I C V S
- ^
A/t*9o. 'doudit Cow/e ^ a terrir wjfef «* en hommage un ami
iKn"' dou Gwtfe ^tf fldndres et de fes hoirs et difons que renut foit
/ {ennetoerit:et enuerement ce qae fious dirons chi apres; *
Homa- 3. • Encore naus difons que h* Cuens de hollande et fi hoir teti-
Sl^r Fhn- pont en fief et en hommage dou Comte de flandres defusdit et de
e fes hoirs et de fes fuccesfeurs Comtes de flandres la terre de Zelande
et tbuf;ce;queri y a ety doit et devera avoir qui est entrehedine-
zeet /'iJ/wi^et en fera fes foials et fes hom et obeira a luy et Ie
fervira par luy et par fe gent de le ditte terre enrr que on doit
fairt a fon Signeur et enli le feront li hoir ledit ComtedehoU
foride, et fe li Cuens dt hollande ne fervoit en fa perfonne v
il avcdt loial esfoine non pour quant ferail fervir audit Comte
fcfandre comme dit est par fes Gens de Zelande qul funt ehtte
r et VEfcauty comme chius qui tenus y est de faire.
a Repi- - & 4: ce par le Roy gtjillaume Datemagne jadis pere
<hi»e ii- audit Comtt de hallande et cheaus qui aprds luy ont eftei et Je
•Haiturae Roy <£ AUmagne qui ore y est de tant comme il aperuent a Thom-
G*£oa* magede lejditte terre et aii fief, aueune chofe par ledit Cowrs de
hollajide vpar fon pere devantdit v pour ciaus aitefbei jugid pro-
nunchie^ v faSt v 'pourcachie, qui de rien puist estrfr'enconcre
cest horamage li dis Cuens de hollande et fi hoir feront tenu dou
deffaire au leur propre et de pourcachier que ce ne fache
grief ne prejudice au Comte de flandres defeuredit ne a fes hoirs
ne a -fes fuccesfeurs , et fe li dis Cttejis de hollande a fait hom»
Digitized by Google
CHARTARVM et DOCVMENTORVM. 941
mage de k terre de Zelande defusditte au Roy SAlemagm par a. hj>»
luy ne par autrui, il face et pourcache au fien propre par quoidN.8i!.UD*
li hommages fais au Roy de le terre desfusditte foit anientis dou
tout, et toutes les lettres que il a de ces chofes, que il les ren-
de audit Cwite deflandres et face que lidis Cuens de flandres les
ait par devers luy dedens le feste de Paskes prochainement ve-
nant et deforendroit en avant que fl y renoncbe dou tout en
tout pour luy et pour fes hoirs et pour fes fuceesfeurs et otjoit
tjue rien ne leur vaillent ne puisfent valoir ne celes que il ren-
dera, ne celes qui demorront a rendre fe aucune en demeure
et.difons que lesdittes lettres dore en avant foient de nule
value.
, $. 5. Encore difbnsnous que li hoirs ledit Comte de hllande Mem Ho-
niagium
qui a le ditte terre de Zelande qui est entre hedineze etPEfcautde- fucc«fo.
veroht venir par fuccesfton feront tenu de faire honmage audit Comte ft^raT
defiandres et a fes hoirS Comtes defiandres dedens an et jour apres
ce que il feront venu a le ditte tecre , et dedens an et jour ausfy
apre*s ce que il avera novel Comte enflandres et fe aucuns de ciaus
ne faifoit ce nous difons que laditte terre deZelande qui est entre
hedineztetPEfcaut foit fans autre jugement faire fourfaite et tour-
nee au Dtmaine le Comta de flandres qui en celuy temps fera,
fe li dis Cuens de hoUande v chius qui pour le temps fera navoic
esfoine" loial fans malengien, et que chil de le terre li feront
comme a lemr droit Signeur et delivret et abfoit
Cccccc& de
Digitized by Google
94* CODE X DIPL OMATICVR)
A. «90. de la foialtei et del hommage ledit Couite de hoUande et de
H. Il.lUIV .
n. i ti lcs noirs. .
Confirma- u §. d. Et difons encore , quedes chofesdesOudittes
Rex^Ger-ltonimage 4esfusdit a Ariteau Comte de fiandres ii fece et pour-
PW1,,C' kache en bonne foi que U Cuem de jlatidrcs dedens fan aprea
cest dit, ait les lettres li Roy de Alemagtie de fon grci et de
fon approuvement tout expres et de fon confreroement.
Aiioqui §. 7. Encore difons nous et a lce s'est U Cuens de hollandt
tius opem desfusdis confentis, quc fe U Roy SAUtmagm qui ore est v
praeftabit.chils qui apr£s luy fera Rois d'Alemagne voloit a cest hornmage
fl Rex ne-
de le terre de Zelande desfusditte ou quant a ledicte terre de Ze»
lande qui est entre hedineze et VEfcaut faire anui, grietei V
damage v guerre mouvoir au Comte de fiatidres v a fes hoirs,
quc U Cuem de hollmde et fi hoir par eiaus et par ieur Gens
foient tenu contre le Roy iMemawnt ledit Comu defiandres et
fes hoirs et leditte terre de Zelande qui de luy est tenue de aidier
a deffendre par luy et par fes Gens et par armes et par aiwe par
confors et par confeil.
Approba- 5. 8- Encore difons nous que ledit Cuens de hollande recon-
bit deces-
foruni aoanoisfe que fi anchestre Comte de fwllande ont ades eftei etdevoient
ffiu£!° estre homme au Comte de fiandres de tout ce que il avoient en
leditte terre de Zelande qui est entre hedineze et rEfcaut* et que
Hdis Cuens de hollande gred otroie et approuve pour luy et pour
fcs hoirs le pais et les convenanches que noble homme flou-
, RENT
Digitized by Google
CH ARTAR VM et DOCVME NTORVM. 943
ik n t A fullande fes ondes cui hoirs li Cuens est , a. i»*kx
A 1 2- Jus.
4ui ore e*t, fist jadis pour luy et comme et pour le Comte n. iu
jlovecnt koilande qui ore est, lequel il avoit adont en
£>n bail et en fc warde a noble dame de bonne memoire m ar-
ouxRiTTS jtdis Cemtesfe de flandres et £ haynaut et «# Coi»»
« <fc flandres dcsfusdic et a jehan Signeur <fe Datnpierre fes
frere de la guerrequi fu entre baut Prince et noble willau-
mi ja&s Roy fAUemapte pert au Cmtt de hoilande qui ore
est, «t Je devaoidic flocrent frere audit Roy d^Alemagne
^Vne part et le Comttsfe marcueritte devantditte er les-
fiens d'autre part et promettc a tenir et a faire ce que contenu
«st cs lettres icdit flovrent fon oncle, lesqueles il a veues
de tant couirae al hammage et al obeisfance et au droit k Comtt
de flandres et as cotiftumes de fes Marzheans dt flandres appar-
tient et quc il gree ct approuve le hmmagt que li dis p lou-
re ns fes oncles et fes Baus en fist a le Comtesft marguerit-
te dt flandres defusdittes comme Baus ledit Comte de hollande eti.e.Tkw,-
jpour luy et celuy ausfy que iJ fist comme hiretiers et cui hoirs
%t fuccesfeur* lidis Cuens de hoiiande est, desqaels hommages
Ics lettres ledit flourent jadis Baits de hoUande appercnt,
Ifequeles lettres lidis Cuens dthollande a veues.
J. p.
(4) Fkursnt ta*t] Spcctant haec dedi pag.524. fqq. imprimis ad ca quae
ad omnes illas Chartas ac promisla tamquam Tuttr fecit , illile al» pag> •
FLO&.B.X Tii , Tuujzis ac patrui , qtias ^77 — 728.
944 C O D E X D l P L O M A T I C V S "
A.1290. $. 9- Encore difons nous, que U Bani deflandres poront
d. n.Iun. , \
n. ii. demourer e» en le partie o^Ui estentre hedintti et t E-
BJ„ en tele mantere que il puis que il feront venut tn Zelafi-
tSSS^ fe iJ revienhent et raesfont <r» flandres v fe il font femoure
et travillier aucun de cheaus de flandres pour eiaus tenfer,: il
ne poront plus 4cmourer m Zelande. i:\' "G «.t
Comitis §. 10. De rechief nous difonsencore «n le matn^fe^qui chi
SoqU° apres fe enfiwt, qiie; quicunque fefa en le terredeZelandefircey
cjuicren-
rk. wi* quc on apiele felon le langage dou pais Cracht jof roef ( 5 )
• ' .' . J 3:' .; :j«js.
(5) Cmcht jof roef] Erant Intcr re- riitalum iura conccsferant , eo fine , ut
fcrvata Prlneipts. Haec etmulta idge- txjlona Muuicipum magistin tuto
nusalia,.quae proximefcquuntur, intcl- collocarentur: pcaepofuerunt his Sena-
^ !tgi non posfunt, nrfi conferantur cum nimqiieoidainIuridicutn,5cw//f/'mcum
iis, quac habcntur in utraquc Chora feu fcabinit, qui nomine Piincipis ius di-
iure' Provinciali Zeclandiae a. 1256. ct cerent; multa tamen excipiebant, quae
rajo, «'MtE-Ma CBarttrl, D. L Crimina refefviita fht cafus eiteptos
bj. 302. fqq, et bl. su. fqq. Vid. in- appellabant , de quibus vcl cutn Confi,-
fra noi. ad a. 1290; d. 13. Ndv. ct liariis vel cum vafallis feu hominibus*,
ad huoc. rituhim cf. ipfam Choram a. cognpfccrent ipfi;.multa eriara, quae
1290. § 78. coll. §. 134, apud mie r. fibi folis refervabaut. Vnde triplcx
D. I. bl. 513. trafcebarur difthicrio. i9. urMtrnici-
(6) Ghemeifo/?rHtJ Cf.rGhoradl Zcfc. pug^ causfcs. qivilcs eompene/ept pe*
landiae d. 13. Nov. a. 1290. huic Officiarium fuum Cvc Scu/tetum cx
Compofitioni innixam, $. 1«, 21. t. 1. binorum fehtentia. 20. nt, qurtmaforfe
mier. bl. 513. , esfent raomcnti, ipfe Coraes/iuquifita
(7) Merci le Comte~\ Postquam hoc veritate , terminarct. 30. ut norTnulla
hnprmiisfcculoxni. Principes Hollan- fimpliciter gratiae Comitis relinqueren-
diae, ad aliorum Principum exemplum , tur. Triplex hoc discrimen fe prodit
Municipia five Oppida \n ftrts Dotnifrite \n Cliarta feu Chofa Libertatis 6ppido
«rexeraut, ii«queCharras.Z,^/<f//V {<Hs Domburgenfi conccsfa a. 1223. mi b r-.
Chartes (TJfrancisfement) ac Cvmm*- D.I. W. i8p. f. Prius'per onmem:Cha.r-
tam
Digitized by Google
CiHARTARVM et DOCVMENTORVM. 945
•
jusques a ia value de dix Livres v de mains il paiera au Comte en a. ra#>.
nom SAmende dix Livres et a celuy a cui la forche v la roebe* n.M!"1'
auera eftei faite il rendera a quatre dobles* le value de Je cho-* Verrac.
Vu> 'cha:t.
fe efforchie v robee et fe la force v la roberie esc faite de cho- "•
fe qui vaille plus de dix Livres encore en rcndera il quatre
doubles comme devant et cherra de fon avoir en le merci le
Comte ct tout en telle raaniere chils qui fera meslee tant y ait
il mort domme comme on appiele felonc le langage dou pays
Ghemeneftriit Q 6 ) cherra en le merci le Ccmte ( 7 ) de fon avoir
et
i .......
- tam fe prodit. Alrcrum cominetur liis m nrs itEEREN cf.naden. Si
vcrbis, Oinnia qttas in kora evtnerint , wle dat hem te htlpcn cotmd — — -
qnae lasticiarius (i. c. Scultctus) et zyne mesdaed es ints heeren ce-
Scabini emendare non potutrint : (i qtte» waden. Quod de Vrbibtts vcrum,
rsla ad Comitem pervenerit , Comesper idcm dicendum de iure Provittciati ,
veritatem fuam terminabit. Tertium quod Bativi adminiftrabant. Hinc in
habetur fupra in Cod. Dipl. p. 390. Chora flor entii Tutoris Zeelandis
Quicumqae in Dumbttrch afiquem per- data, etfi lxvil p. 306. b. dietura
cusferit — — duplo emettdabit — — esfet : Qttidquiet Chora tion discernit
e t c r a T I a M Comitis quaeret, Cf. p. hoc Comes cum hominibus fuis termina-
39:. Non redeat in Oppidum donec bit : frequcns tamcn admodum est men-
CKAtiam comitis impetraverit. tio Gratiat Comitis. e. g. §. Lxnr.
Multa enim fupervenire poterant, de Pro raptore habebitrtry tt omnia bona
quibus difcrte non erat cautum , vcl ita fua fiint in gratia Comitis. $.'▼!» Fo*
camum , ut causlhe illae Comitum gra- refaetum dimidii hominit — erit in gra->
iiae relinquerentur. Hinc wilhel- tia Comitis ; id est , nihil de eo ltatui-»
HVlIL Comes in Chora Medioburg. tur, fed folius Comitis tamquam tcrrae
ib. a. I2?'j. p. 272. 5. iv. So wie fo Domini arbitrio relinquitur. Cf. $. ja,
yemene binnen Middelb. — met lagen 13, 14, 15, 16, 19, ao, cett. add.
dootfaet , hi vtrboert dat houfd% ende 59, 60, 63, 70, 88. Vnde et alibi
van fytien goedt fatmsne gelclen vierfcat- vocatuv , quod Comes de illa re potest
tt, ende dat daer boven blHft , dat es facert vohntatem fuam. Et hinc cx-
T. 1L Dddddd pli-
Digitized by Google
94<J CODEX DIPLOMATICVS
A. i«9o. et est asfavoir *que tout chil qui pour tel cas de leur avoir v
n.2'i e. pour autre cherront en k Merci le Comte fe porront delivrcr en
payant au Comte de cascune mefure de terre que il aront fis
fols ( 8 ) et fe chil qui le fait ara fait a mains de cent mefures
de terre il paiera autant commc fe il en eust cent mefures.
§. ir.
plico, quod in ChoraZeeland. a. 1290. p. 787. «wilhelmvs II. a. 1247.
J. 82. (mieris D. I. bl. 518.) Allt fupra p.^aa. mandamus, inquit,/w£//i.
dinghe behooren tot des Graven waerheit, terminalione gracie nostrae. IIoc nurem
i. e. omniafpectantadComitis v*r//<j/«», idem esfe videtur, quod hac in Cbar-
five inquifitionera ; quac inquilitio ab- ta /e merci du Comte vocatur; unde
fente Comite Balivis crat commisfa. a. 1275. apud m. bovqvet le droit
Submktebanmr igitur eiusmodi/ore/ir/a Public de France iclairci a. 1756. qui
live Crimina eorumque compojitio Co- cgregie haec Dominorum iura explicat,
mitis iudicio. Sic et in aliis cafibus. p. 303. in Charta quadara habetur: //
Hinc Dominus de Altena cum Comite perdra le bilhn , et fera du cort tn
Holl. pacifcens, a. 1230. ib. bl. ao6. nostre merci eu nostre Terre. Ez
fi dkUt die non comparuero — predicta Ttrret dts autruz joutices , li billons fe-
bona mta gratiab/)#*w mei Co- ra as Seigneurs de Itus , tt li corpt
rnitis Hoil. conftntio fubiactre. Et huc dtmourra en leur merci.
quodammodo fpectat, quod flor. V. Videtur tamen florentivs hanc
a. 1274. de incolis AkerJJotae, frid. fuam ajietoritatem plus iusto extendis-
bl. 373. homines mttrot de Atcktrflote fe , eave abufus ; vel qui in Zeelandia
in nottram recipimut cratiam, et Nobiles Comitis erant Vafalli, in dics
ipfis ex toto pffenfam nostram et omne magis magisque auctoritate crefcentes,
dtlictum ac forfactum , rknisimvs. haec gravatim ferre coepisfe. Hinc
Opponebatur igitur Comitis gratia captata illi occafione disfidii, quod in-
eius ofenfae, quam incurrebant ii, qui ter Fiorentium , Dominura fuum , etGwi-
iusfls non parcbant. Vnde ibid. bl. dontm Com. Flandr. tamquara directum
441. Flortntius V. misfis ad Nicolaum Fiorentii £>sm//»w«, flagrabat , adGuido-
Dominum de Putte mandatis, fi con- ntm fe contulerunt, et ab eo obtinue-
trarium , inquit , fcceritis , nostram runt, id quod Coracs ac Dominus ipfis
indignationem et ofenfam vos noveritis negaret. Ex hac autcm rcconcili>
incurfuros ; cf. p. 440. add. fupra tione piocul dubio fecuta est nova il-
la
Digitized by Google
CHARTARVM et DOCVMEjNTORVM. 947
§. .11.. De rechief nous mettons au pays de Zelande fexante a. 129*
flp* (9) perfonnes qui ci aprds feront nommees qui conisteront N.11.
et jugeront ou pays de toutes quereles et de toutes caufes qui a JjfSJE
loy poront apertenir hors mifes quereles defiefet celes jugeront JJjJ^ A
li hoirnne de fief et hors mis Lantzaken Q 10) et celes jugeront*rb
. j . ' t Efchit-
la Zeelandiae Chora j quae habetur Excepto , quod in jpfa Chora 50. in
apud mibris D. I. bl. 5&3. quae hoc vcro arbitrio loo menfurae me«
crebram huius Comitis gratiae mentio- morantur.
nem iniicit; Oc §. 117. So vtat quade (9) Sexante fept] Emendandus igi-
dat ghefcict yeghens mallic andere dat rut in Chora (mier. 1.1. bl. 512.)
fuilcn fi vierfcatte gclden, ende al haer $. 4. numerus 68. in 67.
gaet httt V Graven oenade. cf. $. (10) Landzaken] Tria hic obfer-
19, 20, 2i, 24, 31, 35, 46, 66, vanda occurrunt, quae ad ius Zeelandi-
68, 71, 78, 98, 102 , 105 , 133. Vi- cum isthis temporis cxplicandum fa-
dentur tamen Nobiles ex hac reconci- ciunt. 1°. Produnt fefe hic vestigia
liatione obtinuisfe, ut, quidquid mul- Curiae cuiusdam Provincia/it , five is-
ctarum , post causfam decifam , Comitis tius Tribunalis , cui postea de hooge Vier-
grariae fubmitteretur , istud ne excede- fchaar van Zeeland nomen obtigit. Co- .
ret fummam vi;fol. ex fingulis terrae ram hoc Tribunali omnes causfae iudi-
Henfuris; arg. $. 134. p. 522. f. Ca- carentur, toutes querelet et toutes caufet
vendum tamen est, ne hanc Comitis qui a loy poront apertenir. Id quod
g/atiam confundamus cum iure quod Bclgice in Chora §. 4. v .•car.tr: Daer-
vocant aggratiandi , quod longe ulte- men alle waerheiden by fal nemen , en-
rius fe extendtt. de vonnitfe fat fcheiden ende a!/e dinc
(8) Cascune nufure — fts foW) Idem berechten voer den Greve of voer den
hoc est, quod in Cbora mox fecuta BaeHu.
mieh. D. I. W. 522. §. 134. dkitur: 20. Excipiuntur tamcn causfae feu-
Alie ghenaden, die ghefcreren fijn den deies; Hors mifes quereies defief> et ce-
Grave binnen defer chore, fonder die les iugeront li hommes de fief. Idque
ghcfcrtven es van Vergaderingc [$. 133.] onmino ex more istius aevi , quo omnes
fahnen hem tcn htochjfcn gheiden om causfas feudales DominBS directus pet
Vl. /I. van den ghemtenen arvegeiden psres Curiae tcrmiiurbat.
hier binnen a al taader gotd vry , eett. 30. Excipiuntur criam Lamiiaken ; .
Dd dd dd 2 Hors
Digitized by Google
943 C O D E X D 1 PLOMATICVS
A. ia$». Efchievin et Ii fixante fept devantdit orront Jes veriteis et feront
d< 12. lun.
V. u. jugemens par le plus grant fnvte de cheaus des fexante fept qui
au piait feront et ne pora en plaidier par devant eiaus fe il ne
funt onze v plus(n) enfemble et convient que li jors de
plait foit anonchies avant es Eglife par vn Dimanche a tenir le
jour de plait au mercrcdy fiwant apres v puis celuy mercredy a
vn autre jor certain en cele m&me femaine et fe il y avoit aucun
des devantdis fixante fept qui fefist ftusfete en fen office, ou
prefifent loier pour fon ofiice ou le porra convaincre par le con-
noisfance et par lc jugement des autres des fixante fept v par le
plus
Hors mis lantzarev et ceks iuge- verfirur, Atte dinC behotrt Jes Graven
ront Efchievin et ii fixante fept orront watrhede fonder (i. e. excepto) Lant-
les reriteit ; quae cadcm fcre verba ha- zake. Eadern igitur repentntur in Cho-
bentur in Chora a. IZQO. $, 4. Mt ra a. 1290. 1.1. %. &3. Er hinc ibid.
diuc fal behoiren tot haerrc naerheit a 1290. $. 89. Schependomme fullen
fonder [i. e. uilgezortdcrd] evghendom vyf ghefaonn kyefett, vroede liede —
van erven, die fal jlaen f:epa;dommt. al wareti fi niet edel, waer bi edel eedem
Quod $. 83. fic exprimitur: AUe din- hout , daermen mede fal berechten
ghe behooren tot des Gravcis waerheit, LANTSAKEN, dike, watergange etc.
fonder Lantfake. Vnde fnnul apparet , Dedit Ftorentius Comes Abbatisfae Rins-
qnid per Lantzake intelligatur. Hinc burgenfi idem ius mier. D. I. bl. 361.
ilti Scabini ad aliorum Scabinorum dis- dat defeiftle Abdisfe — ten eeuwigen
crimen $. 83. vocantur Scepenen van daegtn fal genieten ende gebruycken een
dyke. • > recht 't welk lantsage wert gehee-
Crebra huius fnrrs est mentio. Sic ten — ende fuUen — gebruycken de fel-
iam antea in Chora Florentii Tutoris vevryheyt^ die wy plegen te gebruycken.
Zeclandis coucesfa a. 1356. mier. Quae tamen Charta illic male ada. 1272.
D. I. bl. 304. $.23. Omnia fpectant vernacule editur. Habeo eius Autogra-
ad veritatem Comitis, txctpta lant- phum a. 1274. Latine datum. Wem
zake, quodbl. 312. $. lii. Bdgicc ius concesfma Abbatiae de Ltwenhorst
a. 13SCH
0
Digitized by Google
CHARTARVM Ef DOCVMENTORVM. 94<>
plusgrantparti de ciaus et oulieu de celuivdeceaus qui morront a. 120*
v qui pour autre cas fe partiront de 1 office, lifim par faloialtei H*iS!"?
y mettera autre proedomme dou pays profitable a luy et au pays
a fon eufiant fans don fans fervice et fans fraude et fe il ou licu
des defaiilans prcnt aucuns qui foient de fon confeil v de fon
oftel v en fon fervice v a fes dras, li Cuens ne pora mis avoir
de tels outre ie nombre de dix perfonnes et par ceaus qui fe«
ront de ces Dix ne pora on mie faire court ne plait tenir fe
plus grant nombre ne y a des autres jugeurs qui de.fon confeil
ne de fon hoftel ne en fon fervice ne a fes dras (12) nc fe-
ront, et li fexante fept devantdit et chil que on mettera en
apres
a. 1520. mier. D. II. bl. 239. der Cfioram Oppidi Otidewater a. 1466.
Aledisfen-~ te gratie ghedaen, waer apud kinschot Befchryving van 0«-
dat hoir gkeviele enich landzachen dew. bl. 55 1 .
te fegghtne jof weghe te horen , dat fi ( 1 1 ) Onze v pltts ] Cavetur eadem
tlat chen tnochte. — Uinc Comes Wilhcl- de re %. §. Chorae, hac tamen differen-
BtuVL in fententia iudiciali inter duos tia, ut ibi vel novem vcl 7. iurati foIB-
litigantes a. 1333. mier. D. II. bl. chnv. met iiegin Ghezworen of met meer
544. IFaitt m te veei flonden waerheden falmen dittghen ttr vierfcaren Bewester-
of hebhen thtn zaehen , ende L A n d z a- fcelt , met fevett of tnet tneer Beoester-
c: H E N of hebijn doeu ZEGCHEN, en- fcelt.
de ymmer en ivards gheen ende. Et bt. (12) Dra ] i. c. Drap. Quac hac-
626. concedit a. 1339. Abbati Eg- tcnus dicta funt, lucem dabunt Cho-
mond., van fsnen wegen aile erveM — rae a. 1290. §• 4» ct 7.
ane te fprektn sp die sevene, ende (13) Fef V terre] Ad himc §. 13,
allc saghen te sbcgf. n VtH landt conferri dcbent verba Chorae §. 9.
eitdt '. a;t fcvciiiuych te doene. Quid au- fqq. quae commonftrant , quid iuiis
tem iit Zevemuig in re agraria , abunde ratione Feudorum conimquc Succesjhnis
notum est. Fro qua vocc Zeventuig iu Zcelandia 1. 1. conltituttmi Uu
alibi ctiam Seve.ifage adliibetur. Vid.
Dd dd dd 3
Digitized by Google
95o CODEX DIPLOMATICVS
A. M9o. apr& ou lieu des desfaillans duerront a leur vies fe caufe fof-
V.Vi!"' fisfans ne les en ofte et feront ferementei et feront apielei juri
que on nomme felonc le langage dou pais ghesvorne.
Fcuda §• l2' De rechef fe aucuns fief v terre ( 13) par deffaute
?3Z£. de hoir au Signeur la fille fc il Ia v li plus prochains dou li-
tur* gnage le porra racater au Seigneur en paiant quitize fols de cas-
cunc raefure de Lambacht et fexante fc-ls de cascune des autres
mefures doufief et chius raca3 et chius paiemens feront fait de-
dens an et jour apres ce que laditte terre fera venu a le main
le Seigneur et paiera 011 a trois paicmens , cest asfavoir a
cascune tierce part de 1'an . la tierce part dou paiement dou
rachat, et li fircs ne porra- le fief retcnir par dcvers luy ne
mettre par vendage ne en autre maniere en main eftrange
tant comme il y ait dou lignage masle v femele qui enfi Ie
voelle rachater et li plus prochains foit mas^es foit femesles
y venra avant tous Ies autres et Ia v li vns fera ausfy pro-
chains comme li autrcs , li maslcs remportera avant le fe-
mesle fe avoir le veult.
Biiivus $• 13- De rcchef U fires mcttera de par luy vn Bail-
^isPcon.i»uCi4) ou pais qui y fera et porra plaidier douze femaines
r* en l'an , c'est a dire que il porra plaidier en le partie de Ze~
lande entre hedinezi et VEfcaut tenue dou Comte de jiandres des-
fusdit wit femaines et au remanant de leditte terre quatre fe-
mai-
( 14) Uh BatUiu} Vid. Choram §. 2.
Digifized by Google
CHARTARVM et DOCVMEXTORVM. p5i
maines, et tout paiemens de deniers des chofes desfusdittes a. «90.
feront fait a tele monnoie et a tele paie comme li fires a vfdt 'vi*i\T
de rechevbir fe priere au pais.
§. 14. Encore difons nous que les chofes que nous avons Ampiian.
cy.eftablyes dites et prononchies vaillent foient tenues au-qui.rd>'
tant de cestui Conte et de fes hoirs , et par le volentei et le
confentement que les parties cn ont fait dou fourplus dont
on festoit mis en nous de quoi nous navons ci dite il en est
demoure' en nous aucune partie dont nous dirons vne autre
fois et partie en est mis four les fexante fept devantdit, le-
quel funt ci apr& nommei et de ce apperent lettres faiei6es.
§. 1 5. Encore difons nous que audit Comte de fiandres pour comes
luy et pour fes hoirs Comtes de fiandres et pour tous ceaus cui tllS^L
les chofes touchent li Cuens de hollande devantdis pour Iuy
et pour fes hoirs de toutes les chofes contenues en le pais en
lestablisfement en fordonnanche et ou dit dont prononchie et
dit est, en cest efcript face feurtei par obligation et par abandon
de fe perfonne et de tous fes biens quelque il foient et par
tout v qu'il foient et par fon fairement et par fes lettres faielees
de fon feel, et encore par le Duc de Brabant devantdit et par
les lettres doudit Duc et encore par les hommes et le gens
que li dis Cuens de hollande a et aucra en hollande et en Zelan-
de, Cftevaliers, Efcuiers, Gentilshommes et autres bonne Gens et
par fes bonnes Vtlles de Ivne terre et de fautre et par aban-
don
Digitized by Google
$52 CODEX DIPLOMATICVS
A. 1290. don de leur cors et de Ieur biens pour eiaus pour leur hoirs
N. 11. et pour leur fuccesfeurs, fait au Comte de flandres pour luy et
pour fes hoirs Comtes de fiandres et pour ceaus cui la chofc
touche, en tele manierc qtie fe li Cuens de hollande v fi hoir
en aucun temps ne tenoicnt ceste pais cest dit et ceste orde-
nanche v aloient v faifoient encontre cn tout v en aucune
partie en quelcunque maniere que ce fust, li Dus de Brabattt
et fi hoir par caus et par leur Gens et c\\\\ de holiande et dt
Zelande qui ne funt de entre hedinczt! et lEfcaut , feroient
avec ledit Cotntes de fiandres et fcs hoirs Comtes de /landrcs et
encontre le Comte de hollande et fcs hoirs cn aiwe en confort
et en confeil dusques a dont que fe feroit amendei au Comte -
de flandres et a fes hoirs Comtes dcflandres* et chil de le terre de
Zelande qui est entre hedineze' et 1'Efcaut, Chevalier, Efcuier,
Gentilhomme et autre et chil qui apre"s eiaus ferorit et chil
de Middelborgh et des autres Villes de ldditte terre fe li cas de
le deffaute defhommage dont defeure est dit^avenoit de quoy
U Cuens de hollande v fcs hoirs fourfefist v dcust perdre le terre
qui est entre hedineze ct VEfcaut , v fe pour aucune raifon par
loi et par jugement laditte terre etitre hedineze et rEfcaut deust
venir v retourner au Comte de flandres v a fon hoir Comte dc
flandrc il et leur hoir et leur fuccesfeur desdont en avant obei-
ijont au Comte de flandres et a fes hoirs Comtes de flandres et le
lirviront comme leur droit Seigneur a tousjours ct fe en aucune
autre
Digitized by Google
CHA RTARVM it DOCVMENfORVM 953
tutre maniere lidis Cuens dt hoUande v fes hoirs ne tenist a. i39»
ceste pais ceste ordenanche , cest etablisfement et cest dit v V.w1.""
alast v feist encontre en tout v en aucune partie, il et leur
hoir et leur fuccesfeur fpront avoec ledit Comte de flandres et
fes hoirs Comtes de flandres et encontre ledit Cmte de hollati-
de ct fes hoirs en aiwe, en confort et en confeil dusques a
dont que ce fera amendei au Comte de flandres et a fes hoirs
Comtes de flandres, et a ces chofes leur fera li Cuetts de hollandt
faire kur fairement ( 15) et le abandon de leur cors et de kur
biens au Comte de flandres et a fes hoirs Comtes de flar;dres> et
feront li Cuens de hollande et fi hoir par ccaus dou pais entre
hedineze et FEfcaut renoveler ceste feurteit ct donner four
ce leur lettres toutes les fois que en flandres ara noyel Com-
te v novel Signeur de leditte terre entre hedinezi et lEfcaut*
Cmves les feurteis qui aront eftei faitcs devant et que il quant a
ces chofes creront desore en avant les lettres qui feront faie-
kes dou faiel le Comte deflandres et de fen hoir Comte de flatu
dres fans veoir Toriginal lettres de cestes pais et fans debat et
fins contredit, et que ces chofes il feront a le requette doudit
Comte de flandres et de fes hoirs Comtes de flandres v de homme
de par eiaus et fera U Cuens de hollande ceste pais et ies autres
chofes qui funt contenucs en fes prefentes lettres, promctre
otroier
(15) Sairtmnt] VMete, quatito molimine Comcs FUudriae Doininiuni
Zceland. Occid. fibi vindicet.
T. //. Ee cc ec
Digitized by Google
954 CODEX DIPLOMATICVS
A. 12^. otroier Jurer par ceaus qui devant funt dit de leditte terre qui
V.V""' est entre hedineze' et VEftauIt pouc tant comme il ieur touche
et quant as chofes defeuredittes il feront par ledit Cmte de hoU
lande pour luy et pour fes hoirs afols delivre* et hors de faire-
ment de la foialtei et del hommage en quoi il avoient eftei
oblige et loie audit Comte de h&Uande et a fes hoirs et totes ces
chofes desfusdittes fera faire, procurera et pourcachera Ms
Cuens de hollande , et enfi le difons nous en notre prefent dic.
Ncc Bier- §. i<5. Et difbns encore que il qui a ce de fa bonne volen-
flicta abi-
bic. tci fi est obligies rre fe parte de le ville de Biervliet la v il est
ore , dusques a dont que il ait faites et acomplies toutes les
chofes devantditcs aures desdittes lettres le Roy SAkmagn* et
le rendage des Iettres^nVaucune il a qui puist estre en aucune
chofe encontre ce qui est en cest notre dit desquels chofes lidis
Cuens de hollsmde a terme de faire avoir et de rendre Vi comme
il appert par desfus.
2watorum §• 17« Et ce funt II non des fixantefept jures dont il est
md djt defeure> desquels lt quarante et troi qui premier par orde»
ne fbnt nommei et li chunc lieu ausfy cy apris efcript et la v il
funt demourant, c'cst asfavoir, Waulkrene, Zuidbevelant, Bar*
fde fflfsrdsdiis ct Nortbeveiant , furrt de cele partie qui est
eutre hedineze et 1'Efcaut de le tcrre dc Zelandt fouvent ditte*
c'est asfavoir en walkerne Mesfire Wlfart de Barfele, le*
hatis fils Moiifigneur pveron , leharn fils Wdlalme de Niewewer-
Digitized by Google
• CHARTARVM et DOCVMENTORVM. 955
ue, henris Doede, henris fils Monfigneur Csrtyrient, IehansfiisK. ugo.
Polon, WUlalmes de Domborgh, hamer de Gripskerke, Geroulf^iT
iineve, le&ans filz Thomas, henris filz Bruis, Clais fiiz huon, hues
filzErnol, Clais de Barsdorpt et ernols here, En zudbeve-
lant Mesfire Iehans de le makjiede ^Mesfire hues de Crunin-
ghe, Mesfire Gilles de Poele , Coeneman, Clais de Scoude , hollan-
dres de RemarswaU, Gilles fils Iehanne, Ernouls hannekin, 'Ie-
hans filz Willalmes de le maleftede, Ieansfilz Monfigneur Ernoud •
Wisfe fils Bais aload de herfeke et henris Everde; En BarsfeU
fiourens de Barfele, Doeding de Weringhe, Vriefe deloftmden9
En wlfardsdic, WilUlmes fils GiUon, pierre fiiz pieron»
Iehans Defcenghe et Wautiers Zoete , Eh nordbevelant
Costins de Kaeds, Philippes de Nordike , henris fils Signeur Gil-
lion, pieres de le Lisfe, Willalmes de Campen, geuwelet, Antoinet
de Corekene, et Danears fils Signeur Dancart, et Ji vingt et
quatre qui ci apre* funt nommei et li iieu dont ii funt de ccle
partie de Zelande qui n'est mie entre hedineze et VEfcaut c'est
asfavoir en scouden, Mesfire Iehans de Renesfe, Watiers
fils Signeur Waddin, Pierre fils Agheten, Glabbars, Itaitie filz
Zuanekin* Waddekin, Gilles filz Bangards, hallinc Verlieven-
zone, Willalmes Borfe, heldecop, Raingher fils monekin, Rain-
gher Vannenzone, hanne filz Corthals, Raingher fils Theri et Ie-
hans fils Darnebeke , En scarpenessk Mesfircs Claisfe d$
Mairlant, itues de Stenlant et Ieansfils Dame Natalie, En sta-
Ee ec ee a VE-
Digitized by Google
p56 CODEX DIPLOMATICVS
A. M90. venesse Costins filz Monfigncur Scorin et Bodekins fils Bt-
i™' trekinen, EnDUVELANT Wtte dou Borgh, henris fils Signeur
Wite, WUlulmes Vatstens Zone, henris //sSigneur Bete ( i6>
Fioren- §• 1 8. En tesmoingnague desquels chofcs lesquels nous vou-
firm:tiCo" lons que tout fachent, nous guis Cuens de flatidres, jehans
riatuT" Dus de Lothier, deBrabant et de Lemborgh et robers ainsnei*
fils le Comte de fiandres Cuens de Nevers devant nommei , avons
fait mettre nosfaials a ces prefentes lettres et nous ilocrens
Cuens de hollande defeure nommdis pour nous et pour nos hoir&
de no grci et de no bonne volentei et par confeil et avis de
oos amis et de bonne Gens et fage , toutes les chofes conte-
nues en ces prefentes lettres , reconnoisfons et volons que tout
fechent que eles funt dou tout en tout enfi comme dit est et
efcript en ces prefentes lettres, et le pais, le/hblisfement,
fordenanche et iedit devantdit, prononchie et dit et les autres-
chofes toutcs et cascune par li qut contenues y funt, loons
greons , otroions et approuvons et audit Comte defiandres pour
hiy et pour fes hoirs Comtes de flandres et pour tous ceaus a cui
Ja chofe touche proumettons a faire et procurer a pourcacher a
tenir a warder et a acomplir fens fraude et fans malengien en
toute et en cascuue partie toutes les chofes qui y funt contenues
et
{16) Bete] Quac in hts norninnMis de qtribtts egre&ie meritus cst V. Rev.
vitiofa occumint, fatis etncndari pote- te water inLibrofuo, V hoogaek-
iuitt cx nuiuia NobiUum fcuaiUaruai, A7* en edelrijk Zeeland &°:
«
Digitized by Google
CHARTARVM et DOCVMENTORVM. $57
et quant as fcieurteis et as renvelemens des feurteis defeurdit- a. r25»,
tes de ceans de le terre de Zelande entre hedineze et rEfcaut*'**'*™
et as chofes appertenans a ces feurteis, nous pour nous et
pour nos hoirs otroions et volons que chil de laditte ter-
re qui est entre hedinezi et CEfcaut, Cheyalier, Efcuier9 Gen-
tilhomme et chil de Middeborgh et des autres Villes et toute au-
tre maniere de Gens foient abfolt, il leur hoir et leur fucces-
feur quitte" et delivre* et hors de tout fairement , de toute foiaU
tei de hommage et de toute aloiame en quoi il aroient eftei obir-
gie et loie* a nous et a nos hoirs et prions encore et requerons
au Duc de Brabant devantdit et a tous ceaus de te terre de HoU
lande et de Zelande que il les feurteis devantdittes facent felonc
que il est contenut audit qui defeure est efcripts et volons et
octroions que toutes ces paroles que nous difons cy foit en
efpecial foit en general aient autel vertu ct autel forcc comme
fe nous norameement et en efpeciai feisfiemes et deisfiemes
tout ce que par nous poroit estre dit et fait qtiant as diofes qui
funt contenues en le pais en leftablisferaent, en Tordenance
et ou dit deieure efcript, et quant a toutes ces chofes desfus»
dittes et a cascune de eles> nous obligeons et abandonnons au
devantdit Comte de flandres no chier Signeur pour luy et pour
fes hoirs Comtes de flandres et pour tous ceaus a cui la chofe
touche nostre cors et tout le nostre v qu'il foit et en quel-
que chofe que ce foit, et nous fousmettons a le contrarnte
Ee ee ec % dou»
Digitized by Google
958 CODEX D.IPL OM A T I C V S
a» rspa doudit Comte de flandrc nos Signeur et de fes hoirs Cmtfa de
ViJ" flandres, et en toutes ces chofes et cascune de eles, nous
renonchons (17) a toutes actions, fupplications , requestes,
offices, de juges et de, justice, dehues, exceptions, barres,
deffenfes, allegations de droit et de fait et a tous privileges
dones et a donner et a toutes chofes queles que eles foient
qui pour nous v pour nos hoirs poroient estre et encontre
ledit Comte de flandres efi fes hoirs CoMes de Jlandres et ceaus
cui la chofe touche quant as chofes qui funt defeure efcriptes
et cestes renonciation faifons ausfy par convenanche et volons
que elle vaillc en tous cas tant en autel maniere que fc il
fuhfent efpeciallement expresfe, et de la devantditte terre qui
est entre hedinezd et fEfcaut et de tout ce que nous y poons
avoir et devons avoir et que a nous appertient en quelcun-
que chofe que ce foit, nous avons feit foialtei et h$mmage (18)
a no chier Signeur k Comte deflandres devant nommei, et il
qui en fa main avoit laditte terre, le nous a rendm et nous
(17) Renonchons] Manifesta ve- ccrit, inftar captivi in urbe Biervlicta
ftigia Renunciationum ex iturc civiH et detentus ; facile coniici potest. Ex
ccnonico dcfumta , cuiusmodi ctiam follemni vcro eiusmodi Pacis ac Pacti
habcntur in Cliana Rcconciliationis confociationc omnino promisfis fuis tc-
loannis de Renes/e cum Fiorentio V. a. neri, nullum cst dubium. Quitenus ve-
i2or. mieris Ll. bl. 5:9. ro fteterit, vel per alios ftare potucrit,
(18) Htmmage) Quo animo flo- altioris cst indaginis. Non ftetisfe,
hentivs hoc FideJiutis Homagium certum est. Vide infra a. 1293. M.
4c Zcclaudia Comiti Flandriae fe- Maio.
/
I
Digitized by Google
CHARTARVMzr DO-CVMENTORVM.
en a raveflei et recheu le avons de fa main pour nous et pourA.tape.
tt» hoirs a tenir de luy et de fes hoirs Comtes de flandres m
fiefpavfoialtei et par hommage.
§. 19. En tesmoignage dc toutes les chofes qui funt defeure Kgffl*
efcript, lesqueles nous voJons ausfy que tout fachent et afcurtei
perpetuel dou Comte de fJandrcs desfusdit et de fes hoirs Comtes
deflandres, nous plourens Cuens dt hollande devantdis avons
fait mettre nostre faiel a ces lettres avocc les faials (19) /e
Comte deflandres, le Duc de Brabant et k Comtc de Neyers des-
fusnommeis, ches lettres furcnt faites et donnees a Benilics
fan del Incarnation nostre Signeiir Ihcfus Christ mil deus ccns
qwttre vin. et, du, le Lundy apres le jour S>. B.tmbe iapostele.
♦ * *
, , Collationne a fOriginal en Parchemin
. • fcellc des fccaux dudit gi; y parcil
acelui qui cst dans vrjdi us pa-
( 19) Ltt faiaW] Partes fitigantes finnatoria, vel Pacta feparatim cumNo-
tmtt Comcs. Flandriat et Comes HulLn- bilibus inita, gccurrant* Eorum res ct
diae, iile tamquam Dominus Zeefan- iiira agcbantur; iion vcro ipii ea age-
hic tamquam Fafallus , qui fuos baiu, fcd Comes Flandriae, in quem
habebat fubvafalks , Zeclamline A'»*/- compromilerant, immo qtiem tamquain
let, pro quibus Comes Flandriae tam- Domiumu fuura fuperiorcm agnoverant,
quam fupremtis Feudi Dominus iure cx Charta fupra e.xhibita p. 893. ipfe
Jnteroedebat. Si hacc rite difthiguanros , autcra pro illis imerceJebat ; queintni-
f.icile inteliigi poterit , cur hic nulla modum ipfms Chartac argumemum tk-
ZeelamiGrum Teuimania vcl Sigilb con- ti* evincit.
.
Digitized by Google
9<5o CODEX DIPLOMATICVS
a,™£>. ge4<5- de jean Comte de Lo-
•y^80* thier pareil 4 celui qui est dans
vredius Table 76 - de celui de
robert pareil a celui de vre-
dius page 50 - et de celui de
florent, pareil a celui qui est
dans vredius Table 3 6. dtant dans
la Tour des Chartes de la Chambre
desComptes duRoy [ut fuprt p.461.]
a Lille le 12. Iuin 1776.
GODEFROY.
N. CCCLIV.
a. nv». florentivsV. Comes Holl. praefaram de Homogio reli-
V*iu. quisque controverfiis fententiam arbitralem confirmat; et,
nifi ftet dicto , L. 30000. Mon. Paris. mulctae
nomine folvere promittit; ac tamdiu Gandavum ob-
fidem abiturum, donec haec perfecerit; pro
quibus omnibus fideiubet Dux Brabantiae.
A. 1290. d. 12. Iun.
Vidimus Abbatum Gandav. a. 1295. d. ia.lul.
Jd Excurs. VII. p. 360.
(Es Origmili in Arckivi* MuU^bui.)
prefentes litteras infpecturis, iohannes fancti
Fetri, waltervs fancti Bavonis Gandenfis Monafteriorum
Dei
Digitized by Google
CHARTARVM et DOCVMENTORVM. 961
Dei patientla Abbates, frater sigervs Prior fratrum predica-A.
torum, robertvs Gardianus fratrum minorum in Gandavo n*uu
commorantium falutem in eo qui est omnium vera falus, no-
veritis nos litteras infrafcriptas recepisfe vidisfe diligenter et
legisfe veris figillis figillatas, non cancellatas, non abolitas, ncc
in aliqua fui parte viciatas quarum tenor fubfcquitur in hiis
verbis :
Nous florens Cuens de hdlande faifons favoir a tous , ke
four le guerre , four les debas et four les defcors ki ont eftei meu
entre haut homme no chier Signeur guyon Comte de flan-
dres et Marchis de Namur fes aidans et fes aloyis de Zelande
et de Hollande et les fiens d'vne part ct nous et les nos d autre
part pour le deffimte del hommage ke nous li eftiemes tenu de
feire de k terre de Zelande ki est entre hedinezi et leEfcault,
et encore entre nous et les nos dVne part et jehans de Re-
nesfe, wulfart de Berfele Chevaliers et autres plufieurs
Chevaliers et Efcuiers Gentius hommes Ieur aidans et leur
atoyds de Zelande et de Hollande dautre part, pour focoifon
des Keures et des Lois dou Gouvernement dou pays de Zelande ct
de torsfais et de grieteis, haut homme et noble li Cuens de
flandres devantdis, jEHANsparle grace deDieu Dus de Lo-
tfiier de Drahant etde Lemborgh, et robers ainsneis fius au-
dit Comte de flandres, esquels nous de haut et de bas nous cn
eftiemes mis , ont pais faite et prononchiet leur dit et de cele
T.U. Ffffff pais
Digitized by Googkf
I
962 CODEX DIPLOMATICVS
A. Tipo. pais et de celuy dit leur lettres apperent laieldes de leur fayaus
VA lesqueles nous avons veues oies et entendues , laquele pais ec
lequeil dit, nous pour nous et pour nos hoirs ettout ce que
contenut est esdittes tettres entierement et en cascune parrie
recognoisfbns greons et otroions dc no volentei et prumettons-
et avons proumis a garder et a acomplir, et enli Tavons nous
proumis par no foi et par no fairement folempnelment fait four
ce , et pour ce ke entre les autres chofes il est dit ke nous
au dcvantdis Comte de flandres fachons feurtei de leditte pais et
doudit par ceaus de le terre de Zelande et di hollande Chevalier*
Gentius hommes et bonnes Villes , nous pour nous et pour
rios hoirs et four paine de trente mille Livres de parifis r le^
queile nous fommes tenu et proumis avons a payer et a rendre
audit Comte deflandres fe nous derTaiiiesmes en aucune chofe ki
convenanchiet v efcrite est ci aprds, proumettons et avori»
proumis audit Comte de flandres pour luy et pour fes hoirs ec
pour ceaus cui la chofe touche , ke nous en no propres per-
i itAvg. fonne dedans le jour des octaves de le fleste notre Dame ere
mi aoust ke nous attendons prochainement venrons en le Ville
de Cand en flandres et au devantdit Comte de flandres pour luy
et pour fes hoirs et pour ceaus cui la chofe touche, ferons-
par nous et par ceaus de ta terre de HoUande et de Zelande ki»
devant funt dit de laditte pais et doudit defeuredit boine et
fouiBsfant feurtei al eswart et a le volontei haut et bas doi*
Cornr
Digitized by Google
CHARTARVM et DOCVMENTORVM. 963
Comte de flandres devantdit, ne de leditte Ville ne partironsA.njo.
d 12 lurj:
j^isques adont ke enfi 1 arons fait fauf ce ke s'il y avoit Che- N.m.
vaiier v Gentil homme v boine Vile rebelle et appertement
desobeisfam a nous par quoy il ne voufist faire leditte feure-
tci, nous ne volons mie pour ce enkeir en le paine, mais
a no pais ne a no acort ne venrat Chevaliers ne Gentius hom
bc boine Vile fe ne fait le devantditte feuretei ke auera re-
rufei a faire et quant a toutes ces chofes devantdittes et cas-
cune deles, nous obligons et abandonnons pour nous et pour
nos hoirs audit Comte d< flandres et a fes hoirs no cors et tous
le nocrc et efpecialment leditte terre de Zeiande ki est tntrt
hedmezi et le Pfcault, et tout c*e proumettons nous par le foi
de no cors et par no fiurement four le paine devantditte a
feire et a emplir en tout et en cascunc partie, et nous je-
hans par le grace de Dieu Dus de Lothier de Brabant et de
Lenrbergh feifons favoir a tous ke nous pour noble homme
lio chier Coufin le Comte de bollande devantdit et a fe requette
nous eftaublisfons envers ledit Comte de flandres pour luy pour
fes hoics et poor ceaus cui la cholie touche plege f i ) ei n*
fpondmt de toutes les chofes devantdittes et 4c cascune deles
..... i it Ii :
• ■§
(i)P/f£«] Non mirabitur quis- B. iv. vs. 685— 760. nimirum, Ioatt-
«uam banc Ducis Brabatitiae fideioslio- hchj Docera bono fiiJe Plorsesiutn. n»-
nem.ii iw fwm, quae wrnt sio- pelisfc v .«t fecum flicrvlietam abiwt,
K i v s Rhythmogntphus. iatiua aevi , fecum haud repmajuem , re» ilbc astii
* : Ffffffa P«a-
954 CODEX DIPLOMATICVS
A..H90. et pourcacherons et ferons ke li devantdit Cuens de hollan-
£ivH' de dcdens lc jour des ocaves devantdittes venrra et demor-
ra eti lcdicte Ville de Gand et parfera et acomplira les cho-
fes dcvantdittes , avant kil fen parte et nous raeisme li fe-
rons faire ct y vcnrons et demorrons avoec luy fans jamais de-
partir diluec jusques a dout ke ce fera tout parfait a le volentei
dou Comte de flandres devantdit et de le painne devantditte vc-
lons nous aufi estre tenu fele eftoit fourfaite, et toutes ces
chofes et cascunes delcs pour nous et pour nos hoirs et four
autre tcil painne comme dcvant est dit, lequeii nous v no hoir
renderons et paierons audit Comte de flandres v a fen hoir , nous
proumettons a faire et acomplir par no foi et par nofairement
et quant a ces chofes obligons et abandonnons audit Comte de
flandres et a fon hoir pour nous et pour nos hoirs, no cors
et le notre v ke il foit, et nous Dus et Cuens de hollande de*
vant noramei, volons et octroions ke pour nule des painnes
devantdittes fourfaites v paye vne fois v piufieurs, nous et
cascuns de nous et no hoir ne foions mie mains oblige' as
chofes ki funt contenues en ces prefentes lettres et quant a ces
chofes nous renonchons a toutes barres a toutes excufations et
delais et a toutes autres chofes ki de riens nous porroient aider
ne
peractum iri. Quod quum Dux animad- De Hertoghe warp hem in de zorgiet
vcrtisfet, fe arbitrum fimul ac fpon- Endc wort Grave Fkrem bvrghe y
fcrcmobtulisfc: vs.749- Dat mennt zoude varcn laten*
Digitized by Google
CHARTARVM2*a0GVMENT0RVM.
iie grever audit Comte de flandres v a fes hoirs, et est a favoir A. 1290.*
ke ce ke dit est defeure de ceaus ki feront rebelle et desobeis. n. 11*
fnnt de faire leditte feuretei, ke il ne.venront rnie a le pais de
nous Comte de hollande devantdit, nous ne lentendons mie de
lepais devantditte, ki cst faite et pournonchiet par les haus
hommes devant nommes, mais nous entendons ke nous leur
farons raal grei de ce kil a no requette ne vorront faire ieditte
feuretei ne no bienvaeilance naront jusques a dont ke il aront
fait le feurtei enfi ke dit est, et a le requette dou Comte de
flandres, nous les contraindrons avec Iaiuwe ledit Comte par.
leur cors et par leur biens a faire leditte feuretei, et quant
les feureteis devantdittes feront faites aures de deaus ki re- •
belles feront dou faire, on nous devera rendre ces preTentes
lettres fauf ce ke desploitier encontre . ceaus ki rebelles en
feront , nous donrons autres lcttres fouflisfans au Comte de
fmidres, En tesmoingnage des chofes dcvantdittes, nous Cuens
de kcllande et Dus de Br a bant devaht nommei , avons mis nos
fcaux a ces prefentes lertres, ki furent faites et donnees Tan
del Incarnation notre Scigneur Jefus Christ mil dcus cens
quatre vint et dys Ie Luhdy aprds le jour faint Barnabe
^LapOS IC ••"> 1 \ _
Ju
Poswiuam vs. 734. dixerat: Want hi deet al fonder hoede
k fegght «, dat ic wel weety Ende fonder vahch, dat wetic wale.
Datdmllertoghewaiwtettmoede.
Ff ff ff 3
. t ..
Jl
*** .:CJQ;DW D'IP1 OMATICVS
• ln ouius rei . ceBtimonium prefentibus littem figilla nostra
M.iii. duxinius anponenda, Datum anno Domini m. cc. nonagefimo
quirito feria tercia ante festum divifionis apostolorum.
CollationnC au Vidimus . Original en
Parchemin fcellc* des fceaux dcs per-
fonnes y nommdes, &ant dans la
- - - Tour des Chartes de la Chambre
: . : des Comptes du Roy [ ut fupra P. 4<ji . ]
aLille le 1776.
GODEFROY.
■ *
. . N. CCCLV.
A. 1290. _ PLORENTivsV. Com. Holl. et \Bf4trix eiusconiux, dant
M. i<m. AJbbatiae de Baudelo prope Oppidum Hulftam im-
munitatem telonei per fuas ditiones.
A. 1 290. M. Iunio.
Ad Excurs. VIL p. 360.
<Fx Orffllndi h» Abbiti* Ord. Clfterc. <Je tivMco, !n Gindenfi VAe, «bi exfttt In lr..Vtt
Awfcivoiu» itnmanit) notttt LUt. A. u «* 37- (»)>
* * *
Appendent duo Sigilla in Originali, quorum prius repraefcntat ploren-
TIvm equo vectum cum fofito Contrafigillo , quod reprncfentat Le+-
, «e-ff» xum perig rapHt) : ,.;
SECRETVM FLORETII COMITIS HOLLAND IE.
Altcmm repracfentat Coniwgem beatricem, in ima parte mutilumi ba-
betqnc in Contraftgillo itidcm Leonem^ ciim hac perigraphe:
SECRET. B. COMiTISSE HOLLAND.
(j) Dedit hanc Chartam cx oliv. p. 33. accuratisfiroe nieris Cbar-
Vred. Probb. Geneal. Com. Fl* T.UL ttrb. D. L bl. 507. rdfi quod post ro-
- * lumus
•U 4
Digitized by Google
CHARTARVM et DOCVMENTtfRVM. 96*
H omittat voces: vniuerjts prefem fnm, qutn ampliem, quae de tempore a. rigO0
num vifurist neque vetustam ob- contracti matrimonii p. 870* dbd , post- M. Iun.
lumus
fcriptt
fervet fcriptprara. Haeq autcm Bcetri- quam plures mihi occprreruBt a»artae
cis donatio ac confirmatio ftabiliunt, iam a. 1280. et 1282. datae, in qui-
quae alibi de Bestrki % niarito m bus tamquam FJorentii conhnt occurrit.
Zeelandiam misfa dicuntur. Interim Vid. m 1 e r 1 v Charterb. D. L U. 403 ,
dum Btatricem memoro , non pos- « 425. a.
' .ii .o^t 1 A
N. CCCLVI.
r vdolphvs Rcx Gerrn. revocat Pactum de Wala- a. iW.
cria initum a Florentio V.
:
A. 1200. d. 6\ Iul.
£ £""r" r//- * 33»-
( I» At.ki.it Ih..... , ■> c.ra. FcuiUi II.1L , et ili.ade Ullttt 1.1 U. ,07. )
R
vdolphvs Dei gratia Romanortm Rex feraper Augu-
ftus, NobiJi viro, Co/wi/i Hollandiac, fideli fuo dilecto gra-
tiara fuam et oranc bonum. Auditis et intcllcctis, quae ratio-
ne Compofttionis fuper tcrra de Walgren in Zelandia, per te funt
tractata * , habita vcl promisfa , nobis nequaquam placent ,
, nec confentimus, nec confentiemus aliqua ratione.
Datum Erfordiae fecundo nonas Iulii, Regni nostri anno
TLptimodecimo.
■
N. CCCLVIL
Digitized by Google
tfS CODEX D I P L 0 M A T I C V S '
N. CCCLVH.
A. i4oo. i o a N n i s Dux Brabantiae promittit florentio V. Com.
i 16 luL
Holl. dare Apocham istius debiti , de quo
d. u.Iun. convcnerat.
A. i2po. d. 16. Iul.
Ad Excurs. VII, p. 360. \_vid. not. ad d. fy. 29. Attg. ]
N. CCCLVIII.
A. 1290. gvido Com. Flandr. iubct Quaeftorem Flandriae folvcre
d. 1. Aug.
quamdam pecuniae fummam annuam wolfardo de
Borfela , aliisque , ad refarcienda damna , quae
pasfi erant ab florentioV. Com. Holl.
A. 1290. d. r. Aug.
Ad Excurs. VII, p. 35*» -3<>*« /•
(tiijMtuu Dtfirift. Zol. MS. p, m. 133. )
wcc brieven — de ander van Graaf g u v op Sr. Pie-
tcr in Augst, eodem anno, by wclken hy belooft en ordon-
necrt zckcrc fomme gelds jaarlljks te betalen door den Ontvan-
gervan Vlaanderenam wolph. ym Borfelen en gillis ian
dePoelc, Ridderen, raas yan Borsfelen en hendrik van
Cats, met veel meer andcren, in recompcnfe van hun goede-
ren in Zeeland , die de Craaf van HoIIand hun belettc te ge-
nie-
T
Digitized by Google
CHARTARVM et DOCVME NTORVM. po>
nieten, om den oorloge, die er was tusfchen hem en denA. itg»
Gr. van Vlaanderen, en dat gemelde Edelen hielden de par- ' '* Al*'
tye van Vlaanderen CO-
.
( 1 ) Flaanderen ] Eodcm taroen an- Quae Chartae docent , quatrtum ambo hi
no Wolfardum de Borfelen cutn Comite Zcclandiac Nobilcs fibi fumfcrint , ita
Hollandiae rcconciliatum csfc, docct utFlorcntius promittcrc aebuerit , fcline
Charta in mier. D. I. bl. 610. d. horum auxilio confiliove in terrae regi-
jo. Oct. a. taoo. Wy Florens Cr. v. roine nihi! moliturum. Horum autcm
Holl. ntaken cond dat wy met auctoritas , imprirais Wulphardi , per
goeder herten vergheven hebben mijn turbas rta crevit, ut, occifo Fiorentio
Heert Wolfaerde van Borsfeie , Ridder. V. Wulphardus ille impubcris filii Ioan-
tnde die hem toebehooren allen evelen nis tutclam et Tcrrarum rcgimen ftbi
tnott\ euraquc non modo mini~ vindicavcrit. At quo infelici fuccesfu
ftrum adfcifcit, fed intimum fuum Con- vid. wac. Fad. Hifi. D. III. bl. 125.
filiarium ex pacto nonnullis conditioni- fq. cf. ib. bU 50, 67, 99, ioj-115.
bus conftituit. Cf. aliam de Florentio de Add. Mn&eWulfardo Chart. a. 1293.
Borfele Chartam ib. d. 5. Nov. bl.511. M.Maio, et jaotf. d. x. Maio.
N. C C C L I X.
Mcrcator quidam Leodienfis testatur, fe nomine Ducis Bra- A. 1290.
d. 29. Aug,
bantiae accepisfe a florentio Com. HoII. L. 1000.
Mon. Paris. per wilhelmvm quendam Lom-
bardum, quam pecuniae fummam Comes
Holl. debebat Brabantiae Duci.
A. 1290. d. 29. Aug.
Ad Excurs. VIL p. 360. (i).
(O Ambae hae Charrae , d. 29. Aug. nondum ad manus meas venerant ,
et 16. Iul. p. 968. , quae profhnt in quando haec typis defcribi debuerunt.
Registris Curiae Fewdaiit HoUandiae,
T. //. Gggggg N. CCCLX.
Digiti/ed by Google
97o C 0 D E X D I PL OMA TI G VS
N. CCCLX.
A. nvo f l o rentivs CQmcs HqII. ex Pacto cum gviooke ComL
A13.N0V. £e Fiandnae inito novam hanc Choram feu iu$ Pro-
vinciale praefcribit Zcelandiae Nobiiibus.
A- 1290. d. 13. Nov.
Ad Excurs* VII. p. 363, Cf. p. 135, 334. mt.
'. : / •.-•,/.,•:.. 1 ., ,i r«- .;,
£ U. ,".)
n dctr namc des Vaders dcs Zoens cnde des heylichs Ccest»
amcn. Ic Grave floris Momboer(i) van Hollant, Zce-
r .- lant,
■\ilMombo'er\\. e. Tutor, mani- et encontre r«ifon. Volebant iffi has
fcsto Vitib pro Camitc. S Confufus hiq cotifnctudiues validas j rccufabat Plo-
est cum' Flortntio Tutore , qui a. Ii5<5. rentius,. QuQd fi attciidamus, apparc-
Choram alteram Zcclandicam dedit , de bit ftatim ratiOi Cur praccedeirt iili
qua fupra p. 718. Hanc autemChoram Tutoris Lex feu Chora, ct hacc, quam
Florentiut huius Comitis Tutehtnl -ge~ mrac diuavit Florentius V. tam pa-
rens dcdcrat duntaxatarf vcl ut rum invicem abeant , in iis , ncmpe
T 'fupra verW haiicftt p. 719, aM termimjm. qnie ameft iam conftituti iuris fucrant.
duraturom. Po? tqu#ra igituf ./fyrw-. C <1*U : cejifea.nt^ W,\ M> E >
tiusV'. ex ephcDis egresfus Tcrrae regi- mvmIII. Com. postca a. 1327 , 1328.
nien adiit, credibile est, eum liaucLe- utriqut Zeeiandiae parti nqvas iterum
ecm , ad tcmpus datam , irritam decla, a- dedisfe Choras , quae habentur apud
visfe, et hinc multum fibi odii apad mier. D. Ik bl.418, 451. Sed hoc mi-
Nobiles contraxisfe^ Ab. |is enilB., qt#e jnusj recte. asferi vidjet^ur. Etcnim pcnitius
femclfuntconftituia,noniw temerePiin- cas confkleranti facile patcbit , eas fpo
cipes prudentes recedere opprtet. Leges,;,ctar& dunta^at ad mulctas earumque fo-
et Confuetudines femcl introductashaud kitioncm. Quod ft cui dubium est,
facile misfas faciunt Uoniines». Et hoQ infpiciat CJnvtw.Comitis d. 8. Apr. a.
illud cst, quod Nobilcs coram cvi- 1328. ib. bl. 453. et 471. Maior ta-
1,0.» e comjucrebantur fupra p. 894. roen lu.x fpsusl* pcti inflc poterit eirca
dts grans tt plupeun grieua et dur- quaeliiotieiH , 1:011 r.unqaam i:i Zeel nu'.ia
ttis — tncoture Its coujiumts dou pait agiuuon, iijtru.» itttc Chora a. 1290,
^ - . da-
Digitized by Google
' CHARTARVIVrfcf D-OCVMENTORVM. fft
lant, maken cont allen den ghenen, die dit recht fullen zien bf a. «90.
horen Iefen, dat wy hebben gegeven in den xxxvu. jare on-1'
fer ouder by onfen vryen wille, met onfcn voerficnen rade defe
chore ende defe wet, allen den ghenen die wonen off wonen zul-
len tusfchen Caefant endd Greyeningfie, ende alle dic gront, die
hier tusfchen ghelegen is , diemen heet Zeelant , ewelic te ghe-
dueren wtgenomen Uiddelhurch^Zxerkzee^ IFestcappelen ende
Dombufch, — ende alledinghen — falmen berechten bydcfcr
Chore, ende by gheeare andere Chore 1 — (a)
data, postero tctnpore valuerit? Dc a, 1490. 5.26", 48. mier. bl.514. cum
hac faitem fenno eaie vkietur in Mtt- iisque alterant Cborara a. 1056. $. 33,
gno Prmcipia Mariat Prmlegk) a. 54, en8. lptricatiorfonc ept fluaeftio.,
14^. d. 26. Mart. $«49« Atque ep- cuinam parti , NobtUum au Gomitis , hr.cc
dem forte referas verba in Librit Me- Cbora jrrjigii&vem? P«ndetl|uiuj|g»^c?
tnorialibus Curiae Holland. MSS. (vul- ftionis folutio ab aitera illa: utra causfa,
go de Memorialen van /2q/i),.ubi T.V \Ftoren.1ff au Nobilium, vifa fuerit po-
f°. ar. vs°. Itetn want die kore tiorac iustior? Lucemdabit m. stoke,
van" zeELA^T wtMjst 4nde .ftyt. Beqnaiis rfus^fievf.icriplof ,."qOi.J>mnerri • f
„ fo wie dootflach doet, die fullen turbarumjculpam coniicit in nimiam ter- •••
„ gelden ende riyemeiit voif hem ** Oec " rae**NfJblAutn ac Proccrtitn infulentiam»
feyt fy ,, dat gccn dootflach onvcrgou- qui plebem dpprimentes, ct novas Vr-
„ den bliven en fal " Ende fo Jan en- bium libcrfatcs , quae hfc exceptae funt,
de Wiilem voirfz. doitflach gedaen heb- limis oculis adfpicicntes, a Florentiorc-
len, die noch ongebctcrt flaet ende fy^Tvaix vix potcrant , quiqoe propterea
geen rry gict gelaten en hebben daer odio iu Prkicipemiacccnfi Guidonis partes
mat den dortflnch mede beteren mach amplcctebantur, B. iv. vs. 598-633*;
vteer dan fuer ambochten 'fg.tngynic quibtts adde>erfqs 3». [ alios , jqiios pu-
tsa wtwtfen der kore ende na den perus stokii Editor, D. II. bl. ajo.
RECHTE VANDEN- LAVDE dttt dflt dclevfe. Idem auteffl STOKE , qili
dootflach vergottden fal wefen van den alioqui res Principum fui temporis ma-
Mrjlz. ambothten etr jement meer rechts Ic gestas haud tcticet , Ploreniti cona-
ttehtbben fal, Ad quac cf. hiuc Choraffl mina raudatw' ltis utStur vctbis :
Cg gg gg a Cra-
Digitized by Google
97* CODEX DIPLOMATICVS
A. 1290. Grave Fltrens , de grote minne „ Vrbem Medioburgum " , cett. Et
d. 13.N0T. Hadde gheleit an fine liede fanc, ii verum amamus, omnis Chtrae
Dat hi dor hare , noch door miede, Zeelandicae contextus et huius pacis- con-
Noeh dor bedwanc , woude laten, fuciatio docet, magis esfe datam hanc
Dat hi den artnen ende den maten Choram iu commodum Nobilium quam
Jldus woude laten verduwent ■ Plebit etComitis; unde etiam illa, quae
Pensde: men mach mi verfpuweny a. 1256. (p. 718.) data erat, concesf*
Late ic de heren aldus rifen , esfe dicitur nobilibvs. Et hinc for-
De mi begheren in alre wifen tasfe ratio petenda, cur fcriptores fc-
Te verdrivene ute minen lande: cett. riorcs , ex male intellecto genuino istius
Senfus est „ Florentium, quem neque acvi ftatu publico, fcripferint, Floren-
„ donis oeque rauucribus , ncque vi tium Vrbibus et Plebi contra Nobiles
„ adducere posfent, ut pro fuo in fub- favisfe, ita ut Frbes in confilium ad-
„ ditos-amore, ptebeios vifioris con- miferit, et ex ipfa Plebe Gve ordin*
„ ditionis homines a Nobilibus opprimi Cenfualium Nobiles etEquites creaverit.
pateretur, confiderantem , fe penitus Res vera quidem est; fed ex ftatu is-
,, habitura iri contemrui , fi ista No- tius temporis , non vero ex nostris
„ bilium vafallorum conamina acquo moribus, diiudicanda. Meliora novil
„ ferret animo; illis obviam ire decre- ac dedit stoxi. •
„ visft, misfa coniuge fua et filio ad
N. CCCLXL
A. i«9i. florentivs V. Comes Holl. eximit Abbatiam Rijns-
burg. eamque in fuam recipit tutelam.
A. 1291. d. 10. Febr.
Ad Excurs. VII. p. 330. not.
(Ei OrigliuH h Aichivi. Rijtuburj ( 1 ))•
i plorens Grave van Hottant van Zelant ende Here van
Vrijslant ende gebieden met defen brieve — —
(1) Satis accurate hanc deJit Char- autem obfcrvante mierisio prima
MiiJtis D. L bl. 534. Eodera haec cst Charta, in qua noRtN-
tivs,
Digitized by Google
CHARTARVM bt DOCVMENTORVM. j>73
1 1 » j , qul hactenus fimpliciter fe etContrafigillum; unde conficias, tuncA. r»>i.
I{o//andiaeComitem kripknt,duos alios temporis nondum rautasfe figillum. An iloJebf.
tinjjos Zeelandiae Comitis , et Frifiae Do- postea fecerit J dubito ; . fecisfe tamen
mini, adiecit. Appendet tamen adbuc eius fiiium loaunem I mihi conftat. ,
huic Chartae folitutu Principis Sigillum
I . . .;• .\ -•'> •. u *iva noij'.V'i;.,-5 L, '. ,i« I r! if^t
N. CCCLXIL
cv.do Comes Flandr. et elqrentivs Comes Holl. inter- 4. „M.
cedente ac confentiente edvardo Rege Angliae, paci-
fcuncur de induciis conccdendis wolfardo (de
Borfelen) aliisque c vidonis adiutoribus, qui
in Hollandia et Zeelandia bona posfidebant.
A. 1293. M. Maio.
Ai Excurs. VII. p. 565.
. (ExOrigiiull in A.cfaivi. I„f»lcnCbu,.)
ous guis Cuens de flandres et Marchis de Namur, faifons
favoir a tous ke four les descors lcs contenfions et les guerres
qui ont eftei ct font encore entre nous nos aidans et nos aloids
d'vne part et noble homme florens Comte de hollande fes
aidans et fes aloies dautre part, dou grei et de lasfentement
magnefic Prinche et poisfant £dward(i) par le grace de
Diu
(O Edward] Si refpicias ad Pacta contractae funt miptiae: fatw
nuptialia, inter Florentii iilium loan- bit, unde haec Augliae R.. Eduardi in-
nem, in Anglia haerentem, ct Regis tercesfio. Vid. Chart. 2.1290. Aug.
AngUaciiliamii///B^/A<»/w,uBdepostea in mieris Chartcrb. D.I. bL
Cg gg gg 3
Digitized 6y Google
I
.CODEX DIPLOM ATIC VS
A. Hn Diu Roy de Angleterre Seingneur de hyrlande et Duc Uaauitai-
.ne par le pryere et 1'ordenanche de fages et honnerables de
fon confeil, c'est asfavoir rcverend Pere en Crist, antoine
y i . . . .
par la Divine rniferation Evesque de Dunemr. et noble hom-
me Monfigneur guillaumb d$ Fallenche, avons donne et
otroid de nous de nos aidans ct de nos aloi& audit Comte dt
hollandt a fes aidans ct a fes aloies bopne Trivt ferme et eftau-
•ic^-ie* dusques du .trefime jour dou noel ki- est le jour de le
ble.
Tbyephane, et ccluy jour de le Thicphane toute jour, cn
tele manicre ke mcfircs wlfars ct nostre aidans et notre
aloiet ki ont terres et biens tn Zelande et en Ilollande et ailleurs
ou pooir ledit Ccmte le terme de le trieve durant feront et
poront repairier et y estre fout le leur et goyr dou leur fans
• Paifibu. debat paisiulement *, a cntrer et a commencer a le quinzai-
n£..d« Ip nativite1 fajnt Jehan Jfcptiate prochaineraeflt: venant,
««itel maniece kefe pais et concorde ne pooit venir ou nestoit
fait entre nous et ledit Comte de hollandti tout cil de no partie
kile tenue durant de le trievo aroiont estei le leur et goyr dou
leur, deveront cjuck jour devant le terme de Ie Thyephane
des&sdit repairier hors dou pooir le Comte Ite hotlande Qt laisfier
leur terre lesquclcs il aroient tenus le terme durant de le trie-
ves ou pooir kelles aroient este devant Ie trieve, a toutes ccs
ehofe» et cascune de cclles, tcnir etwarder loyaument, avons
nou* qbligQ e.t obligpns nous et nos biens ou que il foicnt, et
lcs
Digitized by Google
CHA RTARVM et DOCVMRNTORVM. ^
les mettons cn le contrainte du Roy de Engkterre devam nom- a.
me, et de tous autres Seingneurs pour nous contraindre et'U
justicicr , fe vous veniemcs encontre aucune des chofes de-,
vant dittcs, en tout on en partie, en tiesmoingnage de l&*
quele chofe nous avons ces lettres faielees de no faiel ki fu-
rent faites en fan del Incarnation Jhefus Christ uiil deus cens
quatre vingt et treize el mois de raay.
-iri&B fjit-i-^riOa Is? trftmfir.uB ftr.-itc *
Collationne a TOriginal en Parcherain
fcell(i d'un fccl pareil a celui re-
■ prcfentd dans vredius page^o*.
ic .heabu du Comtc cuy, etant dans les Ar-
chives de la Chambre dcs Cooiptes
n 10991 ^A^t ^^^ii^oMet 18
] / I D J .) O D E F R O Y.
• N. CCCIiXIJI.
ADOLPnv.s Rex Germ. mnndat Imperii fidelibus , ut ne a. is^
opera fcrant cvidoni Comiti Flandriae con- li^jiaih
tra ioannem de Avesnis.
A. 1293. d. 29. Maii.
/id Excurs. VII. p. 365.
A ' . V " 7 J :> a jf ^
./\. dolpiivs Dei gracia Romanorum Rex fcmpcr augu/tus
univerfis facri Iroperii Romani lidelibus praefenr.es liucras in-
fpccturis gratiam fuain ct omne bonum. r-. 0J 0 rfJB
.VXjyj j .M Quae
Digitized by Google
975 CODEX DIPLOMATICVS
1. tm- Q«ae damna vel dispendia gvido Comes Flandriae per in-
d,1*Mai1, iurias , devastationes nobili viro iohanni Comiti Haynnoniae
confanguineo et fideli nostro dilecto ad Imperii dispendium et
contemtum intulerit, plenarie cognovimus et rem fcimus. Qua-
re vobis univerfis et fingulis fub obtentu gratiae nostrae ma-
iestatis damus firmiter in mandatis, ne quisquam vestrum no-
bis et imperio fubiectus dicto Flandriae Comiti contra praefatum
Haynnoniae Comitem aliquatenus auxilium, vel confilium adhi-
beat aliquale , ne de fua contumacia qua nos fperait et Impe-
rium glorietur. Locis autem et temporibus opportunis faepe-
dicto Comiti Haynnoniae vestram ftudeatis auxilii diligentiam
impertiri.
1 Datum in Boperdia iv. Cal. Iunfi regni nostri anno n.
N. CCCLXIV.
A. ti9*. a d o l p h v s Rex confirmat literas rodvlphi Regis Gcrnii
&. 3i.Aug-
n.j. • •: fuper Tutela HoUandiae, datas d. a^. Mart. 1287.
A. 12294. d. 31. Aug.
Ai Excuru Vll p. 339. 365.
(Mt t ■ ft D. t M. 5J9. ex ArcbiWt HoU.ckUm. )
J^^dolphvs Dei gratia Rom. Rex — — —
Datum apud Nuremberg 1 r. Kal. Septembris , anno Domini
millefimo ducentefimo nonagefimo quarto, Regni vero nostri
anno tertio. ' * - ' •„
N. CCCLXV.
Digitized by Google
CHARTARVM et DOCVMENTORVM 977
N. CCCLXV.
.
Idem adolphvs confirmat litcras a rvdolpho d. 8. MaiiA. »94;
1i.31.Aug.
1390. datas ad Nobiks Ztelandiae de Rebellione fua, etc N- "•
A. 1394. d. 31. Aug.
Ad Excurs. VII. p. 365.
(ibid. umis D. L U. jf9.es
Vide fupra p. So4.
N. CCCLXVI.
Idem adolphvs confirmat literas rvdolphi, quibus re-A.u94<
d. ai Aug.
vocat Pactum de terra Wa\acria> datas d. 6. Iul. iapo. N-nx*
A. 1294. d. 31. Aug.
-
Ad Exeurs. VII. p. 364. 365.
VSae fupra p. 967.
T.IL Hhhhbh N. CCCLXVn.
Digitized by Google
p78 C O D E * ' I P t O M A T I C V 9 -
N, CCCLXVH.
A. 11«. p hj l i p p v s Pulcer Rex Franciae et flprentivs Coraes Hol-
4.io. bax. land." fedus Pacis fociant, per quod flo renti vs Rcgis
Francinc ligium ie homincm declarflt, eiqnc opem pol-
licctur contra omnes eius hostes , exccpto Impcrio»
■ ■ ■ ■ ■ • •
A. 1295. d. 10. Ian.
Ad Escurs. Tth p. 335.-
(•. •. LiiKiit C*4. (hm. Diflm. P. I. p» M> »v **••»* C*f* Oifltm. T. I p. 19^.
(q. ei kinc M 1 ■ 1 1 » a«lfr». D. L bl. j6x. fqq.
tous ceux qui ces prefentes lettres verroht j plorent,
Cuens JHollande, falut^.i ) vt^t-w —-.
(1) TaxavithasPacisTabulas, eas- unum illic recte obfcrvat , refcrri
-• Bua ftaoidis, se qald' dnrhis dietm , hanc Paccm ex ftilo Frmcico oportert
infitnulavit Editor s t ok i i Chren. D.JI. ad a. 1256. d, 9. Ian.
bl. 384. ftd-ioc pro- more fuo. Ho« • « - •"
N. CCXLXVJIT.
A.nw. edvardvs Rex Angliae fcribit ad gvidonem Comr-
d iS' ^ r" tem Flandriae, ot ifdenl habeat ioa Nni de Cuik , qui
eius nomine aget de discordiis inter ipfum et
florentivm V. Comitem Hbliandiae.
>
A. 1295. 28. April,-
Jd Excurs. FIl p. 365.
3 (itiiii Jta. PM. T. «. p. «78. et hlac KlltlllXl bl. $€%.)
' R-e* nobili viro et dilecto et fideU fuo, Domino G. Comi-
ti FbnJriae :
N. CCCLXIX.
Digitized by Google
CHARTARVM tr DOCVMENTORVM. 979
N. CCCLXIX.
"*.:'' • •
edvardvs Rex Angl. idem fcribit ad floren- a. mW.
tivmV. Comitem HolIan4iae. «.»
A. 1295. d. 28. April.
Ad Excurs. VIL p. 365.
• I 1 ' . ^*. CCCLXX.
TlorentivsV. Cort. Hofl. inducias concedit cvidoni a. uw.
\L6 Maii.
f Com. Flandriae usqoe ad fin. menfis Augusti,
• -T. •• oiHUi nsnft jibtra-nrarf ,08*9750! Ji3tttcto8>f6 rrfcvi :, r; ^
,' ..ow J3 ifsiiubnsl A* <*• 6". Maii.
: :i ^ ra
— 2no *»W nDbnidiV; J10V • , ? •>!•( r:i :-- ' . ■„ • - .- : * '
^ .(Ix.t.vn v. «. rrobb. r. U. p. n. u , . 1 , t D. I. U. t«L ).
xorentivs Comes Hollandiae univerfis etc. quod nos Co-
pnt» FUmdriae et iuis gentibus, damus et concedimus treugas
de nobis et nostris gentibus, usque ad finem menfis Augufti,
proxime venicntem etc. Datum anno Domini ic cc. xcv. die
Veneris post festum Apostolorum Philippi et Iacobi.
■
Hh hh hh 8 N. CCCLXXL
Digitized by Google
«
$8o CODBX DinOMATICVS;)
N. CCCLXXL
A. is96. wolfardvs de Borfele , aliique Zeeiandiae Nobiles rev
4. i. Maiu conciiiantur cam f l o k en t i o Cora. Holiand. , ac
pacifcuntur de Chora Zeetandiae.
A. 12 f 6. d. i. Maii-
Ad Excurs. VII. p. 363.
(HIUII (•.■>,-. D. I. Wl. fj©.)
Ajlen den ghenen wlfardwb flor-
felen, RASE ende ianv/w Borfelen — dac wy ons hebben
verbonden met onferi lieven ende gerechten Heere, Hare
tlorense Gi -are yan HoltanT , ««te Jifcer* y«»
Vrieslant* met gegevender trouwe, ende met onfen eden, en-
de met onfen openbaeren letteren, hem ende finen naecomrae-
lingen, die na hem - voertane onderdanich te wefener
cnde te diene, alfo een getrouwe man fchuldich es te doene
finen gerechten Here, Vort verbinden wy ons — dat
wy die kore gedooghen , die onfe Heere , die Graye van HoL
lant voirfeyt, nu houdende es in Zeelant, ende die men helt by
funsOems tyden, Haren florens yan Holtant Qi ), ende dat
wy nemmermeer daertoe ne fterken nochte ne helpen ne fulfen
jegens hem, dat die Kore wordt yerniewt jof yermaket, ende
w|
( 1 ^ Hollann Conferanrur haec ver- centquc acutiores , utrum Mc fermo dt
u Jm iis , qjiae di*i y. 9Z°- iudi- Cboraauni 1256. an *ero a. ia9o.
Digitized by Google
CHARTARVM it DOCVMENTOR VJtf. *8i
wy ne fullen in ne gheenre manieren daertoe noch helpen , a. 1295.
noch vorderen, noch raden, dat foe worde geweert jofbelet byA ,'M*U"
te rechtene in Zeelant, het ne waere by gedooge ende by wil-
Je ons Heeren des Graven Vort fo blyven wy van
onfer fcade, die ons gedaen es, fider dat wy voeren uten Ian-
de van Zeelant boven dien dat wy ontfanghen hebben van den
Grave ( 2 ) van Vlaenderen ,uponsen heerUw Gravt van
Hollant, up ver katerine der Vrouwtn van Voerm, Burch-
- «•
travinne yan Ztelant
(2) Grare] Senfus conftabit , fi vangen hcbben den Grave , i. e. quod rt-
•miifa voce vau legatur, dat m tnt- ceperamus Daminum Comitem Flandriae.
N. CCCLXXII.
gvido Comcs Flandriae fe fubmittit edvardo Regi An- A. »*
gliae fuper controvcrfiis inter ipfum et ioan.
nem Comitero Holland. (i>
A. 1296.
Ad Excurs. VII. p. $66.
,,nui ■« j* ■** T- u r & 7 hinc Mi'*,t jrt ** w,"*) .
C 1 ) Mortuo Florentio V. longe alia Regis , qui per nuptias fiEae focer fi«-
fccna Guidoni aperiebatur, ac iusta la- turus erat Icannis Couiius»
«is ei causfa, cur fe Axbiuio fubiiccret
Hhhhhbg N. CCCLXXIIL
Digitized by LiOOgle^
$8a CODEX DIPLOMATICVS
N. CCCLXXIII.
A.1196. Edvardvs Rex Angliae Mercatoribus fuis in Oppido Aar-
di3.Nov. deiibwrg negotiaturis easdem dat libertates, quas
habuerant in urbe Brugis.
• • • • * * *
A. 1290". d. 13. Nov.
44 Excurs. VII. p. 130. \
(E* OriKtoH <» ArthKi. M«WV.'«Mj.)
jj^j dwardvs dei gratia Rex Angtiae / Dominus Hiberniae / et
X)ux- Aquitame Omnibus Balliuis/ Ministris/ Marinariis/ ceteris-
que fidelibus fuis/ ad quos prefentes littere peruenerint/ fe-
lutcm- Pro reuerentia beatisfime . virginis dei genitricis Ma-
rie/ ob zelum deuotionis precipuc/ quam ad ipfam Beatam vir-
ginem gerimus/ Opidum et locum dardemboargl in quo eadera
gloriofa virgo digno verteratur honore / necnon «t opidanos
ipfius loci / qui erga nos/ et nobilem virum -G« Comitem
Flandr. dominum fuum ben« et fideliter fe hactenus habuerunt
affectione plena profcquimur et eorum profectum et commo-
dum affectamus- Et ideo pro grato habebimus plurimum et
accepto/ quod Mercatorcs/ Marinarfj/ et quiuis alil de Regno
nostro Angliel et aliis ferris nostre fubdkis ditioni/ afl predi-
ctum opidum dardenbmtrg et portum ipfius / eum nauibus / bonis I
it mercimonlis fuis quibuscumquc/ veniant/ et applicent/ et
ibidem morentur et negocientur/ prout fibi viderint expcdire»
Digitized by Google
CHARTARVMetDOCVMENTQRVM. 9H
&xta quod confueuerunt facere apud villam de. Brugtsl tempo-A. ia
ribm retroactisr In cuiu* rej tesdmojiium has Utteras nostrasd*'
fieri fecjpus patentes/ duraturas quamdiu erga nos et, nostros
fe Edeljtef habuerint/ vt debefcunt • dat • apud Gandauum-xiiy*
die • Nouembri . Anno regni nostri vicefimo quinto»
♦ .*,:> :j • >iq n
Appendet Rcgis edvardi figillum, fedemis, finiftraque manu globutn
tencntis; perigraphe ferc cvanuit. Ab akera parte confpicitur Eqtus
dextra gladium cvaginatum exfcrcns; litcrae untum fupcrfuuc
SHYA^ h cjto urb* „1 rJa i?iiVjiU-,vu ......
N. C C C L X X I V.
Adumbratio Conditionum Pacis componcndae inter cvido- a. i25>8.
d.l2.Fcb.v
nem Com. Flandr. et ioaknemI. Comit. Holland.,
florentii V. filium et heredem ; qui propter Ho-
magium terrae Zeelandiae bellum gesferant ( i >
A. 1298. d. 12. Febr.
Ad Excurs. VII. p. 241, 368.
(Ex Origia.H h Arthivi» InfuU.fibwJ
C. 1. I 1 cst acordei cntre U Comte de flandres et k Comte de hoU
lan-
(O Scripta^ funt hae Pacis Con- bayonfon^,^
dkiones fimplici Cbarta Pcn;amena, gavntac etfoctu vlJcantur, laltem in ipns
ac prulht; ut me docuk vir authcnticis inltrume uis nominatim non
iiluflris eoDEFROY, ab Archivis il- rcpcriantur , nihilominus magni funt
!is regiis, infigniter de hoc meo Codi- momenti, quia omnia controvcrfiaruii,
ce Diplomatico meritus , quippe cui capitt complecnuttur*.
feacc omnia Ducumeiua dcbcam. Atqui
1 .tj
»
Di
$84 C O D E X E> I P L 0 M A T I C V S
A. 1198. lande ki ore font, ke bonne pais et boins acors et boine amifteis
' [fera] et demoira de tous descors, de tous contens et weres ki
avenut font dusques au jour de wi entre le Comte dc flandres et le
Comte de hollande ki font et ki onteftei et leur gens deleurpays,
liquele pais et amiteis lera bien et loiaument tenue dou Com-
te de flandres ki ore est et de tous chiaus ki apre*s luy feront
Csmte deflandres contre le Comte de hollande ki ore est, et con-
tre tous chiaus ki apr& luy feront Comte de twllande ki ifteront
on feront isfu de fe char pour eaus et pour leur gens de leur
pays et quand on fera ceste chartes des chofes desfusdittes, li
yadjouilera on tous autres poins ke on porra vir .ki efforchier
porront lamitei defeureditte.
§. i. Item est il accordei ke Pi Cutns de flandres paur Ia-
mour et lamillei dou Comte de hollande fen neveu li quitte fhom-
mage ke il demande au Cojnte de hollandt des V. illes ki font
gifans en Zelande .au leis vers west de rEfcaut, c'est asfavoir,
Wakhren , ZutVienlant , Bcrfele , Nortbevelatit et Wolfaerd'
dike , et de cest hommage ke li Cuens de flandres est demandans
-
au Comte de hollande demorra U Cuens de hollande quittes et fera
quittes, quil et tous fl hoir ki de fe char isteront dou Comte
ie flandns et de tous chiaus qui apr£s luy Teront Comte de flan-
dres et ne fe porra li Cuens ie flandres ne cbil ki apres luy ie-
Font Cemte de flandres aidier de Chartres ne de priyileges ne dt
jugement ki font et ont este* et y estre porront, et doitrenon-
cier
Digitized by Google
CHARTARVM et DOCVMENTORVM. 985
cier li Cuens de flandres a tout k drcit ki aidier li porroit a che a
et grever au Comte dt hollande et a fes hoirs Comtes de hollande d"
ki de fe char isteront , et s'il avenist ke ja Dius ne voelie ke
auls hoirs ne demor-ast au Comte ie hollande ki ore est de fe
char et U Conteis eskeist avn<fe tosti dont demorroit li Cuens dt
flandres ki ore est, ou aucuns des Comtes de flandres ki aprds
luy venront ou qui tans che avenroit en autreteil <lroiture d a-
voir Lommage devantdit dou Comte de hoUande ki adont feroit cn
tel maniere ke li Cuens de flandres cst orendroit et li demorront
ferm et eftaule et aidans toutes Chartres , tous Privileges , tour
Jugement et toutes Chofes ki aidier luy porront quant che aven-
tq kc ~li Cotit tts dc holl i2fiilc irfl vn dc costci cnli conimc il cst
devantdit ke nus hoirs ne demorast de fe char, et quant on fe-
ra les Chartres de fes chofes G y adjouftera ou toutes les
chofes ki boines y feront pour les chofes plus asfeurer et fai-
re forces.
§. 3. Item est il accordei ke U Cuens de flandres s escufera
<Jc k Mort et de le Prifon (a) le Comte de hollande avoech fcs
Enfans et avoech boine gent de fe terre, ke il ne pourcaca ne
nequist ne markiet ne fist ne il ne nus de par luy dendroit le
inort k Comte dt hollande ne fe prifon , Item apres fi s escufera
• tO U Mort ei de le Prlfon^ No- est caeclis Ffcrentfi V. « qua culpa fc
iM\t lianc conditionem ! Reus igitur Co- excufabit. Cf. stoke Chronic.R/yiti-
mes 1'landriae cum Ubcris fuis habitus mic. B. V. vs. 1282. fqq.
T. //. Ii ii ii
$86 C O D E X" DIPLOM ATICVS
a: «98. fl avoec fe* Enfens et avoech bonne gens de fe tierre ke $9
cheaus ki ceste Prifon «t che murdre fiient oncques denier ne
donna nc denree de fen avoir ne ne fist donner, ne ke oneques
dedens fe terre ne vinrent par fen fait ne par fe voientei et cne
meme feront fi iiij. Enfcns Chevalier.
§. 4. Encores est il acordei ke li Cuear de hollande ki ore
est et U Comte de hollande hi apres luy venront de fe char aide-
ront le Comte de fiandres ki ore est et lea Comtes ki apre^s luy
venront encontre k Roy de franche ki ore est et les Rois ki
aprds luy venront et encontre tel leur aidans tant ke ceste wie-
re durra ki ore est entre te Roy Ae fiwuke et le ComtBdefla*-
dres liquicle aiuwe (fera en la Tnaniere Chi apr<fc efcripte, Cest
asfavoir ke en tous tans ke U Cuens de flandres a afaire contre
le Roy de france ou encontre fes aidans ec li Cuens de flandres
ki ore est 011 chil ki apres luy venront requereftt akrwe au Conu
te de hollande ki ore cst 011 a cheaus ki aprds luy venront deus
et tenus est U Cuens de hollmde fci ore estou chii ki apres luy
vcnront de fe^char kiy wdier de luy meisme a tout vc. Chevau-
cheurs ke Chevaliers ke Serjans *t a tous xM; Serjans a piet
♦ic^^.bien armeis a wagcs* le Comte d* flandres, liquel wages doi-
vent y estre enfi fcil est pourparlei , ceet asiavoir au Camte de
hoUande c. lb. de* tournois le jour, au Banerech xl*. de tournoisr
au Cheyaliersxx*.4e tournois, au Serjw a Kevalx?* de tour-
nois et largent devant dit deu comme des baneres , des Cheva-
liers,.
Digirtzed by Google
f
CHARTARVM DOCVMENTORVM 987
liers, des Serjans a keval, tant comme il monte, che conven- A. noe.*
ra au Omte de flandres envoiier au Comte de hollandt pour vnd"Jel**
mois devant, et 1'argent doudit mois che li envoiera il xv»
jours avant kil mueve, et le premier jour dou mois acontre
leur wages che fera iiij. joufs devant che kfl feront venut en
flandrts et les wages des Serjans a piet feront enil ke chi apr&
est efcrit, cest asfavoir ChasCUn Serjans a piet iij». de le mon-
noye deflandres Ie jdur et cest argent de Serjans a piet envoie-'
ra li Cuens dt flandres aa Comte de hollande tant comme il
monte xv. jours devant kit muevent, et li Qtens de flandres
envoiera au Comtt dt hoUamte largent de ces Serjans a pied pour
iij. femaines devant et li premiers jours de ches ii j. femainei
de leur wages acontre che fera iij. jours devant ehekil feront
venut tn flandrts et tout chist paiement feront fait en tclpaye*
ment comme tn flandres keure ec s'fl fiist ehfi ke // Coens -dt
flandres vofist deporter It Comte de hoiian^e en fe perfohne' *
venir en fe wiere adont aideroit li Cticns de hollande au Comt«
ie flandres a tout viij*. hommes de piet de bonnes gens.de
fen pays et four tels Wages comrae il est devantdit et a tel jour
et en tel maniere comme devant est dit des autres et li Cuens dt
flandres , doit en fe perfonne ou en le pcrfonne d'aucuns de
fes Enfans aidier au Comte de hollande et a tant dc gent a keval
et a pied pour tels wages dou Comte de hollande et en tel ma-
niere et en tel condition comme devant est efcrit , et i il ave-
liiiiia . nist
Digitizedby Google
98* C O D E X D I P L O M A T I C V S
A. mJs. nist ke li Cuens de hoilande vaufist deportet le Comte de fiandres-
*f& fe perfonne ou en le perfonne de fes Enfans aveniren fe-
wiere a dont aideroit li Cuens de fiandres au Comte de hollande
a tout viij". hoinmes de pietde bonne gens de fen pays et a
tels wages et en tel maniere comme dic est (3)1 et est a en-
tendre et a favoir ke U Cuens de fiandres ne porra faire ne pai*
ne triuwe au Roy de franche ne a fes aidans ke li Cuens de hoU
lande etfi aidans ne foient devent et avoec apaifiet, et enco-
ie est a favoir ke li Cuens. de flandres en le wiere ki est entre.
k Duc de Brabant et k Comte de hollande ne aidera au Duc dt
Brahani encontre le Comte de hollande ne au Comte de hollande,
«ncontre le Duc di Brahant C+>
$. 5. Encore est il accordei ke /* Cuens de fisndres ki oie.
est, ne nus Cuens ki apr& luy venra au Comti de hollande ki
ore est, ne a nului ki apres Iuy venra de fe char ne porra-
demander le paine ke U Cuens de fiandres inist fus au Comtt
de hollande kil avoit fourfaite.
§. 6*. Encore. est il accordei ke s'fl avenist ke des gens
le Comte de hollande aucun fusfent pris en Laiuwe kil fera a»
Comte de fiandres en ccste wiere encontre le Roy d* france*
li
(3) Comme dit est} Kfirutn quan- wac. Fad. HTst. D. III. bl. 110. fq.
tuw liae Conditiones ifluftram modum qu» binc expUcari potest. Cf. sto-k«.
Biilirandi istius aevi, et ius Principum Rhythmogr. B. V. vs. 1227. fqij. «
m rem mHitareu. Bc re ipfanonnmil vs. i#4> fqq,
Digitized by Google
CHARTARVM et DOC VMENTORVM. p«o
U Cuens de flandres ne porra faire nulle pais au Roy. de frath a.
ehe avanc ke li Prifon ne foient huers et en tel maniere doit,lI2,ICeb,'
y estre des gens le Comte de flandres.
§. 7. Encores est il accordei que les gerrs le Comte de hoU
lande quant il venront tnfiandres oiLliu la ou on les mandera
a venir ke U Cuen* de hollande les fera traire loiaument en-
eontre les anemis pour recouvrer le tiere leComte deflandres
et pour deffendce fe tiere ausfy avant comme fe il befoigne
fust fiene propre, et.il fut ou point le Cotrite de ftandres, et
fe li Cuens dt hollande, ne venisc meismes adon t le feroic
chius ki y feroit de par luy et tout en tel maniere. feroit che
des gens leXowie de flandres.
5- 8. Encore est ik acordei ke Jes destriers Cs) et dea
kevaua ijuant il feront venus en flandres on les prifera par lei
Marichiaus k Cmtt \dt flandrts et U Comte dt hoUandt et
quant li keval defausfons en aucune maniere ke il los con.
viegne rendre. li Cuem de flandres les rendera felone le pris
kil aront etei prifid et touc en. teL maniere fera il des gen«
k Comte de flandres.
$. 9* Encore est accordei ke s'il avenist ke li Cuens de flat»
dres envoiast outre fes deniers a* Comte de holhnde pour avoic
- ■ fy
■ ■ .
(4) Brabant] De hoc belTo nihll, (57 Dittrim] .Ltttne dhcsisDiX*
^uodfciam, waxj. Fad.Hht. D.--UL trSrlou
ad a. 129%. . ■
U ii ii *
59o X!'QUE XDTPLOMATICVS'
* i*5>8. & gent apiet et a keval etli Cuens de flandres le contremandast
*Ua.Fcbr.£t ^ M venisfent ^ ce C6ntremant ou ke ffl y venisfent et
il ne paferinsfent mie le devantdit terme par pais ou par trh*
wes con fefoft xm par che con n'en aroit raie a faire, adont
li &tens de haUande renderoit chel argent entrrement ou au-
tretanc comme dou ferviche defausfoit a tel tenne comme me
Sire» Villaijme M ftandtes et Mesfir^s woifar* (6)
difoient eti en tel nwniere ferom che delargeht ke U Qtem dt
hollande envokroit au Omte Je flandres.
. $. io. Encores est ii accordei ke li Cuens de fiandret kl ore
est et chii ki apres luy venront aideront au Comte de hoUande
ki ore est eta tous cheaus ki apre*s luy venrdnt de fe char eiu
contre le Roy defrahche ki ore est et encontre tous les Rois ki
apres luy venront et encontre tous leur aidans tant ke ceste
twece dure ki ore est entre le Roy defranct et le Contte de fUm~
drez en tel forme et en tel condirion comme devant est dit*
ke li Cuens de hollande aidera au Comte de flandres encomre
le Roy de franthe et fes aidans.
. $. >i i.
-
, (6) Ifelfirs] Non inirum, quod refcus istius tetnporis fatis notum est.
fulus htC w olPard' de Borfele a par- Paucis hoc cxprcslit M. s T0 K E B. V.
•rComitis Holl. , cuius intimus crat vs. 1240«
confiliarius , et .minifler, immo paene Men dede dat haer Wolfatrt woude.
magtftcr. Vid. p. $69. Perquam ertim ffat mttr fprax of-wat men rtttt
iuvenis erat Ioannes Comcs , et ftatatu . Dat tu diede al gadtr nict.
omnia pcncs hunc fVolfardum, ut ex
Jt."
Digitized by Google
CKAR'TA^VMTE{rpOCiV<JjIE:N.TQRVM.
5. 11. Encore est accordei .ke fii fust cofe ke en au-A. «js.
cun de ches articles ki devant font dit aucune chofe defau/'11'1^
fist ki boine y fust mife. ke*on le mettera n,uant (fera les
Lettres. .. t -il ,y
§. 12. Et toutes ches chofes ki devant font dirtes funt ac-
cord^es par coramun acord par Monfeigneur willaume dt
fiandres pom Monfieur U Comte deflandres fen pere et pu nom
le Comte Jeflandres d'vne part, et par le Cmtt de kollmde dau-
tre part en L'an notreSigneur mil cc. nonante wuit le merkedi
apres les octaves de notre Dame de le Candeler.
• - " . "i ' • • *
• CollationraS a la Copie fimple enFtrr-
chemin , repofant en la Chambre
4 des Comptes du Roy [m fupra p. 461.^
- - * iLiile Je 31. Aoust 1775: '■ ■ ■ *
* ' C 0 D E F R 0 fe*1
• "• r- • • . - ■ / j 0<j^ •
. . .1 <:.J*^litt>>U*u» •9£tottl'l}*.fai&iJr.''*.
N.CCCLXXV.
Digitizecfby Google
ooa CODEX DIPLOMATICVS
N. CCCLXXV.
A. 1298. Bello post mortem florentiiV. proptcr Zeelandiae Ho-
* uaagluni recrudefcente , c v 1 d o Comes Fiandriae pactum init
pro fe fuisque liberis cum ioanneL Comite Hollan-
diae florentii V. filio, ex quo pacto renunciat
Homagio Flandriae praeftando, fi 10 annes in linea
defcendenti relinquat heredes : fi vero Hollandia et
Zeelandia in lineam collateralem devolvatur, ir-
ritam fore conventionem,et falvum ius Homagii.
A. 1298. d. 19. Febr. [d. 5. Mart.J
Ad Excurt. VII. p. $73.
(t« Archifh FUndricfc.oi. ril», G**,*l. Cm, tUmdr. Frobb. T. IL p. M )
w y «uy, Grave van Vlatndtren , ende Marcgrave van
Wanun ; maken cond , etc. dat een twist heeft gheweest ende
een discoord tusfchen ons, ende onfe voorders Grayen van
Vlaenderen, aen die eene fyde* ende janne, Grave van HoU
latui, ende zyne voorder Graven van Holland aen die ander
fyde etc. Ghegheven de JVoensdach naer groote vasten-
avonde, alsmen fchreef duyfent tweehondert neghenuch en
achte (1).
(1) on, vred. , in proljatt. Ge- ratione Nob. Vlri de crypske r-
nealogicis Chartas , quantum fcopo dun- rb MS. Defcript. Zee!. p. m. 141.
taxat infervirent fuo, darcfuctus, huiui qui plures mcmorat Chartas huc refc-
Pacti tabulas non dedit integras. Ar- rendas: in his i°. „ Nader AccQord
gumentum tamen eius cognofcimus cum „ tusfchen jan den Eerften, cn ouy
xx ameced* et fq. Chartis, tutn ex nar- „ met rojbbert, willen, jan
Digitized by Google
C HARTARVM KT DOCVMENTORVM. m
'„ dcrcn zooden behouden alle deRech-
ten, zoo van Homage , als -andc
„ ren , die zy te voren haddcn " i. e.
Pactum inter Cotnites de remittendo
Ilotnagio, fi Comitatus Hollandiae in
linea defcendente devolvatur. Cf. iafra
p. 994. a». ,, Een Bricf van cuv
„ Graaf van Vlaanderen , quytfcbel-
„ dont [i. e. 26. Febr.] 1. 1298. Mart. b, a. p. fq.
Quae cadem esfe Charta videtur ac
H
Klfjt
en ouy zynezoonen, met bezegel- nostra , quam mutilam hfc exhibco. A, r29*
„ deBrievcn, Maandag apres lcs Bran- Fieri enim potest ut vcrnacula Woens- AipJ-cbr.
„ dons [i. e. 24. Fcbr..] a. 1298. in dag na groote vasttnavond non acci-
„ 't Fransch, waarby zy jan kwijt- piantur dc Dominica Quinquageftmae ,
„ fchelden voor eeuwig V Homage van quae groote vastenavond Belgis dici ib-
„ Zccland , met conditie nogtans, dat, let, fcd de Dominica Brandonum, feu
„ ingevalle Holland en Zceland kwa- tJ. Qttadragejtmae , quac itidem Belgis
„ tnen te ervcn in linie collateraal , grtote vastnacht. Mcmoratur et 3».
„ dat, ais daa de Graveu van \1aan- „ Ecn brief van Graaf Jan a. 1298. by
,, welke hy gemelde conditien en quyt-
„ fcbelding acccptcert, ie Lundy aprcs
„ notre Dame en Mars [ i. e. 3 1 . Mart.],
„ met zcgeling van jan Graaf, —
„ Wolpherd van Borfelen, Heer van
„ Zandcnburg cett. ; waar genoemd
„ worden , les terret Jc Zelande et
,, parties Occidentales de rEfcaut , fca-
„ dende aan jan Graaf vah Holland „ volr let Isles de Wakheren , Zuidbe-
„ het Homage van Zeeland Bewester- „ velavt , Noortbevclant , Borfelen et
„ fcheld; b Mercredy apret ks Bran- „ WoJphatrttdijck Cf. ad 4. aS.
N. CCCLXXVI.
A. 1298. d. 22. Febr.
* • »
Vid. a. ia$9. d. ir5. Febr.
A. uj>l.
d.«aj"ebr.
r. //.
Kkkkkk
N. CCCLXXVII.
Digitized by Google
994 CODEX DIPLOM A T I C V S
N. CCCLXXVII.
A. n?>8. ioannesI. Comes Hollandiae, florentiiV. filius, testa-
il.28.Ma1t.
tur, fe Pactum iniisfe, per quod gvido Comes Flandr.
fibi remittit Homagium de Terra Zeelandiae, ea con-
ditione, ut , fi ioannes fine herede in linea de-
fcendenti obeat, haec renunciatio valeret; fuccesfor
vero collateralis huius renunciationis effectu non
gauderet: testibus multis Zeelandiae Nobilibus»
A. 1298. d. 28. Mart.
. . .
Ad Excun.VlL pf 37t.
(Ex Origin.li bi AtchlvU Infulenfibut.)
jan Crave van holland van Zieland ende here vart,
Vriefeland maken kont ende kenliic allen lieden die ziin of die
hicr nacommen zullen, dat een^twist ende een discort hevet
gheweist tusfchen oons endc onfen Vorders Graven van holland
an deen zide ende Edelen man ende hoghen ende onfen lieven
Oudervader miin here guy Crave van Vlaendren ende finen
vorders Graven van Vlaendren an dander zide als ommen man-
fcepe die hi ende fine vorders zeiden dat wi ende onfe vorders
hem ende zinen vorders fculdich waren te doene van den
Lan-
(O Meminit et huius Chartae ex Archiv. Flandr. ot. vred. Geneal. C.
Fi. T.ll. p. 34..
Digitized by Google
CHARTARVM et DOCVMENTORVM 995
Lande'van Zieland Bewester Scelt dats te wetenen van fPal-A
thren van Zutibeveland van Berfele van Nmbeveland ende vsu/
fFalpharsdiic in Lande in Watre ende in wat manieren dat
daer binnen ghelegen es dewelke manscepe wi jan Grave van
Holland ende onfe vorders zeiden dat wi hem ende finen vorders
niet fculdich ne waren te doenen ende ommen de lieven end«
ommen dengoedenjoinstdie onfe lieve oudervadervorfeithevet
ffc ons fo hevet hi ons ende alle onfe Erfnamen ende aile onfe
nacomelinghen comende van onfen Lechame vor hem zelven en-
de vor alle fi in Erfnamen ende vor alle fine nacomelinghe quite
ghclatcn ende quite ghefcolden bi finen vrien wille alle calaen-
gen ende alle eesfche van manfcepen al waer dat fake dat fire
enigherrande recht toe hadden of hebbcn ghehat in enigher-
tande maniere , van al defen vornoomden goede Bewtster
Scelt* dewelke quiitfceldinghe, wi hebben ontfanghen in goe-
den danke in enen Chartre befcreven wlcommeliker ende
clarliker fprekende, dan hier vorfcreven esdieons, onfe lie-
ve oudervader hier of hevet ghegheven bezeghelt mct zinen
zeglen ende met zeglen zire kindre ende met een deel der
goeder lieder van finen Lande ( 2) ende war dat faker dac
gheviele dat ghetn Erfnamen no gheen nacomclinghen na ons
ne bleven comende van onfen Lechamen en tgrafcep van IwU
hmde ginghe ter zide fo was ghefproken ende es ghefprokcn
ende
(a) Sintn Landt~\ Vid. Chart. fupra not. p. 992. n°. 1.
Kkkkkka
99<5 CODEX DIPLOMATICV5 )
a. U5»s. eridc over een ghedraghen ende gheacordert ende belovet
d.ia.M.m^ partien vor de quiicfceldinghe ende in de- quihv
fcheldinghe dat onfe lieve oudervader miin here cuy Grayt
yan Vlaendren ende alle finc Erfnamen, ende alle fine naco-
melinghe hem dan bliven zullen in hare cracht alle Lettren
ende alle Chartren ende allc Vonntsfen ende alle andre din-
ghen die fi hebben ende hebben gliehad ende hem anftadea
mochten ftaen ende bliven zullen in alzulken rechte alfi waren
heer de quiitfceldinghe ghedaen was ghehelike ende al ende
in allen pointen alst alfo ghevalt dat tgrafcep yan htdland gaet
ttr zide ende gheen Erfnamen na ons en bliift comende van on-
fen Lechamen ender waer dat fake dat gheen Erfnamen no na-
comelinghe ne bleven van onfen Lechamen ende tgrafcep ghln-
ghe ter zide fo willen wi ende bekenncn dat die Grave die niet
comen ne ware van onfen Lechamen , nkt hem gfuheLpen ne
mach metter quiitfceldinghe die onfe lieve oudervader vorfeit
ons ende oofen Erfnamen ende onfe nacomelinghe comende
van onfen Lechamen ghedaen hevet, Ende om dat wi willen
dat defe dinghe zeker fiin ende gheftade Wivea alfo alst vor-
feid es ende namaeis wel ghehouden fonder discort fo kennea
wi j an Grave yan holland vorfeit over ons ende over alle on-
fe nacomelinghe dat alle defe dinghe, alfo aJfi vorfeid fiin en-
de elke bi hare frin ghemaect ende gheacordert bi onfen wille
ende bi onfen confenten ende biden rade van goeden liedea
xvx
Digitizgd by Google
' CfiARTARVM et DOCVMENTORVM. 997
van onfen Lande Ende wi hebben toe ghedaen onfe confenti. xa$*.
ende ons ottroy ende verbinder ons in ende hebber ons toe
verbonden met onfer gheghever trouwe ende met ghefvoren
eede over ons ende over alle onfe Erfnamen ende nacomelin-
ghc Grayen van holland ende van Zieland wel ende ghetrouwe-
like te houdenen in allen fticken vorfeid fonder jheghen te ga-
nen in ne gheerren maniere bi ons no bi nimen anders, Ende
in kennesfen van alle defe Sticken vorfeit fo hebben wi jan
Grwe van holland vorfeit defe Lettren bezeghelt met onzen
zegle ende hebben ghebeden ende bidden onfe lieve ende ghe-
trouwe her wvlphard yan Berfek , here van Zandenburch ,
her HKNRic here van der Lecke^ her diedric, here yan
*
Brederode , her plorens van Berfele raiin her willem
yan Egmonde , her jan van Crminghe, her niclais van
Katch , her r A s E van Berfele , her n e i n r i c Butfele , her j a n
van Berfele ende miin here u E i n r i c van Ztutenlande , Rid-
ders, gherard hcre van Voome ende Burchgraven yan Zit-
land , n i c l a i s van Pitten ende w ILLEM van harlcem , Cna-
pen , dat zi defe Lettre bezeglen met ons , ende wi vornoomde
Wulphard van Berfele here van Zandenburch ,
Heinric here vari dcr Lccke, /
Diedric here van Brederode,
Florens van Berfele ,
Willem van Egmonde,-
Kkkkkkj bn
Digitized by Google
f p8 C O Q E X D I P L O U A T I iC V S j
41.1,98. . Ian van Crupjnghe, ; .
. Niciaia van Katch, ..0 . .. . - *.
Jlafe van Berfele»
Heinric B^fiiele, , <■ , ,
Ian van Berfele,
Heinric vanden Zoutenlandc, Ridders,
Gherard here van Voornen ende Burchgrave van Zieland,
Niclais vaa Pitte., .■ , ; t .
Ende Willem van harleem, Cnapen,
kennea alle defe dinghen die hier vorfcreven ziin datfi ghe-
claen ende ghomaect fijn biden wille ende biden confenten hons
Jiefs heren , des Graven fan hoiland vorfeid ende dat aJle defe
dinghe dier vorfcreven fiin alfo fiin alst hier vorfcreven es en-
de bi onfen Rade (3 ), ende in orconfcepe ende in kennesfen
van allen defen vorfeiden dinghen fo hebben wi onfe zegle
doen hanghen an defe Lettrcn metten zegle ons liefs heren
Sgraytn van hollandt vorfeid, de welke Lettren waren ghcghe-
ven
(3) Onfen Rade] Quod igitur fu- fumti fint Confiliarii, habercmus bic
piaComes dicitur hanc cum Guidone (H- Principis Confdium Aulicum five priva-
pulationem iniisfc bi den Ra/ie van goe~ tura. Quod privatum Principis Confi>
ilen liedcn Van onfen Lande: hoc intel- lium fcriptores Hollandi, hactenus fatis
ligendum de iis Nobihbus, qui nomina- abfurde, confuderunt cum Terrae Or-
tim hic cxcitantur, testantcs, loannem dinibus; iisquc adfcripfcrunt iura , quae
Pactum illud rcvera cum Guidone fccis- folius privati eraut Principis Conjilii.
fe, idquc cx ipforum conftlio. Igitur, Quod quanto hiftoriae genuinae et iuris
nifi hi ad hanc duntaxat causfam as- Publici incommodo et noxae factum fit,
Digitized by Google
CHARTARVM e* DOCVMENTOKVM. y99
ven te Biervliet (4) als men fcriift,ons. heren Jaer dufentich /t u9g.
twe hondert neghentich ende achten des Vridaghes na onferd'28'Mart
Vrtmwen Dach in Maerthe.
♦ * •
Collationne* a TOriginal en Parchemin
fcelld des fceaux du Comte de Hol-
lande, de wvLfars de Barfele,
du Seigneur de Brederode et autres
' Perfonnes rtommew dans ces let-
tres, e*tant dans fe Tour des Char-
tes de la Chambre dcs Coraptes
du Roy [ut fupm p.461.] a Liile le
Aoust i776.
■ .VUl. ! ;j G O D B F R O Y.
«ta mnltis etiamnunc flat, cuivis atten- (4) Bien/iet] tfinc explica sto.
denti in oculos incurrit. Hoc fcmel mo- ke Rijmkr. B. V. vs. 1306. fqq.
nuisfe 1 ufiici.it. ■ 1
n. ccclxxviii;
Lettres d'investifure dpnnees par 1'Empereur , al- a. 139*
berxI. a guy Comte de Flandres. d.24.Aug.
A. 129S. d. 24. Aug.
... ' s.vr. y .. : ■
Excurs. VII. p. 230.
' ' ' ■ • • ' '».»*.'.. ) •
-. .v** ■ : .1* « v. A »\*. ■..-..» • '•/• -.• '•
(•) Sic habctur dans Tlnventah. die, quo Aquisgrani coronabatur Al-
re Hf S. det Chartes, qui fe trouvent a bertus Caefar, ad quae follemnia ce«
Lilh furles tffa+rts dc la ZuUrnk. kbranda eo profectum fuisfe Guido-
Quas tamcn literas nondum accepi. Fa- nem , quamquam grandaevum, narrat
cu autem est btec IavestiHJia eodem mb ie a. JHm tiandr. b. a.
N.CCCLXXIX.
Digitized by Google
tooo CODEX DIPLOMATICVS
N. CCCLXXIX.
A.U98. A. 1298. d. 25. Sept.
di5 Scpc
Ad Excurs. Vll. p. »39.
>: £■ u
• • • « •
Vid. A. 1299- d. 25. Aprii.
N. CCCLXXX.
A.1199. gvido Comes Flandriae concedit in feudum everardo
<"lf.> Coraiti de Castenelleboge , reditus annuos Lfbr. Tu-
ron. , ea conditione , ut ipfum in rebus fuis in
■Curia Regis Romanorum adiuvet : quam
conditionem accipit everardvs.
A. 125'. d. 22. Febr.
A. 1299. d. 26. Febr.
Ai Excurt. VII. p. 239-
(Ex Orijin.li in Archiri» InWcn .h*j.) ,
"Vniverfis prefentes Litteras Infpecturis everardvs Cq.
vtes de Castenellenboghe falutem noveritis quod nos Litteras II-
luftrisViri gvydonis Comitis flandrie et marchionis namurccn-
fis recepimus et nos iuxta ipfarum continentiam fibi et heredi-
bus fuis obligati fumus. Tenor autem predictarum Litterarum
talisest. Vniverfis prefemes Litteras Infpecturis guy-
do
Digitized by Google
CHARTARVM et DOCVMENTORVM. iooi
do Comes flandrie et marchio Namurcenfis falutem, attendentes a. n*.
probitatis merita et grata fidei et dilectionis obfequia nobilis
Viri everardi Comitis de CateneUebogthe fibi et heredibus
fuis in perpetuum conccsfimus in feodum a nobis et hcredibus
nostris Comitibus flandrie tenendum et habendum annuum reddi-
tura centum Librarum turonencium in festo nativitatis beati
Ioannis Baptistae fmgulis annis folvendum cui feodo idem G-
mes de Ailodio terre et posfesfionis fue ad exftiraationem ducen-
tarum librarum annui et perpetui redditus adiunxerit ex quo
vna cum predicto centum librarum redditu conftitutum est
vnum feodum valoris trecentarum librarum turonenfium annis
ilngulis in futurum et pro dicto allodio ducentarum librarum
annuarum dedimus eidem duo milia librarum turonenfium pre- '
fatus vero Comes pro dicto feodo trecentarum librarum nobis
fecit homagium etfldelitatis prcftitit facraracntum proraittens etiara
fub eodem facramento quod ficut Vasfallus Domino nobis et
hcredibus nostris ferviet fideliter et Ipecialiter in hiis que nos
€t libcri nostri in Curia ferenisfimi principis Domini Roma-
norum Regis feu apud eumdera habebimus expedire in cuius
rei testiraonium prefentibus Litteris Sigillum nostrum duxi-
mus apponendum datum anno Doraini millefirao ducentefi-
rao nonagefimo oetavo in die beati petri ad catedram. — —
In cuius rei cestiraonium prefentes Litteras Sigilb nostro fi-
gjjlaras concesfiraus. Datura anno Domini millefimo du-
T. II. Li II u cen-
Digitized by Google
ioo2 CODEX DIPLOMATICVS
a. 1299. centefimo nonagefimo nono die jovis post festum beati petri
n.i. ad catedram.
Collationnd a rOriginal en Parchemin
fcell£ du fceldudit evrard, &ant
dans la Tour des Chartes de la
Chambre des Comptes du Roy
[w fupra p. 461.] a Lille le 28. Iuil-
let 1777.
CODEFROY.
N. CCCLXXX.
a. n59. gvido Com. Flandr. in feudum concedit annuos redi-
^n6!?1' tus alberto Domino de Clingenberg, ea-
dem, qua proxime, conditione.
A. 12$. d. 22. Febr.
A. 1299. d. 26. Febr.
Ad Excurs. Vll. p. 539.
(Ei Origuull in ArchWI, lafulcnO.ii*.)
yf' niverfis prefentes Litteras Infpecturis. albert vs Miles
Dominus de Clingenbergh falutem noveritis quod ego Litteras II-
luftris viri gvidonis Comitis flandrie et marchionis namurcen-
fts recepi et me juxta ipfarum continentiam fibi et heredibus fuis
obligavi, tenor autem predictarum Litterarum talis est.
Vni-
Digitized by Google
9
CHARTARVM et DOCVMENTORVM. 1003
Vniverfis prefentes Litteras Infpecturis gvido Comes flandrie a. 1299.
et Marchio Namurcenfts fakitem, nobilis Viri alberti milicis ^n^ii!""
Domini de Clingenbergh attendentcs merita probitatis eidem in
feodum concesfimus beneficium centum Librarum parvorum
turonenfium nigrorum folvendarum in festo purificationis bca-
te Virginis quandiu vixerit de quo beneficio feodali ipfum mi-
litem per iohannem Comitem de Namurco filium nostrum ca-
risfimura Investivimus et homagium ac fidelitatis facramentum re-
cepimus ab eodem. Ipfe etiam quandiu vixerit nobis et heredi-
bus nostris fub eodem facramcnto ficut Vasfallus Domino fcr-
vire fideliter promifit et fpecialiter in hiis que in Curia Sere-
nisfimi principis Domini Romanorum Regis vel apud eundem
habebimus expedire, in cuius rei testiraonium prefentibus Lit-
teris Sigillum nostrum est appenfum. Datum anno Domini mil-
lefimo ducentefimo jionagefirao octavo in die beati Petri ad
Catedram. — '. Jn cuius rei testimomum iptefentes Litteras
Sigillo raeo figillatas concesfi. Datum anno Domini millefimo
ducentefimo nonagefimo nono, die Iovis post festum beati
petri ad catedram. ^ # ^
Cdllatrorjn^ k TOrfginal en Parche-
min i fcellc du fcel dudit albert
T^pofant en laChambre des Comptes
du Roy [utfuprap.461.] a Lille le
..a8.lIuiilet 1777.
C O D F. T R O Y.
• ' Lllllia N. CCCLXXXI.
Digitlzed by Google
ioo4 CODEX DIPLOMATICVS
N. CCCLXXXI.
A. 1299. Lettres ^evrard de laPierre, Chancelier de 1'Erapereur
4 26-Febr. A l b e r t , fur rhoramage de c u y Comte de Flandres.
*»• III. 1
A. 1299. d. 26. Febr.
Ad Excurs. VI L p. 239.
♦ • •
Haufi huius Chartae notittam ex eodera Archivi Infulenfis Catalogo, est-
que eiusdcin argumenti Charta , ac duae proxime antccedeutes.
N. CCCLXXXIL
A. 1299. albertvs Rex Germ. in Comitiis Imperii fententiam fert
d.4.Maiu de controverfia inter gvidonem Com. Flandr. et
ioannem Com. Hannon, de terris Ztc-
landiae ceterisque posfesfionibus.
A. 1299. d. 4- Mart.
Ad Excurs. VI L p. 039.
• * •
Vid. Chart. a. 1299. d. 25. Apr.
N. CCCLXXXIII.
A. 1799. gvido Comes Flandr. et Marchio; Namurc. concedit Oppi-
d.i9-Apr. do Ardenburgenfi fub quadam conditione libe-
rum dierum xiv. mercatum.
A. 1299. 19/ApriI.
Ad Excurs. VI I. p. i»9-
(Ii Ori|t»iU I» ArchWW Ardtpburs. 81.)
"uis Cuetts de Flandf et Marchis dc Namr a fes chiers et
foiau-
G
Digitized by Google
CHARTARVM kt DOCVMENTORVM. 1005
foiaules • • les Efcheuins de nostres villes de Gandl de yppre/A. n**
d. 19. Aor.
de Douwayl de Pouperinghes / de Bailluell de Granmondi de
alosti de audenardel et a tous autres Efceuinagesl fousgisa nous
es quels on fait et mainticnt draperiel falus etamour/ Aihfei
nous foumes et acordei par notre confcl/ ke en le ville dar-
dembourg pour le pourfit et lauancement de le ville desfus ditte
vne feftc foit/ et otroie auonts a nos Efcheuins de le ville des-
fus ditte ke ele commence che lundi prochain apries le trinitei
et doit durer par • Quinze jours / des quels quinze jours / les
trois pmerains jours marchies doit iestre de cheuaus / et Ics au-
tres trois continuclment enfuians' monflre et yetite de drasl et
tres le commencement de le feste dusques au daerain jour cest
par toute Ie quinfaine dure paieraens de feste/ fi vous prions
et requerons/ ke vous pour lauancemcnt de no viilc voelle che
fignifier/ as boines gens et lius ov vous iestes Efcheuinl et
eaus enort' pourcacier et faire ke leur dras et leur marcheandi-
fes il mainent a no ditte ville de ardembourch/ et tant en faites
ke Efcheuin dardembourgh fe fentent ke pour lamour nous lcur
villc foit auancie quant a che/ et ke nous vous en fachieins
grei / Donnef a Pethenghem ce jour de le Penthecoste en lan de
gracie Mil-cc- Quatrevins et Dfis noef.
• * *
Appendet Sigillum rotundum cvidokis, uti exftat in oliv. vred.
. Sig. Com. p. 46. Contniigillum vero , ut p. 30. m
Exftat et huius Chartae Vidimua PUtsti Abbat. Mm, B. Mar. de duki
valle a. 1431* d, a8. Apjr. cum SigiUo , in iisdem Archiv. n°. 14-
L Ll 11 11 3 N. CCCLXXXIV.
M
* Digitize<|l by Google
?too6 C 0 D E X D 1 SXtG M A T I C V $
. V . N. CCCLXXXIV.
A. 12 w. Post omnes rvdolphi Regis Gerra. fententias ac procesfus
c v i d o Comes Flandr. et i o a k n e s Comes Hannon. tandem
compromiferant in codefridvm de Brabantia et ioan-
nem dc Dampetra; qui cx hoc compromisfo edixerant, ut
omnes fententiae contra gvidonem pro ioanne Han-
non. Com. latae in posterum forent irritae, neque Comi-
ti Flandriae obesfent. Quibus Compromisfi literis ex fen-
tentia d. 4. Mart. 1299. lata productis, nunc tandem in Iu-
dicio pronunciat albertvs Rex Germaniae, ioannem,
Comitem Hannon. oportere ftare his Compromisfi literis, ac
priores rvdolpiii Regis fententias fore nullas; ex eo
quod prior alberti R. fententia Spirae d. 26. Febr.
1299. Iata continebat, ratas esfe debere rvdolphi fen-
tentias, nifi quid in contrarium arTeratur; cuiusmodi con-
traria occurrebant in his Compromisfi literis ( 1 \
A. 1298. d. 26. Febr.
A. 1299. d. 4. Mart.
A. 1299. d. 25. Apr.
/fd Excurs. VII. p. 241»
« (Ex Origin.li in Archivii H.murcenf.bui.)
OS ALBERTVS D E I GRATIA ROMANO.RVM REX
SEM-
N
(i) Malc in Inclice Ckartaram Na- annum xaoS, innui, postquam cl.23.Iu-
murc. hflbctnr a. 1195. ouia tuncuon- lii Irapmwr dictns fuit Albtrm, ipfc
dumcratlmperator ALBtRTV*. Scd corccxtus -faciJe peifuadebit.
Digitized by Ooogle
CHARfTA&VM et DOCVMENTQRVM. 1007
semfer avgvstvs ad univcrforum facri Romani jmperii A. 1299,
d. 25. Apr.
fidelium ac aliorum noticiam publicam tcnore prefentium cu-
o o
pirous pervenire quod anno Domini m. cc. nonagefimo nono • i e. d.
. 25. April.
fabbato post refurrectionem dominicam apud Bopardiam in aula * 1299.
nostra Regali nobis pro tribunali fedentibus procuratores feu
nuntii fpectabilis viri gvidonis Comitis Flandriae videlicct
nobilis * viri iohannes et gvido filii fui et wiLHEL-M.M*to.
m-vs de Mortania cum pleno mandato et procuratorio fufficien-
ti a nobis per iudicium admisfo et etiam approbato nomine
fuo et patris fui predicti oftenderunt in iudicio coram nobis pro
tribunali fedentibus , Iitteram procesfus et fententiae quam nu-
* *
per comes haynoniae obtinuit apud Spiram cuius quidem fenten-
tiae tenor fequitur in haec vcrba.
Nos albertvs Dei gratia Romanorum Rex femper Au-
gustus ad univerforum facri Romani imperii fidelium noticiara
publicam tenore prefentium cupimus pervenire quod anno Do-
o o
mini. m. c c. nonagefimo nono feria quinta post festum beati
Mathei ( 2 ) apoftoli apud fpiram nobis pro tribunali fedcnti-
bus per fpectabilem virum iohannem^c Ayenis Comitem hay-
mniae in fententia quefitum et propofitum extitit coram nobis ,
utrum
(a) Mathei] Legendumvideturfl/tff- igitur in excvrs. VII. p. 339. dies
thie, i. e. d. a6. Febr. non vero Mat~ 25. Sept. a. 1298. in d. 26. Febr. *.
thaei. qui foret d. 25. Sept. quia huc 1299. Totidem enim litcris annus n*-
pcr rirum naturam ficri non potuisfet , nut exaratur.
rcfra&ante temporis ordine. Mutctur
Digitized by Google
ioo8 CODEX DIPLOMATICVS
A. 1199- tttrum omnes fententiae prcclare recordationis [per] dominum
A »s.Apr. •
rvdolphvm romanorum regem predecesforein et gcnitorem
nostrum kariflimum et proccsfus per ipfum facti fortiri deberent
effectum et communi dictante et approbante fententia fententia-
tum extitit et obtentum quod huius modi fententiae et procesfus de-
beant in fuo robore permanere • nifi alique tales litterae probatio-
* f.quem- nes feu legitima documenta per quecumque * in lucem vel rae-
dium deducantur • cuibus iidem procesfus et fententiae iure elidi ya-
leant, feu etiam annullari, in cuius rci testimonium prefentes
4.4-Mart. litteras figillo maiestatis nostrae iusfimus muniri datum in ulma
injJ non. martn anno Domini ut fupra indictione xij. Regni
vero nostri anno primo'
ltem ibidem eodem durante iudicio iidem procuratores oflen-
derunt procuratorio nomine Comitis fiandriae predicti, et fuo
litteram compromisfi figillis ipforum Comitis fiandriae et Comi-
tis haynoniae figillatam per quas litteras plene et fufficienter ex-
titit approbatum quod jdem Comes haynoniae et Comes fiandriat
post omnes procesfus et fentcntias habitos in Curia memorati
Domini rvdolpiii Regis de omnibus contentionibus , cau-
fis, controverfiis , actionibus, difcordiis, querelis et queflio-
nibus quibuscumque quae intcr Comites predictos usque ad
illa tempora vertebantur pro fe et heredibus fuis in Dominum
cotfridvm de Btabantia et Dominum iohannem de
*. Dampetra cum pcne* adiectione compromiferunt libere et
expres-
Digitized by Google
CHARTARVMzt DOCVMENTORVM. ioop
expresfe . jtem eodem durante iudicio fententiam arbitralem a. tt&
eorumdem arbitrorum feu arbitratorura et litteram eorum fuper (la5'Apr*
eadem confectam ferie compromisri in eos facti de verbo ad
verbum. in fe continentem • quae fententia inter cetera decla-
rat, oftendit et manifestat omnia inftrumenta, omnes proces-
fus et fententias nsque in diein predictae arbitralis fententiae
per Comitem haynomae, ac fuos nuntios et procuratores quos-
cumque contra dictum Cmitcm flandriae et fuos heredes obten-
tas fuper quibuscumque caufis, queftionibus , actionibus, con-
troverfiis, discordhs et negotiis quibuscumque esfe nullas et ir-
ritas et penitus non valere • et Comiti flatidriae et fuis heredi-
bns obesfe non debere vel preiudicium aliquod in posterum
generare • quibus litteris predicti compromisfl nec aon fenten-
tiae predictorum arbitrorum feu arbitratorum figillis figillatis , in-
fpectis, auditis et plenius intellectis pronunciatum fuit per iudi-
cium et communi principum Comitum et aliorum Nobiiium fen-
tenriaapprobante fraaliter * diffinitum nobis pro tribunali feden- ♦ f.firMii
tibus, Comittm haytimiae antedktum Compromisfum huiusmo-
di ac fentejitiara predictorum arbitrorum feu arbitratorum de-
bcre inviolabiliter obfervare , et ipfura ac heredes fuos predicte
arbitrali fententiae parere debere et ipfam fententiam effectum
revindicate habere et propter caufas et rationcs predictas iudi-
cia fententias procesfus et litteras pro Comite haynoniae et fuis
heredibus contra Comitem flandriae et fuos hcredes coram prae-
T. II* Mm mm mm fato
Digitized by VjOOQlC
ioio CODEX DIPLOMATICVS
fato Domino rvdolpho Rege usque ad eiusdem compromisil
^uam^m^m habitas et ob.entas fentendamque predi-
ctam in curia nostra nuper apud fpiram latam nullam habere ro-
boris firmitatem immo potius nullas esfe ac etiam irritas et ina-
nes • in promisforum omnium evidens testimonium et cautelam
figillum Maiestatis nostrae Regiae prefentibus est appenfum*
Datum anno die et loco fiipra dictis, indictione xij. Regni
vero nostri anao primo*
* ♦ ♦
Embas est appendu ledit feel en cire-
jaune, concorde a 1'Original r<5po-
fant dans les Archives du Conleil
de fa M. a Namur.
de posson GreffTer adjoint du>
dit confeil.
N. CCCLXXXV.
A..rs99- Ccmpromittunt gvido Comes Fiandriae et ioannes Co-
d^d.Apr. mes Hannoniae m GODEPRiDVM de Brabantia, et
ioannem de Dampetra1, fuper controverfiis de
terris Zeelandiae aliisque posfesfionibus.
A. iap9- 20*. April [ 1. 26*. Febr. J
Ad Excurs. VIL p. »40..
* • * '
Vid. Chart. praec. a. 1290. d. 35; Apr;
N. CCCLXXXVL
Digitized by Google
CHARTARVM et DOCVMENTORVM. ion
N. CCCLXXXVI. .
cvido Comes Flandr. et Marchio Namurc, confirmante no. A. i,99.
berto filio primogenito, donat Oppido Ardembur- d**'Aoc
go Ius Cambiale pro quadam pecuniae fumma.
A. 1299. & 8. Aug.
Ai Excurs. VIL p. 139.
■ * ...
(** Orijinall i» Archirii Ardenburgent. n°. jfi.)
^fous guvs Coens de Flandres et marchis de Namur fa(-
fons fauoir que pour la bontei et la tresgrand loiautei que
nous auons trouvee et trouvons en nos Borjois de nostre vil-
Je dardembourch et pour vne fome de deniers de mii liures de,
Ja monnoie de fi^ndres que il nous ont paie et deliuree en bons
deniers bien conteis et en bone monnoie dont nous nos tenoms
bien apaie • Nous auoms vendu otrie ct otrioms deforenauant
perpetuelment a. eaus et a chascun deaus aufi bien cheaus qui
pre font comme cheaus auenir cnapres le cange de Ardem-
bourch chest asfauoir que.il et chascun deaus puiftent cangier
et tenir.cange dedans.la ville dardembounk' Et faire toutes
chozes et marchandizes qui a cange loial appartienent. £t
nc voloms nc deuomsXoufixfr ( 1 > que nuls qui borjois dar.
: ;'.\'.. .•.„'.". .'* 1 : 1 ; •• .■
(1) SouJ/rjr ] Qvl fuperioritate fibi in Oppjdis Ucite refervasfe, vel
dent TerfitoriaJi , uti gaudebaht Prin-" hinc fatis apparet. Quod ius postea
«ipesfiandjiac et Hoifcwdiafc ; casdcm per.Charas ac Privllegia ctram in alioJ
gavl&s esfe iure cambiali, « hoc ius confcrre, ipfls erat integrum.
Mm mm ram 2
Digitized by Google
loia CODEX DfPtGMATICVS
a. noo. denbourch ne foit puist en la dlte. ville cangier ne cange te~
*8' Al<8"nir- Et quicomques ie feroit ou fera qui borjois dardem.
bourch ne foit mie il feroit ou. fera encheus en amcnde de
vint Iiures de la monnoie de ftandres toutes les fois et autant
de fofs quil* en fera pourcrais ou quil fera pris en prefent
fait de la quel amcnde de vint liures les deus pars feront a
nous et lautre ticrche pars a la dite vilte- Hors mis ro-
cier de Harfcheberghe et fon hoir au queil nous le aufemes
etrie auant que nous ieufciems vendu et otrie as defusdis bor-
jofs- Et est afauoir que li • • Efcheuin et li confaus de la dite
ville pour eaus et pour lor commun prieent et porront tou-
tes les fois que il lor plairs le dit cangeaccenfir et donner a
tenfe ou a ferme a vne perfone ou a pluifeurs qui depar eaus
pora ou poront le dit cange tenfr en la dite vrlle tout enfi com
il Ior famblera pourfitable a eaus pour la dite vilie et a tel ter-
me com il lor plaira par fi que tousjours li canges foft loiau*
ment malntenus • Et chou auoms nous otrie et otrioms et vetf-
du.as defusdis bourjofs perpetuelment A tous jours pour nous
et pour nos hoirs et nos fuccesfeurs Contes de Flandres • Et lor
prometoms et auoms encouvent a tenir loiaument en bone fol
et a warandir a tous jours perpetuelment • Et voloms que nos
chiersetames fiels roberts de Bandres tout en la maniere
com nous auoms le dit vendage fait et otrie a eaus et promis
et eacouvent • a waxandir le otroiethe. le promathe et ait en-
cou-
Digitized by Google
CHARTARVM et DOCVMENTORVM. 10*3
eouvcnt a warandir tt fon asfens i mathe et fon confent • Et a
aches prefentes Jettres roathe fon feel auoec le nostre En te-d*
mongnage des quels chozes nous Ior auoms ches prefentes lct-
tres baillees feelees de no feel faites et donnees a Gand el an
de Grace mil deus cens quatre vins et dis et Noef le Samedi
deuant le feste famt Laurent* Et nous roberts aisnes fiels
au conte de flandres aduoes darras/ fires de bethune ct de tenre-
monde a le requeste de nostre chier et amei Seigneur etperje
toutes les chozes defusdltes looms Greoms prometoms et auoras
encouuent a warandir et tenir as defusdis borjois perpetuelment
de tant com il nous touche et puet touchier ct nostre asfent i
metoms et no confent • Et a ehes prefentes lettres auoms mis
nostre feel auoec le feel nostre chier cc amei feigneur ct pere
le • . conte defusnomef • Che fu fait et donneiel an el jour et
au liu defusdis — — 0 1 o 9—
In. Plka habetur:.
Geruais par Ie ... Recheuear.
«r • *•
Appendent duo Sigffla- integr* ex vkta dupltci pergam. cum contrafipinh.
MVC6 • • • mi est in ol. v*k». pi467
Contraiigillum uti p. 59.
Alterum roberti filfi. Eques cum lcuro, ih quo Umbus, patris adnuc
fuperilitis argumentum., fcutum Flandricum fuperne trifariam fein-
dens, uti iu ol. vred. p. 51.
Ccurtrafigffluni, ut ibid. p. 51.
Mm»mmm3 N. CCCLXXXVII.
W4 CODEX DIPLOMATICVS
N. CCCLXXXVII.
A. tao*. cvido Com. Flandr. transfert omne Dominium ac Iurisdictio-
nera Terrae Zeelandiac, in filium natu maximum ro-
bertv m«> et fubditis homagium imperat
A. 1299. d\ 3- Nov.
Excurs, VIL p. 373. pr.
. .. <E« OriHlnali i„ ArckiTUI.fi.lenfib*.)
j[\ ous guys Cuens de flandres et Marchis de namur faifons
favoir a tous ke comme nous aiemes Baillie ct ottroie le admi-
niftration toute abfoluement de \a Contii de flandres etlecure
des Befoingnes- de leditte Comtei a nostfe chier et ainsnd fili
robert de flatidres fi comme il appert plus plainement efc
lettres lesqueles nous luy avons Baillids feell&s de nosfeel,
nous encore de habundant avons ottroie' et ottroions, Bailiie"
et Baillons kierked et kierkons airdit robert notre fils tout
le droit totftie le action toute le fouverainetei quc nous avons ou
poiems ou devicms, pooms ou devoms comment et en quel-
cunque maniere oue che foit en le terre de Zelande ens es
ylles ct es appertenances de Zd4nde? fl mandons ct comman-
dons a tous nos hommes fmes de Ie. dite 1 terre, des ylles et
des appertenances de Zclande dequel etat ou condition quil
foient et a tous lcs Efchevins dcs Villes de Ieditte terre hos-
tes raanans inhabitans fubdis a ripus que il audit robert nostre
. ' ' . . ' . . ' ajns-
Digitized by Google
CHARTARVMi* DOCVMENTORVM. ioi$c
ainsnei fil facent hommage et faifement chil qui hommage font a. u*».
cenu de faire ttfairement etfeauteiQi') chil qui a chofe font
tenu et obeisfent a luy et a fon coumond et a fes offieiaus en
toutes querelesr droitures, actions, demandes et en toutes au-
tres chofes dont cognisfance, droiturey fouverainetcs , apper-
tient puet ou doit apertenir a hiy comme a Seigtieur fi comme
on a fait el tans pasfii as Comtes ' de flandres par le tesmoing de
ehes lettres fcelldes de no fcel faites et baillrds Tan de Gri-
ce mil deus cens quatre vins et dis et noef le mardy aprds
k Tousfiuns.
Collationne" a l'Original en Parchemin
fcelld du fcel dudit guy pareil a
celui gravd dans vre.dius, &ant
dans ia Tour des Chartes de la
Chambre des Comptes du Roy
[.uc fupra p. 451.] a Lille Je 8. Aousc
G O D E F R O Y..
.r>x,:Afl oj sspia :ijh w»; ucr.-5i ;•!♦*.•;:» 1
(O ftaut" ] Nbtate- tnfignetn di* fideiitath, quod propric cst fubditorum
ftinctioncm inter Homagium , quod fimpliciter fic dictorum.
est Fafailmtm, et imcr miurandum
n. ccclxxxviii.
Digitized by VjOOQlC
I©HS CODEX DIPLOMA.TICVS
N. CCCLXXXVIII. ' . -
■
A.t3o3- gvido filius cvidonis Comitis Flandriae fe fcri-
bit Comitem Zelandiae.
. • ■
A. 1303 — 1309.
Ad Excurs. VII. p. 380, 381.
• r.
(t>liT. rilB. Ccntsl. r.ll. ftobb. p.6f.)
A. I^ettres ^e CUI> Flandres, Cuens de Zelande^te fan
1303. Es archiyes de Namur , tit. Namur. [Inv. f \ 137.]
Nous guis, fius au Conte de Flandres, Cuens de Zelande;
faifons favoir a chiaus ki ches lettres verront et orront, :
Al Thorout, l'an m. ccc. iii. (i)
B. Nous guis de Flandre, Cuens de Zelande; faifons fcavoir i
tous que — —
A Male en coste de Bruges , en 1'an de grace mil trois cent
et fept , le Vendredi apres la grand Pasque.
C. Nous gdys de Flandre, Caens de Selande, faifons favoir
Donne a Petenghem, en fan de grasfe mil trois
cent et neuf, le fefime jour dou mois de March.
( idea o t. tiii. SiiUL Cm. tltmir. p. 89.
D. ioanne vero [florentiiV. lilio] absque prole de-
functo anno 1300., Zelandiae pars> citra Scaldem, rurfus ad
Comitem Flandriae, ex pacto rediit; eamque gvido Comitatus
titu«
Digitized by Google
CHARTARVM et DOCVMENTORVM. ioz?
titulo dedit gvidoni filio fuo, natu fecundo — cuius Diplo-A. naj.
1309.
ma vidi hoc initio , anni 1309.: Nous cuys de Flandre,
Cuens de Zelande.
Huc refer et aliam Chartam, quae fub hoc titulo exftare di- E.
citur in Archwis Namurc. Chap. iv. L. D. Cottde 137.
„ Lettrc in Flameng de 1'an 1303. par I9 quelle ceubt de
„ Middelbourgh ont donne* a chuis &. de Zelande lesportes
„ de leur villes
Cvido Flander, roberti Com. Flandr. frater , Comes Zte-F.
landiae, pro fe fuisque posteris hmagium fecerat phi- a. 1307.
lifpo Regi Franciae, Domino Flandriae ctirecto, <
pro terris fuis fefeque eius protectioni commi-
ferat. Has literas confirmat et ratas habet
robertvs Flandriae Comes, eum-
que indemncm praeftare pollicetur.
(I* Or!|i»iU «. |W. i. Archivii X.murceafibw.) . , •
Nous robers Cuens de flandre a tous cheaus Ki ches pre-
fentes lettres verront et oirons falus
fcavoir faifons a tous que comme nos chers et amcz freres
c u y s de flandre , Conte de Zelande foit obligies lui et fes hoirs a
tous fes biens, a tous les bien defes hoirs (muebles et non -
muebles prefens et avenir) . . . de fes hiretages et de fes hoi-
res, etde tous fes fuccesfeurs en quelconques licu que foicnt
et porroient estre trouvc* envers tres excellent et trcs puisfant
" T. //. Nn nn nn Prin-
Digitized by VjOOglc
toi8 C O D E X D IPLO M A TlCVS >
A. i3c3 Prince Monfieur ph. Roi de franche par la grace de Oietf
l2'9' notre chier Scigncur pour la -raifon; de la pais de fla»drd, ei>
plufieurs poins, et en plufieurs articles contenues en la lettrer
de tOrdenanche de ladite poii nous promettons et avonfc fiaa-
lement en convenort par le fby de netre cors a acquiter desda-
magier et delivrcr de tous cous, perieiis, frais, et damagcs
ledit GtrT notre chfer frere devant-nome et tous fes hoirs ec
fes fuccesfeurs envers tres excellent et tres puisfant prrnce no-
• tre chier Seigneur U "roy de france devandit et envers tous au*
•^tres princes et Seigneurs. Et as cofes- desfusdites tenir fer-
memcnt aaccomplir nous obhgeons noos et nps hoir3 tous nos
biens et-les biens de nos hoirs et de xous hos fucccsfeurs tout-
tes nos dittes Villes rentes et hiretages, muebles et non mue-
bles prefens et aveair en qucJquonques povoir quc che foit ou
royaume defrance foit ailleurs. Et renonchons a toutes cofes
qui nuire porroient audit guy notre chicr frere, a ies hoirs et
a fes fuccesfeurs et a toutcs cofes quaidier et valoir nous por-
* *
roient a aller c&ntre le teneur de ches prefentes Lettres. Et
fupplions et rcqueroiis a tres excellent tres puisfant pririce no-
tre dit chier Seigneur Monfieur nriLiPFE par le grace de
dieu roy defrance devandit et a tous nos autres Seigneurs que H
nous vcillcnt conftraindre a tous hos hoirs ct tous nos fucccs-
feurs tous chcaux qui ne nous aroient caufc a ch<5 quc lr dis
cuys notre trcs chier frere foit fumTanment et pleinemcnt ac'
qui-
Digitized by Google
s
CHARTARVM e* DOCVMENTORVM. 1019
quites a tout 11 hoir et fi fuccesfeurs prefent et avenir et de- A. nos-
livrer de tout obbligement et de tous les poins et articles ou . \
il est obbligies et< la ou il a obbligie* fes hoirs et fcs fucce»
feurs Contes leurs dites rentes hiritages muebies et non mue*
bles- prefens et avenir fi que defus est dit et pour ch6 que
che foit ferme cofe et ftable nous auons ches prefentes Let-
tres feljdes de notre grand feel lequelles lettres furent faires
a pontoyfe Tan de; grace mil trois cens et fept el moia de
* 4 \, . * . \» «... 4
• Efflbas est appendu ledit feel fur cire
blanche,- Concorde a la piece On-
ginale fcellde comme dit est, mar-
qude de la lettreD. et cotde N. 60.
i • ■ • • ■
laquelle fait partie des Archiyes re-
pofantes autrefois au chateau de
Namur, et maintenant au Ctnfeil de
la mSme province ; k la referve des
deux endroits que l'on a ponctue*
dans la copie, a caufe qu'ils ne font
plus lifibles dans 1'Originale. Tem,
de possoN GrefHcr du-
dit Confeil.
Nn no nn a
CVI-
Digitized by Google
loto CODEX D I P L OMATICVS
(itClB. »C 1011 ^m<: /'<.'? p. 49. ld IjOJ.)
G. gvido CoOTtt Flandriae gvidoni filio fuo Namurcenfi di-
A. 1303-cto tradidit ea, quae in Zelandia habebat, quae ioannes
1309.
Cotnes Hannoniae praeripere voluit, habens tutelam ioannis
Coniitis Hollandiae et Zelandiae , filii r jl o r e n t i i. Sed iuve-
nis cvido collecto exercitu cum fratre fuo ioanne Namur-
cenfi — reputans terram Zelandiat ad fe devolutam, quam in
fe pater eius transportaverat , licet cognati esfent, bellavere
tamen invicem , et multis vicibus fe laceravere. Videns au-
tem ioannes Hannoniae Comes wvlfrandvm de Berfa-
lia favere cvidoni Namurcenfi, eum fecit occidi, deinde
nobilem iuvenem ioannem filium florenth ex filia Re-
gis Angliae genitum, —
N. CCCLXXXIX.
A. 1.10+. ioannes Dux Brabant. revocat Privilegium Zeelandis ia
<Li3_Mvt.
Flandria exiftentibus datum de arrestandis bonis Inimico-
rum Hollandiae et Zeelandiae, propterea quod bo-
na Mercatorum ipfosque Mercatores detinuerant.
A. 1304. d. 13. Mart.
Ai Excurs. VII. p. 381.
(*» tfor. MS. fcllo, «I mmi lmi.4i*U * i* Jtffr foL t.)
JLohannes Dei gratia dux Lotharingie Brabantie et Lijm-
bourgie/ militibus armigeris/ et alijs hominibus terrae Ztlandiael
vru-
Digitized by Google
CHARTARVM et DOCVMENTORVM. roar
vniuerfis jn flandriai et jn terra nostra exlftentjbus falutem/A.
et omne bonum- Cum litteras nostras patentes vobis/ feu ali-
quibus vestrorum concesferimus/ et vobis tenore earumdem licen-
tiauerimus bona vestrorum feu nostrorum jnimicorum terre HoU
landiae et Zelandiae jnfra terram nostram / vbique tam jn aquis
quam jn terra posfe licite arrestare/ et cum nostros homines
ac bona eorumdem/ et etiam bona mercatorum jn terram nos-
tram declinantium arrestauistis/ et adhuc qualibet die fupra
aquam detinetis arrestatos/ quod nobis displicet fupra modum/
et quia aqua nostra est, et eonductus aquae ad nos fpectat/
nam dictam aquam tenemus a domino nostro Romanorum Rege/
jnfeodol fignificauimus vobis/ quod omnes litteras vobis a no-
bis fuper predictis concesfas/ reuocamus per prefentem/ fcicn-
-tes/ quod fuper damnis et obproprijs nostris hominibus et mer-
catoribus jn terram nostram venientibus a vobis jllatis/ ammus
noster commouetur vehementer/ et veraciter/ dampna feu ob-
probria 0 quae eis duxeritis jnferenda/ jnfuturum recuperaie
a vobis ftudebimus, quantocitius poterimus/ juxta vires/ jn
cuius rei testimonium figillum nostrum prefentibus litteris duxi-
mus apponendum/ datum die veneris ante dominicam judica
me/ Anno milleGmo/ Tricentefimo Quarto/
» * •
Infra erat fcriptum : Aufcultatum cum Originalj Sigillo con»
cordat/ et fubfignatum: I. Colibrant et I. de Keyfer /■
Nn aa aa j
*o*a CODEX DIPLOMATICVS
l ,3o4< Accort met het root fluweele priui-
*»5«Mart- legieboeck [te Antwerpen]. .
(SS.) v. Vakkenisfen.
N. CCCXC.
A. ijod. * o b e k t v s Comes Flandriae , ioannes Dux Brabantiae ,
d',3'Iua* et wilhelmvsIII. Comes Hollandiae fumunt arbi-
tros ioannem Coraitem Namurcenfem, aliosque.
1.: ..*!*'.! 3" ' ,.'.'»»••••••.. : ■ . 't :
A. 1306*. d. ,1.3. Iun.
Ad Ekcurs. Vll. p. 383.
iDMiii atrurt. D.H. bl. S7- ex o 1 1 r. ru», ct iouo», id ■Ks<i*r>hri.) -
iur \'': ;:•::*>/::•': * •; I
ous ROBiERs, Cuens de Flandrt — — et nouz wil-
laumes par celle mesme grace [de Dieu] Cuens de Hay-
nau, de Hollande, de Zelande, et Seigneur de Frift, faifons
favoir quc etc. de tous debaz etc. no fomme mis en nos chiers
et ameis jean de Flandre, Conte de Namur, et de guyon
de Flandre, freres a nous r ob e rt de Flandres, — esleus de
•par nous Conte et DHc devant nomiez - - et en reverend pe-
re guy — Eyesque d^Utreeht, et noble home, Monfeigneur
gouthier de Casteillon — esleus de par nous guillau-
-ME 1
• ■».••■
•w . ; • N. CCCXCI.
Digitized by Google
CHAHTARrVM it^DOCVMENTQRVM. io»a
n. eccxci.
philippvs Rex Franciae- dat wilhslmo Comiti Han- 1.130*
noniae facultatera, ineundi pacem vel inducias '
cura roberto Flandro ( 1 ). ,
. . , A. 130& d.p. Iul. - . t,
• 7 ... Ai ExauruVH p. 383. .- ,: .7
<■'• ■•• <**"*''»'. 'T..L p. i^u. ttU« Minu d H M. J7. Eaft* iMna ' »A
iB KtlHII TWi. ./<W. T.I. p. ij-p.) .. ,
JPhilippes par la grace de Dieu Rois de France, & nostre
amei et faial G. Comtede Hoynatt, ialut et bon amour. ■
< Entendue vostre requeste fur le trait6 de l>ccort . #an|r<? r ./.
' " !i_
vous et chiaus de Flandre», nous qui defirons moult vostre
boin eflatetvotre boincpais, voulons que yous fachiez, que
il nous plaist et est nostre volontei . que vous prengniez triu-
ves, abflinences, ou fuffrance de guerre, et fachiez a jauls
boin traitie' , boine pais , et boin accort en ce qui touke vous
et jeuls. Car nous avons ferme efperance, que cn ce et e»
tous autres cas vous volez garder et garderez nostre honneur
'et nostre droit. DonntJ k Becoyfel Ie Sanicdi apres la feste &
tortind'est6, l>n'der^^>cc.^'i&.:* -.-J- v/ * •, n
(1) Flandro] Nimirum pa- a Flandrls illata ab urbibus II61I. et
cemhrire cumFlandrw fmeFranciaeRe- ZecJ. coraputabantur , i?id. Miiait
.ge non licebat ex Pacto 10 »\ n nis I L D. IL. bl. 5^r-6o. Sed omnia rccide-
a. 1297. uti iam bbfervavit wacen. runt ad quatuor annotunn inducias a.
B. x. $. ij.-r>riH. bl. 186. Dannia 1506-^ ijio. -
N. CCCXCH.
Digitized by Google
|5H CODEX DIPLOMATICVS
N. CCCXCII.
Ad Excurs. VII. p. 384. 1
A- 1308. jj^Al^ ^30 remisfic, waarby Graaf willem van Hclland
d"'DeC„ ingevolge de bovengemelde vrede in genade aanneemt al-
„ le die van Borfelen ; Woensdag voor Kersdag 1308
* •
V. Nob. de grijpskerke A/S. Defcript. Zeeland. p. m. 71.
A. 1308. „ Noch gelyke Acte voor den Heer jan Cruyningen,
d.s6-Dec
daags na Kersdag . ibid.
5»
N. CCCXCIII.
• •
A. 1309. henricvs Rex Rom. Aquisgrani coronatus fuadet Comitibus,
roberto Flandriae, et wilhelmo Hollan-
diae pacem , quam ineunt.
A. 1309. d. 7. Ian.
Ad Excuru VII. p. 383.
(Ex AithtvU lTolUndlie Miint D.IL U. 71 , 7». id •. 1303.)
*W^y robrecht, Graeve van Vlaenderen, voor ons, on-
ze erfnamen ende helpers onze verbondene op d'eene fyde,
endc wy willem Grave van Henegouwen, vmHollant, van
Zeelant, ende Heere (van) Vrieslant, voor ons maken
condt allen lueden, dat wy, omme bede eens alrehoochst en-
de alremoghenst Princen, ons liefs Heeren , Heere hen-
rijcx, — Roomfche Coninc, — ghegeven
tute
Digitized by Google
CHARTARVM et DOCVMENTORVM. 1025
tute decken(i), des anderen daeghea naer derthien daeghe, a. r3o»
in 't jaer ons Heeren duufent driehondert ende achte. 4 7' ^
• . .' .
(O Aecken"\ Chartam, exftiloCa- grani coronatus est. Quum autem hacc
riae ad a. 130S. relatam , datam esfe a. Charta data Gt Aquisgrani die 7. Ian.
1309. d. 7.1an. fatis certum est. hen- a. 1309. idque fuafu Regis Hcnrhi,
Ricvslmp. d. 7. Ian. a. 1308. non- hinc etiam apparet , ambos Comites
dum Rex erat; fed menfe Novemhri pridie huius diei Regis Or onationi fol-
dectus, et dic 6. ha. a, 1309. Jpfr ienmi adltitisfe.
N. CCCXCIV.
r
Ad Cod. Dipl p. 384.
A
cte van belofte, by welke Graaf willem van Hol- A. nn.
„ land belooft te voldoen de uitfprake, die robbert Grae-
„ ve van Waandercn, de Heer van Byamont, en jan van
„ Vlaanderen Graafvan Namen doen zullen tusfchen Hem en
„ hucow/j Sotteghem zijn Neef, nopens alle zulke verbinte-
„ nisfen, als hy voorhem, Grave van Holland, gedaan had-
» de aan den Grave van S'. Pol ; Saturd. voor Lieve vrouwe-
„ dag in Oogst ". V. Nob. grijpskerke MS. Defcript.
Zeelandiae p. 71.
T. II 00 00 00 N. CCCXCV.
Digitized by Google
1026 CODEX DIPLOM ATICVS
N. CCCXCV. ;
A. 1310. Pax inita inter robertvm Comitem Flandriae et wilhel-
mvm III. Comitem Hannoniae et Hollandiae etc.
A. 13 10.
M Excurs. VII. p. 384.
(». »'«?m««iiii ■«mb/j. 4t Ftmidni , Clupitr. cxn u. p. 13-. tt pirtla Miiait
CkWdA, P. II. bl. 117.)
J^n l'an mil trois cents dix, le Conte Robert, asfembla mer-
ueilleufement grand puisfance de Flamens Flamengants , faifant
veu , et jurant de jamais deffaire , ou casfer fon ost, que preal-
lablement il n'eust vne abfolute fin de la gucrre SHollande et
dellainault, qu'auoit dure" plus de feptante ans continuels fuyuant
quoy, il s'alla loger entre Grantmont et Lesfines, ou pareil-
lement fe crouua guillaume d'Auesnes , Conte d"Hainault ,
et de Hollande, aucc une armce, Ledict Conte
Guillaume trouua par le moyen de jxan Conte de Namur et
*
(1) Genotti!] Ridct quidcin hoc- nos Roberti praelio; deque Zeelandiae
cc Homngium flcxo gcnti a Comite Hol- reditibus Roberti fratri relinquendis ad-
landiac factum vir Aranl. hvyd. ad fert; non opus est ut refutentur, et
stoke D. II. bl. 308, 309. At ride- ea lucem abunde accipiunt ex antedi-
re in rcbus historicis non fuffick. Ar- ctis. Nc quid tamen intactum relin-
gumcntis vero ad rcm ipfam fubrucn- quam , rcfpondeo ad i»». IVilhelmus
dam non utitur Vir Ampl. Quac entm eratComes, cum Hollandiae , tum Uan-
de bello cum Hatwoniis, non vcro cum noniae; ac recte quaeftio fuisfe dici-
JMandis; de infelici ante hos 6. an- tur Uter Comites Flandrise et Ilan-
Digitized by Google
CHARTARVM et DOCVMENTORVM. 1017
<!e Mcsfire oherard de Zotteghem, de faire condefcendre A. 13 !•,
ledict Conte robert a vne paix. Par laquelle entre autres
chofes, fut dictet accordd, que le Conte guillaume retien-
droit Ies yfles de Zelande en fief , perpetuel, de la Contc de
Flandre. Saulf qu'il ballerait a Guy de Flandre, maisne* frere
dudict Conte Robert, autant de reuenu bien hypothecque' ,
que uailloyent lesdictes yfles.
Qu'il renoncheroit a tout le droict qu'il pourroit pretcndre
es tcrres des quattre meftiers, et de Waest.
Qu'il reftitucroit a la Conte* de Zelande, touts ceulx quy
durant les diuifions en auoyent efte expulfez, leur rendant a
toucs en gencral, les biensquil auoit confisquez, et qu'il gar-
deroit inuiolablement cestepaix, fans aucunement 1'enfraindre
,ne jamais y contrevenir.
Dont furcnt faictes lettres de 1'an quc desfus, et fuyuant ce,
le dict Conte Guillaume vint desarme cn la tente du Conte
Robertde Flandre, deuant lequcl, il fe mit fur un genouil(i),
et luy fit hommaige desdictes yfles dc Zclande.
ttoniae , qua Comttem Hannoniae , ct- valerent. Vcrum hacc riihili csfo fa«
fi rcs fpcctarct Zeelandiam. Ad 3um. tis patehit, ii ad hacc tria attendas.
Nihil referr , utrum antc 6. annos (<*) IVtlhclmum viribus tuncfuisfe infc-
defecerit Rchertus ; nunc cnim ccr- riorcm. (£) Satis fibi provifirm fuis-
tc victor crat j docetque id ipfe ^fOtt- fc , fi Zeclandiam in fcudum perpe~
degherftiut* Ad y*. Aliqua vcri fpc- tuum cum omni iure ac fuprcma iu-
cies inesfet, quod fPllhelmut promit- risdictione obtincret , quum contra
tat, fe daturum Guidoni fratri Roberti annui redittts foli duntaxat Guidoni ,
*iwu«i reditus, f&antum eae lufulae adeoque ad tempus , non vcro fucrcs-
Oo oo oo s lori-
Digitized by Google
io28 CODEX DIPLOMATICVS
A. 1310. foribus eius, tsfignatyntur. (c) Ne- degherst Chren. Chap. cxlit.
quc vel fic tamen IVilhtlmum hac ac- p. 239. vs°. et wacen. B. X. $. 15.
quievisfe cpnditione, fed belluin inftau- D. III. fai. 190.
rasfea. 13 14. ut docui. Cf. p. d'ov-
N. CCCXCVI.
■
A. 13T0. wilhelmvs Comes Hannoniae homagium facit Comiti
d. 17. Aug.
Flandr. pro Infulis Zeelandiae.
A. 13 10. d. 17. Aug.
Ad Excurs. VII. p, 385.
(». u« • tijr t k 1 a u Dtfirift. ZM. MS. pr.)
„ O nder de Charters van Rupelmonde is een Acte van par-
„ tage tusfchen des Graven van Vlaandr. Zoonen , gedaan bin-
„ nen Doornick, des Maand. na onze lieve Vrou van Aoust,
'sjaars 13 10. waar onder anderen ftaat: Item que les Contes
dHaynaut feront homage au Conte de Bandres des cinq Isles
„ deZeelande, asfaydir JValcheren, Zuydbevel., Noordbeyelant,
„ Borfelen, TPolphartsdijck , tout ce qui est entre Hedenzee et
„ VEfcaut,
N. CCCXCVIL
Ad Excurs. VII. p. 385. f.
a. 1315.,, I~Tenricvs Rex German. declarat, robertvm Be-
d'3*Mai,'„ thunenfcm, maiorem natu filium gvidonij Com. Flandr.
Digitized by Google
CHARTARVM et DOCVMENTORVM. 1029
'„ a fe et Imperio in feudum recepisfe terras de Waas, Alost, a. 131?.
„ Quatuor Ambachtas et Zeelandiam Occidentalem ( 1 ). Died'3Maii*
„ Saturni post Afcenfion. Domin. " V. Nob. grijpsker-
ke MS. Defcript. Zeeland. p. 70.
(1) Occidenttikm ] Ex hac Impe- cvidone de Petegem Mcdioburgum
ratoris Investitura cvido Flandriae occupasfe lcgitur. ibid.
C. minor uatu filius , cum Domiuo
N. CCCXCVIII.
thomas Flandriae et Hannoniae Comes et iohanna uxorA. u^r.
eius faciunt apud Mudam villam francam, dantque Scabi-
nagium ac legem Oppidi Brugenfts, liberatque illos ab
omni teloneo intra villas Mudam et de Dam-
me> et undique intra portum , qui appel-
latux . Sincval apud Novum Portum.
; .' . . A. 1241. M. Martio.
margareta Comitisfa et gvido filius conrl:
M. Mjrt.
antedictam concesfionem.
A. 1275. M. Martio.
robertvs Comes Fiandr. confirmat Chartam gvidonis, a. mw.
Comitis, a. 1293. M. Maio, qua villae de Lammensvliete , d 29lxUL
hodie Sluis in Vlaandren, fuas concedit libertates.
A. 1293. d- 29« lun*
■
OO 00 00 3 RO
Digitized by Google
,o3o CODEX DIPLOMATICVS;
A. rjifi. robertvs Comes Flaridr. decidit quaeftionem inter Mudenfts
et Lammensylietanos , ac vindicias dat fecundum Mu-
denfcs qui vetuftiore gauderent Pfivilegio.
A. 13 1(5. d. 14* Mart.
Ad Excurs. FII. p. 129, 168, 109, cetc
(tx Apogrjpho Pergimeno in Archivii lufoknfibuv,)
A
tous chiaus qui ces prefentes Lcttres verront et oiront,
robers Cuens de flmdres falut, et cognoisfance de veritd fa-
chent tous que coinme debas et plais meus etitre no9 bonnai-
tres, Efchevins, confeals ct communiteit de no Ville de It
tnue dVne part et les bonnaitres, Efchevins confeil et coinmu-
nauteitde le Ville de le Efclufe d'autre, four ce quc cil de
k mue difoient, qu'ir avoient leur Jurisdiction etfranchife de-
dens ccrtaines bonncs octroyds et eftablyes par bon privilege
et carte du Comte thumaes et de le"Comtesfe jehanne
nos devanchiers qui puis furent conferme's de leComtesfc m ar-
cueritte et du Comte Guy no Pere, fi comme il appa-
roit plus clairementt en lea]itte_ carte et confirmation de nos dis
devanchiers, lcsquclles ils nous monftrerent et veisraes, c'est
asfavoir le Carte du privilege en le forme qiii fcnfjeut. .
- ' * " " THO-
(1) /fpud novum portum] Olim nouo. Recueil des Hifloriens Franc.
ilicchatnr Iferae portus. In Mirac. S. T. VII. p. 381. D. doccraur, Nor-
Bcrtini ititer Acta SS. Ord. 5". Betnd. roannos a. 860. immodica coadunats
\\ L ftC. 3- L« H C, 1. et hitic manu pltirima clasfe — pertinacique
Digitized by Google
CHARTARVM et DOCVMENTORVM. 103*
t 11 o m A s flandrie et hannonie Comes et ioiianna vxor eius
flandrie et hannonie Comitisfa vniverfis prefcntes litteras infpe- ^4'^
cturis falutem in. vero fatutari vniverfitad vestre notum facimus, m. *£t
ouod apud Mudam fecimus frankam Villam et concesfimus omni-
bus illis de muda fcabinagium et legem Vtlle Brugenfts infra qua-
tuor Cruces quas poni fecimus tam in terra quara in aqua a cruce
occidentali dirccto iramite per raediura aque verfus Laepfcure
fccundum quod Villa fe extendic verfus orientem et feptcntrio-
nem et concesfimus eisdem quod nullus fit Balliuus in dicta VfU
h ex parte nostra qui de Villa fit oriundus vel qui vxorem ha-
buerit.de ipfa Villa oriundam, et quod obfides pacis qui in
Villa predicta capientur per fcabinos in ipfa Villa fervabuntuu
et quod nullus fit pco * in Villa nifi quem nos pofuerimus ex * /. frw*
parte nostra , ^uitamus etiam prefentium testimonio Littera-
rum penitus et abfolvimus vniverfos infra dictum fcabinagium
de muda manerttes cum bonis ipforum ab omni theloneo infra
villam ipforum videlicet mundam , infra villain nostram dc
Dam et vndique infra portum qui vulgaliter appellatur Cincval
apud novum portum Q 1 ) firailiter et apud Dunkerkam volen*
<es vt predicti vniverfi de muda a modo usque in perpetuura
fine aliqua contradictione ab omni theolonei impetitione quiti
frat
curfu applicuisfe In finibus Menapio- rae porttts quoque iperio Cap. 14.
rum in jinu qui vocatur iserae por- modo Neoptrtus, vulgo Nieuport, op-
tvs. Ad quae mabill. haec: Ifc- pidura ad Iferae efiia.
Digitized by Google
1032 CODEX DIPLOMATICVS I
a. w<s. fint et abfoluti in vniverfis locis fuperius nominatis vbi predi-
di4^i«t. ctQs five DQna jpforum venire contigerint. Hanc autemLegem ,
confuetudinem et libertatem ipfis bona fide iuravimus obfervan-
dam actum anno Domini millefimo ducentefimo quadragefimo
primo menfe marcio.
Item le carte de le confirmation en la forme qui fenfuit
a. i J7?. Nos margar eta flandrit et haymome Comitisfa , et c v i-
M. Mart.
do eius filius Comes flandrie et marchio namurcenfis notum
facimus vniverfis , quod nos pie memorie predecesfortim nostro-
rum quondam tiiome Comitis et iohanne [vxoris"] fue
Comitisfe flandrie et haynnonie Litteras figillatas eorum figii-
lorum, fanas et integras vidimus in hec verba: thomas
flandrie et haynnonie Comes et iohanna vxor >
[Rcliqua, ut fupra p. 1031. cxcepto , quod pro MurtJam 1. 17.
Lic fcvibiuxT JiluJa y et pro Cincval 1. 18. cxarntur Si/tcvaf.-']
Cum igitur ex parte illorum de Muda nobis fit humiliter fup-
plicatum vt ipfis cartam fuper fcriptam innovare et contentis
in ea confentire vellemus, nos ipforum precibus inclinati tc-
nore prefentium cartam innovantes predictam et contenta in ipfa
grata et rata habentes ea prefatis raudenfibus perpetue confir-
raationis munimine roboramus et ob intarum predecesforum et
fuccesforutn nostrorum animarum remedium et emendationem
eorum in quibus ipfis forfan tenemur obnoxii volumus quod
fuperfcripta omnia et fingula tara a nobis quam fuccesforibus
nos-
Digitized by Google
CHARTARVM et DOCVMENTORVM. 1033
nostris perpetuo etinviolabiliter obfervantur In quorum omniuin a. i.v<s.
testimonium et munimen figilla nostra prefentibus Litteris funt ,4*
appenfa , datura infulis anno Incarnationis Dominice millefimo m. m"'
ducentefimo feptuagefiino quinto menfe marcio.
Et pour ce cil de k Efclufe avoient extcndu, et eftendoient
lcur franchife et vfoient de leur Jurisdiction dedans les bon-
ncs * de la franchifc de ciaus de le mue a tort et contre lcur dit* Ho«:e
priyilegc ct lettres en tourblant et empefchement le frankife de limites.
chiax de le mue , nous requeroient cil de le mue que lidis tort
et erapechemens fuisfcnt ofteis et que leur franchife et Juris-
dictions dedens Ieurs bonncs lcur fuisfent reftabliies et war-
dees felonc le fourme de leur Privilege et lettres desfusdits,
aquoy cil de TEclufe rcfpondoicnt quc ce n'avoient a deman-
der cil de le vwe , car cil dc le muc avoient dte et eftoient
oftei par Monfieur de flandres no Pere que Dieus abfoille et
par nous ausfy de avoir et de vfeir dc franchife et de Juris-
diction par tous Ics licux on cil de TEfclufe 1'avoient et
maintenoient a avoir et la ou il en vfoient, fi comme il ap-
pert exprcsfement en lc carte dc lcur franchife dont il nous
nionftrcnt le tranfcript contcnant lc forme qui fensfuit:
Nous robers aisnes fils au Comte de flandres Cucns dc A ij9v
• ' J. 2y. lua.
tieyers faifons favoir a tous ciaus qui ces prefentcs Lcttrcs
vcrront et oiront que nous avons veuwcs, les Lcttrcs no
tres chier Scigncur ct Pcrc guy Comtc de flandres et Mar-
t. 11. Fp pp pp chts
Digitized by Google
io34 CODEX DIPLOMATICVS
A. 131«. chis de namur entieres nient cancelldes nc en nulle partie de
duMjrt' elles hormis le fourme et les chofes qui fenfiouwent de mot
en mot contenant:
A 1293. Nous guy Cuens de flandres et Marchis de naraur faifons
h\. Maio.
favoir a tous, que comme Efchiewins et communauteis de
notre Ville de Lamnisyliete nous aient fouvent requis et prie
que nous frankifc leur donnisfieraes et bonnes fcisfiemes met-
tre en tour leditte Ville dedens lesqucles leur frankife et Ju-
risdictions courrist nous par commun proffit en ce veu et enfi
que trouve lavons par bon confeil que faire le poions, ja-
foit il enfi que cil de h mue meisfent avant cu; leur frankife
festendit jusqucs a le terre de Lamnisvliete , Jaquelle cofe tt
nont mie par privileges quil aient quatre bonnes , avons fait
mettre entour laditte Ville de Lamnisvliete , Desquels deus font
asfis en le mer devers le mue et deus a 1'autre les devers le tiere
dedens lcsqucllcs bonnes leditte Ville est enclofe et cele fran-
kife nous donnons et avons donnc as Efchieveins et commu-
nautc de Lammnsvliete devantdit que a toujours mais en avant
tout cc que dcdens lcsdittes bonnes est et yert enclofe a le
connisfancc et au jugercent des Efchevins de leditte Ville ap-
partcnra et tous cas et fourfais qifel quil fcront, qui dedens
Iesdittes bonnes avcnront foit par jour ou par nuit apparten-
ront et feront enfi a leur congnoisfance et jugement hormis
ciaus qui a nos Scigneuries appartiennent, que nous retenons t
Digitized by Google
CHARTARVM et DOC VMENTORVM. 103S
nous et a nos fuccesfeurs Seigneur de leditte Ville a jugier A. 131*.
gt comrae outre les deus dittes bonnes de Lamminsvliete as- d,,4*Mnrt*
A. U93-
fifes en le meir vus regies foit en le mer devers lemue, nous M. to..u>.
tous cas qui fur Ie regies avenront, toutes les fois qu'il fera
de le mer descouvers et fi avant kon le pcut et porra diekier
mettons ausfy au jugement et a le connoisfancc desdits Efche-
vins de Lamminsvliete , hors mis ciaus que nous avons a nous
et a nos fuccesfeurs, Scigneur en leditte Ville retcnu a ju-
gier fi comme defeuredit est, a no Signorie appartenans et
coutes les fois que lidis regies y est couviers de meir li cas quc
fus ayenront feront et demoront a jugier ct a cognoiftre as
Efchevins dc le mue dusques as dites bonnes de Lamminsyliete
en le meir feant, mais s'il advenoit que auenus cas commencha
four ledit regiet entrcns qui feroit de le meir descouvers et en
cel cas avenant li meir Ic couvrist comment que la en avenist
apres fe demoroit il au jugement ct a le connisfance des Efche-
vins dc Lamminsyliete et fcl commenchoit entrens qui feroit
couvert dc mer , il demorroit et feroit a le connoisfance ct au
jugement de ciaus de le mue comment que la apres en avenist,
mais que li cas a no Segnorie napartenist apres nous a tous ciaus
de Lamminsyliete qui bourgois font et feront de laditte Ville
manant ct demourant cn celi Ville otrions encore celle frankife
quil quit^ foient perpetuellement de tonlieu aufi avant comme
notrc Bourgeois du Dam font et parmi chou nous et isabiaus
Pp pp pp 2 notre
w
1036 CODEX DIPLOMAT I C V S
A. 131«. notrc chiere compaigne Comtesfe de flandres et de Namur U
firagt arons et leverons des virn en lcdittte Ville de Lammins-
iLulo.yliete tout le cours de nos vie et jehan de Natrmr (i) notre
fils et fi fuccesfeurs iretaulement apres nos deces enfi et en la
maniere que nous et notre fuccesfeur Signeur de flandres 1'avons
et devons avoir att Dam et en recompenfation de celi quittan-
ce de tonlien as Bourgeois de Lamminsvliete on rabatera par
an vingt et quatre Livres parifis des mil Livres parifis des-
quels jean de Namur notre fils est ayretes par an a prendre
a notre tonlieu du Dam et par ce que tout ce que defeure dit
est foit fermeraent tenu et perpetuellement avons nous a ces
prefentes Lettres fait mettre no feel , ce fu fait en Lan de
Grace rail dcus cens quatre vins et treize el raois de raay.
Et nous robers aisnes fils au Comte de flandres devanf-
dit toutes les chofes devantditcs et cascune d'elles , loons
greons et approuvons et Ies avons en couvent a faire tenir
fans aller encontre de riens, s'il avient que par efcheance la
conteit de flandres parvint a nous, et en tesraoignage de ce
nous avons rars notre feel a ces prefentes Letrres qui furent
faites et donndes en 1'an de Grace mil cc. quatre vins et
treize , le Jour S<. Pierre ct S\ Pol cl mois de Juin.
De
CO de Namtir^ Pnetcrquam LammensvVtetc fivc Slufae ; cuius eriam
<juod hic ioannrs Guidoilis lilius fuit mentio habciur fupra p. J007, 1023,
Comcs Namurcenfis, fuit eiinm postca ioa6. quem q«io melius cognofcamus ,
Dyn.ista iive Doauaitt tmitu O^pLli dc dabo iutra duas Ciiartas a. ^324. d.
14.
Digitized by Google
CHARTAkVM et DOCVMENTORVM. 1037
De lequele carte il difoient que nous leur avicsmes en \. 131«.
couvent de faire tenir, pourquoy il requeroient que nous
A. 1393.
leur feficsfiemcs tenir et oftisfiemes tous les empechemens et m. m«o.
debas, que cil de le mue y voloient mettre, nous oyes tou-
tes lcs raifons dvne part ct d'autre et les cartes, Privileges
et Lettres dc Vvttt pariie et de lautre, diligemraent veuwes
confiderees et examinees en lc prefence des parties apeldes et
prefcntes pour ce pardevant nons avons dit et prononchict
difons et proncmchons pour droit par le confeil dc grand plan-
teit dcs plus fages de nos pays Cheyaliers Efcufers nos hommes
et Bourgois de nos bonnes Villes (2) avoecques lesquels
nous avons eu collation et mcur deliberation fur ce que cil
de le tnue doivent paifiulement joyr de leur frankife et Juris-
diction fi avant que leur privilege et Lettres et les bonnes de-
dens eflablies contieruient ct que nos tres chiers Sires ct Pere
et nous n'avons peu et ne poons faire prcjudice a leur privilcgcs
et Lertres ne au droit que par ledit Privilege et Lettrcs lcur
estacquis, par Lettres ne Priyilege que nos chier fire et perc
ou nous ayesmes puis le dit, donnei ou octroye a ciaus de le
Efclufe, maiement comrae cil de le mue aicnt toudis puis ledi al
en-
14. Mart. et r. Apr. , quae forta?fe (a) P7/l<s] Notate inorcm , qwo
huic de Vrbit Slufanae limitibus con- Princeps in Confilio fuo hanc cau*-
io38 CODEX DIPLOMATICVS
A. 1316. encontre reclamei, par le tiesmoing de ces Lettres faielldes de
^'^"'no fcel faites a male et donndes l'An de grace mil ccc. et fefe
ll/iSa 1« quatorfieme jour del Mois de March al entrde.
* ♦ *
Collationne a une Copie firaple en
Parchemin, etant en la Tour des
Chartes de la Chambre des Com-
ptes [ut fupra p. 451.] a Lille le 28.
Iuillet 1777.
C0DEFR0Y.
N. CCCXCIX.
A. 1317. wilhelmvs III. Comes Holland. Priorisfae de Porta Coeli
d.i4.Api. facultatem concedit , ut Conventum fuum corpori
Abbatiae Rijnsburgenfis inferat , feu inctrporet.
A. 13 17. d. 14. Apr.
Ad CoJ. Dipl. p. 937.
(Ex OritinJi b Atchi»U Rijn»bUr|.)
niuerfis prefentes • literas • Infpecturis gvillelmvs
Co-
V,
(1 ) Belgicam huius Diplomatis ver- tas vero per has literas abPrincipe con-
fionem iam dedit mieris Charterb. ccsfa cflectum habuisfe non vidctur;
D. II. bl. 183. eam tamen fufpectam atquc hoc modo tolli omnis diflkultas
habens , proptcrea quod h. a. d. 26. Apr. posfit , quam movit 1. 1. m 1 e r 1 s. Ne-
alia fequatur Charta , fed argumenti pe- quc hoc femel factum. Exemplum da-
nitus contrarii. Vifum igitur fuit, hanc bit v. r ijn Kerkl. Oudh. D. II. bl. 8i.
exOriginalidcfcripttmhlcfiuerc. Facul- in Htcris quas profert Cl. a. matth.
4*
Digitized by Google
CHARTARVM et DOCVMEN TOR VM. 1039
Comes haynoie • hoU Zelandie et dominus frifte falutem cutn noti- a.
tia • veritatis • lustum est et ordo rationis expofcit vt fupplica- d* 1
tionibus iuste petentiurn facilem prebeamus asfenfum Hinc est
quot priorisfa et Conuentus monaiterij de porta ceii nobis plu-
ries fupplicauerint Cum monafterium earum depauperatum ext-
fteret quod victum et vestitum non posfent habere nec etiam
procurare nec habcrent etiam prouiforem eis de oportuno re-
medio aiuuare et fuccurrere dignaremur- Nos earum iustis
fupplicationibus jnclinati ■ dicta priorisfa et conuentu jnftanter
petentibus coram nobis vt de auctoritate et confenfu nostro fe
posfent cum omnibus bonis fuis ad abbatisfam et conuentura de
reyfenburch fe conferre • Confcnfum et auctoritatem nostram jn-
terpofuimus et interponimus volentes et expresfe confenfientien-
tes • quod dicta abbatisfa et conuentus de renfenburch gaudcant
et habeant omnia priuilegia , que dicta priorisfa et conucntus
dicti monaflerii de porta celi habent • perinde ac fi eisdem ab-
batisfe et conuentui de reyfenburch • fpecialiter esfent concesfa» '
dictaque abbatisfa et conuentus tencntur confiderata quantitatc
et valore bonorum que dicta priorisfa et conuentus de porta
celi
•
de Fund. Eccl. p. 5(56. Atqui hoc eo plures Chartas , in quibus ma!e hoc no-
Hiaeis monere neccsfe est, quia nlibi mcn. Vid. fupra p. 491. a. 1243. Ris~
V. D. waornaar Alhemadio nostrati burg. In liulla Papae Nicolai inedita,
fraudisfulpici<i"em movit Quod aiuem d. 3. lan. a. 1289. Monaflerium d*
ReiTenburg pcnicrsrm pro Rijnsburg^ Rayfenburgh. In Charnj 1246 ct J 249.
fcihil hoc ad reu*. Sic faepe fu. Ilabco p. 514 et 561. Rinfeburg.
!C4o CODEX DIPLOMATICVS „
a. ccli habent fuccesfiuis temporibus numerum monralium jn ea-
d,4,Apr# rlim ecclcfia augmentare jta quod femper tot moniales jn dicta
ccclcfia de reiifeiiburch plus crcentur vltra numerum confue-
tum quot posfunt de dictis bonis commocle fuftentari fecun-
dum valorem jn eadem ecclefia prebendarum conftitutarum
hactenus ab antiquo • • • Et vt in perpetuum hec nostra con-
cesfio valcat fecimus has litteras nostri figilli munimrne robo-
rarj Et dicto monafterio tradj jn testimonium veritatis •
Datum anno domini millefimo trecentefimo feptimo deci-
mo • • • quarto decima die apriiis — ■
* « •
Appendet wilhelmi Comitis Sigillum ; Hannoniae Infignra , 4 lcones y
his litt • • • VL • ... Z€LA0DI€ AC • • «
Vid. tabvl. XVL h. a.
N. CCCXCVII.
a.,3,8. Rex Angliae mittit legatos, ad pacem faciendam inter Comitem
4. 7-JJw... Bandriae et Comitem Hmnmiat, Hollandiae etc.
A. 13 18. d. 7. Dec.
Ad Excurs. VIL p. 336.
( Ea KHII *4» tM. w4«x'. CC Hlllll CitTttrt. D. II. U. 10i.)
X^_ex Nobili viro Domino Roberto Comiti Flandriae,
Quan-
(1) EamcVm Rcx fcripfit Epillolarn , mumt cxigua cum varietate. Scripfit
teste rymero, ad Coniitcm Wlhel- practcrca iWid. apud rymer T. 11'.
Digitized by VjOOQIc
CHARTARVM it DOCVM ENTORVM. 1041
Quanto inter vos et Nobilem virum Dominum W. Comitem a. 1318.
Hanoniae , Holandiae et Selandiae ac Dominum Frifiae , et rii u
vestros ac ipfius fubditos, mutuam dilectionem ferventius ap-
petimus : tanto pro Guerris et discordiis , hinc et inde fufcitatis
de pacificandis et fedandis ad communera utilitatem ■ — —
p. 745, ct mieris D.H. bl.203. mul- gas, ubi apud mieris ad d. io. Dec.
tas literas ad lohannem de Fienles , a. 131 8. bl. 204. infpcxeris eiusdem Re»
Ilenricum de F/andria , Robetttm Comi- gis Epiftolam , qua Papam rogat , ut
tis Flandriae filium , aliasque , qui- filium fuum Eduardum et margare-
bus hos rogat, ut legatos fuos ac pro- tam filiam wimielmi Comitis Hol-
curatorcs in pnce facicuda aJiuvent ; landiae , in tertio confanguinitatis gra-
praetcrca Procuratores nominatim con- du matrimonium contracturos , ablblvat
ftituit. Quare autem Rex Angliae Conilituuonc Canonica.
his fe turbis immifcuerit, facilc coili-
N. CCCXCVIIL
Rex Angliac fcribit ad robertvm Com. Flandr. et wil-a. 131«.
helmvm Com. Hannon. et Holl. de pace inter fe- ^
fe opc Legatorum fuorum inltauranda.
A. 13 18. d. 7. Dec.
Idem Procuratores conftituit ad conciliandam Pacem
memoratam.
Eodcm die , ibid.
Idem ad multos Comites Nobilesque mittit literas, ro-
gatque , ut Legatos fuos in pace facienda adiuvent.
Eodem die, ibid.
Ad Excurs. VII. p. 386".
( 1 t U 1 » <At, f «W. T. III. p. 71+ fq. ct hinc K 1 11 11 Chtrttri. D. IL bl. io» . I«J.)
r- Qqqqqq N. CCCXCIX.
Digitized by Google
104» CODEX DIPLOMATICVS
N. CCCXCIX.
A. i3?f wilhelmvs III. Comes Hannoniae Hollandiae et Zeelandiae ,
d.6.Mart. ^ LVDOvicvs Comes Flandriae et Nivernens. post bellura
per annosLXXX. ob Zeelandiae Dominium protractum,
tandern firmam Pacem ineunt, qua wilhelmvs omni
in Wafam et IV. Officia, Lvdovicvs vero omni
in Zeelandiam iuri et horaagio pro iila debito , renun-
ciant, aliaque controverfiarum capita definiunt.
A. I3i!- d. 6". Mart.
Ad Excurs. VIL p. 387.
(Ex Origiaili h AkUvU lafultnfibui. (i))
tous chiaus qui ches prefentes lettres verront et
orront- guillaume Cttens de haynnau, ds hollande, de ZeeU
laftde, et ftres de Frife, et loys Cuens de FUndres et de Ne-
vers felut et cognoisfartee de veriteit. nous faifons fcavoir a
tous, que comme Debats, Defcors, Rancunes, jnyures, con-
treverfies, Guerres, Demandes d'argent , de hommaiges de
(1) VirNob. coDEPior, cums le quel cc demcr rcnonce i rhommage ,
humaniuri iofigws etiam h» Pwis H- qui lui *oit <fcu pour la Ztlandt, a
teras, jn occulti* Archivorum . Uuebris la propriete', qui lui en <koit echeue
hactenus abfconditas , debeo , Gallice etc. VoiezTInvcntaire des Laiettcs de
hacc adfcripfit: » . \ ; fl/W^ *l du Hainaut A' l8b"*
„ Traitd entre GuUhume Comte dc ou ccttc picce est plus detaillCe. .
Hainaut, Hollande etc. et loois Porro „ Cart. de Fbncbes. Cartu-
ic Fhudrcs et de Nevers, par laixe de Hainaut a. P. 46. au-
tem
Digitized by Google
CHARTARVM et DOCVMENTORVM. 1043
Terres de Seigneuries et de plufieurs autres caufes ayant bt6 a. isjj.
jusquau jour de la Datte de ceste Lettre entre nous guil-
LAUMe Conte de Haynau, de Hollande, de Zelande, et
Seigneur de Frife, nos predicesfeurs , nos hommes, nos fub-
giets, nos pays, nos aydans, et nos aloiez d'une part, et
nous loys, et nos predecesfeurs Contes de flandres, nos
hommes, nos fubgiez, nos pays, nos aydans, et nos alloiez
d'autre part, pour bien de paix et d'accort nourrir entre nous
et nos fuccesfeurs nos hommes, nos fubgids, nos pays, nos ay-
dans, ec nos aloiez d'une part et d'autre a tousjours avons de
commun asfentement par traictie fait par nos gens , et par nos
communs amys, fais pais, accort, quittancc, Renonciation,
ct desfeuranche en le fourme et en le maniere qiu f enfuit.
5. 1. Premierement comme notre anchisfeur et nous loys ltoovi.
cvt renan*
Contes de flandres defisfiens et Mamtenisfiens que nos chiers ciat iuri in
Zeclan-
Coufins li Cuens de Hainau, deHollande, de Ztlande et Sire de
Frife, fust tenus de faire a nous hommage de nucunes ylUs et
de aucunes parties de le Terre de Zeelande, et que par deffaute
del hommage li proprietis et U Domaines devoit a nous appartenir
fi
tcm Pacis tabulas autographas olim in a. 1322. VirD. mieris Charttrh D.
Archivis V7rbis lirugeniis asfervatas II. bl. 275. fq. cum ahis, fumma huius
fuisfe, testis est oliv. vrid. Sig. Pacis Capita dedit. Res care* dubio.
Com. Flandr. Probb. p. 55. Etiam in robertvs enim Comes Flandr. , cui
CastroRupelmondano , teste ViroNob. Ludovicus fuccesfit , obiit dcmum mcn-
oe crijpskbrre Dtfcript. Ze*> fe Septembri a. 1382. Cf. weier.
land. MS. p. m. 151. Perperam ad Ann. Flandr. a. 1322.
Qq qq qq *
Digitized by Google
io44 CODEX DIPLOMATICVS
a. i3?|. fi comme difiens Congneute Cofe foit a tous que nous Loys
A «. M«t. Cuens de flandres, pour nous, nos hoirs, nos Succesfeurs,
et pour tous chiauls qui caufe ou okoifon pourroient avoir de
nous v de nos predicesfeurs del hommage desfus dit, de le pro-
prieti et dtt Demaine fe onques nous ou no anchisfeur v autre
qui caufe eust, de nous v de nos anchisfeurs y euiraes point de
Droit le devantdit Conte de Haynau, de Hollande y et de
Zeelande, fes hoirs et fes Succesfeurs et tours Chiauls qui at-
roient ou porroient avoir caufe le luy abfolons, quittons, et
delivrons et en mettons a nous mesmes, a nos hoirs et a nos
Succesfeurs et a tous chiauls qui fe porroient dire a avoir cau-
fe de nous et de nos predicesfeurs. perpetuel filence, etpro-
mettons encore a plus grand feuretee pour nous nos hoirs et
nos Succesfeurs apporter loial warandife audit no coufin de
Haynnau, et de Hollande a fes hoirs et a fes Succesfeurs, des
cofes desfus dittes encontre le Conte de Namur et fes hoirs
et tous chiaus qui caufe y pourroient avoir ou demander de par
yauls , et toutes Lettres Inftrumens chartes v Munimens
que nous avons fait mention des cofes desfus dittes , nous Ies
promettons a rendre et a Bailler a no dit coufin le Comte de
HaynnaU et de Hollande , de cui que elles foient fcellees et des
maintejiant nous y renonchons , et les quasfons et adnullons >
et les tenons pour casfdes et de nuile valeur.
2. De rechief comme notre predicesfeur et nous Comte
Digitized by Google
CHARTARVM et DOCVMENTORVM. 1045
de Flandres defisfiens et Maintenisfiens que par le mort et le A. njf,
fuccesfion le Conte jehan de Hollande de Zeelande et Seigneur
Itcm omnt
de frife, fil au Conte flourant dont Dieux ait les ames fucccsConi
u en autre Maniere nous feusfent Eskieut et a nous deusfent 1. com.n
, . ^ . Holl.here-
appartenir par quelconque maniere ou Caufe que che fust plu- diucem.
fieur bien fi comme meubh catel acquis alloes * , li Tierre • i. e. <b.
qui fu Monfeigneur jehan de Renesfe et autres Terres qui
ne font mie de fief, comme ou plus prochain hoir delhar fi
comme notre predecesfeur et nous difiens u par autre caufe
quelle que elle fust.
Sachent tous que toutes les ContJs, et les Tierres de Hoi-
lande, de Zeelande de Frifc et ies appartenanches queles que
elles foient; comment que elles foient venues as Contes et
ces Seigneurs desditte lius de patrimoine ou d"acquest9 meuble,
cately alloes ou autre heritage, doivent demourer et demour-
ront a nos chier Coufin le Conte de JJaynnau, et de Hollatt-
de desfusdit, a fes hoirs et 1 fes fuccesfeurs , fans jamais riens
demander ne reclaraer de nos hoirs de nos fuccesfeurs , ou d'au-
tres qui fe diroient avoir caufe de nous u de nos predecesfeurs
en quelconques manieresque che fust, et fe onques y eiumes
pont de dfoit fi y renonchons nous et les quittons audit notre
Coufin perpetuellement a tousjours, et a plus grant feurete
nous loys Cuens de flandres desfus dis pourprendrons fbur
nous tous chiaus et toutes chelles qui de par nos predecesfeuw
Qiqqqq3 vde
Digitized by Google
io4<S .CODEX DIPLOMATIC V S
A. i3'j. v de par nous vaurroient demander aucune partie es cofes
' desfus dittes pour le caufe de le fuccesfion devant ditte u pour
autre caufe quelle que elle fust, et en ferons et porterons audit
Conte .de haynnau et de hollandc no Coufin paifmle et Loyal
Warandize.
Remirnm» « Derechief nous loys Cuens de flandrcs et de Ne-
tur utrim-
^ucdebiu. vers quittons, et abfollons no chier Coufm le Conte de Hayn-
nau, de Hollande, et de Zeclande devant nommeit de toutes
Debtes, obligacions, de fommes d'argent dont il u fi anchis-
feur Conte, et Contesfe de Haynnau, et de Hollande etoient
tenus a nos predechesfeurs fust de preis u de peines fourfait-
tes v de debtes a nous ou a nos predechesfeurs et fe li hoirs,
Monfeigneur de flandres cui Dieux abfoille u fi tcstamenteur
en demandoient aucune cofe a no dit Coufin de Haynnau u a
fes hoirs nous loys Cuens de flandres len devons et fes hoirs
a tousjours faire forter paifiules et toutes les lettres et les
forches que nous u autres de par nous en avons, nous y re-
nonchons , et les tenons pour quasfees et pour nulles En telle
maniere, nous Cuens de Haynnau, et de Hollande desfus dit
devons quitter et quittons pour nous, nos hoirs et nos fuc-
cesfeurs ledit Conte de flandres pour luy fes hoirs et fcs fuc-
cesfcurs.
$. 4. Encore est asfavoir que comme nous Cuens de Hayn-
nau ct de Hpllande desfus nommeis etno anchisfeur dont dieux
ait
Digitized by Google
• CHARTARVM et DOCVMENTORVM. 1047
ait les ames defisfiens et maintenisfiens que a nous apparte-A.
d 6 M irt
noient et devoient appartenir les Terres de U Conteit deJlost, wilhu^
de Gralmottt, de Waife et des quatre Mestiers, et que four
chou nous aviens plufieurs lettres , jugemens , fentences , et cmi- fiam.w"
firmatiofts nous volons que tout fachent que de chertaine 25^ '
fcienche de no boinne volentd pour nous, nos hoirs et nos
fuccesfeurs, et trestous chiaus qui auroient u porroient avoir
caufe de nous, nous renonchons entierement et abfolument a
tous les heritaiges desfus dis , et a toutes les appartenanches ,
et fe nous yeusmcs onques, droit, acquit, caufe, et accion
d'acquerre fi Jes quittons nous a tousjours fans jamais riens
demander ne reclamer pour nous ne par autruy, et tout le
Droit et 1'action que nous avons et poons avoir es cofes des-
fusdittes, nous avons donnd et donnons fans riens retenir pour
nous, nos hoirs et nos fuccesfeurs audit Conte de flandres» k,
fes hoirs et a fes fuccesfeurs , ct toutes les Lettres v muni-
mens, fentcnces, confirmations des Rois d allemaigne u des Eli-
feurs u autres forches quelles que ellesfoient, nous les pro-
mettons, a rendre, et a delivrer a no chier Coufin le Conte
de ilandres desfusdit et des maintenant nous y renonchons et
quasfons , et adnullons et les tenons pour Casfe"es et de nulte
valeur de tant comme a nous nos hoirs, et nos fuccesfeurs
puet toukier jet appartenir, et quant il plaira a nous loys
Conte de flandres, no chier Coufin li Cuens de haynnau des-
fus-
Digitized by Google
1048 CODEX DIPLOMATICVS
A. uH- fusdit, a no Requeste fans maire okoifon vera avec nous de-
A«.Mart. ^ ^ R^ Sallemaigne pour quitter les jugiez desfusdis, et
coramira-en tel maniere deverons nous loys Cuens de flandres quit-
peratore. ^ devant ledit Roy U hommaigt de Ztelandt et tout chou
que nous u autres de par nous u de par nos predechesfeurs poye-
mes Calengier u demander es Terres et es pays de Hollande de
Zeelandc, et defrife Encore nous Cuens de Ilaynnau et dellol-
lande renonchons dou tout entirement pour nous et pour nos
hoirs au Cavennt de Cambrefts fe aucune droiture y poyemes
u dcviemes avoir , et demorra a no chier Coufin le Conte de
flandres desfusdit et a fes hoirs perpetuellcment.
. §. 5. Item avons nous accorde" et accordons que fe Mes-
fires jehans deflandres fe accordoit en aucune maniere a nous
e ^.Conte de Haynnau de Crievecuir* d'allues et de le Castelkrie
vtcMur' de Cambray, li accors fe tenra et fil n'en elloit en accort, a
nous Conte de Ilaynnau les cofes desfusdittes demourroient
paifieulement audit Monfieur jeiian de flandres et a fes hoirs
a tousjours perpetuellemcnt.
G. 6. Derechicf comme nous Conte desfus nommet aians
In contro. J>
bunwpT SraIlt de °fter t0Ute r3Cnine et t0Ute matiere dont
entur. fcors et controverfie porroient fourdre et naistre entre nous
et les notre que ja n'aviegne , et que nos Terres et nos tenu-
rcs marchisfent en plufieurs lieux et joignent les une as
autres , nous avons accorde" et accordons que nous prendrons
et
Digitized by Google
CHARTARVM et DOCVMENTORVM. 1049
*
et eflirons dds maintentnt ftx prudhommes liquels jourront furA. 13«
d. 6 Mart.
les faintes Evangiles que bien et loyalement enquerront foit
parLettres foit par vive voix u en autre maniere a cui liSigneu-
rie de Lesftnes et de flobere*, et des appartenanches , appar- *\.flobect.
tient de nous Contes desfus nommes et chou quil trouveiont qui
appartenra a nous Conte de Haynnau, demourra de Ie Contc
de Haynnau et chou quils trouveront qui appartenra a nous
Contcs de flandres demourra de le contd de flandres , ct chou
declaret lifis prudhommes desfus dis, feront boin Cherkema-
nage ( 2 ) et loyal comme avant lesdittes Castelleries de Lesfi-
nes et de flobeek festend encontre le Contdi de Haynnau et en-
contre le Contei de flandres et Ie Contei de Alost , et feront
ausfi li fis prudhommes desfus nommet boin cherekemanage et
loial des Bos de le Louviere de le Terre Dende, de Ie terre
qui fu acutde au prevost de NtyeU de Maude et de Ie Terre qui
fut Monfcigneur gerard de faint amand ct de tous lcs au-
tres Lieux ou cherkcmanage apartcnra et doivcnt Ii fis prud-
hommes desfus dit commenchicr et entrer dans une ville et cn
une CastcIIerie et ne s'en pourront partir devant chou quils
aront tout cherkemand, et tout desfcuret chou qui a Ic ditte
ville
(a) Ccrkentanage] P. n*ovnE- Kok-ctjite. Hinc t.E on and D.ct. de
giierst Chron. de Flaniir. Chap. I 'Jcademie Frattc.xnV '. Cerquemaneitr\
cxlix. f. 246. vs°. ita cxplicat: Ac- explieat expert et maiflre jitri que Pon
ccnieront Jesdictes parties , qtte circom- emphy; pour planter des bornes (Therita-
menaige et inqitifttion fera faicte fur le gt : addirque: II en est fait mentiond nt
faict des Seigncurits de rEsfwcs et dt plufteursCouflumet du Huitaut. Rectc!
T. dl. Rrrrrr
Digitized by Google
ioso CODEX DIPLOMATICVS
ville u a le Castellerie appartenra, et quant ainfy fera fait
ils doivent dedens les trois premerains jours aprds rentrer
en une autre viile u Castellerie et ainsTy demourer et ouvrer
que devant est dist de le premiere oeuvre et en cheste matiere
ils doivent aller demourer et ouvrer de Castellerie en Castel-
lerie et de lieu en lieu tant que' tous li cherkemanages et li
desfouvres entre les dittes Contes et Terres fera fait et accom-
plis bien et Ioyalement et fe il avenoit que avant que li cher-
kemanages fust par accomplir aucuns des fix prudhommcs de-
vantdit trespasfat u allast hors dou pays u eust aucune loyal
Befoingne, nous li partie devers cui lidit prudhomme deffau-
roient fcricmcs tenus par no fairement de prendre et eflire de-
dens le quinzaine apres autres preudommes foffifans fans maize
ockoifon et fans fraude et avoec le faireraent que li fis preud-
hommes feront des cofes desfusdittes accomplir bien et loyale-
ment 4 lcurs fens et a leur pooir. Nous les parties desfus dit-
tes les contraindrons au faire, fe mestier est, et il en eftoient
en defaute , et encore pour plus briement a delivrer , nous par-
ties dcsfusdites devons jurer ct jurons four lcs faintes Evangiles
que
(3) Sis perjbnitts] Notate modiim, lelmitm Zeclandiae DoBttaum, et Lu-
quo in posterum ciusmodi Principura dovicum Hollandtae Cctnitcra, p. 308.
controverfine componerentur. Olim ma- Postea vcro alio modo proccdi, ct Ar-
pis f<illcmne erat , d,ire obfiJet pro lilrts causfac demilldari coeptae funt,
ferTaiido federt. Huius exeaipla lupra idque « Pa.tiutn Corapromialb. Voca-
babentur a. ti66. imer Ftandros et batur lioc ias Avflregmrum , quo de iv>
HoUanJos, p. a. 1206. intcr VVil- rc faus nota fuut oaraia. conring.
CHARTARVM *T DOCVMENTORVM. 1051
que nous ne debaterons ne calengerons fors chou feulement A. 13S.
d. 6 Mart.
que nous crerons a nos loiauls confienches que che foit nos
droits heritaiges et le cherekemanage et defouvre que li desfus-
dit feront nous les tenrons ferme et eftaule et tout li desbaz et
li lieu contencieux devoient demourer et demorront cn le main
desfis prudhommes jusqua" tant quils en aront ordonneit decla-
rct , et chou pendant nous Conte desfus nomme ne autre pour
nous Conte desfus norarae ne autre pour nous ni devons ne
porrons ufer ne efploiter en nul cas.
§. 7. Derechief nous Conte desfusdit avons accorde* et ju. Etiam m
postcruin.
rons folempnellement que s'il avenoit, que ja n'aviegne que
entre nous u nos hoirs mcut aucunes descors ou desbatz pour
aucunes des chofes desfusdittes u pour autres quelies que clles
fusfent , nous ne nos hoirs ne porrons ne deverons mouvoir
nc faire weirc li uns a 1'autre, ne nos pays Ii uns four 1'autrt
devant chou quil ara eftei conneut, et determine' paijtsper.
fotms ( 3 ) trois de fune partie , et trois de f autre u les qua*
tre des fis, fauf chou que pour cascune partie en y ait deus,
et quant il avenera que li uns u li aucuns des fis perfonnes des»
fus-
deludic. Cerman. % .53. add. fupra not. Principes controrerfia aliqua aut discor-
p. 318. Imprimis memorabile cst fedus dia cxoriatur , ntn amplius prtcedatur
\Mtx Iohannem Duc. Btab. etLudovicum per arma, fcd pcr arbitrium XII. vi-
Comit. Flandr. a. 1339. apud meier. rorum, utpote per iv. conftiiarios , et
Annal Flandr. p. 139. vs. ubi inter 11. barones , virosque alios vi. fump/os
alia cavetur; ut, qttotics inter duos hos ex civi/atibus — — Sk etiam hoc loco.
llr rr rr 2
Digitized by Google
io5i CODEX DIPLOMATICVS
A. fusdittes feront trespasfet de cest fiecle li partie de nous deveis
* 6' Mart' cuj jfe feroient u feroit desrailli devra prendre et eflure autres
prudhommes foffifans fans fraude dedens le mois que il fera ve-
nu a fe connisfanche et jureront folempnellement li fis preme-
rains efleut et Ji autrcs qui aprds y feront remis que bien et
loialement fans fraude et fans malisfe pronunceront et accor-
deront les debats, et les descors fils y mouvoient, u venoient
que ja n'avicgne , et nous parties desfus nommdes par nous nos
hoirs , et nos fuccesfeurs juront des maintenant a tenir et ac-
complir le declaration et l'ordonnanche des fis ou des quatre
prudhommes devant nommeis enfy que devant est dit et pro-
tnettons par nos fermens de contraindre avenir chiaus qui de
par nous feront efleut, nous Cuens de hayimau a ath et nous
Cuens de flandres a Gralmont dedens les quinze jours que nous
en ferons rcquis fe li debat mouvoient au lez devers haynnau et
dcvcrs Gralraont, et fe li debat mouvoient dcvers les marches
de flandres qui font devers hollande, ou Zellande> nous Cuens
de liaynnau feriens venir les trois de par nous R inlant CO»
et nous Cuens deflandres lcs trois dc par nous a Gwetinghes ,
liquel y demourront tant quils arront les debatz accordes en
le maniere qu*i! est dis diaus dcmourer a ath et a Gralmont et
ne
(4) Mntant'} Niigati fiint, qul liic ZuidUcvelandlac ex advcrfo Saftbige in
Rijiiand iivc KhenohollandiaM comtni- ora Flandrica; nunc vcro faciliori pro-
iiftcbantur. £iat olim Rinlaud pagus nunciatioue/i///aBi, eodem modo,qiio
Digitized by CjOOQIC
CHARTARVM et DOCVMENTORVM. 1053
ne s'en porront partir Ii fis ou li quatre desfusdits qu'ils nefoient a. 19$,
d. 6. Mart.
enfamle de jour en jour fans raal engien jusques a donc que li
debats foient determinds et accordes et fe il avenoit que li fi8
ou li quatre eusfent pronunchiet et determinet que li une par-
tie four aucun descort u debast eust tort encontre 1'autre et
amender ne le voloit par le dit des fis ou des quatre , li autre
partie a donc et meut autrement porroit fes raifons requcrre en.
chel cas en toutes les manieres qu'il porroit et faroit fans mef-
faire contre cheste pays et pour chou ne demourroit mie que
li pays et li ordonnanche de point en point en le maniere que
contenu est en ches prefentes lettres, ne demourasfent fcrmes
et eftaules.
§. 8. Encore nous Conte desfusdit avons accordd et accor- wiurei-
UVi &.ib\t
dons, que touttes les Terres foient fiefs heritaiges foient Fii-ndro
L, -occpk
v autre bien en quelconque maniere que che foit des Battys de pro pubii.
catii bo
flollande, et de Zeelande et des aloids a nous Conte de flandres . ,
tcr.eb.w
v a nos predechesfeurs , demourront au Conte de Haynnau,
et de Hollande , a fes hoirs et a fes fuccesfeurs a tousjours per-
petuellement, et ny porront lidit bannit ne alloye jamais rien
demander, ne reclamer, par yauls ne par autruy, et en devons
nous loys Cuens de flandres faire restor, a yaulx et cn de-
vons
hodle Litlo, olim Linfo, vid. miraei hodic dictus, ab A. miraro, Opp*
0/>p. Dlpl. T. I. p. 175. et fupra Cod. Dipl. T. III. p. 6o3. iudcm vocatur
Dipl. p. 284. Aker locus, Safiingen Cnaretbrghes.
Rr rr rr 3
Digitized by CjOOgle
ao54 CODEX DIPLOMATICVS
A. isg. vons nous Cuens de flandres desfusdit ec avons en couvent par
"nous nos hoirs, et nos Succesfeurs faire porter paifiule ledit
Conte de Haynnau, et de Hollande pour luy fes.hoirs, et
Succesfeurs a tousjours perpetueliement , et chiaus a qui il Ies
auroit donncs, Et pour toutes les chofes devantdittes nous
guillaume Cuens de Haynnaut et de Hollande deVant nom-
mez avons en couvent a donner et a paier a nos Coufin le Con-
te de flandres devantdit trente mil liyres de parifis a payer , le-
quart de la fomme devamditte chest fept mil et chinc cens li-
vres de parifis au Noel qui fera lan mil trois cens vingt et
trois, et Tautre quart au Noel fiwans aprds et ainfy de noei
en noel tant que toute li fomme desfusdite fera plainement
payo et li bannit et alloye devant dit alloient u entroient as
terres et es Signeuries dudit Conte de Haynnau, de Hollande,
de Zeelande et de frife • nous loys devantdit ne no Succes-
feur ne no pays ne nous mclleriens de cofe qui leur avenist
ains en lairiens convenir no Coufin le Conte de Haynnau de-
vantdit et fes Succesfcurs hors mis tout malengien et toute
fraudc.
eavetur §. o. Item avons nous accordc5 et accordons que chil de
dc Valen-
cenis. VaUnciennts qui ores font de le ditte Ville et ont efte alloyet a
nous ou a nos prediccsfeurs Contes de flandres revenront four
Ie leur quils ont hors de le Ville de Vaknchiennes et de chou
quils ont dcdens lc Ville chertaine recompeniations , lor en
fera
Digitized by Google
CHARTARVM et DOCVMENTORVM. 1055
fera faitte s*il n'ont le leur fourfait v perdut v leur. devan- A. t«il
d.6 Kiart.
train pour autre caufe que pour le caufe des weires de flan-
dres et de hainnau, et de chou font prifes chertaines per-
fonnes qui en enqucrront bien et loialement, et ne porront
li desfusdit de Valenchiennes rentrer dedans le Ville u cas
que Ii lois de le Ville lor feroit contraire et que elle ne le por-
roit fouffrir et u cas que li lois ne leur feroit contraire ils
y porront rentrer et s'il ne pooient rentrer dedens Valen-
chiennes pour chou ne demourra mie quil ne puisfent aller
par tout le Contei de Haynnau.
5. 10. Item pour pays nourir entre nous et nos pays etCavetur
de exuli- •
pour ofter toute matiere de question avons accorde et accor- bu$.
dons que nous Contes desfusdit ne nos Succesfeurs ne por-
ront dore en avant jamais a nul jour alloyer as hommes ne
ces fubgiez li uns dc lautre, et s'il avenoit que dore en avartt
aucuns fust banrtis des Terres, et des Signeuriet d'ott Conte de
Haynnau, de IJollande, de Zeelande et de frife pour fourfait
qu il eust fait encontre le cors de fen Signeur v pour confpira-
tion qu'il eust faitte encontre fes bonnes Villes u aucunes d'elles,
et il s'en batist eus es Tierres v Signeuries et nous loys
Conte de flandres, nous ne no Succesfeurs ne le devons ne
poons foustenir ne foustenriens ains le devons faire prendre,
faire de luy tel Jujlice comme on feroit ou pays dont il fe-
roit bannis, Hl y eftoit tenus et en otel maniere devons nous
guil-
Digitized by Google
iotf CODEX DIPLOMATICVS *
A. i3n- g u i l l a u m e , Cuens devantdit et no Succesfeur faire de chiaus
a.6.M«t. feroient Dannjg jjes terrcs le Conte de flandres pour four-
ftiit qu'ii aroient fcit en contre le cors de leur Signeur, le
Conte de flandres v pour confpiration qu'il auroient faite en-
contre fes bonnes Villes u aucunes d'elles.
wttn. re- §. ii. Item avons nous accorde et accordons que fe au-
UaTiaJ3-0 cuns qui fusfent de h droite nafcion de rlandres avoient aucun
ZccSiT, herit age en as Terres de nous Conte de Haynnau, de Hol-
verO.C0 lande, de Zeelande, et de frife liquel fusfent occupds pour
le caufe de le werre qui a esti entre flandres, et nos pays
desfusdit, il doivent revenir four le leur enfy corame il le
■
trouvcront unit, et hebergiet fauf chou que fe nous guil-
laume devantdit u nos devantrain eusfions donnecs u ven-
dues les Terres devantdittes et nous ne leur peusfiens faire
ravoir dedens le pasque prochaine que nous attendons, nous
leur en feriens recompenfation , et en vtelle maniere reven-
ront a leur Terre et a leur heritage qu'ils aroient dedens li
Contei de flandres tout chil qui feroient de Ie droite nation
de Haynnau , de Hollande , de Zcelande u de frife.
i.i!,cra s 12< Encores avons nous accordd et accordons que tous
utnuique *
mercitura. marcans et toutes marcandifcs voifent dores en avant paifiule-
ment des uns pays as autres par mer et par terre droit et
loy faifant cn payant les droitures accouftumees.
§. 13. Et avons quitte* ct quittons li uns 1'autre de tous
Dam-
Diflitized by Google
CHARTARVM et DOCVMENTORVM. 1057
Dammaiges de tous arfras , et de toutes prifes qui font ave- A 13$
d. 6. Mart.
nues des uns pays as autres afokifon des wierres jusquau Jsflur3e
jour de la datte de cheste lettre et parmy toutcs les cofes rcmiff,,e*
devantdittes nous loys et cuillaumes Contes devant-
dits devons et avons encouvent a warder lonneur ct Ie
proffit li uns dc Tautre et a aidier et coinforter li uns 1'autre Dcfcnfio
contre tous huers mis no Seigneur k Roy de france et tous les rauua*
autres envers qui nous pourrions mefFaire. Et toutes les co-
fes devantdites et cascune d*elles nous loys et cuillau-
me Contedevant nomet pour nous pour nos hoirs et pour
nos Succcsfeurs avons encouvent a tenir warder et a emplir
et faire tenir warder et a emplir de point en point enfi com-
me elles font efcriptes et favons jure fur Jcs faintcs Evangtles
toukides et en avons obligid et obligons nous et cascun de nous
li uns cnvers Tautre, nous, nos hoirs et nos fuccesfeurs et
tous nos biens , et les biens de nos hoirs meubles et non mue-
bles prefens ct avenir, et avons renonchie li uns envers Tau- Remm-
trc a toutes excepdons, deceptions, barres, et cavillations efpe- !uris c"c"!
cialement a chou que nous no hoirs ne no fucccsfeur ne puis- puoaI'
liens jamais dire ne propofer que toutes Ies cofes devant dittes
et cascunes d'clles n'aicnt eftcit cnfi faittes de point cn point
ct accordees comme elles font efcriptes.
§. 14. Et pour ofter pour le temps a venir toutcs wierres
et toutes difcensfions avons nous requis a nos bonnes villes et
Ta I/, Ss ss ss re-
Digitized by Google
io58 CODEX DIPLOMATICVS ■
A. requerrons, cest a fcavoir. Nous guillaume devantdis
Fideiuhcm a nos villes de y&iwfoMMS -> ^Wj Maubuege, Birtch, Dour-
Vrbes* drect, Zicrxie, Mydelbourg, Delf, Leidem, et de Har!em9
et nous loys devant dit a nos villes de Ghant, de Bruges et
dTnres, que toutes les cofes desfusdites et cascune d'elles veu-
lent greer loer faire et accomplir et non venir encontre par
yauls ne par autruy , et que fe il avenoit que ja n'aviegne que
ou temps avenir debas rancune v controverfie meust ou fust
meute , entre nous contes desfus dis nos hoirs et nos fucces-
feurs u nos pays, qu'ils ne fe meuvent, ne puiffent mouvoir
pour aydier celui par cui li debas ou controverfie commen-
cheroit et eus v cus u il fe tenroient coi et ne fe mouveroient
pour le caufe devant ditte nous ne nos fuccesfeurs ne les por-
riens approchier ne reprendre de deffaute de fairement ne de
desobeisfance , et nous toutes ks villes desfus dites et cascune
d'elles faifons fcavoir a tous queli traities li pays et li accorde
et toutes les cofes devantdittes font, et ont efte1 faittes de no
confcil, de no volontd, et de no confentement et les volons,
greons ct confentons , et promettons loialement en bonne foy
et de chertaine fcienche a les garder, tenir et a emplir entant
comme a nous est pour tous les temps avenir pour nous et
pour nos fuccesfcurs fans riens faire ne venir encontre et fe il
avenoit que ja n'aviegne quc entre nos Seigneurs delfus dit et
leurs fuccesfeurs meust en aucun temps guerre , descors u con-
tro-
Digitized by Google
s
CHARTARVM et DOCVMENTORVM. 1059
troverfie nous ne feriens aidans ne confortans a cclui qui le A. ttff.
guerre u debat mouveroit, mais mctteriens paine , confeil,
et aidc a no laial pooir de ofler le guerre v descort, et de fai-
*.....-••
re tenir le Pays desfus ditte enfi comme nos feigncur devantdit
nous ont requis et pour chou que toutes les cofes dcsfus ditcs
et cascuncs d'elles foient fermcs et bien tenues nous guil-
laumes ct loys Coutes dcfTusdis avons mis nos fceauls a chcs
prefentes lettres en temoignage dc veritei et avons requis , et
requerrons cascun de nous a nos villes devantdittes quils mct-
tcnt lor feaulx a ches prcfentes lettres avoec Ies nostres et nous
toutes les yilles desfusdittes et cascune- de nous pour plus grant
feurtc! a la requeste dc nos Seigncurs desfusdis , avons mis nos
feauls a ches prefentes Lettres , avocc lcs leur qui furent
faites et donnces a Paris au Mi caresme TAn dc grace nos-
tre Seigneur mil trois cent vint et dcux.
Recues et accorddes de Monfieur de flandres fcant en fon
confeil prefent Monfieur dc feint Maure, Mesfires guy de
Flaiulres, Meilire eustace de Conflans, advoue de The-
rouenne, Monficur de Masmines , Monfieur de Grave *, Mes- * f. Cnre .
fire j e h a n de Oestbourch , Mcsfire p 11 1 l i p p e s de la polle x
Mesfirc jehan de Bafoches, Et G. Grumant. Signt- dou-
C II E R Y. f
* • *
t
Collationne a l Original cn Parchcmin
Ss ss ss 2 fccl-
Digitized by Google
1060 CODEX DIPLOMATICVS
a. isi». fcelle desSceaux des Comtes deHai-
d6,Maru nautt de Flandres,. des VilJes de
Vallenciennes , Mons , Maubenge ,
Binch, Dourdrecht, Zierixee', Mid-
delbourg, Delf, Leiden, Harlem,
tous en cire verte bien confervtSs,
pendans a de Ja foie rouge, &ant
dans la Tour des Chartes dc la
Chambre des Comptes du Roy
[ut fupra p. 461.] a Lille le 3 1. Aoust
GODEFROT.
n. ccca
A. 1323. wilhelmvs III. Com. Holl. curam Dijkgraviatus inter
Hontc et Hinkele committit Nicolao van den Waarde.
A. 1323. d. 31. Mart.
Ad Excurs.VIL p. 143.
(Ex Rtgiuti. Hollind. mu. durttri. V. 1L M. }I2.)
w
i willaem Grave van Heynnegouwe cnz. maken cond
allen luden, dat wi clays storms fone yan den Waerdt-,
bevolen hebben ende bevelen mit defen brieve, onfe Dijc-
gravefcip tyfken Honte cnde Hinkele te bedriven , ende te ver-
warne toit onfer eren, ende tote ons lands oerbaer, ghefuoer-
ne te maken, ende die of ende ane te doene, alst hem or-
baer denct, kueren ende ghebot te legghen op dike, op in-
feten ,
Digitized
CHARTARVM et DOCVMENTORVM. io<5i
feten, op flufen, op wateringen ende op hereweghe a. i3J3.
JDit fal gheduren toit onfen wederfegghen. Ghegheven in l'*3J,Marfc
Middelburch', des Donresdaghes na Paefchen, in 'tjaer ons
Heren m. ccc. drie ende twintich.
N. CCCCI.
lvdovicvs Rex German. conflrmat Pacem initam inter A. 1324.
' Comites Flandriae et Hannoniae. d"3*WatU
A. 1324. d. 3. Mart.
Ad Excurs. VII. p. 390.
( E* HolUndite Cimen Feudali kmiii ««»,r». D. II. bl. 3J{.)
os lvdovicvs Dei gratia Rom. Rex, femper Augu-
ftus, fentientes, quam iit gravis et periculofa tiobilium et po-
tetitum Imperii discordia, unde fubditis incommodum, et ipfis
labor etpericulura procreantur, digna follicitudine curamus ad
pacis reformationem et reforraatae confervationem faciendam
per nostram diligentiam inter eos, fane cum dura gucrra
et discordia inter potentes viros, Comites Flandretifes ex parte
una, et Comites Hannoniat Hollatidiae et Zeelandiae ex altera,
fuerit a pluribus annis cieta, pro eo quod Comites fibi petebaut
fieri homagium a Comitibus Hannoniae C O de pluribus Infu-
Jis
(O Hannoniael Nota vcrba/ nolucrant Comites Hannouiae facerc H»<
magium Fiandris de Infulis Zeelandiae.
S s ss M 3
N
/
Digitized by Google
io<5a CODEX DIPLOMATICVS
■
A. 13*4 li3 In Comitatu Zelaniiae conftitutis: pro eo etiam, quod ipfl
j. comites Flandriae ad fe pertinere dicebant plures terras et bona
mpbilia, quae eis ex fuccesfione (2) ioiiannis Comitis
llollandiae, filii quondam Comitis florentii, evenerunt,
ct contra vero dicti Comites Hollandiae et Zelandiae ad fe per-
tinere dicebant ttrras, quas dicti Comites Flandriae pos-
fidebant: pro eo ctiam, quod una pars ab altcra plura alia re-
pctebat, ct ad fe pertinere dicebat, et tandem cum guerris
huiusmodi fedatis et discordia inter eos per modos amicabilcs
fit fopita, et pax reformata, ficut hinc inde fuper hiis con-
fectis traditis ct confcriptis litteris liquidius continetur. Nos
prout ex iniuncto tencmur officio dictis Comitibus ac nobis et
Sacro Imperio , cuius in hac parte geritur negotium , provide-
re volentes, ad perpetuam roboris firmitatem omnia acta et fa-
cta ac in littcris reformationis pacis et concordiae fcripta et
contcnta in omni forma , modo et tenore fuo auctoritate regia
laudamus, approbamus et de ccrta fcicntia confirmamus , de-
clarantes omnia et fingula de nostra fcientia et bcneplacito pro-
cesfisfe, ad hacc inhibcntcs partibus, ne ordinationi et com-
pofitioni pacis et fingulis, in ipfis littcrls cxprcffatis ac per
nos confirmatis, attemptent quomodolibet contraire, quod fi
for-
■
(2) Succesftniu') Nimiram, habuit liam ; qua de re in excvrs. VII. fa-
1 0 11 a n n b s , Florentil V. hlius , ma- tis dictum.
trem Bcalrkcm , Guiuonis Flandri fi-
Digitized by Google
CHARTARVMet DOCVMENTORVM. 1063
fbrte dicti Comites Flandriae de ipfo Comitatu Zeelandiae, vel a. 1324.
infulis, in ipfo Comitatu exiftentibus, quicquara contrarium
premiflae compofitioni et ordinationi pacis et litteris , fuper eo
fcriptis et confectis, dispofuerint, vel etiam ordinaverint, di-
ctum homagium, vel proprietatem dictarum infularum, vel Co-
mitatus, alicui donando vel vendendo, vel quocumque alie-
uatiotiis titulo diftrahendo, vcl quidlibct aliud faciendo, illud
irritum decernimus et inane , ec nullius obtinere roboris firmi-
tatem , cum prefatos Comitatum et homagium non fit dubium ad
Sacrum Imperittm pcrtinere, propter quod ipfos Comites Hol-
landiae, et eorum haeredes, declaramus Comitibus Flandriae
ad homagium non teneri. Similiter fi Comites Hamoniae, Hcl-
landiat et Zelandiae praedicti , eidem reformationi pacis et con-
tentis in litteris, fuper eo confcriptis, quid contrarium attem-
tarent, hoc invalidum decernimus, et nullius effe roboris vel
momenti. In cuius rei testimonium prefentes confcribi et fi-
* \) .2 .1.» .\ .r Ti'fiji».i /
gillo Maiestatis nostrae iusfimus communiri. Datum in Colo-
tiia V°. nonas Martii , anno Domini millefimo trecentefimo vU
cefimo quarto, regni vero nostri anno decimo (3 ).
>, lv-
(3) Decimo] Admodum mcraorabi- ipfius vices fustincat in receptionc Ho-
le est, quod codcm hoc dic 3. Mart. Diagii, quod Fhndriae Comes Impcrio
a. 1324. Ludovicus Rex Germaniae, debebat de bonis fuis. Merctur ipia
qui gencr crat IVilhclmi Comitis Hoil. , Charta cxhiberi , prout exftat apud
buic focero fuo in mandatis dedcrit, ut vred. CeucaJ. Com. Flandr. p. 359-
tt
Digitized by Google
io<54 CODEX DIPLOMATICVS
A 1314. et ni,,c '» mirris Chartulario IIoI- posfis concederc ad terminum, quem
d. 3 Mart. landiae D. II. bl. 336. „ L v d 0- decrcveris, quodque cum eodem Co«
v 1 c v s Dei gratia Romanorum Rex% miie dc parte nostra tractare, mcdiare,
fcmpcr Augustus , fpectabili viro wil- et compouere , ct Gnaliter terminare
helmo, Ilannoniae , Hollandiae , et valeas de his, quae inter nos, et ipfura
Ztiandiae Comiti, focero et fideli fuo fuerunt , prout videbis expcdire, ple-
dilecto, gratiam fuam et omnc bonum. nam tibi conccdimus tenore praefeu-
Vt fpectabili lvdovico, Comiti Flan- tium potestafem, etc.
Jriae, vicc nostra de reccptionc feudo- Actum et datum apud Coloniam V.
rum fuorum regalium , quac a nobis et nonas Manii,aniio DominiM. ccc.xxiv.
Sacro Impcrio debet obtincre , iuducias rcgni vero nostri anno d.-cimo ".
N. CCCCII.
r
a. 1324. lvdovicvs Comes Flandriae et Nivern. irrita declarat , abo-
ti.14.Mart. |etque^ omnja privilegia et Libertates urbi Brugenfi conces-
fas, ct, quidquid in praeiudicium avunculi fui iohan-
n 1 s de Flandriae Coin. Namurc. et urbis fuae Slu-
fae his dederat feceratque, reflicuit et inftaurat.
A. 1324. d. 14. Mart.
Vidimus a. 133 1. d. 2. Oct. j
. .**'*.
Ad Cod. Dipl. p. 1036.
10 o
n nomine Domini amen , anno a nativitate domini m. ccc.
vicefimo quarto, Indictione feptima menfis martii die quarta
decima hora quafi tertia dictae diei, Pontificatus Sanctisfimi
in Christo patris ac Domini Domini iohannis digna Dei
Providcntia Papae vicefimi fecundi , anno octavo, in mei No~
tarii publici et testiura fubfcriptoruin prefentia perfonaliter
pro-
Digitized by VjOOQIc
CHARTARVM et DOCVMENTORVM L065
1
propter hoc conftitutus nobilis et potcns vir lvdovicvs a. nn.
d. 14-Min
flandria et Niverncnfts Ccmes omnia et fingula privilegia, li-
bertates et gratias quascumque Burgimagistris , fcabinis et com-
munitati fuae villae Brugenfis ab ipfo et per ipfum data ct con-
cesfa , feu datas et concesfas , tamquam fibi forcfacta et acqui-
ilta, forefactas et acquifitas occafione excesfuum et delictorum ab
eisdem contra ipfum et ejus maiestatem commisforum et pcrpe-
tratorum penitus adnichillavit et adnichillat ec ad fe totaliter
revocavit et ex nunc revocat, eaque nullius esfe efficaciae feu
valoris reputavit et reputat, et quicquid de premisfis priyilegiis9
gratiis et libertatibus in preiudicium dilecti et fidelis avunculi
fui Domini iohannis de flandria, Comitis Namurcenfis et
fuae villae de Sdufa, prefatis gentibus fuae villae Brugcnfis
predictae dederat et concesferat predicto avunculo fuo in quan-
tum potest falvis iure, honore, et flatu ipfius Comitis flan-
driae et Nivernenfis ex nunc reddit et reilituit. Acta funt hec
in quadam Camera Clauftri fratrum minorum apud Audenarde
in qua prefatus Comcs flandriae et Nivernenfis tunc confue-
tus erat jacere, anno, indictione, die, menfe et Pontifica-
tu predictis, prcfentibus nobilibus viris Dominis iohan-
ne de flandria> domino de Neellay et de tenera monda ,
et iohanne dc yreriis Castellano Castri de Ruplemonde militi-
bus, venerabili et discreto viro Domino cvillelmo dav-
sone legum profcsfore , et gvillelmo de flayignia-
T. II, Tttttt co
Digitized by VjOOQLc
10*4 CODEX DIPLOMATMCVS
a. ir-4- co armigero testibus ad hec vocatis fyecialiter et fogatis.
di^Man. Et ^ roaiorem predictorum firmitatem et roborationeffl ,
predictus flandrie et Nivernenfis Comes, prefenti inftrumen-
to Sigillum fuum duxit a^ponendum-
Infra fcriptum eft. „ Et Ego petrvs dictus maior, cle-
ricus publicus, apoftolica et imperiali auctoritate notarius pfe-
misfis omnibus et fingulis fuprafcriptis > Vfca cum teseibus fu-
perius notatis prefens interfui, et exinde prefens pu&licu» ift-
ftrumentum confici, et in hanc publicam formam redegi, taa-
nuque propria fcripfi, ac figno meo confueto fignavi in testi-
monium prcmisforum rogatus ( i ) " *
i • •■ ■ \
• « *
Mra etiam appendebat figillum fupra-
. dictum fub cera AJba. „ Concorde k
facte Original, marque* de la let-
tre D. et cote' ri°. 137. fcelld com-
me dit est: lequel fait partie des
Archivis repofantes autrefois au Cha-
teau de Namur et maintenant dans
cel-
(1) Habetur et huius Chartae Vt- p. 53- Comes lvtjovicvs — Brw
Mmus, quod a. 1331. d. 2 Oct. de- gis flapulam conctsflt omnium rtram
dit iohannes Decanus S. Petri Na- quac apud slvsam applicarentur ex
murc. in iisdem Arcliivis. Ad rcm quacunque patria: fed hoc non fufficie-
ipfam quod fpectat, tonferri meretur bat Briigcnfibus: quinimo cum Franch
aeo. de roya Jnn. Btig. a. i3a4; [i e. 't Vryc van Brugge] rebeUionem
con-
Digitized by Google
CHARTARVM st DOCVMENTORVM. ioe>
celles du Confeil de la mame Pro-A.
_ d,i*Mat.
vmce. Tem.
de posson Greffier du-
• , . : dic Confeil. . .
ttntra Ctmitit Offlciarht inchtabant , tiam aimifft , tam Brugenfes quam it-
dJcentesy pius collegisfe quam taxatit los dt Franco. Scd impunita temeritaf
indicta esfet. Ludovicus Comes Flandr. audaciam illis hebellandi contulit
audita rebetlltnt-— defctndit a patria cett. Cf. MEIIR. Ann. Flandf. ai
^JVivernenfi in F/andriam , et accepta a. 1323-1325.
fumma tffiooo Librarum , omnes in gra-
• ■ * ■ ■
_ • N. CCCCIIL
iOHANNEs Flandrus, Comes Namurc. et Dynasta Slufanus A. is»4.
' d. 1. Apr.
; omnibus fuis Balivis ac lulliciariis Flandfiae mandat, ut
1 eunctis bonis Mercatorum Regni Daniae manum iniiciant,
V et per ea iacturam compenfenc, quam in Dania fecerat
r ■• . xevinvs Dartevelde Burgimagister Gancfenf_s in '
/Nwwtt , fale, aliisque mcrcibus , ad fumraam us-
que L. 40. - Turon. , non amplius.
A. 1324. d. i. Apr,
Xehans de flandre Cuern de Namur, k tofis ao* Mlis',
frans et Iuflice de notre terre de flandrt, ou a leurs lieus te-
tiants falut commc nous foions enfourmC par nos boines gens
<le no yille de TEfclufe, et par autres, que lievins Darte-
Tt tt tt a yelde
Digitized by Google
* I
lo68 CODEX DIPLOMATICVS
A. 1324. velde Borghemaitre de Gant a este damagie par les gens dou Roy
4 u Apr* & Danemarcke et par ceaus de Kanderhusfe en Danemarche
jusques a le fomme de xl-tb- de gros tourn. en draps, en
fel, et en autres marchandifes appartenans audit lievin, qui
furent pris et tolut a hanekin Doumont varlet doudit lievin
enfon havene que on apiele copenhayen dont nos^chiers nies
li Cuens de flandre leur a plufieurs lettres envoyes par lesque-
les il n'ont fait refcor nul ne refponfe couvignable, nous qui'
volentiers vorions que • • • . • enfust fais audit lievin vous
mandons et a chascun de vous eftroitement commandons que
vous tous les biens des marcheans doudit Roy et de ceus de
1 Kanderhufe que vous porez trouver en vos offices , arrest^s et
en delivr&s audit lievinou a fon commant jusques a le
fomme et value de xl* fc« de gros tourii. par le pris de le loy
dou lieu la ou li arret fera fais, et bien uous prendez garde que
li pris fait bien et juftiement fais , et est no volent& et enten-
te que quant reftitutions fera faite audit lievin de le dite
fomme de xl» »• de gros tourn. que li remanans des biens
par ce arrestes foit delivre' as marchans a qui il apparteront-
Donne* a Cand fous notre fcel le premier jour d'avril en l'an
de grace mil trois cens vingt et quatre-
*> * ' •
Concorde a 1'acte Original non fcelW;
marqud de la lettre D. et c6t£ du
n°.
Digitized by Google
CHARTARVM bt DOCVMENTORVM. 1069
n°. 120. lequel fait partie des Ar-h>tym
ehins autrefois repofantes au Ch^l'A?U
teau de Namur, et maintenant au
Confeii de Ia meme province: a la
reTerve de fendroit que Ton a pon-
ctue a la ligne treize de cette co-
pie par ce qu*il n'est pas lifible dans
1'OriginaI. Tem.
de posson Greffier du-
dit Confeil.
N. CCCCIV.
Pars Formulae Tributi mercibus Medioburgi imponendi , jk. 1
five Oudfle Accijnsopflel voor de Stad Middelburg.
32$.
A. 1325. d. 24. Febr.
Ad Excuru VIL p. 110.
D
(I* OriglniU la ArcKirii fecrecls Vrbi» Mcdiob. locul. n. ^j.)
'at lljn die Afljnze vander port van middelburgh die ghe-
maket waren bi ghemeenen fcepenen dat was int jaer ons hee-
ren- m. ccc. xxv- vp fente mathijs dach •
■
• *
S 4.
So wat dat die Crauc toe behoerd Ende tfer Jans porten van-
Tt tt tt 3
Digitized
it>7o CODEX DIPLOMATICVS-
A. 1355. henegwwen . boejler maft- [den heere van voerne] jof der
?t'/poxd jof den . helyghengeest jof onfer vrouwen jof der min-
derbroeders jof den augustinen dal en gheuet gheenen afijns
(bnder inden poynten daerthem gheorlooft es • Die van • dot-
dcrecht ende die van zeryzee ende alle tfgrauen porten boester
mofe noch tfer ians porten van henegouwen en gheuen ghee-
tien afijns (1).
(1) Afifns'] Iatn mnturc Principcs „ de poortercn daer over croonden
Hollandiae et Zeel. Vrbibtts cuncesfe- ,, [i. e. beklaagden , qutrtbantur] ,
runt facultatem eiusmodi Contributio~ „ dat wy dan afleggen lbudcn , von-
$ttm, quas Accifas vocant, imponcre „ dcn wijts tc racdc. Actum xxvui.
efculentis aliisque quae confumumur .„ Augusti m. ccc. v. " Cf. p. 305.
vel ufu terentur. Sic Zierikzecnfibiis Dabarit plerumquc hanc facultatcm pre~
'S°5. mieris Charterb. D. II. bL cario, five tot wfen wedcrzeggen. Vid.
49. Ilacc Conccsfio tamen ita reftri- mier. 1. 1. D. I. bl. 191. a. 1317.
cta, ut amfenfurn ipfonim oppidano- Proculdubio Vrbs Medioburg. eiusmo-
nim, quorum intererat, requircre de- di facultatem a Principe obtinuerat; un-
beret Magiftratus. Mcretur Chxrta de haec Aecifae impofido explicari po-
dari integra: ,, Wy willkm Grave test. Veram postquam in his muki
„ van Hencgou macckcn conJt^ ahofta Irrqpftrant, et nimis laxa facpe
j, dat wy, onfe poorttren van Zicriczee Piivilcgiorum interpretatio cum Princi-
„ magt grtrcvcn hcbbcn cnde magt ge- pi tnm rpfrs Vrbibu* alnsquc niyltum
„ ven jnits deefcu brievc, accyfen te crcare molesriae coeperat: Carflus V.
„ fleilcn totJicurcr pocnc bdioiif , «n- gcncrali Edicto-a. 1515. csvit, mkc-
^ dc die te meerderai eade«e ruinde- ^wb ,ta>pHu» Acciftc impooerct, eius
„ ren nac heureh vville, als fy te rac- conftnfu non antc rogato et impetrato;
„ dc werden , of tc leggen entlc op w Mik~ Codic. 'Lcgum fkUcmdkmr. '(voJ-
„ leggen nac heuren wille, als fy te go V groot Placaatbotk van Hoiland)
„ doene hebben, bet watre, dat oi:s D. II. bl. 1*51, 2047.
: : \-.!e-4 o:i ith :tn .3-
t J - N. CCCCV.
Digitized by Google
CHARTARVM et DOCVMENTOR VE 1071
N. CCCCV.
Testanrar moderatores Ecclefiae S. Petri in Maarland , fe ven- A- *w.
d.3i.M«U.
didisfe Abbatiae de Lewcnhorst fitae in [veteri] Nord-
hollandia terras ac reditus, quae olim fuerant Do-
minae Zoete Doedijm , variis fita locis.
A. 133 1. d. 31. Maii.
* ...
Ad CoJ. Dipl. p. iap.
( F.k Origietli la AcchMi AbbitUe Lcwenhom. )
w.
kerkcmeefters' heilechgeestmeefters * Ende ghemeen-
lic alle de prochyanen van fente pieters kerke te marlant Ma-
ken cont allen ludcn dat wi eendrachteiike met ghemeenen
confente en wille religiofen vrouwen en gheefteliken/ yer
kerftinen der abdisfe en den ghemeenen convente yan der lee in
northollant vercoft hebben al zulke renten alfe verzoete
doedijns daer god de zieie of hebben moete in haren les-
ten liue befprac te Marlant
Ende wi gheraerd/ here yan Vornei borchgraue yan Ze-
latit' Ende aeljbrecht yan vorne here yan berghen op
dtn zoem ' diedri c palmart prochypape ' gherart van
marlant' willem witten zoen' martijn raartijns zoen*
BOUDijN clais zoen* jan boudljns zoen' hughe jans zoen*
ellic coppfjns zoen' hughe lem vorfcreven want wi ouer
alle defe dinghe en ftucke vorfcreuen ghewefen hebben/ en
Digitized by Google
io7a CODEX DIPLOMATICVS
A. i33t. fi bi onfen radc / en confente ghedaen zfjn / fo hebben wi on-
4.3i.Mau. ^ ZQghc\Q rae(jc ghehanghen an defen zeluen openen brief
jn kennisfen der wareit Ende want wi ' Eue ' wkte doedijns
zoen' boudijn goetlijf zoen' ende zomer pieter doeden zoen
vornoerat zelue gheen zeghele hebben fo kennen wi alle defe
vorfcreuen ftucken onder zegelen onfer ghemeenre flede/ ons
lieues heren van vortiel mfjns haren aelbrechts fijns
zoens/ en anders der die vorfcreuen zfjn/ ende haer
zeghele ghehanghen hebben an defen brief Ghegheuen en
ghedaen jnt jaer ons heren duzefent/ drie hondert een en dar-
tech op des heileghen facraments dach • ■ ■
* • *
Appcndcrant daodecim Sigilla, cx quibus 3. perierunt.
1. Communitatis de Macrlant , his litt.
* SIGILLVM: COMMVNITAT . . . MARLANDIA.
Cum Contrafigilio et litt.
* CLAVIS SIGILLI DE MARLANDlA.
2. cerardi Bynastae de Votrne , his litt.
S. SGCT • G € R : DHI : D6 : VORn6 CAST6LL'
S6LAD
3. Domini ALBBRTI de Vorne ; Lco cum Lambello.
* 8» S6CR6TI - H6V
4. D 1 E D R 1 c Palmart. .
s TheoDici palnFrd p b rl
5. ciiEttARD vanMarlaut. Leo cum trabe in dcxtram dercendentc.
6. w i l l e m fVtttenzoon. Pifcis. litt.
S. WILL6M WITT6n SOn6.
7-mai-
Digitized by CjOOgle
I
:
i
I
i
»
Digitized by Go
TAh XVI
CHARTARVM et DOCVMENTORVM. 1073
7. M A R T ij N Martijnst. .
8. roudijn C/aetzoon. ijtSlSt,
9. Deest.
10. hughe Ians zoon,
11 et i*. defunt.
Ex his 11°. 1 , a, 3,4. dcdi in aes incifa tabvla XVI. tf>. 3.
N. CCCCVI.
LVdovicvs Comes Flandriae confirmat Privilegium datum A. 1337.
Opido Ardenburg. de fodiendo ab utroque
parte amnis de Eede.
• * • • . - . •
A. 1337- & 17- Ian. ,
f- M Exciirs. VIL p. ift. (1}, > - . J
1 CO Vid. 'not. ad CW. Z>/>/. p. 8«. (i),
•...'-. I. . . 2 ' - ~ 1 »■.*"!.*.. V?
N. CCCCVII, .
. . ArWtrium mcer Vxbem Ardenhurgenfim et ineol*. ab utra(jue; A. i4o-.
v" .... parte mtiis dt Eedey fuper quodam aquaeductu. -V* 7'0tu
<..... • . . • . . . •„ ...\ r ••« / ,
A. 1402. d. 7. Octp
Excurs. Vll. p. 1*9. . * ,
'W y Burchmeeiters Schepenen Raed ende al tghemeene
Comun vander Stede van Ardenhurgh in defen tiden doen te
.u-eiene allenden ghoneri die defe tettren zullen zien of horen
Jefen dat van allen ghefcille dat ghefifn hftift tusfchen den ghe-
I * IL Vv vv vv ghoc-
Digitized by LjOOQle
io74 CODEI »WC O M A f ICVS >
A. 11« ghoeden ende ghelanden van der wateringhen van ardenburgh
' 7* ambocht beede van beooster ende yan bewester ee of eenzide
ende ons lieden of anderzide commende van accufoene van
den waterghangfie die comt yander ghendfcher leye dber onfe voorf.
ftede ftreckende te jlepeldamme duer die fpeye dat daer of een
vriendelic acoord en appointement ghemaect es bi ons ghe-
duchts heeren edelen Rade commende vter Camere van Riis-
fele gelijc dat hier naer volghet en befcreucnl
AIs van den gheftille dat beghonnen tusfchen den ghelan-
den en gheghoeden van der wateringhe van ardenburghambocht
beede van beooster ende yan bewester Ee of ecnzide en den
Bourchms Schepenen ende Raed vander Stede van ardenburgh
of anderzide fprutende ende toecomende ouer eenen water-
ganc die de voorfz. ftede van ardenburgh ouer langhe tijd ver-
le^n ghf*t*cre* ghemitect w^ van-
der zeluerSr*4edewelke waterganc beghrnt Unzuudhende an die
ghendfche leye fprutende vten ambochte van maldcgheem ende comt
onder die ghendfche leye ende loopt langhs duere eene Ieghenede
•f.e.heet, eet * Coensdike ftrecfcende tdot in die veste vander voorfz. Ste-
de van ardenburgh eride voort duer die Stede in een wator g/*-
heeten jh* ee ende aifo mortwaert dtter die fpeye van SlepeU
dame toot in therte yander zee daer of die voorf. ghelande
g root veruolgh ghe^aen hebben om den vooitf. waterganc ver-
juaect thebbene bifler veorfc Stede. van.ardonburch diefe fcu*.
dich
Digitized by Google
CHARTARVMkt DOCVMENTORVM. 1075
dich es te makene Dc voorlz. partien om pais ende minne a. 140*,
onderlinghe te voedene d' 7* 0a
/ . ^ _____
Dit was ghedaen Imt jaer ons heren u cccc ende twee
vpten zeuenften dach Van Octobr. : .
N. CCCCVIII.
Edictum philippi Ducis Burg. et Comitis Hollani. ad omnes A. 1435.
1. - d. 12. OcC
Officianos, ut, quae m fraudem iacobae Bavarae
molirentur mercatores in fluvio de Honte ratio-
- ne telonet dt Terfikttroort * prohiberent.
A. 1433. I2- Oct.
-,'. :<. : . j nob vjbn-j) ahttow nanaov *}© obbsn tww^
rffi Excurs. VII, p. 164.
^^(Ex ArebirU n.lbod. d» u^.r:i^. y »„/, muou MSS. T. L fbl. ijjj
X HIL1.P3 &c. Laten ***** v onzen bailUuwen Rent-
meyjlercn Scouten boden en anders allen onfen Ofikicren en-
de Dienacren ouer al in onfen landen . van hollant en van
zeclant binnen fteden.ende daer buyten hoe onfe lieue zuster
vrou iacob Hertoginne jn beyeren van Hollant onfen getr Ra-
de geflelt tcn faken onfer lande van hottnt eh zeelant voirf. te
kennen heefc doen geuen dat enige. fchippere wt Engelant wt
vranckrijc wt onfen landen van brabant Holl. zeet, en oic fom-
mige.andere met hoeren fchepen geladen mit coipluder goe-
Vv w w * de
Digitized by Google
W6 CODEX DIPLOM A T I C'V S '
a. 1433. dc die honte vp varen tot brabant wairt cnde die weder off co-
l2" men meynendc mits dicn wege om dat fy die fchelt niet vp en
var.cn voirby 4ie tollen onfer lieuer zuster tot yerfickerwt-&it-
fcluer onfer lieuer zuster te ontrecken fuiken toil *b zy hoir
fculdich fiin van hoeren goeden tot yerfickeroirt Emle want
ons niet en gebuert te gehengen noch hengen en willen dat onfc
• le.a-n t licue zuster voirf. met fulken UsU oW. anders anden horen •
hcttTC
vercort en veronrecht foude worden So ontbieden wy v al-
len onfen Dienaren vorf. eii elken van v byfonder beuelende
mit fonderlingen ernfte tot wat tyde die tolnair tot yerfickeroirt
uwer enich an brochte off wijsde enige fchippers off coipludc
die hore off yemands andefs goede alfo die honte vp ojf neder
geuoert hadde of voeren woude fonder den tolnair tot yerfic-
keroirt te betalen fulken rechten toll als off zy voirby die tol
tot yerjickeroirt voeren dat ghy dan toc veruMiiiijge Ues voir£
tolnairs off fyne gewairde boden die ter ftont antast vanget en-
de helpt vercrachtigen tot onfen lieuer zuster behoeff vp dat
zy oft hoir toilnaer van hoeren wegen die corrigeren ende dair
mcde ommegacn ffloge als dat behoirc ende dac anderen exera-
pel dair an rtemen mogen Dit en laet niet fo iieue als wy v
fiin want wair yemant van v die hier traech en onwillich jn
viele den tolnair onfer lieuer zuster vorf. in defen hulpe ende
byftande te doen dac wouden wy an dien houden en verhalen
als anden genen die ons geboits oucrhorich geworden wair fbn-
. dcr
Digitized by Google
CHARTARVM et DOCVMENTOR VM. ior?
der verdrach In oirconde etc geg xn dage jn octobry a\ A. u^
xxxiij. d,abct-
N. CCCCIX.
De Teloneo ad Ierfkkeroord in Zeelandia. a. 1435.
A. 1435.
Ad Excurs. VIL p. 164.
( Es tlfcro HSS. f.//»rt4*. Rttum Bclglc.iun. ,i«mi«»h »0M|.;f.. t>TiS. »
„ ^/V.nno H35- es questye gevallen dat de geene dye de
Schelde nyet en raeckte maer de Honte overvoeren, dat dye
geen thol fchuldich wefen en fouden, dan es de faecke (fol.
64. in B. I. ) ( 1 ) gedadingt, en es betaelt voor de goeden,
dye de Rentmr. fuftineerde verbeurt te fijn , en andere oncos-
ten» fol. 61. Cltnekacrts .•••.".
- c'x) Rerptcitur ad Registra, quae ChartaapudV.Ampl.vAN Dt wali
habentur in Curia Feudali Hollandiac. Hattdv. van Dordr. bl. 544.
Ad rei csplicationcm confcrri meretur
• * w * • -» «
N. CCCCX.
Narratio de Amne Widek. :> ; a.
1437.
A. 1437-
Ad Excurs. VII. p. 107. not. ( i>
(1) Ne nimis «creicat boc Volumen, alibi de his rrolixk>r erit dicendi
occafio. • * • '
Vvwwj N. CCCCXI.
Digitized by Ooogle
1073 CODEX DIPLOMATICVS
N. CCCCXI.
A.M74. • A H74. (O-
Ad Excurs. VII. p. 108. not.
( 1 ) Qtnt hitc rpectant , itidcm ra- funt , quam ut locam occupare hlc
tionc Minnis de Iflde/e, prolixa nirais posfint. De his igitur ajias.
. N. CCCCXII. .
A. 1480. » Uitgifce van Breskenfant, orn 't zclve tc bedijcken
tot Koornlanden
r ■ ^ - • -
A. 1480. (i\
i ' v r • •! r.j *jy t .V
.;! :!) « 4t)f*W* f« >• «53. .
(i« <mi. fcs::fnto jw;««rW*«. *r»*>* p^w vi«m>confour. r*dJ». ». t Vl.
A,
£ jlIToo beliefr heeft onfe gheduchtiglie Ilccrcn maxi-
aiLiAENConinck - - ende onfen gheduchten Heere phi-
lips Aertshertoghe - - Graite van Vlaenderen, met haren
openen ghefeghelden brieffven gheexpedieert en gegheuen jn
de raaent van Meerte jnt jacr duyst .vierhondert zesfentachtich
. . ,,\Ende de caufen redenen ,eri coniideratien wille tot jnne be-
grepen ons te gunnen en te verleenen tcenen rechten lec-
.1
ne
( 1 ) Sic credo, viciofe (a. 1480.) in Staiert van Zceland over de Hwfdplaaty
I4br0. imprisf-*, c-ji-rituloa: hbknd. IVobb. E. P- S9« P*0 eo, quod fiyi-
van oosdorp, het Recbt van de "bcndum videtur, a. 14S6.
yryj yj :•: t w *j
Digitized by Google
CIiARTARVM it DOCVTWENTOR VJd 167$
leene gehouden van der Burch van Brugghe dat vuytgors i»a 14*»
flijckland, ghenaemt Breskefand met alfe fyne anwasfon anwej-
pen, ende toebehooren, gheleghen ende hem ftreckende bin-
nen den lande ende lemitcn des Graeffchaps van Vlaenderen y
9p de wilde zee, ende op *t gadt ende powt vander zee', gfctiee-
ten de JVieHnghen (£*), tusfchen den felven lande *van Vlaen^
deren ende dat Eylandt van Walcheren in Zeeland "
(2) VFielinghtn\ Neiao facile ex baere zee. Vnde omnis posthac fabula
hac defcriptione Cataraetat five fora- de Honta , ostiis marini* olim claufa,.
men ostits claufum fabricaturus .ert. In in aercm abibk.
f»iq. explicatur pcr: de wiUe ende tpen*
r . ' .'*.■■.*•' '..'..;•• ..),-,',' * . *,
■ , . N. CCCCXIIL
Excerptum ex Charta philippi Ducis Auftr. Comitts a. 1497.
. .. Flandr. et Holland. qua Leonardo de Oosdorp
- . * c uiua J ai n terrae aggerarionwtn conqcdit.
aV.uo sb rnsv r ..' ;i ' 1497 ' ! ' ':' "fiV r: ' •'*'
obrTC -^H ew* f£ aHVttV.'. V- r*v yjbfcvn nvb *ol ^vuv-v,,.* W
«*/ r/A 10*3.
J)at geleden 1 00. Jaeren ofte daer omtreht p.e. cfrca t. i ^97*7
ddor eenen grooten ftorm en tempeefte, die doenwas, ver-
fcheydene Parochien, gelegen in onfen voorfz. lande — van<
Vlaenderen, wierden geinundeert, eii bevibeit, en onder an*
deren mede het geheele ambacht van Tfendyke, — waer vart
»t fe»
Digitized by Google
io8o CODEX DIPLOMATICVS
A, 1497. !t federt weder eenige polders fijn aangewonnen en be-
dijkt ( 1 ), [p. 27.] Accorderen uyt byfondere gratie —
alle defchorren en aanwasfen van der zee hiernaer genoemt en
verklaert : te weten , de fchorren ende aanworp der zee iegens
defelve gelegen , ten noordoosten onfen Iande en graetTchappe
van Vlaendtren, ende west onfer Itad van Biervliet; beginnen-
de van de oostzyde van Bogoute , cn foo fig >uytftrekkende ten
fuyden, tot het westen voor de pdders van S.Ioris9 by of
jegens tvoorfz. Bogoute en voor meer andere polders , als
*s Gravengoede , Watervliet, S\ Mariepolder, den polder vau
S'. Ian in Eremo, den polder van 5'. Livijn en S\ Ioris, allen
gelegen in onfen lande van den tfryen, en hct Ambacht van
Tfendyke, tot aan de Pasfegeule, cn van daer verder noord-
wcst over de gefeide Pasfe geule, voor dc dyken van den S*.
Catrynen polder? tot aan de zec: ende ytui dacx ooat9 mctter
fyden van den noorden langs de Zeedyken van de oude Tvene
Woeteringe, tot aen den poldcr van de nieuwe Tvene, liggende
in 't voorfz. Ambocht van Tfendykc; en van daer regt zuyd
agter, ftrekkcnde tot over de. Stad Tfendyke, genoemt de ou-
-de verdro/ike Kerke van S\ Christojfel; en van daer noeb fu^d
op tot aan de oude verdrenke kerke, genaemt Terpiet; en voorts
tot aan de gef. haven van Bogouie.
•• • • • •• ' T » « «• 4 ... i «. .... '
. <0 Bedijit] De priftino wrrarum banJum ftidkit tcrwum fitus, propt
fitu cx hodicmo iiuiicari haud posfe, ddcribitur hac et praecedente Cliarta.
yix opue est tK <Ucayi. Ad hoc pro-
N. CCCCXIV.
Digjtized by Google
CHARTARVMl^DOCVMEftfTORVM 1081
• N. C CCCXXV»".,
Pars fententiae Curiae Magnae MechHn, , five ,, Sententie a. 1504.
0 iLn.Oct.
gepronuncieert jnden Hoigen Raidt tot Mechelen jnt jaer
xvc. ende vier tot prouffite vanden Coninck tegcns die
van Antwerpen ende die Staten van Brabant roe-
rendc den Tholl van Ztallant inder Hotttt ( 1 )
A. 1504. d. 1 1. Oct.
Ad Excurs. VII. p. 164.
(p Regi.tm CerM R«ion- Zecl.ndue , Libro. «d noacn: Cy.W.tl^ D. I. fel.
loy. v»3. ( 1 ).
f^t quil feust vray, difoient lesd*. procureur et fermiers,
que feueDaine jacques contesfe dellollande etZeellande voyant '
que par les grandes jnundacions qui aduindrent en fon temps
et
(O Honte~\ Notrnn quidem fatis curieux et inftructif de la mtmiere dont
est hoc fupremi Confilii Laurlum five le d>. Thoniieu a"Terfekeroirt syest levi
fcntenria arbitralis; Ted non ubivis ob- en Zelattde , depuis Van 1 195. jusques
vium. Habetur et eius mentio in MS. au tetnps de la Sentence de 1504. dans
Inventaire des Titres , tltant a Lille , tequel memoirt font fpecifiiz des Titres
n°. 54. Copie coltationnie de \a Scnten- produits de part et d'autres pour Pin-
a dtt Confeil de Malines rendue contre ftruction du different , qtti avoit titi
les Etats de Brabant , par la quelle il fufciti a ce fujet , pat les Etats dt Bra-
est declari, que le Comte de Zelande bant. /1 Maiines le 15. Qctobr. 1504.
a drtit de faire levtr fon thonlieu de Quod posterius inftrumentum num phi-
Ctervliet et 'de Terfekeroirt par tout It ra comprchendat , quara quac in ipfa
pays de Zelande, ausfy bien a la Hon- fcntentiae Charta pro more illius tcm-
tt, que autres lieux. A Malines h II. poris Probationibus iuftructa, oilcnui,
Octobr. 1504. Et n°. 55. Memoire dicere ncqueo.
T. II. Xx xx xx
<
ioS* CODEX DIHOMATIC VS
A. 1804. et aufli au parauant tanf.ew Bandrei que en Hollande lad'. riuie-
*ll'°a' re delahonte qui par auant auoit este petite ejlroilte et peu pro-
fonde eftoit deuenue fi grande large et parfonde que tous ba-
tcaulx tant karakes gallaes quc y poiucnt fcanchement nauier et
pasfer que les marchans eftrangiers commencoient a prandre leur
chemin pour tirer en Brabant per jcelle Honte en. debisfant
lc chemin de lescaule de tout temps accouftumi en fraudant per
ce nostre tonlieu de yerfickeroort ( 2 ) — —
[Fol. 114. vs^.] Mettoienten fait que lade. Fleuue de tout
en tout ettoit fleuue et ftroom deZeellande , faulf le Conte de Flaen-
dres du coste et au long de Flandres y auoit autant et fi auant
furisdktion quilpouoit entrer en leauwe et aloncher d'une cfpae
ou de la verge de Iuftice ce quil a volu exploieter et ny apn>
che lc duc de Brabant a vj Jieues prez, A la fentence arbitra-
le de lan deux cens lxxvi. et la confirmation fur ce en-
fuye, —
(2) Terfickeroort] HtDC multa do- tax.it amnem faisfe navigabilem, pcr
cemur: i°. Sub Iacoba Hollandiae Co- quem ex Flamlrta dcveniebatur, intcr
mitisfa fcculo dcmum xv°. Ilontam Zuuibeveland et Brabant; ct hinc te-
evafisfe arnnem, uavibus onerariis ma- lonca primhus fuisie exncta ad loca
ioribus navigabiictn. a°. Ihntam pro- Aggtr , Rillandy erc. qtiibus ddildt
funditatemfnam et vebementiam, quam aqua fubmeriis, unam tautuui Telonco-
postea habuit, iis;icm debere inunda- ntm ftationcm fnperltitem manfisfo ad
tionibus, quibus Zuidhollandiac magna Tcrftchrcort , ad quem locum reliquac
pars 8.1420. pcriit. tf>. Dt tottt tempt ftationcs pcriinebanu
accouftumi usquc ad fec. xv. etimdun-
N. CCCCXV.
Digitized by Google
CHARXARVM ET DOCVMENTORVM. 1083
; ' • n. ccccxv.
{ ■ . . ' .*-».*'..''. • • . . »
Pars Privilegii Caroli II. Imper. V. a. 155», cui nomcn A
r. vulgo : Oc/r0v jwr t&f, ^££cr, Zfafr, Wc Mf.
. /c«cc-r/, quatenus #«if<w fluviutn fpe.ctat.
" " A. T£TS9-
- • • " ....... •"• "i : ., .« . , :. ,., ,, '«(*•.
Excun. FII. p.i^
<*x Rtt,!itrt« C*«ff. Rtc. Zetl. MSS. dictij , I. Ctfl^»K, M. v$". £)
••" f . J r •.'•••- "■ | .'
^ . • . . .^^^. - .4 . • . \ . ■ ..... • . ■ 1 « . . - .
— — OkppHcatie begrepen ; ende boven dien dat cfo« ge-
lieve an \u riemen, ofte yemariden te bewilligen die anrieine die
gemeten, die onbeheert ende vobr tfpaede fullen blyven dry-
vende , anfchou ftemerde op de groote pcriculen ende Incon-
venienten die ryfen mdchten entie apparent zyn teryfen io gc-
V»He de voorf. dijekaige defolaet bleve- liggendes angemerct
dat defelve dijcfcalge ende Iaht Uggei^e is op denjlroomvanden
twee rivieren van der honte ende de Schelde, die by middele van
den zeh en prochien gefcheyden bliyen vah maltandereh , de welcke
in gebreke van den felven dijckaige in corten tydc in malcan-
der vloejen ende fmelten fouden mogen , fulcx dat de voorf.
twee rivieren hen fpreyden fouden over tlandt vander voorf.
Dijckaige, daer dcur ontwyfelic die diepte ende confequen-
telic die navigatie foude vergaen , gelijck notoir ende alrccde
Xx xx xx a ge-
io34 CODEX DIPLOfaATlCVg etc >
A. 1552. gebeurt es /w/cAf» ende Woonsdrecht , ende dat
ywrtt Nederlanden van Brabant als Borchyliet, Hildemisfe,
IVoensdrecht , Osfendrecht, ende Santvliet fubiect zouden ftaen
alle quade winden ende hooge vloeden, als liggcnde inden
flach van den zuytwesten , westen , noortwesten ende noorden
winden, hebbende daerenboven voor thooft vijf ofte zesfe
mylen vlacx watere, ende zeere quade ftoife um vaste dijcken
te maecken. In zulcker wijs dftter by nair onmogelick zijn
zoude de dijcken vanden voorf. nederlanden van Brabant te
blyven onderhouden, daer deur ooc zouden commen ende
volgen diverfche andere inconvenienten op alle de andpre Ne*
derlanden tot Antwerpen toe. Ende boven dien zopde ons kndt
yan Vlaendren ande zyde van Saeftingen ftreckende oostwaert
tot op de noort gropten last moeten lyden ende dragen op
eenigc ftormen ende hooge vloeden vuyt dejr nooriwcjKen en-
de noorden, daer deur ooc alle die Nederlanden van Vlaende-
ren ftceckende naer Antwerpen in perijckel fouden ftaen al tot
toecomende ende apparente fcade verliefe achterdeele ende
Uirninutie van onfen lande endc domeynen
....
1 . ...
, ) ' u ........ t
A P-
Digitized by Google
A P P E N D I X
I I i 7
D O C.U M E N T O R V M.
N. CCCCXVI.
*
ioannes DuxBrab. dat apocham debiti florentio V. A. 1290.
„ , d. x6.1ul,
.. . Comiti rjbu.
A. 1290. d. 16. IuL
Ad Excurs. VII. p. 360. Cf.fupra p. 9Z6. ad N°. CCCLVIL
;jm grfttitt . dux loth* brahanr «t Jymburgen no»
t u m facimus vniuerfis prefentes literas infpecturis • quod nos
illuftrem virum dominum fiorentium comitem holl* nostrum
confanguineum dilcctum • dc viilk tb paris ab ipfo nobis de-
bitis in festo beati remigii proxime futuro perfoluendis ■ qui-
tamus et abfoluimus • ac nos tenemus de eisdem plenarie per-
folutos • In cuius rei testimonio figUlum nostrum prefentibus
00 o
literis duximus apponendum • datum anno domini m cc • xc«
dominica post divifionem apoftolorum .
Xx zx xx 3 n. ccccxvn.
Digitizejd by Google
I
io86 A P P E 1* D l X
N. CCCCXVII.
A. 1190. Mercator Leodienfis nomine Ducis Brab^ ab>Loi
tl.29.Aug.
tio V. Com. Holl. aceipit L. *t»o> Pari».
Mon. Duci debitas.
A. 1200. d. 29. Aug.
v: .-• "i • • • . » ;Q ::*:v .
^ £x«<rx. ra. p. 360. Cf.faprsp:^. od N\ CCCLIX.
1
(F.x RcgUtr. HolUnd. in Cimera Fcvdili . libc. cni -tituS*: E. I» 41. fol i& ct E. t. 16.
M. 30. v»o.|
P;« :•::.• v • > .v.v.\ ...... :\
ateat vniuerfis per prefentes • quod ego marcator pelegri-
tius de chartres • de leuca*- recepi a cfominO flo Rentio comite
holl per manus willelmi' de bosco ducis ex parte dfrmiai
brabtmtiae ducls et nomine fao miHc • n>- pariS' moifete jn pi-
cunia nutaerata- In quibus dictus dominas comes • dicto dd-
•mino duci tencbatur de quibus dictum dominimi CbmftOra vef-
fus dictum dominum ducem acquietare promitto «t indempnein
conferuarc • In cuius Tei testimonium prefentibus literis figil-
lum meum appofuj« Datum london* fti festo decollationis
/ . . o o
fancti iohannis baptiste anno domini • m * cc * xc-
s E. L. lC. L»tJ. * E. L. »6. idd. Umhtri*. tt L. i«. Umi<*.
r.: n. ccccxviii.
Digitized by Google
D Q C JV. M E N T Q R V M. loB?
n. ccccxviii.
adolphvs Rex Rom. confirmat fententiam wilhelmi a. 1393.
•1 , d. io.DtCt
Regis Rom. de terris ultra Scaldem ioanni Com. Han-
non. adiudicatis, falvo fuo iure in illa feuda, qui-
bus denuo investit ioannem; cuius facti certio-
rem reddit florentivmV. Com. Holland.
mandatque, uc ioannem in posfesfio-
nem huius Feudi mittat,
* ' •••••: . , • •
■
A. 1293. d. 19. Dec.
Ai Excurs. VIL p. 238. et p. 365.
(Ex Regiitt. Uotlind. in Cameti f eudali , Libt. cui ticulirj: E. L. 41. fol. tf. V» 0. 1.)
j^dolphvs dei gratia romanorum rex femper augustus fpe-
ttabili viro klorentio comtti hollandie fldeii fuo grartam fuara
et omne bonum quod fpectabilem virum iohannem</< -auennes
hannonie comitem fidelem nostrum dilectum ob fue probitatis
eximie merita et progenitorum fuorum contemplatione nobi-
lium qua conftanter in fide claruerunt imperii gratiofis amplexi-
bus aftringentes procesfum clarc recordationis willelmi roma-
mrm regis predecesforis nostri tunc habitum de terra de aloest
de terra iuxta fcaldam de terra geraldi-montis de terra yyafie de
terra quatuor officiorum et omnibus attinentiis fuis per ipfum
willelmvm regem ct princtpcs regni alcmannie in follerapni
cu-
Dlgitized by Google
io88 A P P 'E ^ N D VI C X
a. iao3. curia congregatos abiudicatum follempniter quondam margre-
Al9;Dec' Tzfiandrie comitisfe, ac ,pie. recordationis lo.Je auennes eius-
. dcm coinitis hannonie genitori, eorundera principum libere
interueniente concenfu collatum ex liberalitate munifica duximus
approbandum confirmandum ac etiam innouandum, omne jus
nihilominus nobis et imperio uacans aut competens in premisfis
ipforum nostrorum et imperii applaudente concenfu de nouo
eidem hannonie comiti.liberaliter et largiflue conferendo ac in-
uestiendo de ipfis recepto ab ipfo de terris eisdem homagio et
fidelitatis debite iuramento prout in priuilegiis nostris fuper hoc
confectis et fibi concesfis expresfius et lucidius continetur , fi-
deiitatem tuam rogamus plenisfirao cum affectu regis et nihilo-
minus auctoritate precife mandantes, quatenus predictum co-
mitem hannonie in posfesfionem predictarum terrarum obmit-
tere - non obmittas adhibitis hiis que jn- **liUu fiori confueue-
runt et eum in eisdera terris auctoritate regia cesfante contra-
dictione qualibet manu tenere juuare et defendere non obmittas.
Datum maguncie xiiij. Kalendas Januarii regni vero nostri an-
no nono ( i ).
4 L immUtnt.
( i ) Iitcditam hanc Chartam adicci cubat. MoJphus cniro regnare dcmum
ad uhcriorem explicationcm bxcvrs. coepit a. 1292. At a. 1196. iam obie-
VII. p. 2.?«, 365. fq« et Cod. Dipl. rat Florevrius V. Comcs. Rcfcrib. igi-
p. 975. Annus vcro nonus iu mcndo tur a. 1293. vcl 1294.
N. CCCCXIX.
Digitized by Google
DOCVMENTORVM. 1089
N. CCCCXIX.
albertvs Rex Rom. dat ioanni L Comiti Hollandiae
literas Investiturae etfi ob causfos legitimas ;
fe Regi non ftitisfet.
A. 1298. d. 29. Aug.
■
A& m 1 e r. Chartcrb. D. I. bl 548.
(Tx Rtglitri» HolUnd. in Cnntr» Ft«UH . likr. cai eit. C./«o Tiria +*• ^iut, .
Cm a. M. iCj. )
_AlLBertvs Dei gratia Romanorum Rex, femper augu-
ftus. Spectabili viro ioanni Comiti Hollandie Zelandie
ac domino Frifie fideli fuo dilecto gratiam fuam et omne bo-
num. Cum ficut audiuimus impedientibus caufis legittimis,
Regiis non va1t?afl te prcfcntare confpoctibus jsu, vicc nos
tuam habentes abfentiam excufatam: de gratia fpeciali qua fi-
delitatis tue vota profequimur , feoda , que ab Imperio Romano te-
nere dinofceris , Regia liberalitate tibi concedimus ( 1 ) , trans-
mittimus et de ipfis perfonam tuam prcfentiura ferie jnvestimus.
Committentes tibi adminiflrationem et jurisdictionem plenariam
jn ijsdem prefentium testimonio litterarum • Datum Colonie
quarto Kalend. Septembris, Rcgni nostri anno primo.
(1) Concedimus ] Hoc a. H92. ti, apttd mier. D. I. bl. 54S. f. Cf.
Rcx /ldolphus itidetn concesferat huius litcras Rudtfphi a. i:So. ib. bl. 408,
loannis patri florentio V. ablcn- 409.
T.H. Vyyyyy N. CCCCXX.
icoo A P P E U D I X >
N. CCCCXX.
a. 1307. pactura Pacis inter ioannem Ducem Brabantiae, ct wil-
d. lo.Apr.
helmvm III. Comitem Hannoniae et Hollandiae (1).
A. 1307. d. 10. Apr.
Act Excurs. IX. p. 436. /q.
;E»Rt6tm.HoJUn«UnC»m«iFeodaU\ Llbr.cuitlt. E.L.38. foL j. Hmttk,mvtn. E. L. 1 1. fol. 6. )
J^J"ous iehans par le grafce de diu Dus de Loth\ de bra-
band et de lemborch Et nous gtjillatjmes par chele meis-
mes grafche Cuens de haynn de hollande de zeefl et Sires de Fri-
fe Faifons feuoir a tous ke de tous debas de toutes calenges
questions et defcors ke nous pour nous nos aidans et nos al-
ioues auicna v poijens auoir juskes al jour de wi li vns de
nous contre lautre auons fait pais et faifons et foumes acordeit
et acordons enfamble pour nous nos hoirs nos aidans et nos
alloies en lc fourme et en le maniere ki fenfieut chi apreis Et
premirement del article de le trmrt ki fu prife entre Ie Roy
daltmagnt et ches aloyes dune part Et nostre tres chiers Sig-
neur et pere cui dicus abfoille monfigneur iehans donc contt
de
( 1 ) Est haec decatunta illa PmcIs Archiva Authentica integram publicae
Clinna, qusm tantopere exfibilavit ill. exponere ltici mihi contingit. Defcripta
Editor stokii D. I. bl. 565. quam autem proltat haec Pax in quodam Re-
tandcra post reconriita mibi Hollaudiae gistro E. L. 38. cui titulus adhac-
ret:
Digitized by VjOOQlC
DOCVMENTOR VM. iopt
de haynn de holl de zttll et Sign defriff Dautre part de le-A. 1307.
quele a warder de par nostre dit pere li dus de Braibant deuantd'l0'Apl
dis fobliga enviers h Roy deuant dit ale requeste de nos chier
pere v de cheaus ki eftoient de par lui dont Ii roys fient le
duc daucunes enfrainteres ki deurent efure faites en cbntre lui
et ces alloyes de par nostre pere v fes gens durans les dites
truwts fi comme li roy dist et nous li cuens de Hann etc.
Noions ke par no dit ne par fes gens na este li dite truwe tn-
frainte felonc les lettres et les conditions des truwes deuaot
dites- Nous guillaumes cuens deuant dis pour nous et
nous hoirs auons promis et promettons par folempnele ftipula-
tion au dit duc pour lui et pour ches hoirs ke fe il auenoit ke
k rois dalemaignt fi alloijet, et fi aidant vofisfent le duc aproe-
chier v appresfer en quel maniere ke chc fust dacune cofe ke
li triuwe fusi enftrainte Nous en dehuerriens et deuons de-
liirrer lc duc deuant dit fi auant ke les lettres des triewes four
chou faites parlent* Et nous iehans dus deuant dis Ie de-
uons faire fauoir al dit contt fouffifanment par chertain mcsfaige
et par nos lettres Et nous li dis cuens deuons et promettons
fi com dit est aler v envoijer tn It cottrt It Roy daltmaigntn • v •
al-
# . • . • ....
ret: Htyneghotwen , i. C. Hammia\ chi on a regiflrer les /eftres tjul chi apres
ct cuius primo folio praefixa Gallice est foiit contenuts zMielles de le main mon-
haec monitio: En lan de grafce-M' flgneur GUJe de roy/in Signcur de U
HJ- et xvl- ov mois deccmlre ■ comen- fosfe.
Yy yy yy 2
Qigitized by Google
roo* A P . P E N D I X
A. 1307. alleurs la v mestiers fera ale requeste le duc quant il nous en
d ' ' requerra par lui v par fein raefaige v par les lettres enfi ke dit
est fans malengien et deflfendre le duc et warder de coust et de
daraaige ke li dus aroit ou feroit en loccoifon de le obligance
ke il a faite enuers le roy et ches aloijes four les truiwes de-
uant dites juskes a raifon et che fait fouffisfanmant Nous li
deuant dis dtts femisfons ke li cuens dis/ en doit estre et foit
deliures enviers nous Enapres nous guillaumks cuens
dcuans dis pour nous et nos hoirs auons promis et promettons
al dit duc a fe priere et ale priere de haus hommes et nobles-
monfigneur ghauchier de Castillon connestable de Franche
ct conte de parchycns monfigneur iehan de fiatidres conte de
nameur et monfegneur guy fen frere tous les aidans et allies
as dis duc conte de nameur et monfegneur guy et leur hoirs
foient de hollande de zeellande ou diilleurs rappetter tn tor pays
et en leur lieus remettre et reftaulir en lor hiretaiges en tel
eftat kil ieftoient au jour kil fe partoient de leur pays et de leur
licns* dedens le jour de le natiuite faint iehan baptiste pro-
chainement venant et il et lcur cour tantast lendemain dou dit
jour de le natiuite faint iehen poent et doiuent reuenir an leur
et goir paifiullement de Ieur posfesfions mis hoirs les tenees
dcs terres juskes al dit jour et les damages ki auenut font pour
lor maifons abatues v arfes v pour hirctaiges empferes par de-
fau-
0 f titmi, ytl
Digitized by Google
D 0 C V M n N T O R V\M. 1093
faute de laborer fauf le droit de nous contet de haynau deuant a. 1307.'
, _ d. 10. Apr.
dit fe par Ie confanne* des pays/ aucuns droit eftoit aquis a
nous es dis hiretaiges pour autre cas ke pour lacoifon des
guerres ou de leur raeffais auenus en locquifon des guerres
ou pour les quels les gueres font auenus nous leur pardon-
nons par enfi ke li dit aidant alloiet doiuent amender a nous
guill conte deuant dit che ke meffait nous ont au dit des no-
bles homes gerard fegneur de yoerne et nicole fegneur de
putte et fairc de che tel feurtei comme chil doi diront et doi-
uent reuenir li dit aidant et alloyet en hoimmaige de nous guill
conte deuant dit en fi kil iestoient deuant/ et nous ies deuons
recheuoir a hommes enfi ke il auoient eftei en le tenaic;e de
nous deuantriers a ieur tans Et nous cuens de Haynn de koii
de zeeTl deuons conftaindre ciaus ki les dis hiretaiges ont te^
nus dc paijer Ies debites ke Ii dit hiretaige deuient pour ie tans
kil ont les dis hiretaiges tenus et douent li dit aidant ausfi et
aloijet ki reuenront al leur renonchier a toutes allieancies ke
il ont faites acui ke che foit en contre le conte de haynn de hoU
lande et de zeell deuant dit ou en fe greuance et proraettre ke
jamais ne falloieront en contre lui v fes hoirs ct parmi cest
acort Nous duc et cucns deuant dis quitons li vns de nous lau-
tre pour Iui et pour fes hoirs de toutes demandes ke nous auons
fait v faire poijens li vns al autre de quoy ke che fust juskcs
al
* f. mnfmm*.
Vy yy yy 3
t
Ijjptized by Google
109+ APPENDIX
a. 1307. al jour du wi et volons ke toutes lettrts et Inftrument ke cas-
d. io.Apr.
cuns de nous a ou poet auoir four lautre/ foient nul et fans
veirtute Et li renonchons et les auons encouvent a rendre li
vns de nous a lautre fe il apparoient en acuns tans et efpecial-
ment/ Nous li dus auons encouvent de rendre au dit Conte les
N. b. lettres ke nous auons del hommaige de zuithollande ke mus deman-
diens al dit conte al queles nous renonchons et al hommage ausfi
desmaintenant Et toutes ches cofes deuant dites chaskune de
ellesauons nous/ Dus et cuens deuant dit promifes et promet-
tons en boine foy loialment a tenir waerder et a emplir firme-
raent et plainement et a chou auons nous obligiet et obligons
nous nos hoirs nos fuccesfeurs et le nre • v • ke il foit Et re-
nonchons efpecialment et generaiment/ par nos fois et par nos
fairement a toutes les cozes quclconke on lor puist mettre ,
ke lun de nous poirent valoir et aidier en qudconqttca maniere
auenier al encontre/ en tout v en partie/ et greuer lautre En
tiesmoingnage et en feurtei des queles cozes nous dus et Cuens
dcuant dit auons fait mettre nous feauls a ches prefentes let-
tres/. donnees nmons en haynau/ le dizime jour dou mois da-
uril lan de grafche • mil trois cens et fiept/
N. CCCCXXI.
Digitized by Google
DOCVMENTORVM. iq*s
N. CCCCXXI. ...
Fedus belli offenfivi inter lvdovicvm Regem Franciae etA. i3;;.
d 1 6 Vcbr
wilhelmvm Com. Hann. et Holland. quo wilhel-
mvs Regi auxilia prpmittit 50000 hominum, pro •
fumma 140000 Libr. Paris. fmgulis menfibus
folvenda adverfus robertvm Comitem
Flandriae, Regis inimicum (i>
■ • 'i » ' . • .1*. -> *'i . - ■** •. '' » i
A. I3«|. d. 16. Febr.
Ad Excurs. VII. f. 385- ad voces: pretio conductus.
p if 2; . .v:.; &U ::v. V, ttro?,--i\ . ivofll Jrfci
(Ex Reghri. HolL m Cimen Feud. Libr. Cttl ticulu* , E. L. feL -»8. »e.)
JL^oys par Ie grace de dieu roys de france et de nauarre a
tous ciaus ki voront ces prefentes lettres faluyt. Nous faifons
fauoir a tous que entre nous de vne parte et nostre ame de *
feal • c • conte de hayn et de hoU dautre part/ funt faites et acor-
dees • les cbnuenances au dezuys efcriptcs cest afauoir ke li
des cuens de hayti et de holl doit entrer en flandres par dous fen
paijs de zelande atote • l • mille hommes apetit deffenfaules et ar-
mes et poir damages en toutes les manieres • ke il pora a conte
dc
(i)Habebatur olim haec Charta Rxtis, teste '/ Rtgisttr gtiuamd Nova,
Origin. in Archivis Hannon. in Scri- Cas P. fol. 94. quori Rc£>istrum itiiiem
niol, loculo, cui numeiusxLvu. prae- fcrvatur in Camera Feiulali Holland.
.1 f.
io96 A P P E N D I X
d. i<s.Febr.de flandres en pays/ et atous leur adans et doit tenir fen ost
j • mois ou plus ce mestiexs e • et li roys len requicrt Et nous
li deuons paier poir cefcun mois • c xl- mille • Bs de bons pe-
tit paris Et li dcuons paier • ou mois deuant le ioer ke il • et
fes gens mouueront de fon pais • poir entrer en flandres • et
pour faire chcu ke dcss est dit • cetit • mille • tfe par • en la vile
de s- quentijn • et quant il ara fcruj par xv iours les autres*
xl- mille fe. par- et fi il auenoit • ke il et fes gens dezuys
dis demorasccnt plus dun mois a le requeste dou roy pour lui
feruir fi comme dit est« Nous li payerons al entree de che
fecunt moys . foifante et dijs mille tb par et a Ia quinfainne en-
fiwant • foifante et dys • M* tt par pour les keles . lxx- m- tb
baillies a ceste dairaine quinfainne decefceu il feroit tenir a fer-
uir il et fes gens iusques al acomplisfement dou dit fecun mois/
fi que adics il feroit pals pour xv iours deuant auenture lest
dou dit conte de hayn et combatoit a batalle alost des flanis il
t
aura desferuj tout chcu • donc il fera ou deuera est paies deuant
ct fe il a metre * ke li dis contes dc haynn dou commandement
le roy et pour lc conuice ' la guerre par lui ct ces gens dess
dis encontre lc conte et Ic pays dc flandres et fi comme des-
fus est dit et nous pujs cclle guerre commenfie faifons pais en
deuons tuucs'' as flanis/ nous ferons tenus a mettre nostre pais-
ou en nos tuues-f le conte de hayn • fes aidans • et fes pais-pour
tant
t f. «mwA, t {. mwim d t.ttiutu
Digitized by Google
D O C V M E N T O R V I& 1097
tmt comme ale guerre coinmeiichie pour nous touehei*. ^*;^^
fe le dit conte de hayn a noelies fen est/ demoroit en pais de
flandrcs entre le mois . et nous ne li feisCeos fauoir ke ii fen
partist nous feriemes tenus a paier au dk Conte pour tel tens
qae U i aroit demoiet enrre le dit mois juikes acam ke nous li
ariens fet fauoir que il fe partist • et ces conuenences fi comme
desfus font deuifees- Nous pfomiuoas loTamment et en bon-
ne foi a tenir garder et a emplir . enderement fans venrr en
contre • Et a fe obligons nous et tous nos biens par la terir
de ces lettres les queies cn tesaoing de ce bous auons fak fee-
ler de nostre feel doot noos uziens m viuaot de m figneur
et pere dont diefcic iame/ &e fu fait afeoes de
les paris laa de graee * aille troes ceas et quaBxe* le
apres les brandofis • -
1
7.11
'\ . Zaaaaa N.
Di^itized by Google
ico«: APPENDIX DOCVNi E&TOk VM.'i
N. CCCCXXII.
A. 13;*. wiLiiELMvs III. Comcs Holiandiae rcflicuit Domino
Mart.
n.
IOANN1 de Catfand bona, belli Flandrici causfa,
olim publicata, fed ex pacto reftituenda.
..-..„..•-.•,. *• . . . , . . ■ r
A. 13^;. d. 20. Mart.
Ai Cod. Diphm. >. io$d\ $. 11. .ii
(E« He|iitr. Holl. in C»m*r» Feud , tibr* . cui titulut: E. L. 13. foL $j. tio. i. 1.)
Wi
j willaem Gmtt* httitg. yan holl. etc. maken cond
etc. Dat Wi tiartH ianNe van catfande Ridder ouer mlts der
soent yan dtn gtaut v4n Vldtndrtn tn tns weder ghegheuen
hebben alkftjnghoetto waerd gheleghen es binne-n onfen Ian-
-
de en dat te hebben als hi van rechte fculdich es te hebben en
des vrielike te ghcbmkcn. En onbieden onfen rtnttmayfltr en
anders allen den ghenen die hem des ghoets ondorwinden dat
fijs hem ontrumen en hem des vrielike ghebruken laten. Ghe-
gheuen tote middelburch op den palmen fonnedach jnt jaer
ons heren dufcnd driehondert twie en twintich.
Per Dominum, dominum Zudenfem,
Abbatcm de Middelb.» dominum
de Vorne, et alios.
F I N I S
. j [ Partis 1L ImilL
r >.4-
Digitized by VjOOQlC
\
Digitized by Google
•Digitized by Google
I